FOLLOW US
Παναγιώτης Σκορδάς

Παναγιώτης Σκορδάς

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Τρίτη, 26 Ιουνίου 2018 12:52

Λεσβιακό Βιβλίο

Ξενοφών Ε. Μαυραγάνης

Εφτά και κάτι νύχτες, (αφήγημα)

Εκδόσεις Νησίδες, 2017, σελ.196

 

Πώς μπορεί να ζει κανείς σε μια χαλεπή και στρεβλή για τη χώρα εποχή και ταυτόχρονα να εντοπίζει και να κρατά φυλαγμένη την ψίχα των στιγμών της ζωής για να την αφηγηθεί σχεδόν πενήντα χρόνια μετά;

Πώς μπορεί κανείς να αφηγείται πολιτικές, στρατιωτικές, επαγγελματικές, σχετικές με την τέχνη, ακόμα και ερωτικές περιπέτειες της νιότης του κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, περνώντας πάντα από το ατομικό στο συλλογικό, σ’ αυτό δηλαδή που τον ενδιαφέρει να αποκαλυφθεί διά μέσου της αφήγησης, χωρίς φόβο και πάθος, χωρίς φιλαυτία και κομπορρημοσύνη, με παρρησία μόνο και αγάπη για την αλήθεια, χαράσσοντας στο χαρτί αυτό που πραγματικά συνέβη και ερμηνεύοντάς το με ελεύθερο πνεύμα και εντιμότητα;

Δύσκολο το εγχείρημα, αλλά, όπως αποδεικνύεται με το βιβλίο «Εφτά και κάτι νύχτες»  που κρατώ στα χέρια μου, όχι ακατόρθωτο για τον συγγραφέα του, δημοσιογράφο και δικηγόρο Ξενοφώντα Μαυραγάνη, ταγμένο συνειδητά στην αναζήτηση της αλήθειας και την ανάδειξή της, που έχει επιπρόσθετα και δουλεμένη γλώσσα για να υποστηρίξει τον σκοπό του.          

Το «Εφτά και κάτι νύχτες», είναι ένα αφήγημα196 σελίδων, που εκδόθηκε το 2017 από τις Νησίδες, εκδοτικό οίκο της Θεσσαλονίκης, με επιμέλεια του Βασίλη Τομανά, στο οποίο ο συγγραφέας με αφορμή εκείνα τα γεγονότα της προσωπικής του ιστορίας αφηγείται την καταγραφή του ζόφου της επταετίας σε στρατιωτικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο και της αντίστασης σε αυτόν στη Θεσσαλονίκη, στηριγμένος εκτός από τη μνήμη του, σε γενικότερο αρχειακό υλικό, προσωπικές σημειώσεις και άρθρα δικά του, δημοσιευμένα και αδημοσίευτα.

Κλειδί για την επιτυχία αυτής της στηριγμένης στο προσωπικό βίωμα αφήγησης είναι η επινόηση από τον συγγραφέα ενός αφηγηματικού alter ego, του νεανικού του εαυτού, ενός ήρωα δηλαδή με το αρχαιοπρεπές και δηλωτικό της καταγωγής του όνομα Λέσβανδρος, λεπτοκαμωμένου, κοντούλη, με γυαλιά «κι όσο να πεις καλή φάτσα». Το εύρημα του διαχωρισμού του ήρωα από τον αφηγητή - συγγραφέα εξυπηρετεί τη συγγραφική κατάκτηση μιας όσο γίνεται αφηγηματικής ελευθερίας -το πρώτο πρόσωπο λοιπόν, θυσιάζεται, επιλέγεται συνειδητά το τρίτο. Ταυτόχρονα με τη δράση του Λέσβανδρου σε νευραλγικά στρατιωτικά και αστικά, πάντα πολυπληθή περιβάλλοντα, αναπτύσσεται μια χαλαρή μυθιστορηματική πλοκή, διανθισμένη με την τραγικότητα των καταστάσεων στα χρόνια της δικτατορίας αλλά και, κατά περίσταση, με την κωμικότητα της λαϊκής ατάκας, της «κλεμμένης» από την πραγματική ζωή. Έχει, επιπρόσθετα, και το δικό του καυστικό χιούμορ ο Μαυραγάνης. Χαρακτηριστική, παράλληλα, είναι η αποφυγή κάθε γλαφυρότητας και συναισθηματικής υπερβολής στο λόγο του αφηγητή -η όποια συγκίνηση προκύπτει αποκλειστικά από τη γνώση και την περίσκεψη στην οποία αυτή οδηγεί. Πρόκειται για ένα λόγο που έχει αφομοιώσει έξυπνα το μπρεχτικό «παραξένισμα» και συγχρονίζεται σε σημεία με την αναβίωση της ραψωδίας στην Ευρώπη των ημερών μας. Έτσι το κείμενο αποκτά χαρακτηριστικά λογοτεχνίας τόσα, όσα χρειάζεται για να ξεδιπλωθεί ανάγλυφα κρατώντας σταθερά τον μαρτυρικό χαρακτήρα του.

 Αλεξάνδρα Μυλωνά

Θεατρολόγος

καθηγήτρια του Καλλιτεχνικού Σχολείου Θεσσαλονίκης, μέλος του Δ.Σ. της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.

Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018 15:45

Τα βιβλία παίζει

Δημήτρης Μπουραντάς

Αν μ’ άφηνες τη λέξη να σου μάθω. Εννέα χρόνια μετά το «Όλα σού τα ‘μαθα, μα ξέχασα μια λέξη»

Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2018, σελ. 346

 

Εννιά χρόνια μετά την τεράστια εκδοτική επιτυχία του βιβλίου «Όλα σού τα ‘μαθα, μα ξέχασα μια λέξη», ο Δημήτρης Μπουραντάς κυκλοφόρησε το νέο του μυθιστόρημα (και συνέχεια του προηγούμενου) με τον τίτλο: «Αν μ’ άφηνες τη λέξη να σου μάθω».

Στον πρόλογό του διαβάζουμε: «Είναι ίσως η μόνη αλήθεια ότι η ζωή μας είναι μία και μικρής διάρκειας. Τόσο μικρής που, μόνον όταν φτάνουμε στο τέλος της διαδρομής, κατανοούμε πόσο γρήγορα πέρασε. Τότε κατανοούμε ότι, κάθε στιγμή, κάθε μέρα, κάθε χρόνος που περνά, δεν ξανάρχεται. Δυστυχώς, εμείς δεν μπορούμε να δώσουμε πολλά χρόνια στη ζωή μας. Μπορούμε όμως να δώσουμε πολλή ζωή στα χρόνια μας και στα χρόνια αυτών που αγαπάμε. Μπορούμε να ζήσουμε περισσότερο, ίσως και δύο ζωές, αν ζήσουμε πλούσια. Αν κάνουμε αυτό το ταξίδι με αυθεντικότητα, με νόημα και με έρωτα για τη ζωή. Μπορούμε να το πετύχουμε. Αρκεί να κάνουμε πράξη το carpe diem (άδραξε τη μέρα) και να ζήσουμε τις περισσότερες στιγμές με αγάπη, με ψυχική ηρεμία και γαλήνη, με αίσθηση δημιουργίας, με χαρά, με γνήσια φιλία και συντροφιά, με αυτοσεβασμό, αυτοεκτίμηση κι αξιοπρέπεια, με ελπίδα, αυτοπεποίθηση κι ελευθερία. Αντίθετα, χωρίς αυτά θα ζήσουμε μισή ζωή. Ίσως και καμία, αν αφεθούμε στη φυλακή της ματαιοδοξίας, των αρνητικών συναισθημάτων και του συνεχούς άγχους...».

 

Gill Edwards

Ζήσε τη στιγμή (μετάφραση: Μαρία Ευγενία Κουτσάκου)

Εκδόσεις Διόπτρα, Αθήνα 2018, σελ. 314

 

Η ενεργειακή ψυχολόγος Gill Edwards προτείνει εβδομήντα πέντε απλούς και πρακτικούς τρόπους για χαλαρές στιγμές στη ζωή σας, όπως: εμπιστευτείτε την εσωτερική σοφία σας, γίνετε δημιουργικοί και παραγωγικοί εστιάζοντας στις πραγματικές προτεραιότητες, εκπληρώστε τον υψηλότερο σκοπό σας, στοχεύστε στην κορυφαία επίδοσή σας, αναγνωρίστε την αξία της σιωπής και της μοναχικότητας, βρείτε την εσωτερική γαλήνη, κ.α. Το βιβλίο αυτό καλύπτει θέματα που αφορούν τον καθένα, όπως οι προσωπικές σχέσεις, το βαθύτερο εγώ μας, η γονική μέριμνα, η εργασία, η ευημερία, η υγεία και το σπίτι  και βοηθάει να γίνουμε ο καλύτερος φίλος του εαυτού μας, να αναγνωρίζουμε τις απλές απολαύσεις της ζωής κ.α.

Γράφει στον πρόλογο: Αν σταματήσουμε να κυνηγάμε την ευτυχία με τόση εμμονή, αν επιβραδύνουμε τους ρυθμούς μας και ζήσουμε τη στιγμή, γινόμαστε ευκολότερα ευτυχισμένοι, δημιουργικοί και ολοκληρωμένοι.
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ένα τμήμα του εγκεφάλου μας είναι εκείνο που σκέφτεται και διαθέτει λογική και λειτουργεί στις Δύσκολες Στιγμές. Το υπόλοιπο λειτουργεί όταν βρισκόμαστε στις Χαλαρές Στιγμές και μας προσφέρει σχεδόν απεριόριστες διανοητικές και σωματικές ικανότητες. Όσο ζούμε στις χαλαρές στιγμές, η σκέψη μας αποκτά ευρύτητα, γίνεται πιο δημιουργική και ρέει ελεύθερα.

Παρασκευή, 15 Ιουνίου 2018 09:41

Τα βιβλία παίζει

Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Λεωφορείο. 19 στάσεις

Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2018, σελ. 242

 

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης έχει γράψει έντεκα συλλογές διηγημάτων και πέντε μυθιστορήματα. Το βιβλίο του «Η Στενωπός των Υφασμάτων» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος το 1993 και το «Επί ψύλλου κρεμάμενος» με το βραβείο του περιοδικού Διαβάζω το 2004. Τα μυθιστορήματά του «Γερνάω επιτυχώς» και «Ουζερί Τσιτσάνης» ανέβηκαν θεατροποιημένα στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Το «Ουζερί Τσιτσάνης» έγινε ταινία το 2015 από τον Μανούσο Μανουσάκη. Την άνοιξη του 2016 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πατάκη το μυθιστόρημά του «Υπουργός Νύχτας» και τον χειμώνα του ίδιου έτους ο συγκεντρωτικός τόμος διηγημάτων «Τα δεδουλευμένα».

Πριν λίγο μέρες στις προθήκες των βιβλιοπωλείων βρίσκεται το νέο του βιβλίο για το οποίο διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο:

Παίρνω το λεωφορείο της Γραμμής «10» στη Θεσσαλονίκη, από την αφετηρία Χαριλάου ως το Τέρμα, ως τον Σιδηροδρομικό Σταθμό, και γράφω ό,τι θυμάμαι, επινοώ και φαντάζομαι από κάθε στάση. Δεκαεννιά στάσεις. Γράφοντας καταλαβαίνω πως το μυαλό είναι ένα ανοιχτό στρατόπεδο αιχμαλώτων. Ή, ένα πριονιστήριο γεμάτο ακρωτηριασμένες, λειψές μνήμες, επινοήσεις, φαντασιώσεις κι εμπειρίες που διαρκώς αλλάζουν νόημα, χάνονται, επανέρχονται, διασταυρώνονται και πάλι διαφεύγουν.

Ξέρω, δηλαδή, ότι δεν κοπαδιάζουν οι λαγοί, αλλά εδώ συνημμένως ψάλλονται. Έπειτα, κάθε λεωφορείο που ξεκινάει από μια συγκεκριμένη αφετηρία, κάνει μιαν απαρέγκλιτη διαδρομή και πάει προς ένα σταθερό τέρμα, ποτέ δεν κάνει όντως το ίδιο δρομολόγιο - κυρίως για τον ίδιο επιβάτη, που βλέπει έξω και εντός του με το μέτωπο κολλημένο στο τζάμι. Κάθε επιβάτης, κάθε φορά, είναι κι ένα διαφορετικό λεωφορείο.

 

Λίλα Κονομάρα

Ο χάρτης του κόσμου στο μυαλό σου (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2018, σελ. 311

 

Ο Βασίλης ζει ήρεμα στον μικρόκοσμο του φαρμακείου του. Η κόρη του Εύα, βιολόγος, διεξάγει μια πρωτοποριακή έρευνα σχετικά με τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ. Ο έφηβος γιος του Άρης, παίζει μουσική και ονειρεύεται να γυρίσει τον κόσμο. Τρεις ήρωες, τρεις διαφορετικοί αφηγητές μιας ιστορίας που εκτυλίσσεται στη διάρκεια ενός χρόνου σε μια Αθήνα αλλά και σε μια Ευρώπη με ρευστά σύνορα και ελάχιστες βεβαιότητες.

Ένα τραγικό δυστύχημα ανατρέπει τη ζωή τους, φέρνοντάς τους αντιμέτωπους με τον κοινωνικό τους περίγυρο αλλά και με τον ίδιο τους τον εαυτό, τους φόβους, τις επιθυμίες, τις απώλειες.

Μέσα από τις αναζητήσεις τους αναδύονται ζητήματα της εποχής: η οικονομική κρίση, η κατάρρευση των ανθρωπιστικών αξιών, ο ρόλος της τέχνης απέναντι στην παγκοσμιοποίηση, τα ερωτήματα που θέτει η βιοηθική, οι μετακινήσεις μεμονωμένων ανθρώπων μα και ολόκληρων πληθυσμών, που κουβαλούν όνειρα και μνήμες.

Οι ήρωες καλούνται να περάσουν σ’ ένα άλλο στάδιο της ζωής τους, όσο κι αν επιθυμούν -με σπαραγμό, με τρυφερότητα αλλά και με χιούμορ- να διατηρήσουν τις παλιές τους βεβαιότητες κι ο κόσμος αυτός να παραμείνει αναλλοίωτος.

Αυτή είναι η υπόθεση του νέου μυθιστορήματος της Λίλας Κονομάρα, η οποία έχει στο ενεργητικό της επτά βιβλία με πρώτο το βραβευμένο «Μακάο. Δύο νουβέλες» (2002).

 

Παναγιώτης Σκορδάς

 

 

Δευτέρα, 18 Ιουνίου 2018 13:08

Λεσβιακό Βιβλίο

Παναγιώτης Σκορδάς

«Αδιάντροπα του Κλήδονα»

Εκδόσεις Μύθος, Μυτιλήνη

Η γιορτή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου είναι από τις πιο «ειδωλολατρικές» του εορτολογίου μας: Μαζί με τον Αι- Γιάννη, λατρεύεται, με παλιά υποσυνείδητη εθιμολογία, ο Ήλιος των θερινών τροπών, ανάβονται διαβατήριες και καθαρτήριες πυρές, για τον κρίσιμο χρόνο, ασκούνται με τελετουργική δεξιοτεχνία, η μαντεία και η μαντική. Ο άγιος της ημέρας έχει ποικίλα ονόματα: Αι - Γιάννης ο Κλήδονας, ή Λαμπαδιάρης, Φανιστής ή Ριγανάς. Η γιορτή του Αι - Γιάννη είναι ταυτισμένη με δύο κύκλους εθίμων: με τις φωτιές που ανάβονται στην παραμονή της εορτής (23 Ιουνίου) και με τον Κλήδονα. Οι φωτιές του Αι-Γιαννιού ανάβονται συνήθως σε σταυροδρόμια, κατά γειτονιές, με ανταγωνιστική διάθεση, καθώς κάθε γειτονιά θέλει να παρουσιάσει τη μεγαλύτερη φωτιά. Όταν η φωτιά έχει κατακαθίσει οι μεγαλύτεροι επιχειρούν το δικό τους πέρασμα. Τα πηδήματα αυτά έχουν από παλιά μαγική σημασία, αφού πιστεύεται ότι αυτός που πηδά πάνω απ’ τη φλόγα, ενώνεται μ’ αυτήν και παίρνει τη δύναμή της, πράγμα που του εξασφαλίζει υγεία και ευτυχία.

Βασικό εθιμικό στοιχείο στην ημέρα του Αι-Γιάννη, στενά συνδεδεμένο με τις φωτιές, είναι ο Κλήδονας. Πρόκειται για μια μαντική διαδικασία, ιδιαίτερα των κοριτσιών, από τις πιο τελετουργικές στη λαϊκή μας παράδοση. Στηρίζεται και αυτή στη μεταβατική ώρα των Τροπών και θεωρείται κατάλληλη ή ευκαιριακή για τη δοκιμασία της τύχης. Το βράδυ του Αι-Γιαννιού μαζεύονται πολλά κορίτσια στο σπίτι που θέλει να φιλοξενήσει τον Κλήδονα. Αναθέτουν σε μια «Μαρία», της συντροφιάς να πάρει τον μαστραπά και να φέρει το αμίλητο νερό. Όταν γυρίσει την καλοδέχονται και οι κοπέλες ρίχνουν μέσα στο νερό τα σημάδια τους (δαχτυλίδια, βραχιόλια, σκουλαρίκια, νομίσματα). Σκεπάζουν τον μαστραπά με κόκκινο ύφασμα, που το δένουν καλά, με περιποιημένο κορδόνι, σαν να τον κλειδώνουν. Το μεσημέρι ή το απόγευμα συγκεντρώνεται πάλι στο σπίτι η συντροφιά των κοριτσιών και άλλοι γείτονες. Η «Μαρία» κάθεται στο κέντρο ως μικρή Πυθία και βγάζει από το μαντικό νερό ένα - ένα τα σημάδια της συντροφιάς. Προτού τα ανασύρει, απαγγέλει ένα δίστιχο ή τετράστιχο, είτε όπως το θυμάται, είτε από συλλογή τραγουδιών, είτε από ημεροδείκτες. Η κάθε κοπέλα αναγνωρίζει το σημάδι της και κρίνει το τυχερό της από το δίστιχο ενώ η ομήγυρη σχολιάζει. Η συγκέντρωση τελειώνει με κεράσματα και χορούς.

Διεξοδική αναφορά στα δυο σπουδαία αυτά έθιμα, δηλαδή στα κάψαλα - φωτιές και στον κλήδονα, θα βρει ο αναγνώστης και ο μελετητής στο σημαντικότατο βιβλίο του Παναγιώτη Σκορδά, φιλολόγου - συγγραφέα, που έχει τον τίτλο «Αδιάντροπα του κλήδονα» και υπότιτλους «Τα κάψαλα και ο κλήδονας στη Λέσβο. Τα κάψαλα και ο κλήδονας στη Λεσβιακή λογοτεχνία και στο Λεσβιακό θέατρο. Λαογραφικές συλλογές Βάσου Βόμβα και Ακίνδυνου Σκωπτικού».

Πρέπει να σημειωθεί ότι η μελέτη είναι έτσι διαρθρωμένη ώστε να εξηγεί τα έθιμα αλλά έχει και υποσημειώσεις που βοηθούν τον αναγνώστη, τεκμηριώνουν και παραπέμπουν. Στο τέλος παρατίθενται τα «Αδιάντροπα», τετράστιχα και δίστιχα, που αν και είναι τολμηρά, είναι έξυπνα και απολαυστικά. Άλλωστε στο νησί πάντοτε ο λαός είχε το θάρρος να λέει τη γνώμη του και το σατιρικό πνεύμα διακρίνει τους Λέσβιους.

Ο Παναγιώτης Σκορδάς με το νέο του πόνημα καταφέρνει να κερδίσει τον αναγνώστη και να διαβάσει το βιβλίο με μεγάλη ευχαρίστηση. Από την άλλη δείχνει ότι αγαπά και σέβεται την παράδοση του τόπου του και προσφέρει ένα ακόμη βιβλίο που κατά τη γνώμη μου είναι κόσμημα για τα γράμματα του νησιού μας.

 

Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης

Συγγραφέας

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018 16:29

Λεσβιακό βιβλίο

Αριστείδης Στεργέλλης

Το γλωσσικό ιδίωμα του Πλωμαρίου

Μελέτη - Συλλογή υλικού - Αναδρομικό λεξιλόγιο

Έκδοση Συνδέσμου Πλωμαριτών Αττικής «Βενιαμίν Λέσβιος»

Αθήνα 2017, σελ. 129

«Εκδίδουμε το έργο αυτό ως φόρο τιμής στους προγόνους μας, που αυτή τη τραχιά ντοπιολαλιά, πιστοί στα παλαιότερα επαναστατικά κηρύγματα του Βενιαμίν Λεσβίου, προκάλεσαν και πρωτοστάτησαν στην Απελευθέρωση του νησιού μας από τους Τούρκους, δείχνοντας την αγάπη τους για τη Λευτεριά αλλά και όμως δεν δίστασαν, πέντε μόλις χρόνια μετά, να προβούν σε λαϊκή εξέγερση για την άδικη διανομή τροφίμων από την Πολιτεία και να δικαστούν, δείχνοντας επίσης το πάθος τους για την Ισότητα και την Κοινωνική Δικαιοσύνη. Το εκδίδουμε με αγάπη και σεβασμό, σαν λιθαράκι αντίστασης για ένα δυσοίωνο μέλλον: όταν Γεωπονικές σχολές πανεπιστημίων διαφυλάσσουν γνήσιους σπόρους φυτών για χρήση τους από μελλοντικούς καλλιεργητές, αν πιθανώς απαιτηθεί να επανακάμψει η ανθρωπότητα από την καλλιέργεια των μεταλλαγμένων, όταν Παγκόσμιες οργανώσεις δραστηριοποιούνται στην προστασία των ουκ ολίγων ειδών, που μετά την παρουσία τους στη γη μας επί εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια απειλούνται με εξαφάνιση στις μέρες μας, όταν οι γλωσσολόγοι παράλληλα διακηρύσσουν πως οι γλώσσες και οι διάλεκτοι είναι ζωντανοί οργανισμοί, που επίσης χάνονται δυστυχώς, πρέπει να τύχουν κι αυτές ανάλογης προστασίας. Ελπίζουμε λοιπόν πως το έργο αυτό θα είναι μια σύγχρονη «κιβωτός» διαφύλαξης του ιδιώματός μας, ώστε κάποιοι μελετητές στο παρόν ή το μέλλον να σταθούν με θρησκευτική ευλάβεια στη μελέτη του, ερευνώντας τη συνείδηση της μοίρας του λαού και του τόπου μας, με όσα θετικά ήθελαν τότε προκύψει».

Μ’ αυτά τα λόγια, μεταξύ άλλων, ο αείμνηστος Δημήτρης Χαλαυτής, πρόεδρος του  Συνδέσμου Πλωμαριτών Αττικής, προλογίζει το σπουδαίο βιβλίο του Αριστείδη Στεργέλλη «Το γλωσσικό ιδίωμα του Πλωμαρίου. Μελέτη - Συλλογή υλικού - Αναδρομικό λεξιλόγιο».

Ο συγγραφέας, γέννημα-θρέμμα του Πλωμαριού, σπούδασε στη φιλοσοφική σχολή και εκπόνησε διδακτορική διατριβή, υπηρέτησε στο Κέντρο Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών και έφτασε μέχρι τη βαθμίδα του Διευθυντή Ερευνών.

Το βιβλίο του χωρίζεται στα παρακάτω κεφάλαια: Το γλωσσικό ιδίωμα του Πλωμαρίου, Παροιμίες και παροιμιώδεις εκφράσεις, Νιώσματα (αινίγματα), ανεκδοτολογικές διηγήσεις, Επωδές και άλλα, Αναδρομικό λεξιλόγιο, Από το λεξιλόγιο Βρασίδα Λαγουμίδη.

Πολύ ενδιαφέρον και κατατοπιστικό το κεφάλαιο για το γλωσσικό ιδίωμα του Πλωμαρίου. Ο συγγραφέας εξετάζει την υπάρχουσα βιβλιογραφία και κάνει μια σειρά από φθογγολογικές και γραμματικές παρατηρήσεις.

Nα μερικές λέξεις από το παλιό Πλωμάρι: Βατσίδ: καταπράσινος, ακμαίος (στα δέντρα), βιράν: ρημαγμένος χώρος, βούτλου: παροδικό πρήξιμο στο κεφάλι από χτύπημα, γκιντί: αχρείος, παλιάνθρωπος, μαργώννου: έχω δυσκαμψία από το κρύο, μπάτσι: μήπως και, μη, ουρθουφλιά: ελαττωμένη όραση, όπως της όρνιθας, στραβομάρα, πθαμίκς: κοντός μιας σπιθαμής, κα.

 

Παναγιώτης Σκορδάς

Δευτέρα, 11 Ιουνίου 2018 16:42

Λεσβιακό Βιβλίο

Παναγιώτης Σκορδάς

Λεσβιακό Ημερολόγιο 2018

Γράμματα - Τέχνες - Πολιτισμός

Εκδόσεις Μύθος, Σελ. 512

 

Σπεύδω να προλάβω πιθανόν απορίες του τύπου: Μάιο μήνα και γράφεις για ένα ημερολόγιο; Φυσικά. Γιατί το συγκεκριμένο «Λεσβιακό Ημερολόγιο 2018» του διαρκώς ανήσυχου, Λεσβολάτρη φιλολόγου Παναγιώτη Σκορδά είναι ένας τόμος που μας συνοδεύει κατά τη διάρκεια όλου του έτους και όχι μόνο. Και τώρα, αλλά και στο μέλλον, μέσα από τις σελίδες του πλουσιότατου αυτού τόμου θα διαβάζουμε για την ιστορία, τη λαογραφία, την εκπαίδευση, την αρχαιολογία, τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τις σημαντικές προσωπικότητες της Λέσβου και θα μαθαίνουμε πολλά για το παρελθόν και το παρόν του πανέμορφου νησιού.

Ο Παναγιώτης Σκορδάς για όγδοη συνεχή χρονιά ετοίμασε μια κιβωτό 512 σελίδων και οι Λεσβιακές εκδόσεις «Μύθος» με προσήλωση στην ποιότητα και την υψηλή αισθητική κυκλοφόρησαν έναν πολύτιμο τόμο, πραγματικό απόκτημα για κάθε Λέσβιο.

Στο Ημερολόγιο συνεργάζονται 42 συγγραφείς, εικαστικοί, συλλέκτες, ερευνητές και μελετητές του Λεσβιακού πολιτισμού. Το εξώφυλλο κοσμεί έργο της Μαρίας Καλλιπολίτη, το οπισθόφυλλο του Κώστα Ζιαμπάρα και τα κοσμήματα είναι του Δημήτρη Καραπιπέρη. Στεγάζονται 36 εργασίες Λεσβιακού ενδιαφέροντος, μοιρασμένες στις παρακάτω ενότητες: Πρώτη Γραφή - Πρώτη Ανάγνωση, Πρόσωπα, Λαογραφία, Αρχαία Ιστορία, Νεότερη ιστορία, Αρχαιολογία, Τέχνες, Μελέτες, Φύση, Εκπαίδευση, Θρησκευτική ιστορία, Η Λέσβος, ο χρόνος, οι άνθρωποι, οι ιστορίες τους, Γεγονότα και Πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο που έφυγε.

Στις σελίδες βρίσκουμε ένα αφιέρωμα στη σπουδαία εικαστικό Μαρία Καλλιπολίτη, το οποίο υπογράφει η πανεπιστημιακός Δώρα Μαρκάτου. Σημειώνουμε μεταξύ άλλων τις μελέτες τις Μαρίας Μόσχου για τον ζωγράφο Τάκη Ελευθεριάδη και για την «αυτοδίδακτη» ζωγράφο Αναστασία Αρχοντή, του πανεπιστημιακού Ιωάννη Κολοκοτρώνη για τον Τεριάντ, που μεγαλούργησε στη Γαλλία και κατέθεσε στη γενέτειρά του πολύτιμο πνευματικό υλικό, του Προέδρου της Πανελληνίας Ένωσης Φιλολόγων Αναστάσιου Στέφου για τα Ποιμενικά κατά Δάφνιν και Χλόην του Λόγγου, τέκνο της Λέσβου και αυτός, της πανεπιστημιακού Αθηνάς Δημοπούλου - Πηλιούνη για τη συνθήκη Μυτιλήνης και Φώκαιας στην αρχαιότητα, κα.

Ευχάριστη έκπληξη το CD με παραδοσιακούς σκοπούς της Λέσβου και της Μικράς Ασίας από τα «Σαντούρια» του Αναγνωστηρίου της Αγιάσου που περιέχεται στο φετινό «Λεσβιακό Ημερολόγιο». Τα υπέροχα αυτά νέα παιδιά της Αγιάσου, χρόνια τώρα μυούνται στην μουσική μας παράδοση και μας εκπλήσσουν με τις επιδόσεις τους στο απαιτητικό αυτό μα και συνάμα τόσο μελωδικό όργανο, διαφημίζοντας συγχρόνως το χωριό τους και το νησί σ’ όλο τον κόσμο.

Συγχαρητήρια αξίζουν όχι μόνο στον δημιουργό του «Ημερολογίου», Παναγιώτη Σκορδά αλλά και στους χορηγούς που στηρίζουν οικονομικά την πολυδάπανη αυτή έκδοση, προβάλλοντας συγχρόνως την επιχειρηματική ζωή της Λέσβου.

Το «Ημερολόγιο», λοιπόν, είναι η πρόφαση. Η Λέσβος είναι η ουσία!

 

Μαρία Κοτοπούλη

Συγγραφέας

Παρασκευή, 08 Ιουνίου 2018 15:28

Τα βιβλία παίζει

Μαίρη Λαμπαδίτη

Ένας γάμος και δέκα χωρισμοί (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις Ωκεανός,

Αθήνα 2018, σελ. 326

 

Το μυθιστόρημα «Ένας γάμος και δέκα χωρισμοί» της δημοσιογράφου Μαίρης Λαμπαδίτη περιλαμβάνεται στη νέα σειρά pocket books των εκδόσεων «Ωκεανός». Αναφέρεται σ’ ένα κανάλι που κλείνει και «παρακολουθεί» τη ζωή μιας παρέας δημοσιογράφων που μοιράστηκαν ρεπορτάζ, έρωτες, γάμους, διαζύγια και θανάτους. Είναι η ιστορία μιας παρέας δημοσιογράφων που μοιράστηκαν ρεπορτάζ, πολιτικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, έρωτες, γάμους, διαζύγια και θανάτους. Μια γυναικοπαρέα που ανταλλάσσει σκέψεις και e-mail για άνδρες και χαμένες αγάπες. Οι ανατροπές στη ζωή των ηρώων και ιδίως η μετάλλαξή τους στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, περιγράφονται άλλοτε με χιούμορ και ευαισθησία και άλλοτε με καταγγελτική συναισθηματική φόρτιση,

Μικρό δείγμα γραφής: «…Λίγο πριν κλείσει το κανάλι ο διευθυντής έκανε κοντινά πλάνα και ζουμ σε όλους τους συνεργάτες του. Υπήρχε μια διάχυτη συγκίνηση, μια νοσταλγία για τις καλές μέρες, για τα νιάτα μας που αφυδατώθηκαν στα πεζοδρόμια και στα μοντάζ, για τις πολιτικές αναλύσεις του μεσημεριού, για τις πλάκες και για τα πειράγματα, ιδίως τις Κυριακές που είχε ντέρμπι… Ο διευθυντής με στρίμωξε στη γωνία και μου τα ‘ψαλε:

«Θα μπορούσες να είχες κάνει πιο δυνατή καριέρα! Ήσουν λίγο στον κόσμο του Μάλμπορο… Τί θα κάνεις τώρα χωρίς το κανάλι; Θα πάθεις κατάθλιψη. Θα βαρεθείς! Να βρεις γκόμενο, να μην είσαι μόνη σου…». Πώς, όμως, επανορθώνει κανείς στα 48; Πώς προσαρμόζεται στην άλλη όχθη του ποταμού, στη μέση της ζωής…».

 

Κώστας Κρομμύδας

Μυρωδιά από σανίδι. Πέφτει ποτέ αυλαία στον έρωτα; (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις Διόπτρα

Αθήνα 2018, σελ. 435

 

Το νέο μυθιστόρημα του βραβευμένου Κώστα Κρομμύδα είναι μια ιστορία εμπνευσμένη από τους αξέχαστους έρωτες του θεάτρου και της μεγάλης οθόνης. Σε αυτήν, ο νεαρός Νικόλας, μέσα από μια σειρά επεισοδιακών γεγονότων γνωρίζει τη Λυδία. Πρωταγωνιστούν σε παραστάσεις που γράφουν ιστορία στο ελληνικό θέατρο. Αγαπούν, μισούν, πονάνε, πληγώνονται παραμένοντας δέσμιοι ενός έρωτα γεννημένου στα καμαρίνια, τρεφόμενου από τη μυρωδιά του θεάτρου, από τη μυρωδιά του θεατρικού σανιδιού.

Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο: Στην Αθήνα του ‘40, ένας έρωτας γεννιέται στο σανίδι, όταν η «Δωδέκατη Nύχτα» ενώνει τον Νικόλα και τη Λυδία στη σκηνή και τη ζωή. Ένας έρωτας που θα κρατήσει δεκαετίες, κάτω από τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά και με πτυχές που μένουν κρυφές, μέχρι τη μέρα που ο Νικόλας αποφασίζει να αποκαλύψει στη Μάρω τα κρυμμένα μυστικά.
Μια ζωή σαν θέατρο, γεμάτη ένταση, πάθος και δημιουργία, συνδέει τους δύο πρωταγωνιστές μέχρι την τελική αυλαία. Μια ζωή όπου «Όλος ο κόσμος είναι μια σκηνή. Κι όλοι οι άντρες κι οι γυναίκες είν’ απλώς ηθοποιοί». Μια ζωή γεμάτη μυρωδιά από σανίδι.

 

Γράφει  ο Παναγιώτης Σκορδάς

Πέμπτη, 07 Ιουνίου 2018 14:06

Λεσβιακό Βιβλίο

Ηλίας Βενέζης

Το νούμερο 31328

(Επίμετρο-Γλωσσάριο: Σωτήρης Μετεβελής)

Εκδόσεις Εστία

Αθήνα 2017, σελ. 254

 

«Το νούμερο 31328 (υπότιτλος Το βιβλίο της σκλαβιάς)» είναι το πρώτο μυθιστόρημα του λογοτέχνη Ηλία Βενέζη (1904-1973) το οποίο πρωτοδημοσιεύτηκε το 1924 σε συνέχειες - αλλά όχι ολοκληρωμένο, από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο του 1924, ως επιφυλλίδα στην εφημερίδα της Μυτιλήνης «Καμπάνα», την οποία εξέδιδε και διεύθυνε ο Στράτης Μυριβήλης και αφορά την εμπειρία του συγγραφέα από την αιχμαλωσία του και την σκλαβιά στα εργατικά τάγματα της Τουρκίας αμέσως μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Το βιβλίο το αφιέρωσε ο συγγραφέας στη μητέρα του «και σε όλες τις τυραγνισμένες μητέρες του κόσμου».

Το έργο κυκλοφόρησε σε βιβλίο το 1931, αφού ο συγγραφέας το επεξεργάστηκε ξανά, γνωρίζοντας την καταξίωση από το κοινό και τους κριτικούς. Ο Βενέζης γράφει για το πώς δούλεψε το έργο στην πρώτη έκδοση του 1931: «[Π]άνε 21 χρόνια από το 1924 που έγραψα στην πρώτη του μορφή, γυρίζοντας, παιδί, απ’ τα κάτεργα της Ανατολής, το χρονικό τούτο. Το ξαναδούλεψα το 1931, όταν βγήκε σε βιβλίο. Από τότε δεν το είχα πιάσει στα χέρια μου. Με είχε πολύ βασανίσει όταν το έγραφα, με είχε αναστατώσει το επίμονο στριφογύρισμα στην πυκνή και φοβερή ύλη αυτής της ζωής που έπρεπε να πάρει έκφραση. Είχα τότε περάσει πολλές νύχτες που κυνηγημένος απ' τους εφιάλτες και τις αναμνήσεις δεν μπορούσα να βρω καταφύγιο ούτε στον ύπνο. Γι’ αυτό όταν βγήκε πια σε βιβλίο, το “Νούμερο 31328”, δεν τολμούσα, δεν ήθελα να το ξαναδώ - τέλος πάντων η ζωή όταν είσαι γερός και είσαι νέος έχει τόση δύναμη, σου το επιβάλλει να θ έ λ ε ι ς να ξεχνάς».

Είναι από τα πιο πολυδιαβασμένα νεοελληνικά μυθιστορήματα, αφού το διάστημα από το 1961 έως το 2011, κυκλοφόρησε σε 162.920 αντίτυπα, ενώ έχει μεταφραστεί και σε οκτώ ξένες γλώσσες.

Με τη ευκαιρία της συμπλήρωσης 45 χρόνων από τον θάνατο του Ηλία Βενέζη, οι εκδόσεις «Εστία» στη σειρά «Νέες εκδόσεις κλασικών» κυκλοφόρησε το «Το νούμερο 31328» σε μονοτονικό (πιστή αναπαραγωγή της 51ης έκδοσης του 2008) μ’ ένα εξαιρετικό πολυσέλιδο επίμετρο του ιστορικού Σωτήρη Μετεβελή που έχει τίτλο «Το τέλος του μικρασιατικού ελληνισμού (1908-1923)» και καταλήγει με τα εξής: «Με αμέτρητες συγκρούσεις να μαίνονται σήμερα στον πλανήτη και ένα νέο κύμα προσφύγων να συρρέει και πάλι από την ανατολή - σαν ένα καπρίτσιο της Ιστορίας - στα ίδια νησιά του Αιγαίου όπως τότε, η ευχή του Βενέζη (Ο καιρός των δύο παγκοσμίων πολέμων, των κρεματορίων και του ξεριζώματος ολόκληρων λαών ας μείνει ανεπανάληπτος στην ιστορία - μαύρη σελίδα της) δεν φαίνεται να ευοδώθηκε. Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο, όμως μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ».

Π.Σ.

Δευτέρα, 04 Ιουνίου 2018 15:08

Λεσβιακό Βιβλίο

Ιβάν Ζαμπλονκά

Λετισιά ή Το τέλος των ανδρών (Μετάφραση: Χαρά Σκιαδέλλη)

Εκδόσεις Πόλις

Αθήνα 2017, σελ. 448

 

Ο Ιβάν Ζαμπλονκά Πολωνοεβραϊκής καταγωγής, γεννήθηκε το 1973 στο Παρίσι. Είναι καθηγητής της σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Paris XIII-Nord.  Το βιβλίο του «Λετισιά ή Το τέλος των ανδρών» τιμήθηκε με το λογοτεχνικό βραβείο της εφημερίδας Le Monde, το βραβείο μυθιστορήματος Medicis και το βραβείο δοκιμίου του περιοδικού «Transfuge». Το συγκεκριμένο βιβλίο μεταφράστηκε με μεγάλη επιτυχία  από τα γαλλικά στα ελληνικά από τη συμπατριώτισσα μας, Καλλονιάτισσα, Χαρά Σκιαδέλλη.

Δυο λόγια για την υπόθεση: Τη νύχτα της 18ης προς 19η Ιανουαρίου 2011, η Λετισιά Περαί απήχθη πενήντα μέτρα από το σπίτι της, πριν καταλήξει μαχαιρωμένη και στραγγαλισμένη. Χρειάστηκαν εβδομάδες για να βρεθεί το πτώμα της. Ήταν δεκαοχτώ χρονών.

Ο Ιβάν Ζαμπλονκά συνάντησε τους οικείους της κοπέλας και τους πρωταγωνιστές της δικαστικής έρευνας, και παρακολούθησε τη δίκη του δολοφόνου το 2015. Μελέτησε το εγκληματικό συμβάν σαν ιστορικό αντικείμενο, και τη ζωή της Λετισιά σαν κοινωνικό γεγονός. Διότι, από την παιδική της ηλικία, η Λετισιά κακοποιήθηκε, συνήθισε να ζει μέσα στον φόβο, και τούτη η πορεία βίας ρίχνει φως στο τραγικό της τέλος και, ταυτόχρονα, σ’ ολόκληρη την κοινωνία μας: έναν κόσμο όπου οι γυναίκες πέφτουν θύματα παρενοχλήσεων, ξυλοδαρμών, βιασμών, φόνων.

Ο Ζαμπλονκά μιλάει για διαλυμένες οικογένειες, παιδιά που υπέφεραν βουβά, νέους που μπήκαν από νωρίς στην αγορά εργασίας, αλλά και τη χώρα στις αρχές του 21ου αιώνα, τη Γαλλία της φτώχειας, των περιαστικών ζωνών, των κοινωνικών ανισοτήτων.
Η Μικέλα Χαρτουλάρη έγραψε στην «Εφημερίδα των Συντακτών»: Ο αναγνώστης του Ζαμπλονκά διεισδύει στο κοινωνικό περιβάλλον των κατώτερων λαϊκών τάξεων στις περιαστικές ζώνες όπου έζησαν η Λετισιά, ο βιολογικός πατέρας της και ο δολοφόνος της. Εκεί, στους οικισμούς «που αναδύονται από ένα αμφίβιο περιβάλλον το οποίο αποτελείται από βάλτους, αιγιαλούς και ζώνες που πλημμυρίζουν».

Στην περιφέρεια της εμπορικής Ναντ, στην επαρχία Ρετς, στις αποβιομηχανοποιημένες περιοχές που κανένας δεν μιλάει γι’ αυτές. Στα οικοδομικά συγκροτήματα κοινωνικής στέγασης, που είναι μακριά από παντού: από την πόλη, την υπεραγορά, τις αθλητικές δραστηριότητες, το σχολείο, τους φίλους.

Εκεί όπου η οικογενειακή δομή ορίζεται από τα ελάχιστα επαγγελματικά προσόντα, την επισφάλεια, το αλκοόλ, τη συζυγική βία, τη σχολική αποτυχία των παιδιών, την παραπομπή τους στην Υπηρεσία Προστασίας Ανηλίκων, τη νεανική παραβατικότητα και ενίοτε τα ναρκωτικά.

Αυτός είναι ο «παράδεισος» του «Τέταρτου» Κόσμου. Και δεν είναι τυχαίο ότι η «υπόθεση Λετισιά» καταγράφηκε στη Γαλλία ως ένας φόνος που διαπράχθηκε μεταξύ «ασήμαντων λευκών».

 

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

 

Αλέξης Πανσέληνος: «Ελαφρά ελληνικά τραγούδια» (μυθιστόρημα),  Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2018, σελ. 322

 

Θόδωρος Γραμματάς: «Θεατρική αγωγή και παιδεία» (μελέτη), Εκδόσεις Διάδραση, Αθήνα 2017, σελ. 828

 

Γιώργος Πετρέλλης: «Οι χήρες της Βερμπάνια» (μυθιστόρημα),  Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα 2018, σελ 444

 

Αιολικά Γράμματα, τεύχος 291/ Μάιος - Ιούνιος 2018, σελ. 64

 

Παρασκευή, 01 Ιουνίου 2018 15:30

Τα βιβλία παίζει

Patti Smith

Μ Τrain (Μετάφραση: Αλέξης Καλοφωλιάς)

Εκδόσεις Κέδρος

Αθήνα 2018, σελ. 267

 

Η Patti Smith (Πάτι Σμιθ) -τραγουδίστρια, μουσικός, ποιήτρια και ακτιβίστρια- γεννήθηκε στο Σικάγο τον Δεκέμβριο του 1946. Επηρεασμένη από τον Μπομπ Ντίλαν, τον Αρθούρο Ρεμπό, τον υπαρξισμό και την μπιτ λογοτεχνία, το 1967 εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη και αναμίχθηκε με τους καλλιτεχνικούς underground κύκλους της πόλης. Ασχολήθηκε με την ποίηση και το θέατρο (έγραψε ένα θεατρικό μαζί με τον Σαμ Σέπαρντ) και άρχισε να επεξεργάζεται την ιδέα του συνδυασμού της ποίησης με τη μουσική του ροκ εν ρολ. Γι’ αυτόν τον σκοπό, το 1974 σχημάτισε το Patti Smith Group σε συνεργασία με τον κιθαρίστα Λένι Κέι.

Η Patti Smith συνδεόταν στενά με τον διάσημο φωτογράφο Ρόμπερτ Μέιπλθορπ, ο οποίος την απαθανάτισε στο εξώφυλλο του πρώτου της άλμπουμ, «Horses» (1975), που από πολλούς μουσικοκριτικούς θεωρείται το πρώτο πανκ-ροκ άλμπουμ της δεκαετίας του 1970 και συγκαταλέγεται στις πιο έγκυρες λίστες με τα 100 καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών. Ακολούθησε μια σειρά από σπουδαίες δουλειές, που την καθιέρωσαν ως μία από τις σημαντικότερες ερμηνεύτριες, συνθέτριες και στιχουργούς στην Ιστορία.

Στο παρόν βιβλίο η θρυλική Patti Smith θυμάται στιγμές από τη ζωή της ανατρέχοντας στους τόπους και στα στέκια στα οποία βρέθηκε. Το μικρό καφέ στο Γκρίνουιτς Βίλατζ όπου έπαιρνε καθημερινά το πρωινό της. Τις επισκέψεις της στους τάφους του Ζαν Ζενέ, της Σίλβια Πλαθ και του Αρθούρου Ρεμπό. Τα χρόνια που έζησε στο Μίσιγκαν μαζί με τον άντρα της, τον Φρεντ Σόνικ Σμιθ, τον οποίο έχασε το 1994.

Με το M Train η Patti Smith μετακινείται στις περιοχές της μνήμης της. Ένα στοχαστικό κείμενο για τα ταξίδια, τις αστυνομικές σειρές, τη λογοτεχνία και την απόλαυση του καφέ. Ένα δυνατό και βαθιά συγκινητικό βιβλίο, το οποίο η μεγάλη μουσικός και ποιήτρια χαρακτήρισε «οδικό χάρτη της ζωής μου».

 

Βύρωνας Κριτζάς

Οι ωραίοι έχουν χρέη και 44 ακόμα τραγούδια που καθρεφτίζουν την Ελλάδα από το 1990 έως το 2017 (εικονογράφηση: Αχιλλέας Ραζής)

Εκδόσεις Πατάκη

Αθήνα 2017, σελ. 202

 

Τι σχέση μπορεί να έχουν το «Ταξίδι της φάλαινας» των Στέρεο Νόβα, ο «Πεχλιβάνης» του Θανάση Παπακωνσταντίνου και το «Δεν ταιριάζετε σου λέω» του Παντελή Παντελίδη; Φαινομενικά καμία − αλλά για ξανασκεφτείτε το!
Απαλλαγμένο από τους διαχωρισμούς ποιοτικού και ευτελούς, για όποιον ξέρει πού να κοιτάξει, το μοντέρνο ελληνικό τραγούδι κρατάει ψηλά και διαγώνια τον πιο ρεαλιστικό καθρέφτη µας. Στο βιβλίο του δημοσιογράφου και κειμενογράφου Βύρωνα Κριτζά θα βρούμε 45 σύντομα κεφάλαια, αφιερωμένα σε ισάριθμα τραγούδια από το 1990 μέχρι το 2017, που αναδεικνύουν αυτήν ακριβώς την ιδιότητα των στίχων και της μουσικής, µε χιούμορ, ποικίλες εμμονές, προσωπικά και συλλογικά βιώματα, λοξή ματιά. Ένα παιδί μεγαλώνει παρατηρώντας τον κόσµο, µια χώρα καλείται να επαναπροσδιορίσει τις αξίες της και µια λαϊκή τέχνη επιβιώνει πανταχόθεν βαλλόμενη, φωτίζοντας την τρελή µας ζωή.

 

 

 

 

Παρασκευή, 11 Μαΐου 2018 16:28

Τα βιβλία παίζει

Sebastian Fitzek

Το δέμα (αστυνομικό μυθιστόρημα, Μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου)

Εκδόσεις Διόπτρα

Αθήνα 2018, σελ. 390

 

Το παρόν μυθιστόρημα του Sebastian Fitzek έχει βραβευτεί με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας 2016. Πρόκειται για ένα μοναδικά εθιστικό ψυχολογικό θρίλερ που εξετάζει τα όρια του ανθρώπινου μυαλού. Η ψυχίατρος Έμα Στάιν πέφτει θύμα βιασμού. Από τότε νιώθει ασφαλής μόνο στο σπίτι της. Μέχρι τη στιγμή που ο ταχυδρόμος την παρακαλά να παραλάβει ένα δέμα για τον γείτονά της. Δεν έχει ακούσει ποτέ ξανά το όνομά του. Κοιτάζει από τον φράχτη, και ο κήπος του φαίνεται παρατημένος. Δείχνει σαν να μη ζει κάποιος εκεί καιρό τώρα. Κάτι την σπρώχνει να ανοίξει το δέμα. Ξεκινάει ο χειρότερος εφιάλτης της ζωής της.

Ένα εξαιρετικά ψυχολογικό εθιστικό θρίλερ με ανατροπές από τον Sebastian Fitzek, τον πιο επιτυχημένο Γερμανό συγγραφέα, αστυνομικών μυθιστορημάτων.

 

Τζότζο Μόις

Πολύ μακριά, πολύ κοντά (μυθιστόρημα, Μετάφραση: Χρύσα Μπανιά) Εκδόσεις Ψυχογιός

Αθήνα 2017, σελ. 468

Η συγγραφέας γεννήθηκε το 1969 και μεγάλωσε στο Λονδίνο. Το βιβλίο της «Πριν έρθεις εσύ» έχει πουλήσει περισσότερα από 7 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως, κυκλοφορεί σε 39 χώρες και πρόσφατα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο.

Για το παρόν μυθιστόρημά της διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο: Σκέψου το εξής υποθετικό σενάριο: η ζωή σου είναι χάλια. Μαύρα χάλια. Ο σύζυγός σου έχει γίνει καπνός, ο έφηβος γιος του συζύγου σου, τον οποίο μεγαλώνεις εσύ, είναι θύμα bullying, και στην κόρη σου, μαθηματική ιδιοφυΐα, παρουσιάζεται μια μοναδική ευκαιρία να δια-κριθεί, την οποία δεν μπορείς να πληρώσεις. Αυτή είναι πάνω κάτω η ζωή της Τζες, μέχρι τη στιγμή που εμφανίζεται ο «ιππότης με το άσπρο άλογο» και προσφέρεται να τη σώσει. Βέβαια, στην περίπτωσή της ο ιππότης είναι ο Σπασίκλας Εντ, ο ενοχλητικός εκατομμυριούχος με την εταιρεία πληροφορικής, στου οποίου το εξοχικό εργάζεται ως καθαρίστρια. Ο Εντ, όμως, έχει κι αυτός τα δικά του προβλήματα. Προσφέρεται να βοηθήσει τη δυσλειτουργική αυτή οικογένεια και να τους πάει με το αυτοκίνητό του στη Μαθηματική Ολυμπιάδα, αλλά αισθάνεται ότι αυτή είναι η πρώτη ανιδιοτελής πράξη που έχει κάνει εδώ και πολλά χρόνια… Ίσως να είναι και η μοναδική ανιδιοτελής πράξη που έχει κάνει ποτέ.

Κυριάκος Κουκούλας, Τάσος Μακρής 
Εκδόσεις Μύθος
Μυτιλήνη 2018, σελ. 238

Ένα υπέροχο φωτογραφικό λεύκωμα, διαμάντι πραγματικό του λεσβιακού πολιτισμού, εκδόθηκε για δεύτερη φορά -αφού εξαντλήθηκε την πρώτη- από τους Κυριάκο Κουκούλα και Τάσο Μακρή.
Ένας επίμονος πόθος, κόντρα σε κάθε αντίδραση και ένας μακροχρόνιος μόχθος, έφεραν το επιθυμητό και προπάντων επιτυχημένο αποτέλεσμα.
Ο Πολιχνίτος του 20ου αιώνα «ξαναζωντανεύει» μέσα από το πολυσήμαντο υλικό του λευκώματος.
Τεκμήρια στην κυριολεξία τους, όλες οι φωτογραφίες που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα της ιστορίας, της λαογραφίας, της θρησκευτικής και αγροτικής ζωής, της παιδείας και γενικά της κοινωνικής δράσης της κωμόπολης.
Από τη λεσβιακή βιβλιογραφία φαίνεται ότι αυτού του είδους οι εκδόσεις σπανίζουν.
Από όσο γνωρίζω είχαμε τις «Λεσβιακές Φωτοσκιές» του Σίμου Χουτζαίου, καθώς και τη συλλογή φωτογραφιών για το Ακράσι της Λέσβου, από τον συγχωρεμένο φιλόλογο Γιάννη Κοντέλη.
Ο κ. Κουκούλας, το είχε μεράκι. Τα ανυπέρβλητα εμπόδια και οι φρούδες υποσχέσεις από τους ιθύνοντες δεν τον πτόησαν. Αντίθετα τον ατσάλωσαν και τον πύργωσαν. Και εδώ είναι το μεγαλείο του δημιουργού του λευκώματος.
Τη διάσωση αυτού του πρωτογενούς υλικού, που για χρόνια ελάνθανε σε απρόσιτα συρτάρια, μέσω του κ. Κουκούλα την απολαμβάνουμε σήμερα αποτυπωμένη σε ένα πολυτελές ποιοτικό λεύκωμα, που την δαπάνη της έκδοσης για δεύτερη φορά την κάλυψε ο ίδιος ο συλλέκτης!
Στο ενημερωτικό σημείωμα της νέας έκδοσης διαβάζουμε: «Και στη δεύτερη έκδοση διατηρήσαμε την ίδια αρχή με την οποία διατάξαμε και σχολιάσαμε το υλικό, που είχαμε στη διάθεσή μας. Το διαχωρίσαμε σε ένδεκα κεφάλαια, στα οποία εντάξαμε τις εκφραστικότερες φωτογραφίες για να περιορίσουμε στο ελάχιστο το σχολιασμό μας, για να κερδίσουμε χώρο και να εντάξουμε όσο γινόταν περισσότερο υλικό, αλλά και γιατί πιστεύουμε πως οι φωτογραφίες μιλούν από μόνες τους και δεν έχουν ανάγκη υποστήριξης. Το βασικότερο είναι πως αυτού του είδους η ανάγνωση βάζει στη μπάντα το συγγραφέα και προωθεί την υποκειμενική θεώρηση του αναγνώστη, ο οποίος παίρνει και την ευθηνή ερμηνείας και αποδοχής του ντοκουμέντου, που λέγεται φωτογραφία».
Το σίγουρο πάντως σ’ αυτό το μεγαλειώδες εγχείρημα, είναι ότι το έργο θα μείνει εις το διηνεκές και θα βοηθήσει την ιστορική έρευνα καθώς και τη διεξαγωγή συμπερασμάτων από την οπτική απεικόνιση των φωτογραφικών ντοκουμέντων.
Αξιοσημείωτο είναι, ότι πέραν του ότι η Β΄ έκδοση σαφώς είναι πιο εμπλουτισμένη και βελτιωμένη, συνοδεύεται και με μετάφραση στην Αγγλική γλώσσα των σημειωμάτων της κάθε φωτογραφίας.
Τέλος ο κ. Κουκούλας γράφει στο βιβλίο του: «Ευελπιστούμε πως τούτη η έκδοση θα χρησιμεύσει, να θυμηθούν οι παλιοί τα περασμένα και να πληροφορηθούν οι νεότεροι τα γεγονότα, που σημάδεψαν τον τόπο μας τον περασμένο αιώνα. Θέλουμε να πιστεύουμε πως θα σταθούν ελαστικοί στις αδυναμίες του εγχειρήματος, αφού αυτές ίσως να μην οφείλονται σε δική μας ευθύνη, αλλά σε φωτογραφικό υλικό που χάθηκε, γιατί δεν θεωρήθηκε αξιόλογο. Είναι κρίμα γιατί μια τέτοια προσπάθεια δεν επαναλαμβάνεται εύκολα».
Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στους δύο ακάματους δημιουργούς του λευκώματος και βέβαια στις λεσβιακές εκδόσεις «Μύθος» που μας εκπλήσσουν με την ποιότητα της εκδοτικής τους παραγωγής.

Προκόπης Ι. Παπάλας

Σελίδα 6 από 13
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top