FOLLOW US
Μιχάλης Παπαδημητρίου

Μιχάλης Παπαδημητρίου

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Τρίτη, 17 Απριλίου 2018 15:50

Οι πολιτικές τύψεις

Η βία, είναι γνωστό, φέρνει βία, και η αδικία γεννάει οργή.

Το έγκλημα είναι αρχήθεν συνυφασμένο με την ανθρώπινη ζωή και τη λειτουργία της κοινωνίας.

Θα περίμενε βέβαια κανείς μετά από τόσα κοινωνικά συστήματα, μετά από τόση πνευματική (;) καλλιέργεια και τόση άπλετη διάδοση της γνώσης να μειώνεται το έγκλημα, όμως αυτό ζει και βασιλεύει με διάφορες μορφές και ταλανίζει την ανθρωπότητα.

Το «έγκλημα» πάντως, εκ του εγκαλέω σημαίνει στην ελληνική αλλά και σ’ όλες τις συγγενείς γλώσσες (crime και crimine από το λατινικό crimen) «κατηγορία» και «αιτίαση» και όπως είναι εμφανές προϋποθέτει την ύπαρξη έννομης κρατικής δομής και δικαστικού συστήματος που επιβάλλει τις σχετικές τιμωρίες.

Υπάρχουν πολλών ειδών εγκλήματα: είναι τα κοινά ποινικά εγκλήματα, τα φορολογικά εγκλήματα, τα πολιτικά εγκλήματα, τα εγκλήματα πολέμου, και το καθένα έχει τις ρίζες του και τις αιτίες του.

Στα πολιτικά εγκλήματα θα μπορούσαμε να κατατάξουμε και τα εγκλήματα των αναρχικών και των αντιεξουσιαστών, και μένει ακόμα μια κατηγορία, αυτή των χύδην τρομοκρατικών ενεργειών που έχει εξαπολύσει διεθνώς το ισλαμικό τζιχάντ κατά δικαίων και αδίκων.

Οι κυβερνήσεις, και στον ανασταλτικό τομέα αλλά κυρίως στον προληπτικό, έχουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την αυξανόμενη δραστηριότητα της εγκληματικότητας είτε αφορά έμμεσα τον κοινό ποινικό νόμο, είτε άμεσα τους αναρχικούς.

Τι είναι όμως αυτός ειδικά ο αναρχισμός;

Όλα ξεκίνησαν περίπου την εποχή της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης του 1789, που διακήρυξε την ανάγκη στήριξης των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων και παράλληλα ευνόησε τη σύσταση ισχυρής κρατικής εξουσίας με δημοκρατικό μανδύα.

Κάποιοι ιδεολόγοι δεν είδαν με καλό μάτι αυτές τις κοσμοϊστορικές εξελίξεις και πρωτοστάτησαν σε μια κίνηση αναρχισμού, θεωρώντας ότι η νεοσύστατη αστική τάξη περιορίζει βασικά και αναφαίρετα ατομικά δικαιώματα των πολιτικά αδυνάτων.

Ο πρώτος θεωρητικός του ήταν ο Άγγλος Γουλ. Γκόλντγουιν (1756 - 1836). Πίστευε, ότι το κράτος αναιρεί στην πραγματικότητα την ελευθερία των οικονομικώς ασθενών πολιτών.

Ο Γερμανός Μαξ Στίρνερ (1806 - 1856) ήταν δριμύτερος. Έλεγε ότι ο άνθρωπος και το κράτος είναι μόνιμοι εχθροί, κάτι που η ιστορία απέδειξε ότι δεν είναι και τόσο λάθος.

Ακολούθησαν έτεροι διαπρεπείς και ευγενείς ιδεολόγοι, οι Γάλλοι Ελιζέ Ρεκλί (1830 - 1905) και ο Πέτρος Προυντόν (1809 - 1865), ο οποίος πίστευε ότι η ιδιοκτησία είναι κλοπή (!), και οι Ρώσοι Μιχ. Μπακούνιν (1814 - 1876) και Πέτρος Κροπότκιν (1842 - 1921).

Όλοι αυτοί και οι συνακόλουθοί τους αμφισβήτησαν τις παραδοσιακές πολιτειακές και κρατικές δομές και ήταν πεπεισμένοι ότι αντιτάσσουν την (έστω) παράνομη βία στη νόμιμη βία.

Συνδέθηκαν ιδεολογικά με τον Μαρξισμό, ωστόσο το θέμα μπέρδεψε μετά την επικράτηση της κομουνιστικής επανάστασης.

Πάντως ο αναρχισμός εξαρχής απέβλεπε σε ομαδικές κατά του κράτους εξεγέρσεις και όχι σε ατομικές και σποραδικές αποτρόπαιες ενέργειες.

Το θέμα όπως έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα είναι λεπτό και πολυσήμαντο.

Να θυμίσουμε ότι σχεδόν όλα τα συντάγματα, όλων των κρατών της σύγχρονης ιστορίας με τα ακροτελεύτια άρθρα τους νομιμοποιούν την ακραία βία σε εξαιρετικές περιπτώσεις έκπτωσης ή κατάλυσης των θεσμών και το μόνο που επικυρώνει αυτές τις ενέργειες είναι η καθολικότητά τους.

Ο αναρχισμός επιδίδεται σε εγκλήματα πολιτικής εκδίκησης, και το κακό είναι ότι έχει «ευγενείς» δικαιολογίες.

Στις ενίοτε θηριωδίες της κρατικής εξουσίας αντιτάσσει έκνομες πράξεις «κοινωνικής διόρθωσης», και το ότι παρατηρείται πολλές φορές μια περίεργη ραθυμία στην αντιμετώπιση τέτοιων πράξεων από πλευράς κράτους, σημαίνει πιθανότατα ότι αυτό το κράτος αδυνατεί να εξασφαλίσει κάποιες κοινωνικές ισορροπίες, και διακατέχεται από πολιτικές τύψεις.

Το θέμα, ξαναλέμε, είναι λεπτό και απαιτεί λεπτομερείς και απροκατάληπτες αναγνώσεις.

Στο κάτω-κάτω έχουμε μόνιμη υποχρέωση να αναζητούμε τις αιτίες των πραγμάτων, αλλιώς τα προβλήματα θα μένουν άλυτα εσαεί.

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018 16:06

Ξύπνα Θανάση

Λέγαμε τις προάλλες -έχουν βλέπεις και τα άρθρα τον συνειρμό τους- ότι στο ανώγειον της ανθρώπινης ευφυΐας βρίσκονται οι σκιτσογράφοι και μάλιστα αυτοί της πολιτικής επικαιρότητας.

Την ίδια στιγμή πήρα στην ηλεκτρονική μου αλληλογραφία από φίλο μια γελοιογραφία του Μητρόπουλου: Ο ένας δημόσιος υπάλληλος σκουντάει τον συνάδελφό του και του λέει: «Ξύπνα Θανάση, σχολάσαμε»!

Μέσα σε τρεις λέξεις όλη η κακοδαιμονία της δημόσιας διοίκησης για την οποία έχουν γραφτεί τόνοι υποδείξεων και μελετών, έχουν καταστρωθεί προγράμματα επί προγραμμάτων και έχουν γίνει ευχέλαια επί ευχελαίων.

Τρεις λεξούλες τόσο καλοβαλμένες που δεν χρειάζονται ούτε καν το σκίτσο για να εκφράσουν το συμβαίνον.

«Ξύπνα» που σημαίνει ότι βρίσκεσαι σε λήθαργο και συ και αυτοί που σου επιτρέπουν να το κάνεις επί πληρωμή, και «σχολάσαμε» στον αόριστο δηλαδή προ ώρας και τετελεσμένα. Ακόμα και το όνομα «Θανάσης» έχει τον συμβολισμό του, «που ‘σαι Θανάση», «ποιός Θανάσης» και στην κανονική του μορφή «Αθανάσιος» που σημαίνει αθάνατος, άτρωτος και αεί υπάρχων!

Λίγες μέρες μετά, έτυχε να παρακολουθήσω μια συνέντευξη, πάνω στους ίδιους προβληματισμούς, του γνωστού καθηγητή Παναγιώτη Καρκατσούλη, (που ως καθηγητής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης έχει ενδελεχή γνώση πάνω σε αυτά τα θέματα) λαύρου εναντίον της ενεστώσας δημόσιας διοίκησης, μιας διοίκησης που παραμένει άθικτη επί δεκαετίες και έχει δικαίως γίνει το κόκκινο πανί της μνημονιακής διαπραγμάτευσης.

Τι είναι άραγε το Δημόσιο;

Ουδείς γνωρίζει μέχρι σήμερα τι είναι, πόσο ακριβώς είναι και τι έργο επιτελεί.

Δόθηκαν εντολές άνωθεν, να απογραφούν για άλλη μια φορά οι δημόσιες υπηρεσίες της χώρας, και μέχρι τη στιγμή που γράφεται το άρθρο έχουν απαντήσει δεκαεπτά (!) διευθυντές εκ των περίπου 1800 οργανισμών και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

Εάν μάλιστα προσθέσουμε και τα εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (νπιδ) αντιλαμβανόμαστε ότι η Ελλάδα κλυδωνίζεται εν μέσω ενός ωκεανού δημοσίων υπηρεσιών και μάλιστα ωκεανού αχαρτογράφητου.

Βέβαια δεν είναι δίκαιο ούτε και εθνωφελές να ενοχοποιούνται συλλήβδην οι δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά αυτοί που τους διορίζουν, τους διοικούν και υποτίθεται τους οργανώνουν.

Το οργανόγραμμα είναι το «α» και το «ω» της δημόσιας διοίκησης, όπως και κάθε μεγάλης οικονομικής μονάδας.

Ποιοί είμαστε, πόσοι πρέπει να είμαστε, τι ακριβώς κάνουμε (κάποια στιγμή θα πρέπει να μπούμε και στον πειρασμό να δούμε αν το κάνουμε καλά βάσει προδιαγραφών) και τι πρέπει να πληρωνόμαστε.

Ο προαναφερθείς καθηγητής, επεσήμανε μεταξύ άλλων και το ότι ο κύριος όγκος του κυρίως δημοσίου, διεκπεραιώνει έγγραφα και αλληλογραφία. Ελάχιστες υπηρεσίες ως εκ της φύσεώς τους προσφέρουν πραγματικό και χειροπιαστό έργο.

Την ώρα που γράφεται το άρθρο ακούω να εξαγγέλεται η πρόσληψη 8116 μονίμων δημοσίων υπαλλήλων.

Και εννοείται ότι δεν μπορεί να σταματήσει η υγιής ανανέωση της δημόσιας διοίκησης, ωστόσο τι σημαίνει αυτό το «μονίμων»; Σε μια σύγχρονη και ευνομούμενη χώρα οι όροι «μόνιμος» και «εποχιακός» αποτελούν και οι δύο ύβρη προς την εργατική αξιοπρέπεια και το «καλώς έχειν» της πολιτείας.

Η διάκριση «αορίστου ή ορισμένου χρόνου» που ισχύει στον ιδιωτικό τομέα λειτουργεί κοντά εκατό χρόνια άψογα και απροβλημάτιστα και θα έπρεπε να την οικειοποιηθεί ένα έξυπνο σύνταγμα, για την περίπτωση των δημοσίων υπαλλήλων.

Αντ’ αυτού παρελαύνουν κάτι απερίγραπτες διατάξεις στο εν ισχύι σύνταγμα, όπως αυτή του άρθρου 103 παργρ. 4: «Οι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν οργανικές θέσεις είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις υπάρχουν». Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα!

Και βέβαια σ’ όλα αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε και τη σύγχυση των εξουσιών. Είναι βαθιά και ανεξίτηλη παράδοση το να κρέμεται και να χειραγωγείται το κομμάτι της εκτελεστικής εξουσίας που είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι από την εκάστοτε νομοθετική, επί σκοπώ πρόσκαιρου κομματικού κέρδους και ποδηγεσίας ολόκληρου του κρατικού μηχανισμού.

Τελικά, σκέφτομαι, μήπως θα ‘πρεπε να παραφράσουμε την προαναφερθείσα γελοιογραφία ως: «Ξύπνα Θανάση, σχολάσανε», και στο σκίτσο ο Θανάσης να μην είναι ο ένας εκ των δύο δημοσίων υπαλλήλων, αλλά ο καημένος ο Έλληνας που πληρώνει έναν σκασμό φόρους και περιμένει επί δεκαετίες το θαύμα;...

Η αρχαία ελληνική γραμματεία μάς έχει διασώσει σωρεία σοφισμάτων και γενικά ευφυολογημάτων που παρουσιάζουν μεγάλο ιστορικό και φιλολογικό ενδιαφέρον.

Τα σοφίσματα απαιτούν εξαιρετική ευφυΐα και τα συναντάμε κυρίως σε σοφιστές και φιλοσόφους.

Παίζουν με τις αμφισβητούμενες έννοιες των λέξεων, με τη σύνταξή τους, ακόμα και με τη στίξη τους.

Όλες σχεδόν οι απαντήσεις των μαντισσών που χρησμοδοτούσαν στα μαντεία (Πυθίες, Σίβυλλες κ.α.), άσχετα αν κρίνονται σήμερα επιστημονικά ως ιδιότητες του υποσυνειδήτου, όμως ήταν λεκτικά ευφυείς και συνήθως δυσανάγνωστες. Να μνημονεύσουμε τουλάχιστον δύο: την «ήξεις αφήξεις ουκ εν πολέμω θνήξεις» που έπαιζε με τη θέση του κόμματος, και την «Κροίσος Άλυν διαβάς μεγάλην αρχήν καταλύσει», και αντί να καταλύσει ο Κροίσος την Περσική, όπως υπέθεσε, κατελύθη η δική του, η Λυδία.

Τα σοφίσματα απετέλεσαν ίδιο αντικείμενο της λογικής, και ο πρώτος διδάξας ήταν ο Ζήνων ο Ελεάτης.

Ας μνημονεύσουμε δύο από αυτά, τον «Σωρείτη» και τον «Αντιστρέφοντα» (γνωστό και ως «δίκη του Ευάθλου»).

Το σόφισμα του Σωρείτη έχει ως εξής: Από ένα σωρό αν αφαιρέσουμε έναν κόκκο θα παραμείνει σωρός. Έτσι αφαιρώντας διαδοχικά φτάνουμε στους δύο κόκκους, οπότε αφαιρώντας τον ένα, έχουμε ένα σωρό αποτελούμενο από έναν κόκκο!

Το σόφισμα του αντιστρέφοντος έχει ως εξής: Ο Εύαθλος, μαθητής του σοφιστή Πρωταγόρα, πλήρωσε τα μισά δίδακτρα και υποσχέθηκε να πληρώσει τα άλλα μισά μόλις κερδίσει την πρώτη του δίκη. Επειδή όμως ο καιρός πέρναγε και δεν τα έδινε, ο Πρωταγόρας τον πήγε σε δίκη, λέγοντας: «Είτε κερδίσεις, είτε όχι πρέπει να με πληρώσεις. Εάν κερδίσεις, κατά τη συμφωνία μας, εάν όχι, κατά την απόφαση των δικαστών».

Και ο Εύαθλος απαντά: «Είτε κερδίσω είτε όχι, δεν σε πληρώνω. Εάν μεν κερδίσω, κατά την απόφαση των δικαστών, εάν δε χάσω, κατά τη συμφωνία μας»!

Εδώ θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και το περιβόητο σόφισμα του Επιμενίδη «περί ψευδομένου», που το μνημονεύει και ο Απόστολος Παύλος στο προς Τίτον: «Όλοι οι Κρήτες είναι ψεύτες και το μαρτυρεί ο προφήτης τους Επιμενίδης». Αφού όμως και ο Επιμενίδης είναι Κρητικός, δεν γνωρίζουμε αν η ρήση είναι αληθής ή ψευδής.

Γενικά υπήρχε σ’ όλη την τότε κοινωνία μια τάση για ευφυολογήματα.

Ο Αριστοτέλης, που του κατέδωσαν ότι πίσω του τον κατηγορούνε απάντησε: «Αν δεν είμαι παρών, τους επιτρέπω και να με μαστιγώσουν».

Κάπως έτσι αντέδρασε και ο κόσμος προς τη σοφιστεία του Κλαζομένιου φιλόσοφου Ερμότιμου (500 π.Χ.). Ελέγετο ότι μπορούσε με θαυματουργικό τρόπο να βγαίνει από το σώμα του, να πετάει, κι όταν επιστρέφει να διηγείται τα οραματισθέντα. Το αστείο είναι, όπως μας διηγείται ο Πλούταρχος, ότι οι εχθροί του, σε μια στιγμή που... είχε βγει από το σώμα του, το έκαψαν!

Το εντυπωσιακότερο όμως σόφισμα, που απεδείχθη και εθνικά χρήσιμο, είναι αυτό του σοφιστή Αναξιμένη του Λαμψακηνού, όπως γλαφυρά μας το περιγράφει ο Παυσανίας στα Ηλειακά Β.

Η Λάμψακος, μια ελληνική πόλη στην ασιατική ακτή του Ελλησπόντου απέναντι από την Καλλίπολη, μήδισε, και μάλιστα τη στιγμή που ο Αλέξανδρος συνένωνε τον ελληνικό χώρο κατά της Περσίας.

Ορκίστηκε λοιπόν να καταστρέψει ολοσχερώς τη Λάμψακο, όπως άλλωστε είχε κάνει και με τη Θήβα. Οι Λαμψακηνοί στέλνουν τότε τον Αναξιμένη να ικετεύσει για τη σωτηρία, προσπαθώντας να τον μεταπείσει.

Μόλις τον είδε ο Αλέξανδρος του λέει: «Ξέρω γιατί ήρθες και έχω ορκιστεί να κάνω ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θα μου ζητήσεις».

Και η αυτόματη απάντηση του σοφιστή: «Βασιλιά, σου ζητώ να κατεδαφίσεις τη Λάμψακο και να πουλήσεις σκλάβους γυναίκες και παιδιά».

Ο νεαρός βασιλιάς έμεινε με το στόμα ανοιχτό και αναγκάστηκε, σαν μαλωμένο αγόρι, να ζητήσει συγγνώμη από τους Λαμψακηνούς!

Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018 14:32

Ου φιμώσεις βουν

Στο «Δευτερονόμιο», το πέμπτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, φέρεται να λέει ο Μωυσής (στο ΚΕ,4) «ου φιμώσεις βουν αλοώντα» που στην κυριολεξία σημαίνει «μην το φιμώσεις το βόδι που σου αλωνίζει στάρι, αλλά άφηνέ το να ξεκλέβει καμιά μπουκιά».

Η μεταφορική βέβαια έννοια της ρήσης, είναι πως δεν πρέπει να δυσχεραίνουμε αυτούς που είναι ταγμένοι να πράττουν καλά και χρήσιμα έργα.

Θυμήθηκα τη ρήση με αφορμή την πρόσφατη αποκάλυψη των παντός είδους βουλευτικών διευκολύνσεων, χωρίς βέβαια να αφορά αυτή η ρήση τα ίδια πράγματα και τις ίδιες καταστάσεις.

Ο σημερινός δημόσιος «βους» και αφίμωτος είναι, αλλά ούτε και ασχολείται ενσυνείδητα με τα καλά έργα, δηλαδή τα κοινωνικά έργα εφ’ οις ετάχθη.

Χρόνια τώρα ξέρουμε (κι αυτό δεν το διαταράσσει καμιά ιδεολογία... ) ότι οι πατέρες του έθνους επιμένουν να ζουν σε μια ανεξάρτητη και αυτόνομη καστροπολιτεία με ειδικούς μισθούς, με ψευδείς αποζημιώσεις, με ειδικό φορολογικό και ποινικό καθεστώς, με ταξίδια πληρωμένα, με άπειρους γορίλες και παρακοιμώμενους και με ένα σωρό οικονομικές διευκολύνσεις.

Νομοθετούν, όπως φαίνεται, με εκπληκτική ευκολία τη δυστυχία του λαού την ίδια στιγμή που δεν είναι διατεθειμένοι να ξεχάσουν τη δική τους ευτυχία. Δεν χρειάζονται παραδείγματα μιας και μας έχουν κατακλύσει ειδήσεις τον τελευταίο καιρό με σχετικά περιστατικά.

Είναι αδιανόητο λ.χ. ο πολύς λαός να στενάζει και ο βουλευτής να παίρνει γύρω στα 1100 ΕΥΡΩ το μήνα για... γραμματόσημα!

Αυτοί δεν είναι βόες αλοώντες που τρώνε και καμιά μπουκιά, αλλά βόες που ροκανίζουν όλο το στάρι και «με την άδεια της αστυνομίας».

Υπάρχουν πράγματι πράγματα και πέραν των νόμων, κι αυτό είναι κάτι που έχει προβληματίσει την πρόσφατη πολιτική ζωή της χώρας, με τη συχνή αναφορά στη διάσταση ανάμεσα στο νόμο και την ηθική. Πρόκειται για μια λεπτή και θεσπέσια ηθική τάξη που είναι πολλές φορές δύσκολο να ενσωματωθεί στο corpus της νομοθεσίας.

Οι δημόσιοι άνδρες θα’ πρεπε να διδάσκονται, μεταξύ άλλων, ότι υπάρχουν πολλά πράγματα πολύ ακριβότερα (κι όπως θα ‘λεγαν οι αρχαίοι τιμιώτερα) από το χρήμα, όπως είναι η γενναιοφροσύνη, η συνέπεια, η αιδώς, η φιλία, η δόξα, η ευεργεσία.

Σε ένα άλλο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, στη «Σοφία Σειράχ» διαβάζουμε: «μη έστω η χειρ σου εκτεταμένη εις το λαβείν, και εν τω αποδιδόναι συνεσταλμένη» (Δ,31), που θα πει «μην είναι μακρύ το χέρι σου στο πάρε, και κοντό στο δώσε».

Οι δημόσιοι άνδρες (και γυναίκες) -θα το ξαναπούμε- θα πρέπει να διδάσκονται την ελληνική ιστορία με έναν τρόπο που να τους καθοδηγεί, να τους εμπνέει και να τους κάνει να ζηλέψουν.

Μέγιστοι στρατηγοί και πολιτικοί άνδρες πέθαναν στην ψάθα, γιατί υπηρέτησαν υψηλότερους σκοπούς από το «μέλι». Ο Μιλτιάδης, ο Αριστείδης, ο Φωκίων, ο Αγησίλαος, ο Επαμεινώνδας.

Μάλιστα ο Επαμεινώνδας, που θεωρείται ο μέγιστος στρατηγός της αρχαιότητας μετά τον Μέγα Αλέξανδρο, είχε ένα μπαλωμένο πανωφόρι, κι όταν το έστελνε στο καθαριστήριο ήταν αναγκασμένος να κλείνεται στο σπίτι. Λέγεται μάλιστα ότι του έστειλε κάποτε ο βασιλιάς των Περσών μια κάσα με χρυσά φλουριά, κι αυτός του τα ‘στειλε πίσω!

Αυτός ο άνθρωπος σπαργάνεψε την Ελλάδα μέσα σε ένα μπαλωμένο πανωφόρι.

Εμείς πνιγήκαμε μέσα σε μια επιδότηση ενοικίου...

Τρίτη, 20 Μαρτίου 2018 15:41

Στην αγχόνη των μεταρρυθμίσεων

Ένα κύριο χαρακτηριστικό της αρχαίας φυλής μας ήταν ο πρωταγωνιστικός ρόλος και οι πρωτιές μας σε όλα τα πεδία της επιστήμης, της τέχνης και του αθλητισμού.

Σήμερα δεν ξέρω ποιοι μας ματιάσανε ή τι βαρύ άγος κουβαλάμε και έχουμε τόσες αρνητικές επιδόσεις και τόσα παγκόσμια ρεκόρ.

Ας θυμηθούμε κάποια από αυτά.

Έχει, φαίνεται για τα μάτια, ψηφισθεί εδώ και χρόνια ο αντικαπνιστικός νόμος και συνεχίζει μια συνομωτική και ενορχηστρωμένη καταστρατήγησή του, με πρώτη και μεγαλύτερη συνέπεια να γίνεται η ιερή ώρα της συνεύρεσης και της μέθεξης των ανθρώπων σωστό μαρτύριο.

Συνεχίζουμε να έχουμε πρωτιές στα θανατηφόρα τροχαία. Το θέμα δεν εξαντλείται στο αν επαρκούν οι ΜΕΘ ή τα μνήματα, αλλά πάει πολύ πιο πίσω, στην οδική παιδεία και στην ασφαλή οδοποιία σε όλη την επικράτεια.

Έχουμε τα τελευταία χρόνια έξαρση και τεχνολογική αναβάθμιση του κοινού εγκλήματος που μόνο σε υπανάπτυκτες, θεσμικά ανοχύρωτες και σεσημασμένες χώρες έχει παρατηρηθεί, και οι λόγοι είναι προφανείς.

Έχουμε έκρηξη του παράνομου τζόγου που σημαίνει ότι έχει απαξιωθεί ο όρος «εργασία», αλλά και του νόμιμου τζόγου που σημαίνει ότι η κυβέρνηση ενδιαφέρεται μόνο για την φοροείσπραξη ακόμα και παράνομων εισοδημάτων.

Και φυσικά, συνεχίζουμε να είμαστε πρωταθλητές στους φόρους παντός είδους και στην εξ αυτών απότοκο μαύρη οικονομία σε ποσοστά επί ενός ισχνού ΑΕΠ.

Βέβαια υπάρχουν και ελάσσονα θέματα που προσδιορίζουν κι αυτά την κατατομή μας.

Πίνουμε περισσότερο εμφιαλωμένο νερό, σε μια χώρα που φημίζεται για τα φυσικά της νερά και καταναλώνουμε κατά κεφαλήν τις περισσότερες πλαστικές σακούλες στην Ευρώπη.

Εάν αληθεύει το ότι εδώ και πενήντα χρόνια ο άνθρωπος έχει εισέλθει στη γεωλογική εποχή του «οικοφάγου» (HOMO OECOPHAGUS), τότε, ο Έλληνας θα πρέπει να είναι το αντιπροσωπευτικότερο δείγμα του.

Το θέμα της NOVARTIS (ευφυές σύνθετο από το nova και ars-artis που σημαίνει, κατά το λατινικό λεξικό του Ουλερίχου, τρία τινά: τέχνη, ευεργεσία και ....απάτη) που ταλανίζει αυτό τον καιρό την επικαιρότητα ανέδειξε και μία ακόμα εθνική νόσο. Πετύχαμε τα τελευταία χρόνια τη μεγαλύτερη ποσοστιαία φαρμακευτική δαπάνη από όλες τις χώρες του κόσμου και που μεγάλο τμήμα της αφορά τα αντιβιοτικά, τα εμβόλια και τα τεστ μοριακού ελέγχου του αίματος.

Σκέφτηκε άραγε κανείς «αρμόδιος» γιατί παρατηρείται αυτό το φαινόμενο σε μια υποτίθεται πολιτισμένη κοινωνία που ζει σε μια ευλογημένη χώρα της εύκρατης ζώνης;

Η απάντηση έχει δύο σκέλη, που αφορούν μεταρρυθμίσεις και όχι καταστολή, απάντηση που είναι κόλαφος για τις επιδόσεις της κρατικής μηχανής.

Το ένα σκέλος αφορά τη δόλια διόγκωση της δαπάνης με αμοιβές και υπερτιμολογήσεις εις βάρος των Ταμείων, θέματα που ελπίζουμε να απασχολήσουν τη δικαιοσύνη.

Το άλλο είναι η διάρθρωση της δημόσιας υγείας. Πού είναι οι γιατροί και τα εξοπλισμένα δημόσια ιατρεία πρωτοβάθμιας περίθαλψης; Μόνο ο γιατρός μπορεί να ελέγξει και να αποτρέψει την αυτοσχέδια φαρμακευτική δαπάνη.

 Ο πολίτης αισθάνεται ανυπεράσπιστος και ακαθοδήγητος στο θέμα της νόσου. Πάει από γιατρό σε γιατρό ψάχνοντας. Κάνει πειράματα, αγοράζει με ευχέρεια μόνος του ασυνταγογράφητα φάρμακα, και στο θέμα της διάγνωσης πολλές φορές χρησιμοποιεί τη μέθοδο των αρχαίων Αιγυπτίων, οι οποίοι (όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος) κάθονταν άρρωστοι στην αγορά και έπαιρναν συμβουλές από διερχόμενους ομοιοπαθείς.

Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε και ένα παρελκόμενο πρόβλημα που προσβάλλει και το βαλάντιο και τη νοημοσύνη του πολίτη, αυτό της σαγήνης των παραϊατρικών σκευασμάτων και μαντζουνιών. Για πάσα νόσο ...για τις κλειδώσεις, για την αμνησία, για τον τέλειο έρωτα, για τις τρίχες, για τη σκληρή μοναξιά, για την απαισιοδοξία, για την πολυπόθητη αθανασία...

Είμαστε φτωχοποιημένοι (υπάρχουν συντάξεις που δεν καλύπτουν ούτε τα φάρμακα) αλλά και εντελώς ανυπεράσπιστοι μπροστά στις σειρήνες της κερδοσκοπίας και της απάτης. Καθόλου απίθανο να ξαναδούμε να περιφέρεται μεταξύ μας ο Νοστράδαμος με τις συνταγές του και ο Απολλώνιος ο Τυανέας με τα χαϊμαλιά του.

Το κράτος έχει πρωταρχική ευθύνη να προστατεύσει και να καθοδηγεί τον πολίτη, κι αυτό θα το πετύχει μόνο με προσεκτικές μεταρρυθμίσεις.

Γι’ αυτές μάλλον ωρύονται οι δανειστές μας (όρα και πρόσφατες δηλώσεις Μοσχοβισί), ενώ εμείς συνεχίζουμε να σφυράμε «κλέφτικα» ....

 

Τρίτη, 13 Μαρτίου 2018 15:33

Γεφυροποιοί

Γράφαμε τις προάλλες για το ποιος είναι τελικά ο «έξυπνος» μέσα σε μια κοινωνία, με την έννοια του ευφυούς και ταυτόχρονα επιτυχημένου.

Ωστόσο πολλές φορές έχουμε την περιέργεια να ανακαλύψουμε απλά τον ευφυέστερο άνθρωπο (ή και κατηγορία ανθρώπων) και να τον κατατάξουμε μάλιστα σε κλίμακα μέτρησης ευφυΐας. Μια τέτοια είναι το γνωστό IQ.

Αν μιλάμε για κατηγορίες ανθρώπων να θυμίσουμε ότι με σχετική έρευνα στην Αμερική βρέθηκε προ ετών ότι ευφυέστεροι είναι οι λογιστές. Προσωπικά δεν θα συμφωνήσω, όπως ούτε και για καθηγητές πανεπιστημίων συλλήβδην, ούτε για δημοσιογράφους και πολιτικούς.

Θα έλεγα ότι ευφυέστεροι άνθρωποι είναι οι μυθογράφοι και οι σκηνοθέτες αλλά στην κορυφή της ανθρώπινης ευφυΐας βρίσκονται αδιαμφισβήτητα οι σκιτσογράφοι. Είναι οι άνθρωποι που μετουσιώνουν δεδομένα της επικαιρότητας και πολιτικές ιδέες σε τέχνη με έναν τρόπο που εμπεριέχει ανάδειξη της ουσίας με σαφήνεια, χιούμορ, συμβολισμό, λακωνικότητα και φιλοσοφική αφαίρεση.

Ένα υψηλό μέλημα της κοινωνίας είναι να επιδιώκει τη σύζευξη επιστήμης και Τέχνης επ’ ωφελεία της ιστορικής διαδρομής και του αισίου μέλλοντος της ανθρωπότητας, και όσοι το επεχείρησαν, συγκαταλέγονται και αυτοί στους ευφυέστερους των ανθρώπων.

Την αφορμή αυτών των σκέψεων μού την έδωσε η ανάγνωση ενός σπουδαίου και προφητικού βιβλίου του Βρετανού Aldous Huxley (1894-1963) με τίτλο «Η ανθρώπινη κατάσταση» βασισμένου σε 16 διαλέξεις που έδωσε αυτός ο χαρισματικός διανοητής το 1959.

Ο συγγραφέας συγκαταλέγεται (όπως αναφέρει και ο προλογιστής του καθηγητής της Γενετικής, Στιβ Τζόουνς) στους ανθρώπους που προσπάθησαν να γίνουν «γεφυροποιοί» (ποντίφηκες) ανάμεσα στις τέχνες και τις επιστήμες.

Καίτοι πολυεπιστήμων και κάτοχος πολλών επιστημονικών πεδίων ο Χάξλεϊ (ιστορικός, λογοτέχνης, φιλόλογος, τεχνοκριτικός, βιολόγος, ψυχολόγος, κοινωνιολόγος, θεολόγος, περιβαλλοντολόγος, φυσικός, εθνολόγος, φιλόσοφος) ενοχλείται αφάνταστα από την ακαδημαϊκή εξειδίκευση και την ανέραστη κατάτμηση της γνώσης.

Θεωρεί ότι έχουμε υποχρέωση να ξεκλειδώσουμε τα δύο κλειστά και διχοτομημένα μέγαρα της Επιστήμης και της Τέχνης, και σ’ αυτό το ευεργετικό εγχείρημα θα μας βοηθήσει η φαντασία. Εύχεται επίσης η εκπαίδευση να θεωρήσει άρρηκτη την ενότητα σώματος και νου.

Θέλει περισσότερη φύση στην Τέχνη.

Από τα πανάρχαια χρόνια ο άνθρωπος, ήδη από την εποχή των τοτέμ, σεβάστηκε τη φύση, της οποίας θεώρησε ότι είναι αναπόσπαστο μέρος και προσπάθησε να κάνει τέχνη τη γνώση της επιστήμης.

Η ποίηση -που είναι η πρώτη των έξι καλών τεχνών- ήταν ο πρώτος τρόπος απομνημόνευσης των ιστορικών και επιστημονικών δεδομένων της κάθε εποχής, κι αυτό μπορούμε να το απολαύσουμε στον Όμηρο αλλά και σε άλλα επικά έπη ανατολικών χωρών.

Αργότερα ο Πυθαγόρας, ένας μύστης της απόκρυφης σκέψης και πρωτοπόρος της ολιστικής θεωρίας αλλά και της Τέχνης (να θυμίσουμε τις καινοτομίες του στη μουσική), ήταν ένας από αυτούς τους μεγάλους γεφυροποιούς.

Από κοντά και ο Πλάτωνας που δεν άφησε τομέα του επιστητού που να μην τον σχολιάσει με τους τεχνικά υπέροχους διαλόγους του.

Ακολούθησαν κι άλλοι τέτοιοι στην ιστορία με τις ευγενείς και φιλόδοξες προθέσεις (Σέξπιρ, Μπ. Ράσελ, Βίκτωρ Ουγκό) αλλά και τις εκπληκτικές δυνατότητες (Λεονάρδος Ντα Βίντσι) στο να παντρέψουν τα δυο πεδία.

Ένα άλλο κομβικό στοιχείο που αναδύεται από τις διαλέξεις του Χάξλεϊ είναι ότι ο άνθρωπος υποτίμησε τη σχέση που πρέπει να έχει με τη φύση, επί ζημία και των δύο.

Το κακό ξεκίνησε κυρίως από τις θρησκείες που υπερεκτίμησαν το ρόλο της ανθρώπινης συνείδησης και την έθεσαν πάνω από την ύλη αλλά και πάνω από ολόκληρη την υλική φύση. Αυτός ο ολέθριος «εξανθρωπισμός» της φύσης συνεχίστηκε μέχρι και τον ύστερο Μεσαίωνα, αν δεν συνεχίζεται και μέχρι σήμερα...

Ο Χάξλεϊ όπως και πολλοί άλλοι προικισμένοι φιλόσοφοι και λογοτέχνες (Όργουελ, Καστοριάδης κ.ά.) ανέλυσαν τα δημογραφικά, τα οικονομικά και τα ιδεολογικά προβλήματα της ανθρωπότητας και δεν σταμάτησαν να κρούουν τον κώδωνα του επερχομένου οικολογικού κινδύνου.

Το κακό με την ιστορία μας και το τραγικότερο όλων είναι ότι αυτός ο θαυμαστός νους μετά τη μετοικεσία στη χώρα της άπλετης δημοκρατίας το 1937, άρχισε σιγά-σιγά να βρίσκει καταφύγιο και πεδίο ενορατικών εξερευνήσεων στη μεσκαλίνη, το LSD και σε διάφορα άλλα παραισθησιογόνα (!).

Δυστυχώς δεν έδωσε προσοχή στα λόγια του σοφού Επίχαρμου, του πατέρα της φιλοσοφικής κωμωδίας «Νάφε και μέμνασ’ απιστείν» (Να’ σαι πάντα νηφάλιος κι έτοιμος ν’ αμφιβάλεις).

Αν και ο ίδιος πίστευε ότι αυτός ο τρόπος των ουσιών ήταν ένας μοναδικός τρόπος να εισαχθεί κανείς σε ένα θαυμαστό και οραματικό «νέο κόσμο», σαν κι αυτόν λ.χ. που ζωγράφισε και περιέγραψε ο ανεπανάληπτος Ουίλιαμ Μπλέικ, η αλήθεια είναι ότι με τις τολμηρές του θέσεις πρωτοστάτησε σε ένα πρώιμο οικολογικό κίνημα ενάντια σε μεγάλα συμφέροντα.

Τι συνέβη; Είναι λογικό μια τόσο ισχυρή διάνοια (φαντάζομαι και βούληση) να ενέδωσε στον πειρασμό ακραίων ψυχεδελικών περιπλανήσεων, ή τελικά, όσο προικισμένος και να είσαι, θα βρει τον τρόπο το κατεστημένο να σε καταβροχθίσει;

Τρίτη, 06 Μαρτίου 2018 16:16

Ο καμβάς της δημοκρατίας

Είναι γνωστό το ερώτημα των απανταχού ιστορικών για το αν οι μεγάλοι άνδρες διαμορφώνουν το ιστορικό γίγνεσθαι ή αν τους γεννά το ίδιο το ιστορικό πλαίσιο.

Ίσως συμβαίνουν και τα δύο, σε έναν ποικίλοντα βαθμό, πάντως το βέβαιο είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι σπουδαίοι που ξεπερνούν την ιστορία και αφήνουν μνήμη και έργα ανεξίτηλα.

Συνήθως αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται έξω από το χώρο της πολιτικής και κοσμούνται από αρετές του απλού και ανεπιτήδευτου πολίτη, τουτέστιν δεν μασούν τα λόγια τους, δεν προσπαθούν στρεψοδίκως και λογίως να στρογγυλέψουν τις αιχμηρές άκρες των πραγμάτων και, ευκαιρίας δοθείσης, δεν θα διστάσουν να εξαργυρώσουν με τη ζωή τους τα υψηλά ιδανικά.

Ζούμε πολλά και απεχθή αυτές τις μέρες.

Είναι προφανές ότι οι άνθρωποι που βδελύσσονται το δημόσιο αίσθημα και προσπαθούν να το αντιπαρέλθουν, βρίσκονται έξω από τον καμβά της δημοκρατίας.

«Έδοξε τη βουλή και τω δήμω». Καμιά μεγάλη απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί ερήμην του δήμου, δηλαδή του λαού. Κι ο λαός αυτή τη στιγμή, χωρίς φιοριτούρες αμετάφραστες (άκουσον, άκουσον!), χωρίς έργκα και χωρίς όμνες και προπαντός χωρίς καπηλεία ιδεών και συναισθημάτων, αντιλαμβάνεται ότι το Σκοπιανό είναι θέμα ελέγχου των ενεργειακών οδών της Ευρώπης και άρα θέμα διατεταγμένης στρατηγικής κόντρα στα πάτρια συμφέροντα.

Είναι στη σημερινή συγκυρία αναπόφευκτη πάλι και η αναπόληση των πεπραγμένων της φυλής και η διαχρονική σύγκριση των επών. Οι συγκλονιστικότερες σελίδες της ελληνικής ιστορίας γράφτηκαν στη Σαλαμίνα, στο Μεσολόγγι και στη Μακεδονία το ΄12.

Σήμερα συρόμαστε σε επαίσχυντες πολιτικές διαπραγματεύσεις γι’ αυτά που κάποιοι ήρωες έχυσαν κρουνηδόν το αίμα τους.

Ο Καπετάν Ζέζας (και δια το γνωστότερο Παύλος Μελάς) γόνος πλούσιας και επιφανούς ηπειρώτικης οικογενείας, προετοίμασε τον απελευθερωτικό Μακεδονικό αγώνα ενάντια στους Βούλγαρους και τους Τούρκους με σώμα μόλις τριανταπέντε ανδρών (!). Ο θάνατός του στα 34 του χρόνια γράφτηκε με χρυσά γράμματα στο πάνθεον των ηρώων και πυροδότησε τις μετέπειτα εθνοσωτήριες εξελίξεις.

Μια άλλη σπουδαία μορφή της εποχής εκείνης ήταν ο οικουμενικός πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄, και υπάρχει λόγος που τον θυμήθηκα.

Ακούμε πολύ συχνά σήμερα -και ιδίως υπό το βάρος των εθνικών θεμάτων- αρκετούς εθναμύντορες και πρυτάνεις της ευνουχισμένης δημοκρατίας να δηλώνουν ότι οι εκπρόσωποι της εκκλησίας δεν έχουν λόγο, ούτε άποψη για τα εθνικά θέματα, πολύ περισσότερο δε, δεν είναι πρέπον να εξεγείρουν τους πιστούς με επίσημες συμμετοχές στους αγώνες ούτε και με δηλώσεις από του άμβωνος.

Η Εκκλησία, είτε το θέλουμε είτε όχι, είναι ζων «πολιτικός» οργανισμός, συνεχώς παρούσα και πρέπει να έχει λόγο (τουλάχιστο συμβουλευτικό), έχει συνδιαμορφώσει δια μέσου των αιώνων την ιστορική και εθνική μας συνείδηση και στο κάτω-κάτω της γραφής, ας γίνει μια καταγραφή να φανεί πόσοι ιερωμένοι έχυσαν το αίμα τους για την εθνική υπόθεση και πόσοι πολιτικοί.

Ο Ιωακείμ ο Γ΄ υπήρξε ο σπουδαιότερος πατριάρχης στην ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου μετά την Άλωση. Μεταρρυθμιστής με πνεύμα βαθιάς αντίληψης και στοργής για τις παραδόσεις της εκκλησίας και του έθνους και άγρυπνος φύλακάς τους.

Μεταφέρω τα λόγια του δημοσιογράφου Κων. Σπανούδη που περιλαμβάνονται στη σχετική μονογραφία: Πατριώτης μεγάλης φρόνησης, διπλωμάτης εξαιρετικής διορατικότητας, γενναίος στο φρόνημα και την ψυχή θεωρούσε τα υψηλά του αξιώματα κληροδότημα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Ύψωσε επιβλητικά το λεγόμενο Εθνικό Κέντρο και απέκτησε διεθνές γόητρο.

Ήταν ο μόνος που αντιλήφθηκε την πραγματική αξία  του συντάγματος των Νεοτούρκων του 1908 και προφήτευσε τις καταστροφικές του συνέπειες για τον ελληνισμό.

Είχε βέβαια την τύχη να μην γίνει εθνομάρτυρας όπως μύριοι άλλοι ιερωμένοι, αλλά επέδειξε αξιοθαύμαστη δράση στο διοικητικό και στο εθνικό πεδίο, και πρόφτασε ευτυχώς λίγες μέρες πριν τον θάνατό του να μάθει ότι κατελήφθη η Θεσσαλονίκη.

Οι πολιτικοί νάνοι που διερωτώνται σήμερα γιατί χώνει τη μύτη της η Εκκλησία, καλό θα ήταν να εύχονταν να υπάρχουν τέτοιοι άνδρες και στον πολιτικό στίβο.

Μπορεί να ήμασταν σε καλύτερη μοίρα…

 

Τρίτη, 27 Φεβρουαρίου 2018 15:25

Το ταξίδι των λέξεων

Από την πρώτη λέξη που έπλασε ο άνθρωπος, που κατά τον Πατέρα της Ιστορίας ήταν η λέξη «βέκος» και σημαίνει ψωμί, μέχρι την πιο πρόσφατη, που θα μπορούσε να είναι το «κοινωνικό μέρισμα» και θα μπορούσε να σημαίνει παντεσπάνι (....), παρήλασαν από τα λεξικά, εκατομμύρια λέξεις.

Όλες αυτές οι λέξεις πλάστηκαν με έντεχνο τρόπο (είτε ήταν δημιουργός τους κάποιος λογοτέχνης, είτε ο ίδιος ο λαός) και ξεκίνησαν ένα ταξίδι πολλών αιώνων, όπως μαρτυρούν και οι διαδρομές των δανείων και των αντιδανείων.

Αυτό το ταξίδι στην αρχή ήταν «πλους», αλλά μετά τις εκστρατείες των «τακτικών» στρατών του Μεσαίωνα έγινε «ταξίδιον».

Στο παρόν άρθρο θα μας απασχολήσουν δύο κατηγορίες λέξεων: οι αμφίσημες, δηλαδή αυτές με τη διπλή σημασία, και συνήθως αντίθετη, και οι λέξεις που στο μεγάλο ταξίδι τους άλλαξαν έννοια.

Ας αρχίσουμε αναφέροντας ενδεικτικά κάποιες από τις δεύτερες:

Ο «ξένος» αρχικά ήταν ο φιλοξενούμενος, ο φίλος. Αυτό δείχνει την υπεροχή της ελληνικής συνήθειας της φιλοξενίας και της προστασίας του ικέτη. Σήμερα είναι ο αλλότριος, ο αλλοεθνής και συνήθως ο πολέμιος.

«Αστείος» εκ του άστεως ήταν ο ευφυολόγος της πόλης. Σήμερα σημαίνει τον κωμικό έως γελοίο και τον ταυτόσημο «χωρατατζή».

Η «απόφραξη» αρχικά ήταν το βούλωμα, σήμερα σημαίνει το ξεβούλωμα.

Η «ατασθαλία» πιθανότατα από την «άτη» (συμφορά) και τη «θαλία» (αφθονία) σημαίνει την ακαταστασία και προήλθε από τη βία στη διεκδίκηση της τροφής των πρωτόγονων ανθρώπων(!).

Ο «βάναυσος» αρχικά ήταν ο χειρώνακτας, αργότερα ο σκληρός, ο αποτρόπαιος.

«Δεξίωση» ήταν ο δια της δεξιάς χαιρετισμός, σήμερα έγινε η υποδοχή των καλεσμένων.

Εντύπωση προκαλεί η μετάπτωση της λέξης «δωροδοκώ» που σήμαινε δέχομαι δώρα (εκ του δώρον και δόκος), ενώ σήμερα -μετά από τόσα φακελάκια- έφτασε να σημαίνει δεκάζω, δηλαδή ακριβώς το αντίθετο.

Ο «έξυπνος» από ξυπνητός έγινε ευφυής και ο «εύκολος» σήμαινε αρχικά τον ευκολοχώνευτο.

«Διασκεδάζω» σημαίνει διασκορπίζω και σήμερα γλεντάω, πιθανώς διασκορπίζοντας κέφι, ώρες και το πιθανότερο χρήματα.

«Έμπορος» ήταν ο επιβάτης πλοίου και ο χονδρέμπορας εισαγωγέας. Σήμερα δεν χρειάζεται πλοίο και ενίοτε ούτε κατάστημα, με τόσες πωλήσεις μέσω διαδικτύου.

«Νόστιμος» ήταν ο νοσταλγικός (ομηρ. «νόστιμον ήμαρ»). Αργότερα, δεν γνωρίζομε πότε, πήρε ευφυώς την έννοια του γευστικά ευχάριστου.

Το ρήμα «λέγω» είναι μια μεγάλη ιστορία: βάζω να πλαγιάσει, συναθροίζω, αριθμώ, επαναλαμβάνω, διηγούμαι, ομιλώ (κι αυτό το τελευταίο εκ του συναναστρέφομαι). Έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες.

«Νυκταλωπία» ήταν αρχικά η αδυναμία της όρασης κατά τη νύκτα αλλά αργότερα, άγνωστο γιατί, έγινε η δυνατότητα της νυκτερινής όρασης.

«Πελάτης» εκ του «πέλας» ήταν αυτός που πλησιάζει, και μάλιστα μια γυναίκα (μια έννοια που με κάποιο τρόπο διασώθηκε…).

«Πρόσφατος» στην κυριολεξία σημαίνει ο φρεσκοσφαγμένος.

«Λατρεία» ήταν η κατάσταση μισθωτού εργάτη (λάτρον = μισθός) και αργότερα η τιμή προς το θεό.

«Σκευωρός» (σκεύος+ώρα) ήταν ο σκευοφύλακας και αργότερα ο ραδιούργος.

Κι ας έρθουμε στην άλλη κατηγορία, των «αμφίσημων» λέξεων, δηλαδή που έχουν διπλή έννοια και πολλές φορές αντίθετη, γνωστών με τον αγγλογαλλικό όρο «double-entendre». Η γλώσσα -η κάθε γλώσσα- είναι ο κώδικας μέσω του οποίου μετατρέπουμε τις εμπειρίες μας σε ισοδύναμα σύμβολα, και αυτή η λειτουργία της νοηματοδότησης (εξαιτίας του θυμικού και των ανθρωπίνων συναισθημάτων) μπορεί πράγματι να έχει θετικό πρόσημο (τάξη) ή αρνητικό (αταξία):

«Άγιος» σημαίνει και τον ιερό και τον επικατάρατο.

«Αποτρόπαιος» είναι ο αποτρέπων το κακό αλλά και ο απεχθής και βδελυρός.

«Αργός» σημαίνει και τον ταχύ και τον βραδυκίνητο.

«Επίχαρτος» είναι και ο ευφρόσυνος και ο φθονερός.

«Ευτραπελία» είναι και το ευφυολόγημα και η βωμολοχία. Θα μπορούσε να αποδώσει ελληνικά και το σόκιν.

«Θείος» είναι ο θεϊκός, αλλά και ο αδελφός του γονέως, από το «ηθείος» (=σεβαστός), μια ωραία και πανάρχαια προσφώνηση, (αντί του «κύριε»), που ήδη έχει εκλείψει.

«Κύδος είναι και η δόξα (με περισπωμένη) και το όνειδος (με οξεία).

«Κέρδη» είναι η ωφέλεια αλλά και η απάτη. «Κερδώ» λέγεται η αλεπού.

«Λάω» σημαίνει και βλέπω και επιθυμώ (αφού το βλέπω).

«Λογάδι» είναι και το διαλεχτό αλλά και το αδιάλεχτο.

«Μήδεα» είναι οι σκέψεις αλλά και τα ανδρικά γεννητικά μόρια, μια όντως περίεργη συνάφεια.

«Μήλο» είναι το φρούτο της μηλιάς αλλά και το γιδοπρόβατο (εξ ου και «μηλωτή»).

«Όρμος» είναι και το αγκυροβόλιο αλλά και το περιδέραιο στο «αγκυροβόλιο» του γυναικείου μπούστου.

«Ούλος» είναι το ιωνικό «όλος» που το ακούμε σπάνια πια στα τοπικά μας ιδιώματα, αλλά και ο μάλλινος.

«Παρέρχομαι» σημαίνει και φεύγω και εισέρχομαι.

«Πονηρός» είναι και ο εργώδης και κοπιών αλλά και ο κακός και άθλιος, και τέλος,

«Πένομαι» σήμαινε εργάζομαι και μοχθώ αλλά και είμαι φτωχός (πένης) και μ’ αυτή τη σημασία μάς διασώθηκε. Όπως λέει και η παροιμία «δούλεψε να φας και κλέψε να ‘χεις», φαίνεται ότι ο κόπος και ο μόχθος σπανίως εξαργυρώνονται με πλούτο.

Αυτά τα ολίγα και θα επιφωνούσαμε αγγλιστί «ουάου» (wow), αν δεν υπήρχε η αρχαία ελληνική λέξη «ουά» με την ίδια ακριβώς σημασία...

Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018 12:17

Ζώον πολιτικόν

Ο άνθρωπος είναι, κατά τον Αριστοτέλη, ζώον φύσει πολιτικόν, ωστόσο κανέναν άνθρωπο δεν θα τον κολάκευε αυτή η ρήση, εάν έμπαινε στον κόπο να εξιχνιάσει και να αναλύσει τα κουσούρια και την ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων της πολιτικής.

Την περισσότερο πιστή, ρεαλιστική και απροκάλυπτη περιγραφή του «πολιτικού» ανθρώπου, του ανθρώπου που είναι βαφτισμένος και βαμμένος στα νάματα της εξουσίας, μας τη δίνει ο Νίκολο Μακιαβέλι (1469-1527) σε ένα ολιγοσέλιδο και πασίγνωστο βιβλίο του με τον τίτλο «Ο Ηγεμόνας», που από το 1513 μέχρι σήμερα έχει γίνει το απαραίτητο εγκόλπιο της εκάστοτε πολιτικής και ταυτόχρονα ο πίνακας του αφορισμού της.

Ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου είναι «Ο Πρίγκιπας», που ήταν ο ανώτατος άρχων κατά τον Μεσαίωνα στην Ιταλία, όπως ήταν στον αρχαίο κόσμο ο τύραννος (εκ του κοίρανος και του κύριος), και προτού εκπέσει αργότερα ο τίτλος στον σκληρό και άδικο καταπιεστή του λαού.

Ο νεαρός Φλωρεντίνος τόλμησε να αφήσει αιώνια παρακαταθήκη τους αφορισμούς του για την πολιτική, αφού πρώτα μυήθηκε και ο ίδιος στις τάξεις της ως δημοκρατικός αντίπαλος των Μεδίκων, έχοντας προηγουμένως βαθιά επηρεασθεί από τον διαβόητο και αιμοχαρή Καίσαρα Βοργία και από τον ανατρεπτικό και φλογερό μοναχό Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα, που κάηκε στην πυρά το 1498, δύο μόλις χρόνια μετά την περίφημη «καύση της ματαιοδοξίας», την πυρά που είχε ανάψει ο ίδιος και πάνω της κάηκαν (δια της βίας) τόνοι τιμαλφών και τεράστιος αριθμός έργων της ιταλικής τέχνης (...).

Τι μας λέει λοιπόν το βιβλίο;

Ο «Ηγεμόνας» περιγράφει σοκαριστικά τις ιδιότητες που πρέπει να έχει ένας επαγγελματίας της πολιτικής, της πολιτικής που το αληθές στίγμα της δεν είναι η θρησκεία, ούτε η ηθική, αλλά η ωφελιμιστική επιλογή των μέσων εξουσίας.

Σταχυολογώ τις πιο ενδιαφέρουσες συνταγές του:

Ο άνθρωπος είναι καλός, με την έννοια του διαχειρίσιμου, μόνον όταν είναι αδύναμος, άρα ο ηγεμόνας δεν έχει καμία σχέση με την καλοσύνη. Πάνω εκεί γεννήθηκε η ιδέα του «υπερανθρώπου» (Νίτσε, Χίτλερ) που μυκτήρισε την χριστιανική ηθική και κατάφερε να γεμίσει οδύνη και πτώματα τη σύγχρονη ιστορία.

Ποτέ μην προσπαθείς να κερδίσεις με τη βία αυτό που μπορεί να αποκτηθεί με πονηριά.

Η πρώτη εντύπωση που δημιουργεί ένας ηγεμόνας είναι αυτή που εκπέμπουν οι άνθρωποι που τον περιστοιχίζουν.

Το κακό πρέπει να το επιχειρεί ο πολιτικός μια κι έξω, το καλό σιγά-σιγά.

Οι πολιτικοί είναι τα πιο επικίνδυνα στοιχεία σε μια κοινωνία, και θυμούμαστε όλοι τον Αλκιβιάδη της αρχαίας Αθήνας.

Η υπόσχεση είναι αναγκαιότητα του παρελθόντος, ενώ η μη τήρησή της είναι αναγκαιότητα του παρόντος, ρήση που γίνεται μέχρι σήμερα ευρεία χρήση της και από τους επίδοξους κοινοβουλευτικούς ηγεμόνες και είναι αυτή που στοιχειοθετεί την ανάγκη του πολιτικού ψεύδους.

Όλοι βλέπουν αυτό που φαίνεται. Ελάχιστοι καταλαβαίνουν αυτό που πραγματικά είναι, άρα ο ηγεμών πρέπει να έχει την πρόνοια να μην εμφανίζεται ...γυμνός.

Η αρετή και ο πλούτος είναι ασυμβίβαστα πράγματα, μια χρήσιμη γενική διαπίστωση που έχει την καταγωγή της κυρίως στους κυνικούς της αρχαίας Ελλάδας και στο Ευαγγέλιο («ευκοπώτερον εστί κάμιλον διελθείν…»).

Δεν υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό για τον ηγεμόνα από το να φαίνεται θρήσκος (!), και εδώ ισχύει η παράφραση της παροιμίας «Εάν δεν πάει το άγιο (!) όρος στον ηγεμόνα, τότε πάει ο ηγεμόνας στο Άγιον Όρος…».

Τα ίδια περί πολιτικής είπαν πολλοί διάσημοι κατά καιρούς, εξαιρέσει των αρχαίων τυράννων (Πιττακός, Πεισίστρατος, Περίανδρος...) που ήταν ανθρωπινότεροι και μας κληροδότησαν ρητά πραγματικής σοφίας.

Ο Χίτλερ έλεγε: «Είναι τυχεροί οι ηγέτες που οι λαοί τους δεν σκέπτονται».

Ο Ιερός Αυγουστίνος έλεγε: «Εξουσία χωρίς δικαιοσύνη είναι οργανωμένη ληστεία».

Ο Μάο Τσε Τουνγκ έλεγε: «Πολιτική ισχύς είναι αυτό που φυτρώνει από την κάννη του όπλου».

Είναι φανερό ότι ο πολιτικός δεν είναι ένας κοινός άνθρωπος με κοινές ουμανιστικές και χριστιανικές ιδέες. Είναι ένας βοσκός που τον έχει εκατομμύρια χρόνια τώρα βιολογική (!) ανάγκη το ποίμνιον του λαού, ένας βοσκός εγωιστής και ιδιοτελής, που αποκλείεται να θυσιαστεί ποτέ για να σώσει ένα απολωλός πρόβατο, αλλά θα μετρήσει πόσα είναι τα πρόβατα που θα τον ξαναψηφίσουν…

Να γιατί είναι τόσο σπουδαία και πάντα επίκαιρη η ρήση του Βρετανού συγγραφέα Norman Douglas ότι «η δυσπιστία απέναντι στην εξουσία θα έπρεπε να είναι το πρώτο πολιτικό δικαίωμα»…

Τρίτη, 06 Φεβρουαρίου 2018 13:49

Oι Μηκεδανοί και οι ολίγιστοι

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

 

Αναγκάζομαι για δεύτερη φορά μέσα στην τελευταία διετία να αρθρογραφήσω για το Σκοπιανό θέμα, όχι τόσο λόγω των δρομολογημένων εξελίξεων, όσο της πολιτικής ανικανότητας και απερισκεψίας.

Έχουν περάσει από τα διαδραματισθέντα του 1992 οκτώ (!) ελληνικές Κυβερνήσεις και δεν είχε καμιά από αυτές το πολιτικό θάρρος να χειριστεί το θέμα με μια εθνικά λογική πρόταση. Όλες ανέβαλλαν το θέμα, όμως δεν είναι σίγουρο ότι αυτή η φθορά του χρόνου λειτούργησε υπέρ της χώρας.

Είμαστε ειδικοί πλέον στο να φκιάχνουμε γόρδιους δεσμούς αντί να τους λύνουμε, και έτσι μ’ αυτά και μ’ αυτά πέσαμε, εμείς ένα πανάρχαιο και ευκλεές έθνος, στην παγίδα ενός απροσδιόριστου κρατιδίου.

Η ιστορία του πώς φτάσαμε ως εδώ (Τίτο, διαμελισμός της Γιουγκοσλαβίας, Ηνωμένα Έθνη, Αμερική κλπ) είναι γνωστή. Το άγνωστο είναι το πώς θα βγούμε από εδώ αισίως.

Το σύνολο σχεδόν των κομμάτων αυτή τη στιγμή αναμασά τη μπουρδολογία «σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό έναντι παντός τρίτου», είναι όλα έτοιμα να δεχτούν να εμπεριέχεται η λέξη Μακεδονία, και αυτό το θεωρούν εθνικά αποδεκτή και ανεκτή λύση.

Δεν γνωρίζουν οι πατέρες (και μητέρες) του έθνους ότι τέτοιες ονομασίες σύνθετες (εννοείται δίλεκτες) με γεωγραφικό προσδιορισμό (άνω, πέρα κλπ) ακόμα και με χρονικό προσδιορισμό (νέα, πρώην κλπ) διεκδικούν όλες μακεδονικό μερίδιο και υποκρύπτουν, αφού ανοίξει η όρεξη, αλυτρωτικές ιδέες.

Ας αφήσουμε δε το γεγονός ότι το πρώτο συνθετικό θα διαγραφεί εν τοις πράγμασι μέσα σε μια βδομάδα και θα μείνει το Μακεδονία, προς ηθική ικανοποίηση και όσων κρατών, μεγάλων και μικρών, βιάστηκαν να αναγνωρίσουν αυτό το κρατίδιο με αυτό το όνομα.

Άρα δεν είναι εθνικά αποδεκτή μια τέτοια σύνθετη ονομασία παρά τις καυχήσεις και τους λεονταρισμούς της Κυβέρνησης. Θα’ λεγα μάλιστα ότι οι Σκοπιανοί -άγνωστο γιατί- μας φέρθηκαν μέχρι στιγμής με ακατανόητη ηπιότητα που δεν συναίνεσαν ασμένως σε αυτή την πρόταση, όπως τη διατυμπανίζουμε τόσα χρόνια urbi et orbi.

Οι λύσεις λοιπόν που έχουμε και οι προτάσεις που πρέπει να πρυτανεύσουν σ’ αυτή τη δύσκολη διαπραγμάτευση θα πρέπει να έχουν «εθνικό» και όχι γεωγραφικό προσδιορισμό, και να μην είναι δίλεκτες.

Αν ανατρέξουμε στην ιστορία ίσως μας φωτίσει, αν και δεν είναι πάντα σίγουρο. Για παράδειγμα, στα διοικητικά «Θέματα» της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η περιοχή των Σκοπίων ανήκε όλη στο λεγόμενο «Θέμα Θεσσαλονίκης», ενώ «Μακεδονία» ονομαζόνταν όλη σχεδόν η σημερινή Βουλγαρία.

Η εθνολογία και δη η γλώσσα μας παρέχουν μια σαφέστερη εικόνα.

Η περιοχή των Σκοπίων λεγόταν κατά καιρούς «Παιονία» και «Δαρδανία». Οι Δαρδάνιοι ήταν ένας μαχητικός λαός του Ιλλυρικού κλάδου.

Αν τώρα προστεθεί και η πρωτεύουσα Σκόπια (οι αρχαίοι Σκουποί) τότε έχουμε τρεις προτεινόμενες ονομασίες: Παιονία, Δαρδανία και Σκόπια.

Εάν βέβαια, λόγω αφορήτων πιέσεων που πιθανότατα θα ασκηθούν και τετελεσμένων γεγονότων λόγω των διπλωματικών αναγνωρίσεων, υποχωρήσουμε στο να αναφέρεται η λέξη «Μακεδονία», τότε μία πρόταση μένει αυτή της «Σλαβομακεδονίας», που συνθέτει λέξεις αναπόσπαστες, με διεθνή χαρακτηριστικά το SLA, και που σημαίνει τους Σλάβους που κατοίκησαν στην ελληνική Μακεδονία.

Εννοείται ότι εάν κατεβαίνουμε εμείς με κάποιες εναλλακτικές, το ίδιο θα πρέπει να κάνει και η άλλη πλευρά και να μην στυλώνει τα πόδια στο Μακεδονία.

Να θυμίσουμε τέλος με την ευκαιρία ότι (οι Έλληνες) όλοι αυτοί που περιμένουν τη δικαίωση και την εθνική λύση είναι οι ψηλόσωμοι «Μηκεδανοί» (Μακεδόνες εκ του Μακεδνοί, εκ του Μακεδανοί, εκ του Μηκεδανοί, εκ του ελληνικού μήκους και δωριστί μάκους, δηλαδή του ύψους), ενώ αυτοί που χειρίζονται τις τύχες τους, πετώντας ο ένας το μπαλάκι στον άλλο, είναι οι «ολίγιστοι»...

Τρίτη, 30 Ιανουαρίου 2018 13:29

Το πολέμιον ανθρώποις

Ο άνθρωπος, ενώ καρκινοβατεί στο πολιτικό και στο ηθικό πεδίο, αντίθετα, στον τεχνολογικό τομέα έχει κάνει τεράστια, και θα’ λεγε κανείς, επικίνδυνα άλματα.

Τι να πρωτοθυμηθούμε;

Πέτυχε να εξιχνιάσει τα περισσότερα μυστικά της ύλης και του διαστήματος.

Πέτυχε εικονογραφήσεις, αναλύσεις και επικοινωνίες ασύλληπτες.

Κατάφερε να ιδιοποιηθεί θεϊκές μέχρι χθες ιδιότητες, όπως το να είναι πανταχού παρών (Skype, MSN) με την τιθάσευση των κυμάτων του φωτός, κι απ’ την άλλη πέτυχε ήδη την οπτική εξαφάνιση αντικειμένων με την κύρτωση και εκτροπή των μικροκυμάτων του φωτός που προσπίπτουν σε μανδύες αορατότητας κατασκευασμένους από ειδικά μονωτικά «μετα-υλικά».

Όλη αυτή την υλική ανάπτυξη μας την έχει από καιρό προμαντεύσει και προφητεύσει η Τέχνη (Ιούλιος Βερν, αόρατος άνθρωπος του Ουέλς, Στάρτρεκ, Χάρι Πότερ κ.λ.π., η οποία Τέχνη έχει ταυτόχρονα απασχολήσει και τα τεράστια θέματα της μετα-ηθικής που, όπως είναι φυσικό, ανακύπτουν.

Πρόσφατα ο καθηγητής της γενετικής δρ. Τσερτς ανακοίνωσε ότι προτίθεται να κλωνοποιήσει τον Νεάντερταλ από απολιθωμένο δείγμα DNA. Το μόνο που θα χρειαστεί είναι μια παρένθετη μητέρα που θα δεχτεί να φιλοξενήσει ένα τέτοιο έμβρυο στη μήτρα της....

Πρόσφατα επίσης απασχόλησε τις Ευρωπαϊκές Επιτροπές η δεδηλωμένη τεχνική δυνατότητα να χρησιμοποιούνται στους πολέμους και στις συρράξεις, αντί ανθρώπων, ρομπότ-δολοφόνοι (slaughterbots).

Η πορεία ερήμην του ανθρώπου, ενός όντος που είναι υπεύθυνο για τις πράξεις του, που συναισθηματίζεται ποικιλοτρόπως, που μπορεί να συγχωρέσει, και που τέλος πάντων είναι ελεύθερο να κάνει λάθος, είναι ένα τεράστιο ιστορικό και ανθρωπολογικό ολίσθημα που είναι αδύνατον να μείνει ατιμώρητο.

Οτιδήποτε λέει ο καθένας μας σήμερα είναι καταγεγραμμένο στα συστήματα των τηλεπικοινωνιών και μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανασυρθεί.

Ίσως σύντομα δούμε να ανιχνεύονται ήχοι και εικόνες του μακρινού παρελθόντος εντελώς ακατάγραπτες, ακόμα δε και να γίνεται καταγραφή και ανάγνωση της σκέψης!

Υπάρχει ήδη μια τρομακτική υπεροχή των μέσων έναντι των σκοπών και των προθέσεων. Και προπαντός έναντι της ηθικής.

Σύντομα δεν θα αναγνωρίζεται ο άνθρωπος ως παραδοσιακή οντότητα και αξία.

Τον κώδωνα του κινδύνου μας τον κρούει με σαγηνευτικό τρόπο ο Ισραηλινός ιστορικός Γιουβάλ Νόα Χαράρι με το τελευταίο βιβλίο του «HOMO DEUS μια σύντομη ιστορία του αύριο», και με τις διαλέξεις του.

Κατά τον επιστήμονα η πορεία της ανθρωπότητας είναι επισφαλής.

Διανύουμε κρίσεις νέου τύπου για πρώτη φορά στην ιστορία.

Συγχέουμε τη φαντασία με την πραγματικότητα.

Προσπαθούμε να λύσουμε παγκόσμια προβλήματα με εθνικές πολιτικές και εθνικές κορόνες.

Παράλληλα περισσότεροι άνθρωποι σήμερα πεθαίνουν από περισσότερο φαγητό παρά από λίγο ή καθόλου.

Περισσότερες είναι και οι αυτοκτονίες (πάσης μορφής...) από τα θύματα των πολέμων και των εγκλημάτων.

Αποκαθηλώσαμε τον «πολιτικό άνθρωπο» και τον «άνθρωπο-ψυχή» και στη θέση του βάλαμε τον «άνθρωπο-μπιτ».

Η νέα τεχνολογική επανάσταση που επιταχύνει με αλματώδη ρυθμό δημιουργεί ήδη νέες πολυπληθείς τάξεις αχρήστων ανθρώπων!

Σε ένα σημείο αποφαίνεται ότι «στατιστικά είμαστε ο μεγαλύτερος εχθρός μας», και εκείνη τη στιγμή δεν μπορείς να μη θαυμάσεις την αιώνια ελληνική σοφία.

Ρωτήθηκε κάποτε ο σοφός Ανάχαρσης ο Σκύθης για το «ποιος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του ανθρώπου» κι αυτός απάντησε «ο ίδιος ο εαυτός του»!

(Ερωτηθείς «τι εστι πολέμιον ανθρώποις;» «Αυτοί, έφη, εαυτοίς»).

Ψάχνουμε δηλαδή να βρούμε τον εχθρό γύρω μας, κι αυτός είναι μέσα μας! Συνταρακτική η διαπίστωση.

Τέτοιες ρήσεις, που βρίσκουν με μαθηματική ακρίβεια ισχύ και επαλήθευση μετά από 2600 χρόνια, αποδεικνύουν, νομίζω, την υπέρτατη και την υπέρχρονη σοφία που γεννήθηκε σ’ αυτό τον τόπο και από τους γηγενείς αλλά και από τους ξένους και μετέχοντες της ελληνικής παιδείας (όπως ήταν ο Ανάχαρσης).

 

Τρίτη, 23 Ιανουαρίου 2018 12:22

Το αντίδωρο

Οι κοινωνικές τάξεις προϋπάρχουν από κάθε επίκτητο (και επίδοξο) κοινωνικό σύστημα.

Αταξική κοινωνία είναι αδύνατο να υπάρξει ούτε σαν απόρροια ή επαγγελία κάποιας πολιτικής ιδεοληψίας αλλά ούτε και σαν αποτέλεσμα αγαθών προθέσεων μετασχηματισμού της κοινωνίας.

Πάντα θα υπάρχουν φτωχοί και πλούσιοι κι αυτό δεν εμποδίζει τη λειτουργία της κοινωνίας αρκεί να υπάρχουν δύο προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι να βρίσκονται και οι δύο σε λογικές ποσοτικές αναλογίες και η δεύτερη, και σπουδαιότερη, να μην υπάρχει το στίγμα εναντίων των απόρων και η πολιτική τους εκμετάλλευση.

Φυλλομετρούσα τις προάλλες το χρηστικό και ευφυέστατο, ένθετο του ΒΗΜΑΤΟΣ, βιβλίο του Γιάννη Βλαστάρη με τον τίτλο «Λεξικό χωρίς γραβάτα».

Όπως προϊδεάζει ο τίτλος πρόκειται για μια συνάθροιση σε αλφαβητική σειρά εννοιών και όρων που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια βάναυση και προκλητική πολιτική διαστρέβλωση.

Δεν βρήκα ωστόσο πουθενά το «κοινωνικό μέρισμα» ούτε και την παρομοίωσή του ως «αντίδωρου», λέξεις που απασχόλησαν την πολιτική επικαιρότητα, προφανώς λόγω χρονικής αδυναμίας: δεν πρόλαβαν να ενταχτούν οι έννοιες στο βιβλίο.

Η πανουργία της δημοκρατίας είναι ότι καταφέρνει η κυβέρνηση να βάζει στον (κυρίαρχο) λαό αμείλικτα διλήμματα.

 Αυτό φαίνεται και στα δημοψηφίσματα και στις εκάστοτε εκλογές, αλλά και σε χαλεπούς καιρούς που ο λαός είναι υποχρεωμένος να υπομένει τα πάνδεινα με μια αίσθηση πρωτοχριστιανικής αυτοτιμωρίας.

Το αλήστου μνήμης «μαζί τα φάγαμε» δεν απαλλάσσει βέβαια τις κυβερνήσεις από τις θεόρατες διαχειριστικές ευθύνες τους, ωστόσο έχει μια βαθύτερη ψυχαναλυτική έννοια αδράνειας και συνενοχής του λαού για τις δήθεν καλές μέρες που περάσανε με σπατάλη και ακηδία.

Κάπως έτσι, και αφού παραπλεύσαμε τον κάβο της «κοινωνικής αλληλεγγύης», φτάσαμε πλησίστιοι στο φιλόξενο λιμάνι του «κοινωνικού μερίσματος»....

Το κοινωνικό μέρισμα που παρομοιάστηκε με το εκκλησιαστικό αντίδωρο. Κάποιοι θεολόγοι θα πουν, εσφαλμένα, αλλά ας δούμε τις έννοιες.

Η αρχαία λέξη «αντιδωρέομαι» σημαίνει ανταποδίδω το δώρο.

Η μεταγενέστερη χριστιανική λέξη «αντίδωρο» σημαίνει, κατά την εκκλησία, το διδόμενο στο τέλος της λειτουργίας τεμάχιο άρτου αντί των δώρων της θείας ευχαριστίας.

Ασαφές, αν σκεφτούμε το εννοιολογικό άνυσμα και τη φορά της λέξης (να θυμίσουμε ότι η εκκλησία έπαιξε στα δάχτυλα την ελληνική γλώσσα), καθώς και το ότι το λαμβάνουν όλοι, κοινωνήσαντες και μη.

Οι λέξεις δεν πρέπει να μας μπερδεύουν, αλλά να μας φωτίζουν και να μας οδηγούν στις ατραπούς του νοήματος.

Έχω τη γνώμη ότι αντίδωρο είναι (και πρέπει να είναι) αυτό που λαμβάνει ο πιστός ως δώρο για το δώρο της λατρείας του και της συμμετοχής του στο μυστήριο.

Εξάλλου το αντίδωρο δεν κρύβει μέσα του καμιά μυστηριακή χάρη, και εννοείται ότι δεν αντικαθιστά τη θεία κοινωνία (Π. Τρεμπέλας).

Μόνο λοιπόν αν το δούμε έτσι αποκτά έννοια το αντίδωρο.

Και μόνον έτσι θα το εξαντικρύζαμε επιτυχώς με το κοινωνικό μέρισμα: αντιπαροχή φιλοδωρήσεως για την τεράστια, την οικειοθελή παροχή του λαού προς την κυβέρνηση, που μεταφράζεται σε φτώχεια, διατεταγμένη λιτότητα, υπέρμετρη ανοχή, εγκαρτέρηση, πίστωση προς αυτήν ανελέητου χρόνου και απελπισία.

Θα προσθέταμε -για να είμαστε απόλυτα ακριβείς- και μια ένοχη αυτοάνοση αδυναμία αντίδρασης…

 

Σελίδα 1 από 14
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top