FOLLOW US
Μιχάλης Παπαδημητρίου

Μιχάλης Παπαδημητρίου

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Τετάρτη, 19 Απριλίου 2017 12:12

Η καταγωγή των συμβόλων

Όταν λέμε σύμβολα εννοούμε σημεία, λέξεις και κυρίως σχήματα που υποδηλώνουν μια έννοια ή μια αφηρημένη ιδέα. Έτσι έχουμε σημαίες, εθνόσημα, οικόσημα και παντός είδους σύμβολα (αστρονομικά, ζωδιακά, μαθηματικά, βοτανικά, μουσικά, χημικά, μετεωρολογικά κ.ά.).

Είναι τεράστια η σημασία των συμβόλων για τους πολιτισμούς της ανθρωπότητας. Κάποιοι μάλιστα λένε ότι και ολόκληρη η καλλιτεχνία, ως αναπαριστώσα ιδέες σε αισθητή εμφάνιση, είναι ένα σύμβολο.

Εάν εξαιρέσουμε τη σβάστικα που παρατηρείται προ χιλιάδων ετών σ’ όλους τους πολιτισμούς της λεγόμενης Ινδοευρωπαϊκής ομοεθνίας, τα πέντε λοιπά σύμβολα που περιγράφονται στο άρθρο είναι ελληνικές επινοήσεις που τις έκλεψαν και τις ιδιοποιήθηκαν άλλα έθνη και πολιτισμοί, εξ ου και ο τίτλος του άρθρου θα ήταν ακριβέστερος ως «η κλοπή ή η μοίρα των συμβόλων».

Σβάστικα είναι λέξη σανσκριτική και σημαίνει «τα μικρά πράγματα που φέρνουν την ευτυχία». Τέσσερις ορθές γωνίες σε σχήμα σταυρού (αγκυλωτού) δεξιόστροφες (σβάστικα) ή αριστερόστροφες (σοβάστικα). Πανάρχαιο ηλιακό σύμβολο της ευτυχίας, θα το συναντήσουμε από πολύ ενωρίς στους Έλληνες με το όνομα «τετρασκέλιον» ή «δίγαμμα».

Στον μεσοπόλεμο του εικοστού αιώνα ο Χίτλερ, με την ιδεολογική μεσολάβηση του Κεμάλ Ατατούρκ, οικειοποιήθηκε το άρειας προέλευσης σύμβολο για να διακηρύξει τις ιδεοληψίες του για την άρεια υπεροχή, συνδέοντας έτσι ένα προαιώνιο σύμβολο της χαράς με τον αντισημιτισμό και τις ναζιστικές θηριωδίες.

Παρόμοιο διακοσμητικό σχήμα με τη σβάστικα είναι ο ελληνικός «μαίανδρος» που αποτελείται από συνελισσόμενες ορθές γωνίες, και πήρε το όνομα από τον μικρασιατικό ποταμό Μαίανδρο (τουρκ. Menderes ), έναν ποταμό με αλλεπάλληλους ελιγμούς και με τόσο ήρεμη ροή που χρειάζεται κάτι να επιπλεύσει για να αντιληφθεί κάποιος τη διεύθυνση των υδάτων του. Λέγεται μάλιστα ότι η αρχική του ονομασία ήταν «Αναβαίνων» (προς τα πηγάς).

Να σημειώσουμε ότι μαίανδρος λέγονταν και η «χειρώνειος λαβή» που υποδείχθηκε στον Πηλέα από τον Χείρωνα για να εξουδετερώσει τη θεά Θέτιδα, και η οποία λαβή χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στο αγώνισμα της πάλης.

Ένα άλλο σύμβολο είναι ο σταυρός, το σύμβολο του Χριστιανισμού από το ξύλο της θείας σταύρωσης και το «εν τούτω νίκα» του Μεγ. Κωνσταντίνου. Ο σταυρός έχει ελληνική προέλευση. Εν αρχή εσήμαινε πάσσαλος (από το θέμα στα- του ίστημι) και στη συνέχεια σύνθεση δύο ξύλων σε σχήμα Τ που χρησιμοποιήθηκε για θανατικές εκτελέσεις, όπως του Χριστού, διαμορφωμένος πλέον με τέσσερα σκέλη.

Να σημειωθεί ότι ο χριστιανικός πλέον σταυρός μοιάζει με το θιβετιανό συγκρότημα «Μάνταλα» (κύκλος) που είναι δύο κάθετοι διάμετροι εγγεγραμμένου σε τετράγωνο κύκλου. Το σχήμα αυτό συμβολίζει τον κόσμο, τις τέσσερις εποχές και τροπές και τον ήλιο, την πηγή της ζωής, φαίνεται δε να έχει σχέση με την πυθαγόρεια «τετρακτύ».

Ο σταυρός χρησιμοποιήθηκε ως αρχιτεκτονικό πρότυπο σχήμα στη ναοδομία.

Ο δικέφαλος αετός, εθνόσημο ίσως ανατολικής προέλευσης (Χετταίοι), υιοθετήθηκε από τον Ισαάκιο Κομνηνό (1057-1059) και έγινε στη συνέχεια το επίσημο σύμβολο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τον Θεόδωρο Β΄ Λάσκαρη.

Το βυζαντινό αυτό έμβλημα το ιδιοποιήθηκαν οι Τούρκοι μετά τη νικηφόρα μάχη του Μαντζικέρτ το 1071 και πολύ αργότερα οι Αλβανοί, από τον Αλβανό ήρωα ελληνικής καταγωγής Γεώργιο Καστριώτη ή Σκεντέρμπεη, οι οποίοι επίσημα το 1915 το τοποθέτησαν και στη σημαία τους (μαύρος δικέφαλος σε κόκκινο φόντο). Σαν πολύ πάει λοιπόν μια τέτοια απειλή εναντίον μας με τα δάχτυλα να σχεδιάζουν δικό μας αετό...

Στη συνέχεια, η τουρκική «ημισέληνος» έχει μια πιθανή ιουδαϊκή καταγωγή και μια ενδιαφέρουσα ελληνική ιστορία, πάντως όμως καμία σχέση με την Τουρκία. Και παρά το ότι έχουμε ημισελήνους σε ελληνικά νομίσματα της Κάτω Ιταλίας και της Κρήτης ήδη από τον 6ο π.Χ. αιώνα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η ακόλουθη ιστορία:

Το 339 π.Χ. ο Φίλιππος ο Β΄ ενώ πολιορκούσε το αρχαίο Βυζάντιο, φάνηκε ξαφνικά η σελήνη στον ουρανό και άρχισαν να γαυγίζουν οι σκύλοι, με αποτέλεσμα να ξυπνήσουν οι κάτοικοι και να καταφέρουν να αποκρούσουν τους Μακεδόνες.

Οι Βυζαντινοί τότε έστησαν από ευγνωμοσύνη άγαλμα της σεληνιακής θεάς Εκάτης και έκαναν επίσημο σύμβολό τους την ημισέληνο. Ένα νόμισμα μάλιστα απεικόνιζε στη μια όψη τη θεά Άρτεμη και στην άλλη την ημισέληνο με αστέρι (!)

Στη συνέχεια -επειδή ο κόσμος αλλάζει συνέχεια και ανατροφοδοτείται όχι μόνο από σύμβολα- ο Ερτογρούλ (1224) ιδρυτής της Οθωμανικής Τουρκίας μαζί με το γιο του Οσμάν παρέλαβαν το βυζαντινό έμβλημα και το διετήρησαν ως θρησκευτικό και στρατιωτικό μέχρι σήμερα, μεταβάλλοντας μάλιστα το 1844 το οκτάκτινο αστέρι σε πεντάκτινο.

Τέλος, ένα ακόμα ελληνικό σύμβολο που αμφισβητήθηκε και υπέστη εθνικές δοκιμασίες είναι το δεκαεξάκτινο αστέρι της Βεργίνας, επίσημο εθνόσημο της Αργεαδικής δυναστείας του Φιλίππου και στη συνέχεια όλου του Ελληνισμού. Το αστέρι λέγεται ότι απεικονίζει τα τέσσερα κοσμογονικά στοιχεία μαζί με το δωδεκάθεο.

Τα σύμβολα είναι όντως ισχυρά, αλλά η μοχθηρία και η κατακτητική επιβουλή των ανθρώπων (και μάλιστα των γειτόνων) είναι δυστυχώς ισχυρότερη.

 

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017 12:17

Πολιτικές ευαισθησίες

Από γενέσεως κόσμου, όλα τα κοινωνικοοικονομικά συστήματα έχουν αποκλειστική σχέση με τις δύο βασικές οικονομικές επιδιώξεις του ανθρώπου: από τη μια πώς να αυξήσουν τον παραγόμενο πλούτο, κι απ’ την άλλη πώς να τον μοιράσουν.

Και αν σήμερα, εκ πολιτικής ανάγκης, δεν υπάρχουν αμιγή πολιτικά συστήματα, χονδρικώς θα λέγαμε ότι ο ακραίος καπιταλισμός επιδίδεται και αποσκοπεί κυρίως στην αύξηση του πλούτου, ενώ ο ακραίος μαρξισμός (παρά τα όσα λέει το «Κεφάλαιο») κυρίως στη διανομή του.

Ενδεικτικό είναι το ρητό σύμφωνα με το οποίο, κομουνιστής είναι αυτός που δεν έχει τίποτα και θέλει να το μοιραστεί με όλους!..

Ελέχθη (Κ. Τσουκαλάς) ότι «η Δεξιά ξέρει ποια είναι, ενώ η Αριστερά ψάχνεται». Πράγματι η Αριστερά γεννήθηκε από την ύβρη και την απληστία της Δεξιάς. Γεννήθηκε σαν επιτακτική πολιτική ανάγκη που θα ανακαθόριζε τις τάξεις και τους ρόλους της εξουσίας, πράγμα που έγινε -όπου έγινε- με έναν όμως ουτοπικό και ταυτόχρονα κατεδαφιστικό τρόπο.

Και επειδή όλα ξεκίνησαν από την αρχαία Ελλάδα, να θυμίσουμε ότι ο Πλάτων πρώτος συνέλαβε την ιδέα μιας σχηματικής και προκαθορισμένης σοσιαλιστικής ιδεολογίας, σε βαθμό που θα μπορούσε ίσως να θεωρηθεί και ο πρώτος «μαρξιστής». Το υπαινίσσεται και η Ζακλίν ντε Ρομιγί: «Φαίνεται σαν αντιπαλότητα προς την ελευθερία. Ο Πλάτων επιζητεί την τάξη, τα θέλει όλα στη θέση τους και στην ιδανική τους λειτουργία. Δεν είναι παράξενο που κατηγορήθηκε στη σύγχρονη εποχή για ολοκληρωτισμό» («Η αρχαία Ελλάδα σε αναζήτηση της ελευθερίας»).

Η αλήθεια είναι ότι σήμερα τίποτα πλέον δεν είναι αμιγές και απομονωμένο μέσα σε ένα κόσμο ορθάνοιχτο και διαφανή.

Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές δημοκρατίες έχουν προσπαθήσει -και σε μεγάλο βαθμό καταφέρει- να συγκεράσουν τις δύο τάσεις χρησιμοποιώντας εργαλεία και από τα δύο συστήματα. Το εγχείρημα ήταν και εξακολουθεί να είναι δύσκολο: χρειάζονται ισχυροί θεσμοί με σαφή διάκριση των εξουσιών, δίκαιο φορολογικό σύστημα, καλή παιδεία, νομοθετημένες κοινωνικές ευαισθησίες και ταυτόχρονα πίστη στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στις ανεξάντλητες δημιουργικές δυνάμεις που έχει το άτομο μέσα σε μια κοινωνία.

Πάνω σ’ αυτή την προσπάθεια έχουν ευτυχώς απομυθοποιηθεί πολλοί πολιτικοί χαρακτηρισμοί του παρελθόντος. Βλέπουμε πολύ συχνά λ.χ. δεξιές κυβερνήσεις με σοσιαλιστικές ευαισθησίες και αριστερές να κλείνουν τα μάτια στα προβλήματα του κόσμου.

Κι ας έρθουμε στην ευαισθησία. Όπως το θέμα της ευαισθησίας είναι προϋπόθεση κάθε δημιουργίας, έτσι και το θέμα της κοινωνικής ευαισθησίας είναι σοβαρό, έχει πρωταρχική πολιτική βαρύτητα και δεν θα πρέπει να αποτελεί προνόμιο καμιάς κομματικής παράταξης.

Όχι μόνο ένας άνθρωπος (που θα ήταν από μόνο του αρκετό) αλλά ολόκληρες τάξεις ανθρώπων σήμερα στη χώρα, δυστυχούν και πένονται από αριστερές κυβερνητικές αστοχίες και ανικανότητα, και όμως κάποιοι μπορούν ακόμα με άνεση να αστειεύονται και να καταχωρούν στο φέισμπουκ, να γελούν σε κάθε δημόσια εμφάνιση και προπαντός να κοιμούνται ήσυχοι τα βράδια.

Η γενική εικόνα της χώρας που μεθοδεύεται στις Βρυξέλες, και χτίζεται κάθε μέρα στα δελτία των ειδήσεων με παρατάσεις, «ημιτελείς συμφωνίες» και παραπλανητικούς νεολογισμούς, δεν είναι αρκετή να καταδείξει τις καθημερινές τραγωδίες του κόσμου, για την κατανόηση των οποίων είναι αναγκαία η πολιτική ευαισθησία.

Το περιβόητο άρθρο 86 του Συντάγματος που προστατεύει ανεπίτρεπτα την υπουργική ασυλία, και για το οποίο έχει γίνει τόσος δημόσιος λόγος τα τελευταία χρόνια, έχει και μια παράγραφο που χρήζει μελέτης. Λέει: «Απαγορεύεται η θέσπιση ιδιώνυμων υπουργικών αδικημάτων».

Και όμως. Ακριβώς το αντίθετο θα ‘πρεπε να συμβαίνει σε μια ευνομούμενη και ευαίσθητη πολιτεία. Θα ‘πρεπε δηλαδή να υπάρχει ιδιώνυμο υπουργικό αδίκημα που να ορίζει ότι «ευθύνεται ο υπουργός για τη δυστυχία των πολιτών που μπορεί να προκληθεί από πράξεις ή παραλείψεις της εξουσίας».

Όπως δηλαδή με μία ψήφο μπορεί να εκλεγεί μια κυβέρνηση, έτσι θα ‘πρεπε να μπορεί και να πέφτει στη θέα ενός και μόνον άνεργου που ψάχνει φαγητό στα σκουπίδια ή ενός εκ των ελαχίστων που χάνει το σπίτι του για χρέος κοινοχρήστων (!) ή ακόμα ενός εκ των αδυνάτων και υπερηλίκων που ψεκάζεται μπροστά στο ναό της δημοκρατίας από αυτούς που ...τον κλέβουν (!).

Η ευαισθησία δεν είναι μια ιδέα που δογματίζεται και διατυπώνεται σε αριστερές μπροσούρες. Είναι ένα δάκρυ που κυλάει στους δρόμους.

Την πολιτική, που έχει ξεχάσει την «ερωτική» σχέση με την κοινωνία και έχει γίνει σκληρό και προπαντός κλειστό επάγγελμα με μεγαλοπρεπή δικαιώματα και ομιχλώδεις υποχρεώσεις, τη βολεύει να μη θέλει να διαταράξει δήθεν το αυτεξούσιο των ανθρώπων, και είναι πρόθυμη να διακηρύξει με μια κακόβουλη ελευθεριότητα ότι «ο καθένας πρέπει να είναι ελεύθερος να διαλέξει τη δυστυχία του»…

 

 

Τρίτη, 04 Απριλίου 2017 14:18

Προσομοιώσεις

 

 

 

 

Οι κακές ειδήσεις δίνουν πάντα μεγάλα και ηχηρά μαθήματα. Παράδειγμα το πρόσφατο φρικτό αυτοκινητιστικό ατύχημα που ξανάβαλε στο τραπέζι τους νόμους της κυκλοφοριακής αγωγής και τις οδηγιστικές μας ευαισθησίες ανακατεμένες με κάποια ταξικά (και τοξικά) απωθημένα.

151-αν θυμάμαι καλά- κρούσματα ντοπαρίσματος απεκάλυψε τις προάλλες η παγκόσμια ερευνητική αρχή, από το Πεκίνο (2008) μέχρι σήμερα, και άρχισαν να αφαιρούνται μετάλλια.

Αυτό είναι η μια κακή είδηση.

Η άλλη, σοβαρότερη, δείχνει τον αθλητισμό να βρίσκεται συχνά-πυκνά στην υπηρεσία της εθνικιστικής προπαγάνδας και των πολεμικών προκλήσεων, όπως οι δικέφαλοι «αετοί» των Αλβανών (κι αυτοί κλεμμένοι...), και οι απαράδεκτες δηλώσεις και εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια αλλά και ενόψει ποδοσφαιρικών αγώνων, συγκεκριμένα μεταξύ του Ολυμπιακού και δύο τουρκικών ποδοσφαιρικών ομάδων.

Η πρώτη είδηση δείχνει ότι οι άνθρωποι δεν σέβονται πλέον ούτε το μόχθο αλλά ούτε και τους κανόνες και θεσμούς, προσπαθώντας να κερδίσουν δόξα και χρήμα παραχρήμα και με αθέμιτα μέσα.

Η δεύτερη δείχνει ότι είμαστε όλοι έτοιμοι να εκμεταλλευτούμε μια πανανθρώπινη και υπερεθνική ιδέα, όπως τον αθλητισμό, μια ιδέα που φκιάχθηκε για να ενώνει, και το κάνουμε με σκοπό να προωθήσουμε μίση και άρρωστους εγωισμούς.

Αγνοούμε σήμερα πολλά βασικά και θεμελιώδη πράγματα και μαζί μ’ αυτά αγνοούμε και ξεχνάμε τους πρωτοπόρους και τους εισηγητές των, που είναι ως γνωστόν οι αρχαίοι Έλληνες.

Οι Ολυμπιακοί αγώνες ήταν μια ευγενής ιδέα άμιλλας και συναγωνισμού. Ήταν μια εξιδανικευμένη προσομοίωση των εθνικών αγώνων, κι αυτό συνάγεται και από τον τύπο των αγωνισμάτων και των αθλητικών οργάνων (πάλη, οπλίτης δρόμος, λιθοβολία, ακόντιο, αρματοδρομία κλπ.) που ήταν όλα προσομοιώσεις της πολεμικής πραγματικότητας.

Ήταν όμως τόσο υψηλή και θεσμικά εξιδανικευμένη αυτή η αθλητική ιδέα, ώστε σταματούσαν για χάρη της οι πραγματικοί πόλεμοι (εκεχειρία). Οποίο μεγαλείο!

Μια άλλη σπουδαία προσομοίωση είναι το θέατρο και ως τέτοια θα πρέπει να ερευνηθεί. Το λέει άλλωστε και ο Αριστοτέλης με άλλα λόγια στην «Ποιητική»: «μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας».

Το θέατρο αναπαριστά και προσομοιώνει την πραγματική ζωή με τα μεγάλα ηθικά της διλήμματα και τα βάσανά της. Ο θεατής μετουσιώνει νοητικά την πραγματική εμπειρία, ενθουσιάζεται (βασικό στοιχείο της παράστασης) και εν τέλει διδάσκεται την αμείλικτη τέχνη της ζωής, πριν τη ζήσει!

Εκπληκτικό το εύρημα: Να διδάσκεις το λαό υψηλά πράγματα σε κοινή (=κοινωνική) θέα, όπως ακριβώς γίνεται και στα γήπεδα των αθλητικών αγώνων, όπου θεοποιείται η αριστεία αλλά εξορκίζεται ο πόλεμος.

Η αρχαία Ελλάδα βρίσκεται ακόμα έτη φωτός μπροστά μας επί παντός επιστητού, και δεν ξέρω αν ποτέ θα τη φτάσουμε…

 

Τρίτη, 07 Φεβρουαρίου 2017 13:46

Οι μπαρμπέρηδες κι ο κασίδης

Ελληνιστί λέγεται «άχωρ». Αδήλου ετύμου όπως λένε οι φιλόλογοι.

Ο λαός την ξέρει σαν κασίδα (εκ του κασσίδιον, κι αυτό εκ του λατινικού cassis που ήταν το χάλκινο κράνος) και έχει την πολύ εύστοχη παροιμία «στου κασίδη το κεφάλι έμαθε κι αυτός μπαρμπέρης». Πρόκειται γι’ αυτόν που ασκείται σε ένα θέμα με άτεχνους και ερασιτεχνικούς πειραματισμούς, τον ατζαμή.

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2017 14:05

Κτήμα ες αιεί

Στην παράγραφο 22 του πρώτου βιβλίου της Ιστορίας του, ο Θουκυδίδης αναφέρει επιγραμματικά ότι το έργο του αυτό γράφτηκε όχι για να είναι ευχάριστο πρόσκαιρα στον αναγνώστη αλλά για να έχει παντοτινή αξία και χρησιμότητα («κτήμα ες αιεί μάλλον ή αγώνισμα ες το παραχρήμα ακούειν»).

Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2017 14:26

Η ασωτία του χρόνου

«Χρόνου φείδου» (δηλαδή, να οικονομείς το χρόνο και να λυπάσαι που φεύγει άπρακτος) έλεγε ο εκ των επτά σοφών Χίλων ο Λακεδαιμόνιος, ένα θαυμάσιο ρητό που αν το έπαιρνε στα σοβαρά ο άνθρωπος, θα είχε κατακτήσει το δημιουργικό βηματισμό της ζωής και μέσω αυτού ίσως και την ευτυχία.

Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017 13:46

Ο υπερθετικός και η μεσότης

Ζούμε σε μια εποχή της υπερβολής, της επίδειξης και της ματαιοδοξίας.

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017 15:52

Πώς δει λαόν κυβερνάν

Όλα τα προβλήματα απαιτούν, και έχουν, σήμερα πλέον τεχνικές λύσεις. Τεχνικές και επιστημονικά εξειδικευμένες. Από τα πολύ μικρά μέχρι τα πλέον σύνθετα.

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2016 14:30

Πλευρικές απώλειες

Πριν από ένα μήνα περίπου γίναμε μέσω τηλεόρασης, μάρτυρες ενός απάνθρωπου περιστατικού, από αυτά που αηδιάζεις να ακούς ότι τα διέπραξαν άνθρωποι.

Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2016 13:43

Προβλήματα εξουσιοδότησης

Πόσο περίεργα και παράξενα παιχνίδια μπορεί να παίξει καμιά φορά η πολιτική συγκυρία!

 
Τρίτη, 13 Δεκεμβρίου 2016 13:30

Σωκράτης Κρισέογλου (Νεκρολογία)

Ο καπιταλισμός, με το ευγενές πρόσχημα της διάδοσης της τεχνολογίας και της εξασφάλισης του ελαχίστου ορίου διαβίωσης, συνεχίζει να παράγει δούλους.

Τρίτη, 06 Δεκεμβρίου 2016 13:25

Η βιτρίνα και η ψυχή

Όλοι οι μεγάλοι ιδεαλιστές φιλόσοφοι της ιστορίας υποστήριξαν με πάθος ότι όλα τα πράγματα έχουν ψυχή, ακόμα κι αυτά που λέμε κατά συνθήκην άψυχα. Ακόμα και η πέτρα και η δρυς, που, όπως λέει ο Όμηρος, είναι τα σύμβολα της άψυχης φύσης.

 
Σελίδα 7 από 16
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top