FOLLOW US
Τάκης Ιορδάνης

Τάκης Ιορδάνης

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Στην περίοδο της μεταπολίτευσης η αναγκαιότητα δημιουργίας Ομοσπονδίας είχε καταστεί συνείδηση και στόχευση πολλών Λεσβίων της Αττικής. Η πρώτη σχετική απόπειρα έγινε το 1974 - 1975 πρωταγωνιστούντος του Ταξιάρχου (;) Τσουπή. Ακολούθησε η δεύτερη προσπάθεια το 1978, με πρωτοβουλία του προέδρου των Ερεσίων, αξέχαστου φίλου Σταύρου Γαληνού. Σ’ αυτή συμμετείχαμε οι τότε Πρόεδροι των Πλωμαριτών, Αντισσαίων, Πολυχνιατών, Μανταμαδιωτών και τέλος φθάσαμε τους οκτώ. Στη συνέχεια, προσήλθαν ακόμη εκπρόσωποι «Λεσβιακών Συλλόγων Σπουδαστών». Αναλυτική περιγραφή της προσπάθειας γίνεται στο βιβλίο «ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΑΤΟΡΑ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ» του συγχωρεμένου Στ. Γαληνού.

Τελικά δεν ευοδώθηκε η προσπάθεια μας, αφού διαπιστώσαμε ότι οι «νεοπροσελθόντες» είχαν σκολιές σκέψεις. Όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Σταύρος «Τούτοι όμως οι νεοπροσελθόντες, έδειξαν αμέσως τις προθέσεις τους να καταλάβουν την Ομοσπονδία».

Προσθέτει δε αλλού: «Την Ομοσπονδία τη θέλουμε για το καλό του Νησιού μας και όχι για τα καπρίτσια ενός κόμματος. Την Ομοσπονδία τη θέλουμε αχρωμάτιστη».

Δηλ. μεθόδευαν τη δημιουργία Ομοσπονδίας ανταποκρινόμενης στις επιθυμίες πολιτικού κόμματος.

Οι συμμετέχοντες πρόεδροι των συλλόγων Ερεσού, Αντίσσης, Πλωμαρίου, Πολιχνίτου, Γέρας, Καλλονής αντιληφθέντες τούτο, αποχωρήσαμε απ’ τη διαδικασία. Έτσι αποφύγαμε να δημιουργήσουμε Ομοσπονδία, ικανοποιούσης «τα καπρίτσια κόμματος».

Ότι δεν έγινε το 1978, έγινε τελικά μετά δέκα χρόνια, δια σχεδιασθέντος καταστατικού προσιδιάζοντος στα σχετικώς σκοπούμενα. Συγκεκριμένα η διοίκηση της ΟΛΣΑ να εκλέγεται δι’ αντιπροσώπων. Τούτο έχει ως συνέπεια το κόμμα να είναι επικυρίαρχο στο σώμα των αντιπροσώπων, με ποσοστά 70%, 60%. Ποτέ μικρότερα του 50%. Η διά αντιπροσώπων εκλογή της διοίκησης, «σημαδεμένης τράπουλας» διαδικασία, καταφέρνει πάντα, ο Πρόεδρος της ΟΛΣΑ ή είναι μέλος ή της εγκρίσεως του κόμματος. Κοντολογίς η διοίκηση της είναι στα χέρια ή ελέγχεται πλήρως από το κόμμα. Είναι το κόμμα, που παλαιόθεν, επιδιώκει αυτοσκοπικά, το να ελέγχει φορείς ακόμη και σε εθνικοτοπικό επίπεδο, όπως η ομοσπονδία μας, κρατώντας εμμέσως τη σφραγίδα τους.

Μετά πείρα λειτουργίας της ΟΛΣΑ 30 χρόνων κατά τα προαναφερθέντα, εύλογα γεννάται το ερώτημα:

Πώς γίνεται στο νησί μας, στο σύνολο του Λεσβιακού λαού τα ποσοστά του κόμματος να είναι γύρω στο 15% και στην ΟΛΣΑ (γνήσιο υποσύνολο του) στους αντιπροσώπους της, να είναι σ’ επίπεδο απόλυτης πλειοψηφίας; Τούτο και μόνο δείχνει την στρεβλότητα του πράγματος, απότοκο αποκλειστικά του στρεβλού καταστατικού της.

Η βασική αρχή της δημοκρατίας, αυτή της αμέσου και καθολικής ψηφοφορίας που εξασφαλίζει την άδολη, ανεπιτήδευτη, απροσχημάτιστη και γνήσια δημοκρατική εκλογή της διοίκησης ενός φορέα, δεν ακολουθείται στην ΟΛΣΑ.

Αντ’ αυτής η ακολουθούμενη, επιφέρει πάντα «παραμορφωτικού φακού» αποτελέσματα, ως αυτά που βιώνουμε από της συστάσεως της.

Η δι’ αντιπροσώπων εκλογή της διοίκησης, δίνει τη δυνατότητα, εκλέγοντας στους πρωτοβάθμιους συλλόγους, τους αντιπροσώπους που θέλεις (διαδικασία «χύδην»), να καταφέρνεις να έχεις στο ΔΣ της ομοσπονδίας, τους εκ των προτέρων προκρινόμενους. Μ’ αυτή ακριβώς τη μεθόδευση γνωστή στα συνδικαλιστικά αλλά και κομματικά πράγματα, το κόμμα στην περίπτωσή μας, τα καταφέρνει διάνα.

Τούτο επιβεβαιώθηκε ακόμη κι από Πρόεδρό της, τον προ εξαμήνου παραιτηθέντα, που σε μια αποστροφή της παραίτησης του, λέει: «…Τελειώνοντας, πέρα από προσωπικές, κομματικές σκοπιμότητες και άλλες…».

Για τριάντα χρόνια λειτούργησε όπως λειτούργησε και φθάσαμε στα σημερινά ατυχή γεγονότα με πλέον πρόσφατο, την «εν κλειστώ οικογενειακώ κύκλω», ~25 αντιπροσώπων γενική συνέλευση, προ εβδομάδων!!! Τούτο ήταν φυσική απόρροια, λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι: άλλαξε τέσσερις Προέδρους στα δυόμισι τελευταία χρόνια, έχει χρέη εξ αιτίας (;) του κτιρίου «Μίλ. Παρασκευαϊδη», είναι άστεγη χωρίς γραφεία, δεν έχει τηλέφωνο & fax, κατάργησε το περιοδικό της («η Λέσβος μας»), δεν έχει μέλη, και οι πρωτοβάθμιοι σύλλογοί που τη στηρίζουν, στην πράξη σήμερα έχουν φυλλορροήσει.

Αυτών λεχθέντων, προκύπτει ότι είμαστε σε αδιέξοδο. Τελικά, ή εκδημοκρατικοποιούμε την Ομοσπονδία μας ή την αφήνουμε να βουλιάζει.

Εν τέλει, σε κάθε ορθολογικά σκεπτόμενο Λέσβιο της Αττικής θέτω προς προβληματισμό, το:

Έχουμε ανάγκη μιας Ομοσπονδίας, «παράρτημα» κόμματος;

Αν όχι, ας βρούμε τον τρόπο να την κάνουμε να δομείται επί των άδολων δημοκρατικών αρχών. Άλλως…

 

Τάκης Χαραλ. Ιορδάνης είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Προβληματισμού & Παρέμβασης για την Ανάπτυξη της Λέσβου «ΠΙΤΤΑΚΟΣ Ο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ», τ. Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων, τ. Πρόεδρος του Πανελληνίου Συλ. Μεταλλειολόγων Μηχανικών.

Σεπτέμβριος 2013 ήταν που «έπεσε η πρώτη κασμαδιά» για το δρόμο μας. Η επί τέλους ένταξή του στο ΕΣΠΑ 2006 - 2013 το καλοκαίρι του 2011 (δώδεκα χρόνια μετά την εξαγγελία του απ’ τον τότε Πρωθυπουργό Κ. Σημίτη) μας έδινε τη βεβαιότητα ότι η ελπίδα γενεών Λεσβίων στο να αποκτήσει το νησί μας ένα «οδικό άξονα» συγχρόνων προδιαγραφών οδοποιίας, θα γινόταν πραγματικότητα. Αυτόν που θα αντικαθιστούσε ύστερα από ~150 χρόνια, τον καρόδρομο που μας κατέλειπε η «μεγαλοθυμία» του Αβδούλ Χαμήτ του αιμοσταγούς,.

Το οδικό αυτό έργο, το μεγαλύτερο που έγινε ποτέ στον Αιγαιακό χώρο, πράγματι ξεκίνησε με σχετικά καλούς οιωνούς, με τις δύο εκ των τριών εταιρειών της κοινοπραξίας εργολάβων του, «Τοξότης Α.Ε.» και «Ελληνική Υδροκατασκευή Α.Ε.» να ξεκινούν δυναμικά, στα οδικά τμήματα που ανέλαβε η καθεμία τους. Για λόγους άγνωστους, η δεύτερη εξ αυτών απεχώρησε κάποια στιγμή και τελικά το όλο έργο εκτελείτο απ’ την πρώτη εταιρεία.

Επειδή τούτο δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί ως το τέλος του 2015 που έληγε το ΕΣΠΑ 2006 - 2013, απεντάχθηκε απ’ αυτό το Δεκέμβριο 2014. Το ποσοστό του έργου που είχε εκτελεστεί ως τότε, ήταν μικρότερο του 15%.

Η επανένταξή του στο νέο ΕΣΠΑ 2014 - 2020 με ποσό 41,50 εκατ. ευρώ, έγινε αρχές του 2016. Οι εργασίες όμως, δεν προχώρησαν όπως ευελπιστούσαμε. Ουσιαστικά για τρία χρόνια (2015-2017) το έργο καρκινοβατούσε.

Ακόμη, αρχές του χρόνου υπογράφηκε η συμπληρωματική σύμβαση 12,80 εκατ. ευρώ που παρέχουν τη δυνατότητα το έργο να ολοκληρωθεί.

Στην προσπάθειά μας ως επιτροπή αγώνα, να διερευνήσουμε το πώς τούτο θα προχωρούσε, επισκεφθήκαμε τον αρμόδιο διευθυντή του Υπουργείου, που μεταξύ πολλών άλλων πανελληνίως, έχει υπό την αρμοδιότητά του και το δρόμο μας. Μας πληροφόρησε, ότι η προσπάθεια της υπηρεσίας ήταν να έχουν υπερκεραστεί ως το τέλος του 2017 τα όποια εμπόδια, ώστε το έργο ξαναξεκινώντας να προχωρήσει χωρίς προβλήματα και εν τέλει να ολοκληρωθεί. Τελικά επέτυχαν τους στόχους τους, εκ των οποίων ως είπε οι βασικοί ήταν δύο:

α) Το θέμα των απαλλοτριώσεων, ώστε οι εργολάβοι να μπορούν να αφοσιωθούν στο έργο τους χωρίς προβλήματα νομικής φύσεως, αντιδράσεις ιδιοκτητών, κ.λπ. και

β) Η συμπληρωματική σύμβαση των 12,8 εκατομμυρίων ευρώ να υπογραφεί. Τούτο, ήταν άκρως απαραίτητο ώστε να καλυφθούν τα όποια σχετικώς απαιτούμενα, αλλά και γίνουν σεβαστά τα έναντι των ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΩΝ εκ μέρους όλων μας οφειλόμενα. Είναι χαρακτηριστικό να λεχθεί ότι η μελέτη του έργου προέβλεπε την εύρεση μιας δεκάδας απολιθωμάτων, έναντι των περίπου δύο χιλιάδων που ανευρέθηκαν.

Τούτοι, είναι πράγματι κεφαλαιώδους σημασίας στόχοι για την επανεκκίνηση και επί τέλους ολοκλήρωση του έργου μας. Προς τούτο εγγύηση αποτελούν προδήλως, τα κονδύλια του νέου ΕΣΠΑ. Βέβαια, βασική προϋπόθεση είναι η ολοκλήρωση αυτού εντός της ισχύος του προγράμματος.

Είμαστε ήδη αρχές καλοκαιριού 2018 και το έργο ουσιαστικά είναι σταματημένο.

Έχουμε την πείρα, την από το ίδιο το έργο που ενώ θα έπρεπε να τελειώσει ως τέλος του 2015, σήμερα πέντε χρόνια αφ’ ότου άρχισε, εκ διαφόρων προβλημάτων της «Τοξότης Α.Ε.», προχώρησε με ρυθμούς χελώνας μένοντας ανεκτέλεστο ακόμη το ~85 % αυτού.

Προ μηνός, κατά τη σχετική ανάρτηση στη «Διαύγεια», έγινε η υποκατάσταση ουσιαστικά της εταιρείας αυτής, για οικονομικούς κ.α. λόγους, από την «ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.». Τούτο, μας ανακούφισε αφού η παρουσία της διασφαλίζει τελικά να μη χαθεί το έργο μας, λαμβανομένων υπ’ όψη των δυνατοτήτων και της σχετικής ιστορίας της μεγάλης αυτής εργολαβικής εταιρείας.

Προσπαθώντας να μάθουμε περισσότερα, καλά πληροφορημένες πηγές έλεγαν ότι για να αναλάβει ο νέος εργολάβος πρέπει να επιλυθούν διάφορα γραφειοκρατικά προβλήματα. Ας ελπίσουμε ότι η γραφειοκρατία, τελικά δεν θα φάει την ουσία.

Με τούτα και με κείνα, άραγε υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος να τελειώσει ο «Καλλονής - Σιγρίου» εντός των χρονοδιαγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2014 - 2020; Άλλως μένοντας ημιτελής, το τελείωμά του θα πάει στις «Ελληνικές καλένδες». Οψόμεθα!

 

Ο κ. Τάκης Χαραλ. Ιορδάνης (Ph.D.)  είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Προβληματισμού & Παρέμβασης για την Ανάπτυξη της Λέσβου «ΠΙΤΤΑΚΟΣ Ο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ», τ. Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων, τ. Πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλ. Μεταλλειολόγων Μηχανικών.

Μήνες ενενήντα έξη, ολάκεροι!! Απ’ την Άνοιξη του 2010 που ο μοιραίος Γ. Παπανδρέου μας ανακοίνωσε απ’ το Καστελόριζο ότι «κατάφερε» να μας ρίξει στα βράχια των διεθνών τοκογλύφων, του ΔΝΤ και των εταίρων, συμμάχων μας στην Ε.Ε. Χρόνοι οκτώ, δίσεκτοι και πονεμένοι για όλους μας! Για όλο τον Ελληνικό λαό, εκτός για κάποιους που πάντα καταφέρνουν να επωφελούνται στις εθνικές καταστροφές (εθνικοί μειοδότες, μαυραγορίτες, κουκουλοφόροι, κ.α.). Οι βασανιστικοί χρόνοι της μνημονικής κατοχής. Της κατά 25% εσωτερικής υποτίμησης.

Η στα οκτώ αυτά μαρτυρικά χρόνια χαίνουσα πληγή του λαού μας, φαίνεται ότι τον Αύγουστο ίσως αρχίσει να επουλώνεται. Ατυχώς όμως ο πόνος και το δάκρυ για χρόνια ακόμη θα μας συνοδεύουν. Και αυτό, γιατί είναι πολλά τα λεφτά! Ενώ η ωμή πραγματικότητα είναι αυτή, η αντιπολίτευση (αξιωματική, ήσσονα) εγκαλεί την Κυβέρνηση γιατί στα τριάμισι χρόνια διακυβέρνησής της δεν έλυσε το «Γόρδιο δεσμό» του τερατώδους αυτού χρέους,. Αυτόν, που οι ίδιοι «έπλεκαν» μεθοδικά στα 40 χρόνια της μεταπολίτευσης. Εγκαλούν, οι «ες αεί» εγκαλούμενοι!

Οι εκπρόσωποι της του 21ου αιώνα εθνικής τραγωδίας, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Αυτοί, που χρέωσαν τον Ελληνικό Λαό με τόσα δισεκατομμύρια. Εδώ χρέωσαν τα ίδια τους τα κόμματα με ~400 εκατομμύρια Ευρώ, το Λαό θα λυπόντουσαν;

Έχουν δε το θράσος να θέλουν ο Λαός να πάψει να έχει πολιτική μνήμη. Να αποκτήσει μνήμη χρυσόψαρου!

Άραγε, συνειδητοποιούν ότι η μεγέθυνση του ΣΥΡΙΖΑ του 3%, σε κόμμα εξουσίας είναι αποκλειστικά και μόνο δικό τους δημιούργημα; Αν η πολιτεία τους στη 40χρονη περίοδο του κραταιού δικομματισμού και εναλλαγής τους στην εξουσία ήταν χρηστή, θα υπήρχε περιθώριο γιγάντωσης του ΣΥΡΙΖΑ; Αλλά η κακοδιοίκηση, ο νεποτισμός, η σαπίλα, το όζον έλος των σκανδάλων (χρηματιστήριο, Siemens, ψηφιοποίηση του ΟΤΕ, εξοπλιστικά, Ολυμπιακοί Αγώνες και C4I, τομέας Υγείας, Δημόσια έργα, κ.α.), η παρανομία και ο αμοραλισμός, οδήγησαν στην κοινωνική και τελικά εθνική εξαθλίωση μας.

Η υποκρισία τους δε είναι τόση, που έχουν το θράσος να κατηγορούν την κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό Αλ. Τσίπρα ότι δεν μπόρεσε να καθαρίσει αυτή την «κόπρο του Αυγείου» σε χρόνο dt. Ακόμη και θαυματουργή ράβδο να κρατούσε ο Πρωθυπουργός, δεν θα μπορούσε να μετατραπεί σε Μωυσή για να περάσει τον Ελληνικό Λαό στη γη της επαγγελίας του, σκίζοντας στα δύο την Ερυθρά θάλασσα του ιλιγγιώδους χρέους που δημιούργησαν οι εγκαλούντες. Αυτό είναι ανθρωπίνως αδύνατο.

Παρ’ όλα αυτά, ο λαός μας θα περάσει από το της οικονομικής κατοχής καθεστώς μηδενικού βαθμού ελευθερίας, σ’ αυτό των κάποιων βαθμών ελευθερίας την 20η Αυγούστου, ημέρα εξόδου απ’ τα μνημόνια.

Γιατί το χρέος είναι απαιτητό και δεν θα ελευθερωθούμε αν δεν ξεχρεώσουμε. Οι δανειστές μας, σκληροί, αδυσώπητοι, το απαιτούν συνολικά. Έχουμε δε την πείρα, ιστορικά, ότι τα απαιτητά χρέη τελικά πληρώνονται στο ακέραιο. Το χρέος της ήττας μας του 1897 (Ελληνοτουρκικός πόλεμος) το πληρώναμε μέσω ΔΟΕ, μέχρι τη δεκαετία του ‘70.

Μέσα στον πυρετό των διαδικασιών για το κλείσιμο της 4ης αξιολόγησης, του μεσοπρόθεσμου, της ρύθμισης του χρέους, κ.α. για την έξοδο απ’ τα μνημόνια, η αντιπολίτευση (μείζων, ελάσσων) ζητά επίμονα εκλογές.

Έτσι μετά τον Αύγουστο, έχουμε ουσιαστικά προεκλογική περίοδο, ως τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2019.

Είναι δε προφανές ότι η Κυβέρνηση χρησιμοποιώντας τους όποιους βαθμούς ελευθερίας, θα μεγιστοποιήσει τα υπέρ του λαού οφειλόμενα. Γιατί αν γίνουν εκλογές και κυρίως ο νόμος, της κατά 18 % μειώσεως των συντάξεων δεν έχει ακυρωθεί και επίσης τεθεί σε εφαρμογή ο νόμος μειώσεως του αφορολογήτου στα 5.000 Ευρώ, τότε μοιραία το κυβερνόν σήμερα τη χώρα κόμμα, θα πάθει ότι έπαθαν οι αντίπαλοί του το 2014, μετά την επιβολή του ΕΝΦΙΑ. Οι ψηφοφόροι του θα φυλλορροήσουν, επαναφέροντάς το στην ιστορική του βάση.

Θέλω να πιστεύω ότι οι Κυβερνώντες γνωρίζουν καλά το: «προς το τελευταίο εκβάν έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται».

 

*Ο κ. Τάκης Χαραλ. Ιορδάνης ( Ph.D.) είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Προβληματισμού & Παρέμβασης για την Ανάπτυξη της Λέσβου «ΠΙΤΤΑΚΟΣ Ο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ», τ. Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων, τ. Πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλ. Μεταλλειολόγων Μηχανικών.

Έχω ένα καλό φίλο που τον λέω συνωμοσιολόγο. Κατά καιρούς μου λέει πράγματα που η πολιτική… αφέλειά μου δεν τα δέχεται, γιατί ο ορθός λόγος τα απορρίπτει. Αλλά, πολιτική και ορθός λόγος βρίσκονται σε επίπεδα, ασύμβατα. Ένα θέμα που είχα κατατάξει στη χορεία των θεωριών συνωμοσίας, είναι αυτό της δημιουργίας του Δήμου Τέρατος Λέσβου. Θεωρούσα ότι ο κανόνας που επέβαλε ο μοιραίος Γ. Παπανδρέου δια του «αρχικηπουρού» του Ραγκούση «κάθε νησί κι ένας δήμος» αδιακρίτως μεγέθους, πληθυσμού, κλπ., ήταν μια κυβερνητική αυθαιρεσία εξ ασχετοσύνης και ετσιθελισμού και τίποτα άλλο. Για το φίλο μου αυτόν, ήταν σχέδιο εξυφασμένο από ξένα σκοτεινά κέντρα και αρρωστημένα μυαλά.

Στην περίοδο 2010 - 2014 επιβεβαιώθηκε εμπράκτως το αδιοίκητο (όχι απλά κακοδιοίκητο) του Δήμου Λέσβου και κοινή ήταν η πεποίθηση ότι έπρεπε να σπάσει.

Την επαύριο κυριολεκτικά των εκλογών (6/6/2014), έγραφα στην «Αιολίας λόγος» ΕΜΠΡΟΣ, το άρθρο «Ξεκινάμε για το… 2019!», όπου σημείωνα: « ...η πλειάδα των ενεργών πολιτών του νησιού θα συστρατευθεί μαζί μας, ώστε σε 60 μήνες από τώρα να γίνονται στο νησί μας οι τότε δημοτικές εκλογές, με πέντε, τέσσερις, τρεις, δύο, πάντως ποτέ πια με ένα δήμο!».

Συνεπής σ’ αυτό, παρακολουθώντας τις σχετικές εξελίξεις, και κυρίως τις επ’ αυτού πιρουέτες του Δημάρχου μας Σ. Γαληνού, (υπέρμαχου του σπασίματος του Δήμου, ως βουλευτή της Ν.Δ., το 2010) κάθε τόσο αρθρογραφούσα επ’ αυτών.

Εντωμεταξύ, το εξ Ανατολίας τσουνάμι εισβαλόντων «ξένων», πλημμύριζε τις ακτές μας, ειδικότερα του νησιού μας. Η αντιμετώπιση της όλης κατάστασης, φυσικά έγινε από τον ένα και μοναδικό Δήμο μας. Αποτέλεσμα, να ζούμε σήμερα όλα τα εξ αυτού τραγικά.

Ακόμη αρχές 2016, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες μελέτης θεμάτων ΟΤΑ της επί Υπουργού Εσωτερικών Π. Κουρουμπλή συσταθείσης 25μελούς επιτροπής, που στο πόρισμά της, αποκαλύφθηκε η εντολή του Υπουργού να μην ασχοληθούν με το θέμα ΣΠΑΣΙΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ(ΩΝ). Αφού λοιπόν συνέταξα τη σχετική ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ, ξεκινήσαμε να συγκεντρώνουμε σ’ αυτή υπογραφές, Τότε ο προαναφερθείς φίλος, απερίφραστα μου είπε, ότι ο κόπος μου είναι μάταιος. «είναι προφανές, το γιατί ήθελαν τη Λέσβο, μ’ ένα Δήμο μονάχα! Φαντάζεσαι να είχε, όπως άλλοι ισοδύναμοι νομοί, 4 - 5 Δήμους; Θα μπορούσαν στο προσφυγικό / μεταναστευτικό, να επιβάλλουν αποφάσεις και «θέλω», με την ευκολία που σήμερα κάνουν;».

Βέβαια, όσο κι αν υπάρχουν κενά στην προσέγγιση αυτή, απ’ το αποτέλεσμα φαίνεται πως τα πράγματα, έτσι είναι.

Οι της παλαιάς πολιτικής τάξεως εκπρόσωποι, οι προ του 2015, προσιδίαζαν στις «προδιαγραφές» της συνωμοσιολογίας αυτής πράγμα που οδήγησε στις τότε εκλογές (2014), με άσπαστο το Δήμο Τέρας.

Σήμερα, με αυτούς της νέας πολιτικής τάξεως, τι γίνεται;

Διερωτώμαι, γιατί το θέμα πορεύεται σχεδόν πανόμοια, αν όχι ίδια.

Απ’ το θέρος του 2016, άρχισα να υποβάλλω στο γραφείο του Πρωθυπουργού επιστολές με τις υπογραφές των εκάστοτε υπογραφόντων συναγωνιστών στη διακήρυξή μας. Ως τον Απρίλιο 2017 είχαμε υποβάλει περί τις 4.000 υπογραφές. Τότε, ευτυχή συγκυρία, σχηματίστηκε η υπό το φίλο π. Δήμαρχο Καλλονής Αρ. Ελευθερίου συντονιστική επιτροπή που μεγιστοποίησε τη συγκέντρωση των υπογραφών στις ~9.000. Τούτες παραδόθηκαν στο Γεν. Γραμματέα του Υπουργείου Κ. Πουλάκη, στη Μυτιλήνη το Μάιο. Τις παρέλαβε, δεσμευόμενος δημόσια ότι το σπάσιμο του Δήμου Λέσβου θα γινόταν εντός του 2017. Εκεί, ατυχώς σταμάτησαν τα πράγματα.

Πάντως το 2017 πέρασε, χωρίς η δέσμευση του Γεν. Γραμματέα να υλοποιηθεί. Μετά ακουγόταν, ότι τάχα θα υλοποιούταν την Άνοιξη, αλλά πάλι τίποτα. Και έρχεται στο πρόσφατο αναπτυξιακό Περιφερειακό συνέδριο Β. Αιγαίου ο αρμόδιος Υπουργός Π. Σκουρλέτης και δηλώνει: «το Φθινόπωρο 2018 η συζήτηση για το σπάσιμο του Δήμου Λέσβου».

Μετά κι απ ’αυτό, η παροιμία «όποιος δε θέλει να ζυμώσει…» τα λέει όλα. Ατυχώς! Τι μέλλει γενέσθαι; Σταυρώνουμε τα χέρια μας και περιμένουμε πάλι να συρθούμε ως «αμνοί επί σφαγή»; Κρίμα η προσπάθειά μας! Κρίμα που οι συστρατευθέντες μαζί μας 9 - 10.000 Λέσβιοι, θα μείνουν με την πικρία της ανεκπλήρωτης θέλησής τους.

Πάντως, αν τελικά οι εκλογές του 2019 γίνουν πάλι με το Δήμο άσπαστο, τότε το σενάριο της συνομωσιολογίας θα αποδειχτεί περίτρανα ότι είναι χειροπιαστή πραγματικότητα.

Οι πλουτοπαραγωγικοί πόροι του νησιού είναι κυρίως η ελαιοπαραγωγή, η κτηνοτροφία και ο τουρισμός. Έχω ασχοληθεί άλλοτε με τους δύο πρώτους, που διαχρονικά προχώρησαν μόνοι τους, χωρίς καθοδήγηση και προγραμματισμό από την ηγεσία μας με αποτέλεσμα να μη καταστούν ικανοί να ανταποκριθούν στο κάλεσμα των καιρών. Έτσι, η επελθούσα επάρατη παγκοσμιοποίηση τους κλονίζει σε σημείο αποδόμησής τους.
Σήμερα θα περιοριστώ στον τουρισμό.
Στα τελευταία 50 χρόνια που ο τουρισμός στην χώρα αναπτύχθηκε αλματωδώς, άλλα νησιά του Αρχιπελάγους ως Ρόδος, Κως, Κυκλαδονήσια αξιοποίησαν αυτόν στο μέγιστο δυνατό, με αποτελέσματα ευεργετικά που καταδεικνύονται σήμερα με την οικονομική τους ευρωστία και κυρίως την αύξηση, σημαντικά μάλιστα, του πληθυσμού τους.
Στη Λέσβο, τα πράγματα στον τουρισμό υπήρξαν ασυντόνιστα, υποτονικά άκρως αναποτελεσματικά, χωρίς να καταφέρει αυτή να γίνει τουριστικός προορισμός.
Η μη «ευδοκίμηση» του τουρισμού στο νησί μας, συνέτεινε ατυχώς στη φυλλορρόηση του πληθυσμού του.
Ο ως το 2014 κολοβός τουρισμός του, επλήγη έτι περαιτέρω, τραγικά και ανεπανόρθωτα απ’ ότι φαίνεται εκ της «καθόδου των μυρίων», προσφύγων / μεταναστών.
Άνοιξη 2018 και, πολύβουο μελίσσι οι τουρίστες από όλα τα σημεία της γης, περιδιαβαίνουν όλες τις γωνιές της χώρας μας. Λένε οι ειδικοί, ότι φέτος Θεού θέλοντος και νεοσουλτάνου επιτρέποντος θα έχουμε νέο ρεκόρ αφίξεων ξεπερνώντας τα 30.000.000 άτομα.
Μακάρι και για τη Λέσβο, αναλογικά με τον πληθυσμό μας να είχαμε αντίστοιχο μερίδιο. Τότε θα έπρεπε να αναμένουμε γύρω στα 250.000 τουρίστες. Κάτι τέτοιο αποτελούσε όνειρο απραγματοποίητο για τις προ προσφυγικού / μεταναστευτικού προβλήματος περιόδους, που ο αριθμός των τουριστών στο νησί μας ουδέποτε έφθασε τις 100.000.
Από το προσφυγικό / μεταναστευτικό κύμα, ατυχώς, το πλήγμα στον τουρισμό μας υπήρξε, πολύ φοβούμαι μη ανατάξιμο.
Οι αριθμοί σηματοδοτούν την αλήθεια του πράγματος. Το τετράμηνο της τουριστικής περιόδου 2016, δηλαδή τους μήνες Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο ήρθαν στη Λέσβο 16.745 τουρίστες. Την αντίστοιχη περίοδο 2015 στο νησί είχαν φθάσει 47.479. Δηλαδή η μείωση των αφίξεων ανήλθε αντίστοιχα σε 64,73%. Λέγεται ότι η μείωση της τουριστικής κίνησης Ευρωπαίων τουριστών προς τη Λέσβο είχε σαν αποτέλεσμα το 2016, να χάσουμε περίπου 55.000 τουρίστες. Το 2017 τα πράγματα δεν άλλαξαν.
Μετά το τσουνάμι εισροής των «ξένων» στο νησί το 2015, την ανθρωπιστική αντιμετώπιση και φιλοξενία τους απ’ όλους μας, την ευλογία μας απ’ τους αρχηγούς της Χριστιανοσύνης (Πάπα, Πατριάρχη), το διεθνή θαυμασμό και τους κάθε λογής διεθνείς επαίνους (ως και υποψηφιότητα για το βραβείο Νομπέλ), το ανατολίτικο παζάρι / συμφωνία 6 δισεκατομ. Ευρώ, ΕΕ - νεοσουλτάνου για την αποτροπή εισόδου «ξένων» στην Ε.Ε / Ελλάδα, την αθέτηση της όποιας συμφωνίας εγκατάστασης «ξένων» στη χώρα τους απ’ τους αλληλέγγυους εταίρους μας του βορρά, σε εμάς τι έμεινε; Η στην πράξη «ρετσινιά» του νησιού υποδοχέα / αποθήκευσης ανθρωπίνων ψυχών και ένα κέντρο υποδοχής (Μόρια).
Όλα τούτα ήταν φυσική απόρροια των ευρωπαϊκών σχετικών συνθηκών, ειδικότερα της από το 2003 «συνθήκης Δουβλίνο ΙΙ». Διαβλέποντας τις εκ της συνθήκης αυτής τραγικές συνέπειες, όταν η Ελλάδα ήταν προεδρεύουσα χώρα της Ε.Ε. (2014), απευθύνθηκα εγγράφως στους κυβερνητικούς βουλευτές των νησιών του Αιγαίου καθώς το προσφυγικό / μεταναστευτικό πρόβλημα ογκώνονταν ημέρα με την ημέρα, παροτρύνοντας τους να κινητοποιηθούν, ζητώντας απ’ την Κυβέρνηση να διεκδικήσει από την Ε.Ε., την τροποποίηση ή έστω βελτίωση υπέρ ημών της συνθήκης «ΔΟΥΒΛΙΝΟ ΙΙ». Ατυχώς, «φωνή βοώντος εν τη ερήμω». Ουδέν σχετικό έγινε.
Σήμερα μετά την προειδοποίηση του νεοσουλτάνου στους αρχηγούς της ΕΕ πρόσφατα στη Βάρνα, η στρόφιγγα… άνοιξε και ήδη στις 7 - 8.000 χιλιάδες στοιβαγμένους στη Μόρια (έναντι πρόβλεψης ως 4.000) προσετέθησαν άλλοι 2.000 ακόμη νεοεισελθόντες από την Ανατολία.
Επακόλουθα αυτών όλων; Αρνητικά πλείστα όσα. Πρώτο και χειρότερο οι αναρίθμητες έκνομες πράξεις, πράγμα που κάνει τους κατοίκους της Μόριας και της πόλης της Μυτιλήνης να ζουν καθημερινά κάτω από το φόβο επεισοδίων, καυγάδων, κλοπών, καταστροφών, εγκλημάτων, κα. Η παρουσία Μ.Κ.Ο., αλληλέγγυων κ.α. που δρουν στο νησί χωρίς κανένα έλεγχο.
Τα προ ημερών τραγικά γεγονότα της πλατείας Σαπφούς επισφράγισαν τη δεινή κατάσταση που έχει περιέλθει το νησί.
Τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών ο τουρισμός μας να έχει τρωθεί ανεπανόρθωτα, με συνέπεια η οικονομία μας να βρίσκεται σε κατάσταση κατάρρευσης.
Αυτό που συμβαίνει με το απείρου κάλλους νησί μας, είναι η ες αεί καταδίκη του. Τα 50 πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωσή του πληρώνει με υπανάπτυξη, τη σφραγίδα του «κόκκινου νησιού», την εκ της δημοκρατικότητας των κατοίκων του. Την μετά την μεταπολίτευση περίοδο καθηλώνεται σ’ αυτή, όταν ακόμη και τα κονδύλια του ενός δις Ευρώ που δικαιούμασταν από τα τέσσερα ΚΠΣ εκ της αδυναμίας των ταγών μας, ήλθαν λιγότερα των 100 εκατομ. Ευρώ.
Σήμερα τέλος, με τη χαίνουσα πληγή την εκ της ασταμάτητης προσφυγικής πλημμυρίδας, το νησί μας καταδικάζεται στο διηνεκές να είναι μίζερο, υπανάπτυκτο και ερημούμενο από Έλληνες κατοίκους.
Μήπως τελικά αυτός είναι στόχος κάποιων;

Μεγαλοβδόμαδα 2018. Η εβδομάδα των Παθών του Κυρίου αλλά και των παθών όλων μας. Η δύσκολη οικονομική κατάσταση μας απ’ τη μνημονιακή αφαίμαξη μας απ’ τη μια κι η όξυνση των εθνικών μας θεμάτων κυρίως και κατά βάση από την επιθετικότητα του νεοσουλτάνου απ’ την άλλη, δημιουργούν κατάσταση φόρτισης και μάλιστα έντονης, των ψυχών όλων των Ελλήνων.

Για το πρώτο, κάποιο φως αρχίζει να αχνοφαίνεται, αφού απ’ ότι λέγεται απ’ την Κυβέρνηση, τον Αύγουστο θα ξεφύγουμε πια απ’ τα βρόγχια του μνημονιακού εφιάλτη. Λένε αυτό, επανάκτηση της εθνικής μας ανεξαρτησίας. Δηλαδή θα κάνουμε πάλι κουμάντο στο σπίτι μας εμείς και όχι οι πιστωτές μας. Βέβαια η αντιπολίτευση και κυρίως η αξιωματική ξιφουλκεί κατά της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι χρειαζόμαστε την κάλυψη «πιστοληπτικής γραμμής», πράγμα που σημαίνει άλλο ένα νέο μνημόνιο.

Ας ελπίσουμε ότι τελικά δεν θα είναι απαραίτητη μια τέτοια κάλυψη μας απ’ τους ευρωπαίους συμμάχους, εταίρους και τοκογλύφους μας. Η τραγική μας πείρα, των οκτώ πια μνημονιακών χρόνων που περάσαμε, μας κάνει να εξορκίζουμε ακόμη και τη σκέψη ενός τέτοιου ενδεχόμενου. Το ότι ο λαός μας έχασε το 25 % του ΑΕΠ του, που είχε ως συνέπεια την άκρα φτωχοποίηση του, είναι ένα γεγονός που θα καταγραφεί στην ιστορία ως η μεγαλύτερη εθνική μας καταστροφή εν καιρώ ειρήνης.

Στα εθνικά μας θέματα ατυχώς απ’ ότι φαίνεται με την άκρατη έπαρση και το επιδιωκόμενο νέο-οθωμανικό μεγαλείο απ’ το νεοσουλτάνο (το κατέδειξε, η προ ημερών υποδοχή του Ρώσου προέδρου Πούτιν στην Άγκυρα), η κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας εναντίον μας, δεν έχει τελειωμό. Πέραν των καθημερινών παραβιάσεων του εθνικού εναερίου χώρου μας, υπερπτήσεις των νησιών μας απ’ τα αεροπλάνα τους, η αποθράσυνσή τους έχει επεκταθεί στη θάλασσα και στη στεριά, δυστυχώς.

Στη θάλασσα μετά τα διάφορα επεισόδια, γύρω απ’ τα Ίμια, στο Β. Αιγαίο εκφοβισμός ψαράδων μας, κ.α., υπήρξε κορύφωση τους με το διεμβολισμό προ μηνών του πλοίου του Λιμενικού μας «Γαύδος».

Στη Θράκη, στο μόνο χερσαίο κοινό σύνορό μας, τέλος του Μάρτη είχαμε τη σύλληψη των δύο στρατιωτικών μας της εκεί περιπόλου, που λόγω χιονιού κατά λάθος είχαν μπει λίγες δεκάδες μέτρα στο Τουρκικό έδαφος. Ένα σύνηθες διασυνοριακό επεισόδιο που λυνόταν πάντα σε επίπεδο στρατιωτικών διοικητών των εκεί μονάδων, οι «φίλοι» Τούρκοι το έχουν αναγάγει για τις δικές τους σκοπιμότητες σε θέμα, μέγιστο. Έτσι τους κρατούν έγκλειστους σε φυλακή υψίστης ασφαλείας στην Ανδριανούπολη, χωρίς ακόμη να τους έχει απαγγελθεί κατηγορία. Άσχετα και αν στην Ευρω-Τουρκική συνάντηση κορυφής της Βάρνας οι δύο πρόεδροι Γιουνκερ και Τούσκ, προέτρεψαν τον πρόεδρο Ετσεβίτ να προβεί ως χειρονομία καλής θελήσεως στην απελευθέρωσή τους, εν όψει του Ορθοδόξου Πάσχα.

Οι φυλακισμένοι και φυσικά οι γονείς τους πέρασαν στην κυριολεξία «τα πάθη του Κυρίου» και παρ’ όλο ότι εορτάσαμε ήδη την ανάσταση Του, αυτοί συνεχίζουν να περνούν ακόμη την εβδομάδα των παθών. Όλοι πάντως οι Έλληνες βρίσκονται στο πλευρό των δύο αυτών παλικαριών και εύχονται γρήγορα να γυρίσουν στα σπίτια τους.

Και αν μεν αυτά τα γεγονότα κάποιοι θα μπορούσαν να πουν ότι αποτελούν γεγονότα κινδύνου «πορτοκαλί συναγερμού» και κάτω, αυτό που έχει φτάσει σε επίπεδα κόκκινου συναγερμού, αποτελεί η ρητορική των ηγητόρων της γείτονας χώρας. Έχει βρεθεί στο προσκήνιο, μάλιστα πρωτόγνωρα, η πολιτική των απειλών και εκφοβισμού, σε ύψος κρεσέντο. Ο νεοσουλτάνος σταματά, ο πρωθυπουργός του Γκιρλτιρίμ συνεχίζει. Τούτος σταματά το συνεταιράκι του, αρχηγός των γκρίζων λύκων, Μπαχτσελί συμπληρώνει. Τη σκυτάλη τέλος παίρνει ο σύμβουλός του Μπουλούτ.

Ασφαλώς η γενικότερη εσωτερική κατάσταση της Τουρκίας μετά το πραξικόπημα του καλοκαιρού του 2016, η οικονομική δυσπραγία εξ αιτίας των πολυμέτωπων πολέμων της (Κούρδοι εσωτερικά, Αφρίν Συρία, Β.Ιράκ), η συνεχής υποτίμηση της λίρας τους, η υποβάθμιση της οικονομίας από οίκους αξιολόγησης, οδηγούν το νεοσουλτάνο σε κατάσταση παροξυσμού με ενέργειες κυκλοθυμικές και αστάθμητες.

Πέραν των προς το Αιγαίο προαναφερθέντων, οι καθαρά πολεμικές προκλήσεις τους στην Ανατολική Μεσόγειο (Κύπρο, Καστελόριζο) που αποσκοπούν αφ’ ενός μεν στην αποστέρηση της Κύπρου του δικαιώματός της να αξιοποιήσει ως κυρίαρχο κράτος, τους υποθαλάσσιους υδρογονανθράκες της και αφ’ εταίρου στη διακοπή της επαφής της ΑΟΖ Κύπρου και Ελλάδος, πρέπει να θεωρούνται οι πιο επικίνδυνες.

Αν τέλος σ’ όλα αυτά που μας αφορούν άμεσα ως Έλληνες (Ελλαδίτες, Κύπριους), προστεθούν και τα γεγονότα στην Συρία, όπου όλες οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται επί ποδός πολέμου, μία μόνο ευχή πια μπορεί να γίνει.

Ο Θεός να βάλει το χέρι του.

Ό,τι η ελαιοκαλλιέργεια προσφέρει στην Ανατολική και Νότια Λέσβο, προσφέρει στην Κεντρική, Βόρεια και Δυτική η κτηνοτροφία. Η οικονομική τους ζωή, εξαρτάται αντίστοιχα απ’το λάδι και το γάλα - κρέας.

Όταν οι ελιές δεν καρπίσουν, τότε τα «λαδοχώρια» μας οικονομικά, μαραζώνουν. Αν πυρκαγιά, παγωνιά, ή άλλο καταστρέψει τα δένδρα, τότε η φτώχεια παγιώνεται απ’ την απώλεια του φυτικού τους κεφαλαίου. Καταστροφές υφίσταται και το ζωικό κεφάλαιο (μ’ όλες τις δυσμενείς οικονομικοκοινωνικές συνέπειες) από επιδημίες, ως καταρροϊκός πυρετός, ευλογιά, κ.α. Φέτος, ατυχώς το νησί χτυπήθηκε από ευλογιά. Ολόκληρα κοπάδια σφάχτηκαν στην κεντρική Λέσβο προς αποφυγή επέκτασης της επιδημίας.

Παρακολούθησα την αγωνία φίλων κτηνοτρόφων της χερσονήσου του Ορδύμνου. Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου εκδίδοντας ανακοινώσεις αγωνίας, επέρριπτε ευθύνες στις κτηνιατρικές αρχές, στο δήμο και στην κυβέρνηση.

Και αν μεν αυτό ήταν παροδικό, αφού η επιδημία ευτυχώς ήδη εξέλειπε, αυτά που δεν εκλείπουν ατυχώς είναι τα εν εξελίξει δομικά στοιχεία της κτηνοτροφίας μας, που προδιαγράφουν αρνητική προοπτική. Η προοδευτικά πληθυσμιακή απίσχναση των χωριών, συνοδεύτηκε με μείωση των κτηνοτρόφων μας, αφού οι παλιοί που «φεύγουν», δεν αντικαθίστανται. Έτσι αν και ο αριθμός των προβάτων ολικά μένει σχεδόν σταθερός, τα ποίμνια συνεχώς μειώνονται. Θα μπορούσε να λεχθεί, ότι τούτο οδηγεί σε κτηνοτροφία ανταγωνιστική. Μακάρι να ήταν έτσι. Απόγνωσης φωνή, αποτελεί η παρακάτω σχετική γραφή σε ΜΚΔ, του φίλου Μάν. Κωνσταντιδέλλη :

«Φέτος ξέρουν, όσοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία ότι είναι μια δύσκολη χρονιά... Δεν θα έγραφα, αλλά καμιά φορά η οργή μου, η αγανάκτηση μου παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που κάνουμε και κάνουν κάποιοι, αλλά δεν έχουμε τα επιθυμητά αποτελέσματα ...

Χτες ήρθε στο γραφείο του Συνεταιρισμού μας κάποιος παιδικός φίλος μου (κτηνοτρόφος) να με δει... Στην κουβέντα μας πάνω μου λέει... Χτες πήγα και στο σφαγείο κάποια πρόβατα για σφαγή (τιμή κιλού 1,50 ευρώ το κιλό το κρέας) και αν είναι κάτω από 17 κιλά καθαρό βάρος κρέατος 0,70 ευρώ το κιλό!!! Η απόλυτη ξεφτίλα, η απόλυτη εκμετάλλευση...Σαν να μην έφτανε αυτό η τιμή στο αρνάκι φέτος για τον κτηνοτρόφο ήταν στα 2,70 το κιλό... Όσο δε για την τιμή του πρόβειου γάλακτος κατρακύλησε στα 0,78 με 0,80 στο Νησί μας αλλά και πανελλαδικά που είναι στα 0,85 με 0,90... Σαν συνεταιρισμός καταφέραμε μετά από σκληρά παζάρια να κρατήσουμε την τιμή στα 0,86 για τα μέλη μας αλλά και για όσους κτηνοτρόφους είναι υπό την ομπρέλα του συνεταιρισμού μας... Με λίγα λόγια από πέρσι οι τιμές στα αρνιά και το γάλα έπεσαν κοντά στο 20%... Είναι μεγάλη κουβέντα, αν δεν σταματήσουν οι «ελληνοποιήσεις» αρνιών και γάλακτος από τις γειτονικές χώρες. Η κυβέρνηση ψήφισε ένα νόμο και είναι σε ισχύ από 1/1/18 για πληρωμή μέσα σε 60 ημέρες από την έκδοση τιμολογίου των παραπάνω προϊόντων αλλά και άλλων ειδών... Το ερώτημα είναι γιατί δεν εφαρμόζεται; Δεν μπορεί ο αγροκτηνοτρόφος να πληρώνεται με 6-7-8 μήνες επιταγή, δεν αντέχει ας το καταλάβουν όλοι όσοι ασκούν εξουσία... Ας κάνουν μια βόλτα να δουν την κατάσταση των χωριών μας και θα καταλάβουν από τις 8 ώρα το βράδυ δεν κυκλοφορεί ψυχή τα καφενεία είναι άδεια δεν υπάρχει διάθεση...».

Αυτά συμβαίνουν στους συνεταιρισμένους κτηνοτρόφους του Μεσοτόπου. Φαντασθείτε τι συμβαίνει εκεί που δεν υπάρχει συνεταιρισμός ή είναι αδρανοποιημένος. Αν δεν υπάρξει αναστροφή πραγμάτων, φοβούμαι ότι η κτηνοτροφία μας μοιραία, οδηγείται σε πλήρη αποδόμηση.

Το κείμενο αυτό, μεστό περιεχομένου, απεικονίζει την πραγματικότητα. Ατυχώς όλα τα αναφερόμενα αρνητικά, επιταχύνουν την ερήμωση του νησιού. Στο προ εβδομάδων άρθρο μου, «Ποιός πληρώνει την ερήμωση της Λεσβιακής υπαίθρου», ανέφερα ότι μεταξύ 1951 και 2011 χάσαμε πληθυσμό 40 - 45.000 κατοίκων, βασικά απ’ τα χωριά . Τα με περισσή σαφήνεια περιγραφόμενα τραγικά και οδυνηρά στο παραπάνω κείμενο, μόνο δεινά προοιωνίζουν. Τα χωριά μας, από «γηροκομεία» που είναι τώρα αναπότρεπτα θα μετατραπούν ατυχώς, σε «νεκροταφεία».

Προβληματίζομαι, ο σημερινός πληθυσμός τους (45 - 50.000 κάτοικοι), σε λίγα χρόνια, πόσος θα είναι; Ο μισός; Άραγε, γιατί οι ταγοί του νησιού, στρουθοκαμηλίζουν; Δεν αντιλαμβάνονται ότι σε λίγο, τα χωριά στερούμενα πια κατοίκων δεν θα διαθέτουν ψηφοφόρους να τους ψηφίσουν; Τι περιμένουν; Λύση από το Αθηνοκεντρικό δοβλέτι; Είδαμε τα «καλά» του, τα τελευταία 60 χρόνια! Αλίμονό μας!

 Απ’ τη δεκαετία του ’80 αντιμετωπίζουμε το δυσεπίλυτο πρόβλημα της ηλεκτρενεργειακής πενίας, αφού το εργοστάσιο της ΔΕΗ στου Καλαμάρη, ανεπαρκές και προβληματικό, έχρηζε αμέσου αντικαταστάσεως. Χρειαζόμασταν ένα σύγχρονο, επαρκές και αξιόπιστο, εχέγγυο της λεσβιακής ανάπτυξης. Έχω πολλαπλώς ασχοληθεί με το θέμα, με δράσεις, δικαστικούς αγώνες, άρθρα, κ.ά.. Στην μακρόχρονη αυτή προσπάθεια, αισθάνθηκα πολύ μόνος. Εξαίρεση υπήρξε στον αγώνα μας με τους τότε Δήμους Καλλονής, Πέτρας, Πλωμαρίου και Ερεσού-Αντίσσης, στο ΣτΕ υπέρ της μετεγκατάστασης του εργοστασίου απ’ του Καλαμάρη στην Καράβα (αρχές 2000).

Αντίθετα, η ΔΕΗ πάντα ανταποκρινόταν στα έγγραφά μου, πληροφορούμενος δια των διοικητών της το πώς εξελίσσονταν τα πράγματα. Τη σχετική πληροφόρηση, κοινοποιούσα αντίστοιχα στους ταγούς μας. Αν και η επίλυση του προβλήματός μας προέβαλε θετικά, ατυχώς ουδείς εξ αυτών έκανε έργο ζωής , την ολοκλήρωση του νέου εργοστάσιου ΔΕΗ στη Λέσβο.

Θεώρησα, ότι ο νυν δήμαρχος Σπ. Γαληνός αποτελούσε εξαίρεση, αφού εγγράφως δεσμεύθηκε πως ο Δήμος θα παίξει τον απαιτούμενο ρόλο στην επίλυση του.

Συγκεκριμένα όταν πρωτοανέλαβε συγχαίροντάς τον εγγράφως, προέβαλα ως πρόβλημα προτεραιότητας το ηλεκτρενεργειακό πρόβλημα του νησιού, συναποστέλλοντας του, το περιγράφον την εξέλιξη του project «Σαρακήνα» έγγραφο του τότε διοικητή της ΔΕΗ, Αρθ. Ζερβού. Το ίδιο έκανα και στην περιφερειάρχη Χρ. Καλογήρου.

Απάντηση, έλαβα από το δήμαρχο. Από την περιφερειάρχη όχι. Εξ άλλου εκείνη δεν συνηθίζει κάτι τέτοιο.

Όπως έγραφε, συμφωνούσε μαζί μου και δεσμευόταν να «παίξει (ο Δήμος) ουσιαστικό ρόλο στη λύση αυτού του τόσο σημαντικού ζητήματος». Προσέθετε δε:

«…Ένα τέτοιας εξαιρετικής σημασίας ζήτημα είναι και αυτό της κατασκευής ενός νέου εργοστασίου παραγωγής ενέργειας το οποίο να καλύπτει επαρκώς τις ανάγκες της Λέσβου σε ενέργεια. Όντας όμως ένα ζήτημα τέτοιας σημασίας όπως είναι φυσικό χρειάζεται χρόνο και σωστή προετοιμασία από πλευράς μας ώστε να μπορέσει ο Δήμος Λέσβου να παρέμβει αποτελεσματικά στην όλη διαδικασία».

Τελειώνει σχεδόν η θητεία του και ατυχώς όσο εσείς είδατε απόπειρα παρέμβασής του έστω, για το «εξαιρετικής σημασίας αυτό ζήτημα», άλλο τόσο είδαν κι άλλοι.

Τώρα υπάρχει πια πλήρης στασιμότητα. Το χειρότερο, πληροφορούμαι ότι, η ΔΕΗ εγκαταλείπει το project «Σαρακήνα».

Προκειμένου να μη ξεχάσουμε το πώς τελικά «ετάφη» το νευραλγικής σημασίας αυτό ζήτημα -από αβελτηρία; ωχαδερφισμό; ανεπάρκεια; των θεσμικά αρμοδίων του νησιού- σκιαγραφώ συνοπτικά την ατελέσφορη τριαντάχρονη κοντά πορεία του.

Το ηλεκτρενεργειακό πρόβλημα Λέσβου, αντιμετωπίστηκε από το τότε Νομαρχιακό Συμβούλιο το 1992, όταν και αποφασίσθηκε η μετεγκατάσταση του εργοστάσιου ΔΕΗ στην Καράβα . Η ΔΕΗ ανταποκρίθηκε αντιστοίχως. Ατυχώς, προσφυγές Λεσβίων στο ΣτΕ, απέτρεψαν τη λύση. Το πρόβλημα έκτοτε «σερνόταν» άλυτο.

Κατά την Άδεια Παραγωγής της ΔΕΗ (ΦΕΚ του 2002), η εκ πανσπερμίας ηλεκτροπαραγωγών ζευγών εγκαταστημένη ισχύς στου Καλαμάρη, ήταν ~62,5 MW. Για σύγκριση, της Ρόδου, ήταν ~205,0.MW. Σήμερα της Λέσβου είναι ~75,0 ΜW. Της Ρόδου συν ~125 ΜW (προστίθεται νέο εργοστάσιο στη νότιο Ρόδο). Τούτα από μόνα τους, καταδεικνύουν συγκριτικά την υπανάπτυξή μας.

Η ανάπτυξη απαιτεί επενδύσεις στα: επικοινωνίες, συγκοινωνίες και ενέργεια. Στη Λέσβο, ατυχώς η επενδυτική δυσπραγία και στα τρία την κράτησε υπανάπτυκτη, μίζερη και ατυχώς ερημούμενη.

Επανέρχομαι στο νευραλγικό τομέα της ενέργειας που τόσο πολύ έχει ταλανίσει το νησί.

Η ΔΕΗ προς επίλυση του προβλήματος περιέλαβε στο επιχειρησιακό σχέδιο της, νέο εργοστάσιο βάσεως, ισχύος 120 MW, απ’ τη δεκαετία του ’90.

Στις εκάστοτε απαντήσεις στο σύνδεσμό μας «Πιττακός ο Μυτιληναίος» ή σε μένα προσωπικά των διοικήσεων της (μέχρι και προ έτους απ’ το νυν διοικητή Εμμ. Παναγιωτάκη), ο στόχος αυτός της ΔΕΗ δεν είχε αλλάξει.

Εναλλακτική λύση του προβλήματος έχουμε μόνο, τη διασύνδεση της Λέσβου με το ηπειρωτικό δίκτυο (Εύβοια), πράγμα εξαιρετικά δαπανηρό. Το project «Ρόκας» - «Iberdrola» «βούλιαξε» κυρίως λόγω του κόστους (~800.000.000 ευρώ) της διασύνδεσης.

Ας σημειωθεί ότι τον προϋπολογισμό του νέου εργοστασίου -120 MW-, ο διοικητής Τ. Αθανασόπουλος (2008) όριζε στα 155.000.000 ευρώ. Στη βάση αυτή, εδόθη η Άδεια Παραγωγής στη Σαρακήνα (2009). Οι εκ μέρους της ΔΕΗ πολυδαίδαλες, πολυεπίπεδες και χρονοβόρες ενέργειες κατά το διοικητή Αρθ. Ζερβό (2013), είχαν προχωρήσει επαρκώς. Τα πράγματα όμως σταμάτησαν, όπως μας πληροφόρησε προ έτους ο νυν πρόεδρος της, Εμμ. Παναγιωτάκης, γράφοντας: «…με την Απόφαση της ΡΑΕ του 2015 συγκροτήθηκε Επιτροπή Εξέτασης της οικονομικότητας του τρόπου ηλεκτροδότησης των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών, σε Εφαρμογή σχετικής. Απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».

Έτσι, η ΔΕΗ σταμάτησε τη διαδικασία. Ως στιγμής, ουδέν αποτέλεσμα.

Ακόμη, η ΡΑΕ θέτει εξαιρετικά αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους, επιτεύξιμους καίγοντας Φυσικό Αέριο, μόνο. Τούτο στη Λέσβο είναι μη πραγματοποιήσιμο, δεδομένου ότι ούτε στην υπερεπταπλασίου πληθυσμού Κρήτη, κρίθηκε οικονομοτεχνικά εφαρμόσιμο.

Στη βάση των γραφομένων του διοικητή Παναγιωτάκη, στείλαμε στον πρόεδρο της PAE (κοινοποιώντας την στους διοικούντες σήμερα το νησί), επιστολή (θέρος του 2017) με κύριο ερώτημά: «Με βάση όλα τα προαναφερόμενα, θα σας παρακαλούσαμε να μας πληροφορήσετε το πώς σκέφτεστε να λυθεί το πρόβλημα του νησιού μας».

Ατυχώς παρήλθαν ήδη οκτώ μήνες, χωρίς καμία αντίδραση της ΡΑΕ. Άραγε, παρενέβη σχετικά προς αυτή άλλος, άτομο, φορέας ή θεσμικά αρμόδιος;

Τέλος, πληροφορήθηκα ότι η ΔΕΗ εγκαταλείπει το έργο «Σαρακήνα» μετά την παρέμβαση της ΡΑΕ, ως ανωτέρω. Αν αυτό αληθεύει, το μόνο που μπορώ να πω πια, είναι: ΚΡΙΜΑ!

Ατυχώς για τη Λέσβο, η επένδυση αυτή (155.000.000 ευρώ) που θα την κάλυπτε ηλεκτρενεργειακά για δύο τουλάχιστον γενεές, τελικά υπήρξε «Ταντάλιος βασανισμός».

«Τι τέξεται η επιούσα» στην ηλεκτρενεργειακή κάλυψη του νησιού, ο Θεός μόνο ξέρει. Αλίμονο, στο Λέσβιο καταναλωτή!

Μετά την πρόσφατη απορριπτική απόφασή του Τ. Σ. Αντίσσης, αιτήματος μετονομασίας της «Πλατείας Ήρωα Α.Φ. Μαραγκού» σε «Πλατεία Πέρα», έγραφα στον πρόεδρο και στα μέλη του:

«Η ιστορική απόφασή σας, να αποκρούσετε την εκ μέρους του Αντιδημάρχου της περιοχής προσπάθεια, να επιβάλλει την ολοκληρωτική αποκαθήλωση του ΗΡΩΑ της Γερμανοκατοχής, που η ίδια η Πολιτεία τίμησε για την ΕΘΝΙΚΗ ΤΟΥ ΔΡΑΣΗ, του αείμνηστου ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ Φ. ΜΑΡΑΓΚΟΥ, μου παρέχει τη βεβαιότητα ότι εμφορείστε από αρχές ηθικής, πίστη πατριωτική και υπερηφάνεια εθνική, εν τέλει δε ευγνωμοσύνη προς τον συγχωριανό μας ήρωα, που με το αμόλυντο αίμα του πότισε και συνέβαλε στο να ανθίσει το πάνσεπτο δενδρί της λευτεριάς».

Άγραφος νόμος από υπάρξεως ανθρωπότητας, είναι να αποδίδονται τιμές στους υπέρ πατρίδος πεσόντες. Αποτελώντας δε αυτός γονιδιακή μας καταβολή, τηρείται πιστά επί γενεές Ελλήνων.

Ο Μέγας Περικλής, με τον απαράμιλλο «ΕΠΙΤΑΦΙΟ» του, προς τους νεκρούς του Πελοποννησιακού πολέμου, κατέστησε αυτόν, πανανθρώπινο κώδικα. Τούτος ως υποθήκη, παγκοσμίως και «ες αεί», ορίζει το τι οφείλουν οι ζώντες, στους πεσόντες για την ελευθερία. Έκτοτε, η φυλή μας φυλάσσει αυτόν ως ακατάλυτο ιερό και όσιο της.

Ο εθνικός μας ποιητής, υμνεί την ελευθερία ως: «απ’ τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά», τα σπαρμένα οπουδήποτε της Ελληνικής πατρίδας. Αυτή δε ευγνωμονούσα, στήνει ανδριάντες, ηρώα, επιτύμβιες στήλες, αναθηματικά μνημεία, κ.άλ., κρατώντας έτσι άσβεστη στις καρδιές των επιγενομένων, τη μνήμη των ηρώων.

Η Λέσβος ομοίως πράττει. Τιμά πάντα τους ήρωές της. Πρόσφατα μόλις, τίμησε τους στην Κύπρο θυσιασθέντες στην Τουρκική εισβολή (΄74), Ασημ. Μπουρέκα και Γεώρ. Ζερβομανώλη, δια των γενέτειρων τους, Μόριας και Παρακοίλων αντίστοιχα, στήνοντας τους την προτομή τους.

Το μερίδιο της, σε θυσία ηρώων για την ελευθερία, είχε επίσης και στην αποφράδα περίοδο της επάρατης Γερμανοκατοχής (1941-1944), που επισώρευσε στο δύσμοιρο λαό μας δεινά, όλεθρο και εκατόμβες θυμάτων.

Πλέον πολλών άλλων, τυφεκίστηκαν 42 Λέσβιοι στα Τσαμάκια για την αντιστασιακή και εθνική δράση τους. Οι ήρωες αυτοί, αν και δεν όφειλαν (ο πόλεμος είχε τελειώσει), θυσιάστηκαν για την πανώρια λευτεριά.

Ένας εξ αυτών ήταν και ο Αντισσαίος ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ Φ.ΜΑΡΑΓΚΟΣ. Η Πατρίδα, στο μέτρο που τής ανήκε, τίμησε αυτόν. Με Υπουργική απόφαση το 1948, για την «ΕΘΝΙΚΗ ΤΟΥ ΔΡΑΣΗ» τον προήγαγε τιμητικά μετά θάνατο, σε υπενωμοτάρχη (υπηρετούσε χωροφύλακας, όταν εκτελέστηκε -1942-).

Η γενέτειρά του όμως, Άντισσα, τον αγνόησε. Για 66 ολόκληρα χρόνια, κρατήθηκε ιστορικά αφανής!

Ο Δήμος Μυτιλήνης τίμησε αυτούς τους 42 ήρωες, στήνοντας στον τόπο της θυσίας τους μαρμάρινη στήλη φέρουσα τα ονόματα τους. Ακόμη, κάθε Σεπτέμβρη, στην επέτειο της απελευθέρωσης μας απ’ τους Γερμανούς, τους αποδίδονται ξεχωριστές τιμές -παρέλαση, τρισάγιο, εμβατήρια, ομιλίες των δημάρχων (Μυτιλήνης, Λέσβου). Τούτο έγινε και τον περασμένο Σεπτέμβρη, απ’ το δήμαρχο Σπ. Γαληνό.

Εδώ αρχίζει η αντίφαση. Ενώ ο Δήμος στην πρωτεύουσα, κατατάσσοντάς το θυσιασθέντα Αριστ. Φ. Μαραγκό στη χορεία των προβεβλημένων ηρώων, τιμά δια του δήμαρχου ως προανέφερα, στην Άντισσα ο εκεί αντιδήμαρχος του, συνταυτίζεται με την από ετών γενομένη βεβήλωση της ιεράς του μνήμης και επιδίδεται στην αποκαθήλωσή του. Παράλληλα δε, μεθοδεύει την για πάντα πια επαναφορά του σε ιστορική αφάνεια.

Εξηνταέξι (66) χρόνια μετά την εκτέλεσή του εξήλθε απ ’την αφάνεια, όταν ομόφωνα το Δ.Σ. του π. Δήμου Ερεσού-Αντίσσης (2007), αποφάσισε να ονομάσει «ΠΛΑΤΕΙΑ ΗΡΩΑ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ Φ.ΜΑΡΑΓΚΟΥ», τη γνωστή ως «Πέρας». Τέλος, Αύγουστο 2008, η Άντισσα εξόφλησε τα προς τον ήρωά της οφειλόμενα, όταν με τις προσήκουσες τιμές ο δήμαρχος του τ. Δήμου Ερεσού-Αντίσσης έκανε τ’ αποκαλυπτήρια ταπεινής μαρμάρινης πλάκας, αναγράφουσας τα της απόφασης.

Τούτο, προφανώς δεν άρεσε σε κάποιους. Έτσι άρχισαν άμεσα, το «βασανισμό» του ήρωα μετά θάνατο, που κρατά δέκα ολόκληρα χρόνια! Αρχικά (2008), απομακρύνοντας τη μία πλάκα -είχαν τοποθετηθεί δύο-, στη συνέχεια «φυτεύοντας» επί της πλατείας αυθαίρετα και παράνομα με πέτρινα στοιχεία την ένδειξη «Πλατεία Πέρα» (2010) και τέλος απομακρύνοντας και τη δεύτερη πλάκα (Άνοιξη 2017). Έτσι , εξαφάνισαν τη θεσμοθετημένη «Πλατεία ήρωα Α. Φ. Μαραγκού».

Αντέδρασα στην όλη βεβήλωση, με αναρίθμητες παρεμβάσεις, καταγγελίες, κ.λπ. επί δημαρχίας Βουνάτσου (2011), αλλά άνευ αποτελέσματος, ως εκ της ψοφοδεούς στάσης του δημάρχου. Επανήλθα το 2016, όταν ο Δήμος στέλνει στην Κοινότητα Αντίσσης τρία έγγραφα με εντολή να εφαρμοσθεί η απόφαση του 2007, και εξαλειφθεί η αυθαιρεσία των εμφυτευμένων γραμμάτων.

Ο κοινοτάρχης Αντίσσης, το φθινόπωρο 2017, πάει να εφαρμόσει αυτά. Τότε παρεμβαίνει ο αντιδήμαρχος και λέγοντας του με λουδοβίκειο ύφος ότι είναι ανώτερός του, τον σταματά.

Ο δήμαρχος ουδέν έπραξε, τόσο «τιθασεύοντας» τον αντιδήμαρχό του, όσο και εξαλείφοντας το πολυκαιρισμένη προαναφερθείσα βεβήλωση. Ο αντιδήμαρχος συνέχισε αναίσχυντα, άνευ συστολής, αδιαφορώντας, ως μέτοικος που είναι, για τοπική ιστορία, κώδικες ηθικής, ευαισθησίες, κ.λπ.. Έτσι, διαβιβάζει συναινώντας, στο Τ. Σ. Αντίσσης αίτηση κατοίκων της που υπέβαλαν στην Ερεσό(!!!) αντί απ’ ευθείας στην Κοινότητά Αντίσσης -ασφαλώς, χωρίς καμία μεθόδευση!-, να ονομαστεί η πλατεία «Ήρωα Μαραγκού» σε «Πέρα».

Ευελπιστώ ότι μετά την απόφαση του Τ. Σ. Αντίσσης, θα επανατοποθετηθούν οι αφαιρεθείσες πλάκες και θα αφαιρεθούν τα φυτεμένα γράμματα. Έτσι, οι μικροψυχίες, μικρόνοιες και μικρότητες κάποιων, θα επιτρέψουν πια τον ήρωα μας, 76 χρόνια μετά την εκτέλεσή του, να αναπαυθεί εν ειρήνη.

Τέλος, ας γνωρίζει ο αντιδήμαρχος και οι συν αυτώ, ότι στις δύσκολες αυτές στιγμές που περνά η πατρίδα, έχει ανάγκη ηρώων. Είναι δε ανεπίτρεπτο κάποιοι να προσπαθούν να απαξιώσουν/αφανίσουν έστω κι ένα εξ αυτών.

 

 

Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018 17:32

Αριστείδης Γιαπαλής, ο ευπατρίδης

Έγραφα παλιότερα, με αφορμή δράσης υπέρ της γενέτειράς μας συμπατριώτη, που εδώ και σαράντα χρόνια με τιμά με τη φιλία του: «Αριστείδης Γιαπαλής ο Λέσβιος ευπατρίδης». Όμως, ψηλαφίζοντας και ιχνηλατώντας διαχρονικά τη ρότα της ζωής του, τώρα μετά λόγου γνώσεως, λέω: «Αριστείδης Γιαπαλής ο Έλλην ευπατρίδης».

Οι δρόμοι μας με τον Αριστείδη διασταυρώθηκαν, όταν κοινός φίλος με σύστησε «σ’ένα Μολυβιάτη, δόκτορα κι αυτό», το 1977.

Ο φθοροποιός των πάντων χρόνος, στις περιπτώσεις άδολης φιλίας, αντίθετα, είναι δημιουργός και κτήτορας της. Χρόνο με το χρόνο είχα την ευχαρίστηση να αισθάνομαι την παρουσία του Αριστείδη ολοένα και πλησιέστερα μου. Να παρακολουθεί τα βήματά μου, επιβραβεύοντάς με, ή άλλοτε και κριτικάροντάς με για κάτι το μη πρέπον. Φαίνεται δε, ότι το είχα ανάγκη, περίμενα αλλά και ήθελα την κρίση του Αριστείδη, όπως περιμένει από μεγαλύτερο αδερφό του, ο μικρότερός. Είχα τη χαρά να ξέρω ότι θα με κρίνει προσηκόντως.

Παθιασμένος Λέσβιος και Λεσβιολάτρης κι αυτός, συνταυτιζόμαστε στο ότι η Λέσβος θα ξεφύγει απ’ τη στασιμότητα, μιζέρια και ερήμωσή, μόνο με ανάπτυξη. Βλέποντας δε τις όποιες τοποθετήσεις, άρθρα, ενέργειές μου και αποτελέσματα τους, κατατείνοντα σ’ αυτή, πάντοτε με παρότρυνε να δημιουργήσω κάτι το συλλογικό με συμπατριώτες ενεργούς πολίτες που νοιάζονται, ενεργούν κι αυτοί για το κοινό καλό του νησιού, ώστε το εκάστοτε σκοπούμενο, να προκύπτει ως αποτέλεσμα συνισταμένης δράσης. Η όποια διστακτικότητά μου υπερνικήθηκε, όταν οι ανεγκέφαλοι της τότε εξουσίας του Αθηνοκεντρικού βιλαετιού δημιουργούσαν το Δήμο Τέρας Λέσβου (2010). Τότε, στην παρθενική παρέμβαση μας ως Αναπτυξιακός Σύνδεσμος «ΠΙΤΤΑΚΟΣ Ο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ», διακηρύξαμε στεντορεία τη φωνή «ΟΧΙ ΕΝΑΣ ΔΗΜΟΣ ΟΛΗ Η ΛΕΣΒΟΣ». Εκ των βασικών συντελεστών του, ο Αριστείδης.

 Προ δεκαπενθημέρου, με πρόσκλησή του Αν.Υπουργού Αμύνης κ.Δ.Βίτσα δια του Αριστείδη, βρεθήκαμε μαζί με τον άλλο καλό Μηθυμναίο φίλο Στρ.Δουκάκη στην κατάμεστη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων, παρακολουθούντες την εκδήλωση/παρουσίαση, τού από το Υπουργείο Άμυνας στα Ελληνικά αυτή τη φορά εκδοθέντος βιβλίου «Φόρος Τιμής στην Ελλάδα 1940 -1944 » (Hommage a la Grece 1940-1944 ). Του Γάλλου Φιλέλληνα Roger Milliex, Χρυσή Βίβλο - όπως την αποκαλεί - τιμής και σεβασμού της Γαλλικής διανόησης και όχι μόνο, προς τη μικρή, ηρωική και αειθαλή Ελλάδα. Την εκδήλωση, τίμησαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ.Πρ.Παυλόπουλος, ο Πρόεδρος της Βουλής κ.Ν.Βούτσης, αντιπροσωπείες κομμάτων, πολλοί Υπουργοί, ο Νέστορας της πολιτικής και εμβληματική μορφή της αντίστασης Μανώλης Γλέζος και άλλοι.

Στην ομιλία του, ο κ. Βίτσας τελειώνοντας, ευχαρίστησε τον καθηγητή Αριστ. Γιαπαλή για τη συμβολή του, στο να εκδοθεί το βιβλίο τούτο στα Ελληνικά (πρωτοεκδόθηκε στα Γαλλικά, απ’ το Γαλλικό Ινστιτούτο -1979-).

Ακόμη, στο σ’αυτό, εισαγωγικό σημείωμα του, ο Υπουργός, γράφει : «Με την ευκαιρία αυτή, θέλω να ευχαριστήσω όλους τους συντελεστές αυτής της προσπάθειας, ιδιαίτερα τον Καθηγητή Αριστείδη Γιαπαλή και τους συνεργάτες του, που όλοι δούλεψαν εθελοντικά για την απόδοση στην Ελληνική γλώσσα του βιβλίου…» .

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην με ξεχωριστή εμβρίθεια ομιλία του για το Γάλλο Φιλέλληνα Roger Milliex και το ανεπανάληπτο αυτό πόνημα του, αναφέρθηκε ονομαστικά στον Αριστείδη Γιαπαλή, αποκαλώντας τον, φίλο του.

Τι το σημαντικό έκανε το εν λόγω έργο, ώστε στη βιβλιοπαρουσίαση αυτή να υπάρξει μία τέτοια συνάθροιση, της Πολιτειακής και Πολιτικής ηγεσίας, εξηγεί στον πρόλογο του ο ίδιος, ο συγγραφέας : «…Οραματίστηκα λοιπόν τη σύνταξη μιάς Χρυσής Βίβλου αφιερωμένης σε εκείνη την Ελλάδα (του1940-1944), μια συλλογή για να υποβάλλουν τα σέβη τους προς τη χώρα εκείνη θαυμαστές και φίλοι από την Γαλλία τόσο ηγετικές προσωπικότητες της πνευματικής και εθνικής ελιτ όσο και απλοί πατριώτες.»

Ο Αριστείδης, πολιτικός επιστήμων, διδάκτορας της Σορβόννης, επί έτη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της υπηρεσίας των γραμμάτων, επιστήμης και διανόησης. Τούτο του έχει αναγνωριστεί από τη Γαλλική Δημοκρατία, απονέμοντάς του το μετάλλιο της λεγεώνας της τιμής.

Ακόμη, στη χώρας μας το έργο του αναγνωρίστηκε απ’ την Πανεπιστημιακή κοινότητα, δια του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, ανακηρύσσοντάς τον επίτιμο Διδάκτορα του (2014).

Τέλος, επί έτη διδάσκει στις Σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων.

Την περασμένη Άνοιξη, η Κυπριακή Πολιτεία, δια του Πρέσβεως της στην Αθήνα κ. Κενεβέζου, απέτισε την οφειλομένη τιμή σε «Ελλαδίτες», για τα τραγικά γεγονότα του παναθηναϊκού συλλαλητηρίου (9/5/1956), - εξήντα ένα χρόνια μετά) - προς αποτροπή της εκτέλεσης απ’ τους Άγγλους αποικιοκράτες, των Κυπρίων ηρώων της ΕΝΩΣΗΣ, Καραολή και Δημητρίου. Κατ’ αυτό, ατυχώς υπήρξαν δεκάδες τραυματίες και το χειρότερο, τέσσερις νεκροί.

Μεταξύ των τραυματιών ήταν και ο Αριστ. Γιαπαλής, φοιτητής τότε.

Τιμητικές πλακέτες εδόθησαν, μέσα σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης, σε συγγενείς των θυσιασθέντων. Επίσης πλακέτα, εδόθη στο φίλο Αριστείδη, απ’ τον ίδιο τον Κύπριο Πρέσβη, «ως εκπρόσωπο όλων αυτών που συνελήφθησαν αλλά και τραυματίστηκαν στα γεγονότα της 9ης Μαΐου 1956», όπως είπε.

Ο Αριστείδης πλέον των μεγάλων, θιασώτης του Καβαφικού πνεύματος, κάνει πράξη οπότε πρέπει το ανεπανάληπτο «…και εις μικρόν γενναίοι», του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή μας. Έτσι, με πυξίδα του το «…πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε» ως συνεχίζει η Καβαφική ρήση, προσφέρει όπως και όπου μπορεί, πρωτίστως δε στη γενέτειρά μας. Γνωρίζω αρκετά. Ξέροντας όμως τη σεμνότητα του φίλου μου, δεν προχωρώ περαιτέρω.

Κλείνοντας, λέω ότι τόποι που στα δρώμενα των γραμμάτων, επιστήμης και διανόησης, διαθέτουν άξιους «πρεσβευτές», τιμώνται ξεχωριστά. Η Αιολίδα γη, η γενέτειρά μας, μήτρα εκκόλαψης διανοητών, διαθέτοντας τον Αριστείδη Γιαπαλή, ασφαλώς και τιμάται κατά πώς της πρέπει και της ανήκει.

 

Πέρυσι το καλοκαίρι, πήγαμε με τη σύζυγό μου στα Λάψαρνα, στην κούλα μας να μαζέψουμε τ’ αμύγδαλα. Ήταν η πρώτη φορά από χρόνια που έμεινα εκεί τρεις-τέσσερις ώρες. Ώρες ατέλειωτης ησυχίας. Λαλιά ανθρώπου, ζώων φωνή, ακόμη και πουλιών τιτίβισμα ή κελάηδισμα δεν ακουγόταν. Ανατριχιαστική ηρεμία. Αισθανθήκαμε για τα καλά τι πάει να πει ερημιά. Το μόνο που ακουγόταν στο βάθος ήταν ένα μακρόσυρτο σσσς κάθε φορά που το κύμα της φουσκοθαλασσιάς του αυγουστιάτικου μελτεμιού έσπαγε κάτω, στην αμμουδιά. Ερήμωσης, τυπική εικόνα!

Οπότε πάω στο γενέθλιό μου τόπο, προβάλλουν ατυχώς μπροστά μου ολοένα εμφανέστερα και αγριότερα τα σημάδια της ερήμωσής του. Κυρίως στις εξοχές. Αλλά και στο χωριό τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Αναπόφευκτα ένα αίσθημα βαθιάς θλίψης με καταπλακώνει. Βλέπω ανθρώπων κόπους, ιδρώτα και θυσίες να τις ισοπεδώνει ο φθοροποιός χρόνος, αφήνοντας αμείλικτος τα καταστροφικά του σημάδια.

Στα Λάψαρνα, εκεί που παλιά περίσσευαν φωνές παιδιών, γέλια κοπελούδων, γρίνιες και καβγάδες, κλάματα βρεφών, των νέων η αψάδα, η χαρά, το τραγούδι, γενικά η ζωή, τώρα περισσεύει η απόλυτη σιωπή. Απ’ τις κούλες και τα ντάμια, που κάποτε ήταν πολύβουες κυψέλες ζωής, σήμερα «αναδύεται» νεκρική σιγή. Σχεδόν όλα αυτά τα κτίσματα έγιναν πια άμορφες χοβόλες πετρών, παλιοσάνιδων και μπάζων.

Στα άλλοτε αγροτόσπιτα με δίπλα το φούρνο τους, στο ένα μετά το άλλο, οι μισογκρεμισμένοι τοίχοι, οι ξεχαρβαλωμένες κεραμοσκεπές και πορτοπαράθυρα τελικά σωριάζονται όλα σε μια άμορφη μάζα. Η συνεχώς χειροτερεύουσα αυτή εικόνα μού προκαλεί οδύνη ψυχής, δένοντάς μου το στομάχι «κόμπο».

Εκεί που κάποτε ήταν το αλώνι, όπου κάθε καλοκαίρι αλωνίζονταν οι σιταρο-κριθαρο-θημωνιές και μετριόταν ο κόπος της χρονιάς της φαμίλιας, τώρα «ευδοκιμούν» αστιβιές, βάτα, μάραθα, κ.ά. Εκεί που κάποτε το κελαριστό μικρορύακο πότιζε μπαξέδες, ζωοδότες ανθρώπων, τώρα ρουμάνια, αλυγαριές, κ.ά., έχουν καπλαντίσει τον τόπο. Εκεί που κάποτε απ’ του αυγερινού το φεγγοβόλημα και τη συνοδιά του κλεφτοφάναρου τα καπνοχώραφα έπαιρναν ζωή ή στα σπαρμένα, μες στη κάψα του καλοκαιριού το δρεπάνι και ο θεριστής γίνονταν ένα παλεύοντας για το ψωμί της χρονιάς, σήμερα άνθρωπου ανάσα δεν βγαίνει. Εκεί που κάποτε, γενικά, μοχθούσαν και ζούσαν άνθρωποι, σήμερα επικρατεί «άκρα του τάφου σιωπή».

Σημάδι αδιάψευστο της ερήμωσης των εξοχών μας είναι η εξαφάνιση των μονοπατιών. Εκεί που άλλοτε «κόβοντας δρόμο» περνούσαν καθημερινά άνθρωποι, σήμερα αγριόχορτα και θάμνοι τα έφραξαν, εξαφανίζοντάς τα. Ακόμη εκεί που άλλοτε κάθε σπιθαμή γης καλλιεργούταν ακόμη και με τον κασμά, σήμερα μένει ακαλλιέργητη ή πλημμελώς καλλιεργείται και τα κάθε λογής χόρτα έχουν «πνίξει» στην κυριολεξία τις εξοχές. Έτσι φυσικά ελλοχεύει μεγάλος κίνδυνος πυρκαγιάς κι αν κάποτε ξεσπάσει, αλίμονο, θα ξεκινήσει απ’ του γιαλού το κύμα και θα φθάσει ως ψηλά στα κορφοβούνια, αφήνοντας αποκαΐδια.

Τούτα όλα τα στενόκαρδα ατυχώς δεν συμβαίνουν μόνο στα Λάψαρνα ή άλλες εξοχές της Άντισσας. Το ίδιο συμβαίνει στις εξοχές του Σκαλοχωρίου, Σιγρίου, Μανταμάδου, Πολιχνίτου, κ.ά. Παντού ατυχώς, στις λεσβιακές εξοχές.

Μέσα στα χωριά, τα πράγματα μεγεθύνονται απ’ την ίδια την πραγματικότητα. Ακόμη και στους κεντρικούς δρόμους, σειρές σπιτιών μένουν κλειστά, ακατοίκητα. Στα απόμερα, ακόμη χειρότερα. Σε κάθε σπίτι που ο τελευταίος ένοικος του, φεύγει απ’ τη ζωή, μπαίνει λουκέτο και λάμπα πια δεν ξανανάβει.

Όλα αυτά τα στενάχωρα, ξεκίνησαν αφότου «άνοιξαν οι σκάλες» όπως έλεγαν οι παλιοί και άρχισε το φευγιό των νέων για τις υπερπόντιες νέες πατρίδες (Αυστραλία, Καναδά, κ.ά.) ή στις εξ αστυφιλίας νέες εστίες, κυρίως Αθήνα αλλά και Μυτιλήνη. Έτσι άδειασε η ύπαιθρός μας.

Οι αριθμοί, που λένε πάντα την αλήθεια, μαρτυρούν την «κατηφόρα» του πληθυσμού μας. Από 126.924 άτομα (απογραφή 1951) συρρικνώθηκε στα 85.410 (εξ ων πάνω από 5.000 αλλοδαποί) στην του 2011. Δηλ. μέσα σε 60 χρόνια, το νησί έχασε περισσότερο του1/3 του γηγενούς πληθυσμού του, όταν αντίστοιχα ο πληθυσμός της πρωτεύουσας έμεινε σταθερός (~35.000 άτομα). Τούτο σημαίνει ότι τα χωριά μας έχασαν 40.000-45.000 νέους, κατά βάση αγροτόπαιδες. Μοιραία όλα αυτά δημιουργούν θλίψη για την κατάντια της λεσβιακής υπαίθρου.

Επειδή τίποτε δεν είναι τυχαίο, αναζητώντας τη ρίζα του κακού, εύκολα βρίσκεις ότι τούτο ξεκινά από τον σχεδιασμό και προγραμματισμό της εξουσίας (ντόπιας, κυρίως της κεντρικής). Την περίοδο μετά το πόλεμο (παγκόσμιο, εμφύλιο) δεν μπόρεσε η εξουσία, οι τότε διοικούντες/κυβερνώντες να δημιουργήσουν συνθήκες παραμονής των νέων στις εστίες τους. Δεν δημιούργησαν τις απαιτούμενες υποδομές που θα στήριζαν την ιδιωτική πρωτοβουλία για να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Στη Λέσβο δεν έγινε ό,τι στη Δωδεκάνησο, στις Κυκλάδες που στην ίδια περίοδο όχι μόνο κράτησαν, αλλά και αύξησαν τον πληθυσμό τους.

Αλλά τι να περιμένεις, νοιάστηκε στα αλήθεια κανείς για τη Λέσβο από την απελευθέρωσή μας το 1912 ως τώρα για να γίνουν τα απαιτούμενα, λιμάνια, δρόμοι, εργοστάσιο παραγωγής ρεύματος, διεθνές αεροδρόμιο, φράγματα, κ.λπ.; Ας είναι καλά όλοι οι κατά καιρούς εκλεγμένοι, δήμαρχοι, νομάρχες, κυρίως οι βουλευτές μας που δεν διεκδίκησαν και δεν επέβαλαν στο Αθηνοκεντρικό δοβλέτι, έναν ολόκληρο αιώνα να κάνει όλα αυτά που όφειλε στη Λέσβο. Αποτέλεσμα τελικό; Εγκατάλειψη, μιζέρια και ερήμωση.

Αν τέλος, συνυπολογιστούν η υπογεννητικότητα και η αυξανόμενη φυσική «φυγή» το μέλλον του νησιού μας προβάλλει δυσοίωνο και ζοφερό. Η επάνοδος νέων στα χωριά μας φαντάζει πια «όνειρο θερινής νυκτός». Τι μέλλει γενέσθαι; Φοβούμαι, πως απάντηση μπορούν να δώσουν μόνο… «κασσάνδρειες προβλέψεις»!

 

 * Ο Τάκης Χαραλ. Ιορδάνης (Ph.D.) είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Προβληματισμού & Παρέμβασης για την Ανάπτυξη της Λέσβου «Πιττακός ο Μυτιληναίος», πρώην διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων, πρώην πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταλλειολόγων Μηχανικών.

Παραμονές Χριστουγέννων του 1980 έφυγε απ’ τη ζωή ο αλησμόνητος πατέρας μου. Ο άνθρωπος που μου έδωσε «το ζην» αλλά και «το ευ ζην».

Αν συνηθιζόταν και τότε γιος να βγάζει επικήδειο στον πατέρα, θα τον κατευόδωνα λέγοντάς του λίγα λόγια, κυρίως για να του εκφράσω ευγνωμοσύνη που θυσιάστηκε και για μένα. Ακόμη, να καταδείξω ότι υπήρξε «καλός κ’ αγαθός» στην οικογένειά του, άμεση και ευρύτερη, και στην κοινωνία. Ελπίζω ότι τη στο γεννήτορά μου παρούσα αφιέρωση μού επιτρέπουν οι αναγνώστες μου.

Συχνά αναφερόταν στο θέμα που του σημάδεψε τη ζωή. Θυμούμαι ότι βούρκωνε μεταφέροντάς μου το διάλογο του δασκάλου του με τον πατέρα του: «Παναγιώτη, να στείλεις το Χαράλαμπό στα γράμματα. Μην τον αδικήσεις. Είναι άριστος. Θα είναι κρίμα...». «Δάσκαλε, τι μου λες! Περιμένω πώς και πώς να ξεσκολίσει να έρθει κοντά μου, που είναι παιδί με κατανόηση και συνεννοούμαι μαζί του. Ακόμα, φαμελιάρης, φτωχός άνθρωπος, με τι λεφτά να τον στείλω στο Γυμνάσιο, στη Μυτιλήνη;!!. Δυο μέρες δρόμο! Νάταν κοντά…». Έτσι, έχασε ο Χαράλαμπος (ο προσωπικά αδικαίωτος, αγρότης των Λαψάρνων) το όποιο όνειρο για γράμματα. Και ακολούθησε τον πατέρα του με υπακοή και αγάπη, ξεκουράζοντάς τον παντοιοτρόπως στις αγροτικές δουλειές. Πέρασαν τα χρόνια, τέλειωσε το στρατιωτικό και γύρισε στο χωριό. Δυστυχώς, σε λίγο, ο πατέρας του «έφυγε» ξαφνικά από καρδιά. Τραγωδία για όλη τη φαμίλια. Για εκείνον μεγαλύτερη, αφού έγινε μονομιάς προστάτης χήρας, μάνας και πέντε αδελφών (ο μεγαλύτερος του αδερφός μετανάστευσε για Βραζιλία). Και ήταν μόλις 22 χρονών! Προστάτης δύο κοριτσιών και τριών αγοριών (δίδυμα δεκάχρονα, η μικρή κι ο μικρότερος).

Άνθρωπος της προόδου, προσπαθούσε για το καλό όλων. Μέλημά του να μην τσαλακωθεί η αξιοπρέπεια της φαμίλιας. Τη μεγάλη, της παντρειάς πια, αφού της ολοκλήρωσαν το σπίτι (το ίδιο και της μικρής) πάντρεψε με έμπορο του χωριού. Τα δύο μεγαλύτερα απ’ τα αδέρφια τα τέχνεψε. Το έναν στη Μυτιλήνη, σε δουλειά με μέλλον, τεχνίτη αυτοκινήτων. Το μεσαίο, ράφτη. Ο μόνος που έμεινε κοντά του στην εξοχή ήταν ο πιο μικρός! Αφού τακτοποίησε τα της φαμίλιας, παντρεύτηκε την ομορφοκοπελιά με την οποία αγαπιόντουσαν, την Ελπινίκη, την αλησμόνητη μάνα μου, μεσούσης της Γερμανοκατοχής. Εποχές σκληρές, στερημένες, δύσκολες. Η δουλειά έγινε αυτοσκοπός τους και ρίχτηκαν με τα μούτρα σ’ αυτή. Ήταν νιοι, είχαν συνεννόηση, ήταν ευτυχισμένοι. Η ευτυχία τους ολοκληρώθηκε με τη γέννηση του πρωτογιού τους, του γράφοντος το παρόν. Και για τους δυο, ο ήλιος έβγαινε και έδυε στο μουτράκι του γιου τους. Η γέννηση του δευτερότοκού τους όμως ισοπέδωσε την ευτυχία τους, αφού γεννήθηκε ο Γιώργος της σιωπής, κωφάλαλος. Τώρα ο τάλας Χαράλαμπος, πλέον των άλλων, είχε να αντιμετωπίσει και το ασταμάτητο κλάμα της δύσμοιρης Ελπινίκης (ουδέποτε συμβιβάσθηκε πως γέννησε παιδί κωφάλαλο). Αυτό τον καταρράκωνε, όμως και τον ατσάλωνε, δείχνοντάς του το δρόμο του καθήκοντος και της φυγής προς τα μπροστά. Τότε που η φυγή των ανθρώπων της σειράς του ήταν συρμός, μεταναστεύοντας στην Αυστραλία, Καναδά, κ.ά., για το Χαράλαμπο η δική του φυγή ήταν η δουλειά στα Λάψαρνα. Με το καλό κουμάντο αλλά και άριστη συνεννόηση με τη γυναίκα του στόχεψαν να κάνουν περιουσία. Για να ζήσουν οι ίδιοι, να σπουδάσουν τον μεγάλο που του άρεσε το σχολειό, κυρίως δε να αφήσουν στο Γιώργο, λόγω της αναπηρίας του για να ζήσει άνετα. Τον μεγάλο, μόνιμα καθοδηγούσε, προς τις σπουδές. «Γράμματα, Τάκη, γράμματα!» ήταν η μόνιμη επωδός του. Και συμπλήρωνε, «θ’ ανοίξουν τα μάτια σου, θα πλατύνει το μυαλό σου, θα ’χεις άποψη και φωνή, κι όλα αυτά επειδή θα αποκτήσεις γνώσεις, μόρφωση».

Πολλή δουλειά σε πολλές δραστηριότητες. Έγινε αμπελουργός, μελισσοκόμος, ακόμη κατέβασε από μακριά νερό στο υποστατικό μας, για λαχανόκηπο -ευλογία τότε μεγάλη. Αγόρασε καμπίσια χωράφια, όπου «ζευγάδες» καλλιεργούσαν μισακά, καπνό. Ακόμη, αγόρασε ολάκερο πλάι, παρθένο, γεμάτο ρουμάνια, ασπαρτιές, κ.ά. και το μετέτρεψε σε ελαιώνα 300 δέντρων. Δέκα χρόνια ξερουμάνιαζε, όργωνε, φύτευε αγριλιές, μπόλιαζε, έσκαβε, πότιζε, κ.λπ. Για το πότισμα τους φόρτωσε/ξεφόρτωσε απ’ το ζώο κοντά τρις χιλιάδες μπετόνια νερό!

Μ’ αυτά που είχαν και τα με πολλές δυσκολίες και βάσανα αγορασθέντα, δημιούργησαν περιουσία ικανή να ζήσει τότε όχι μία, αλλά δύο και παραπάνω οικογένειες. Μετόχι ήταν το σπίτι μας. Έτσι κάποιοι έλεγαν, ο Χαράλαμπος βρήκε τον Καναδά του, στα Λάψαρνα. Τούτα όλα τον ανέβασαν και κοινωνικά, από απλό γεωργό σε γεωργοκτηματία (σε παραστατικό που τον αφορούσε, σχετικά έγραφε ο Κοινοτάρχης). Έτσι, έχοντας πια τα οικονομικά έστειλε το Γιώργο στη σχολή κωφαλάλων (Αθήνα) όπου έμαθε γράμματα και τέχνη (μαραγκός) και στήριξε όσο χρειάστηκε   τον γράφοντα το παρόν στο να σπουδάσει.

«Η δουλειά θέλει ρέγουλα», έλεγε. Η δουλειά, από αυγή σε νύχτα, στην περίοδο της κάθε επιμέρους αγροτικής εργασίας ήταν ο κανόνας. Τα χόμπι, μετά. Έτσι τα κατάφερνε όλα. Τελείωνε τις ασχολίες του άρτια, αλλά και τα χόμπι του (άριστος κυνηγός, εξίσου ερασιτέχνης ψαράς) ικανοποιούσε.

Και όταν πια είδε τα παιδιά του τακτοποιημένα και έπιασε εγγόνια, μόλις είχε συνταξιοδοτηθεί «έφυγε», χωρίς να γευθεί, τους καρπούς των κόπων του.

Στο γεννήτορά μου, που κυρίως οφείλω ό,τι επέτυχα στη ζωή (ασφαλώς και στην αξέχαστη μητέρα μου), ας αποτελέσει το παρόν μνημόσυνο, τώρα που στις 23 του Δεκέμβρη συμπληρώθηκαν 37 χρόνια απ’ το θάνατό του.

 

* Ο Τάκης Χαραλ. Ιορδάνης (Ph.D.) είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Προβληματισμού & Παρέμβασης για την Ανάπτυξη της Λέσβου «Πιττακός ο Μυτιληναίος», πρώην διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων, πρώην πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταλλειολόγων Μηχανικών.

Σελίδα 1 από 3
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top