FOLLOW US
Αριστείδης Κυριαζής

Αριστείδης Κυριαζής

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Στο Μετόχι των Αγίων Αναργύρων, το μεγαλύτερο από τα πέντε της Μονής Λειμώνος, που βρίσκεται στα δυόμισι χιλιόμετρα δυτικά της Καλλονής, αποσύρθηκε το 1557 ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αγαλλιανός όταν παραιτήθηκε από τον θρόνο της Μητροπόλεως Μηθύμνης, που ο ίδιος είχε μεταφέρει το 1530 από τον Μόλυβο στην Καλλονή και μετά ενδεκαετή παραμονή στο Μετόχι απεβίωσε στις 14 Οκτωβρίου 1566 και ετάφη στη Μονή Μυρσινιώτισσας.

Ο Σταύρος Καρυδώνης αναφερόμενος στα κοινωφελή έργα της Μονής Λειμώνος καταγράφει το 1900 στο βιβλίο του «τα εν Καλλονή Μοναστήρια του Αγίου Ιγνατίου» ότι: «Επί της βρύσεως έξωθεν του Μετοχίου των αγίων Αναργύρων, όπου σώζονται έτι τα ερείπια μεγάλης κοινής τραπέζης των γεωργών μοναχών, και εντός θυρίδος διαγιγνώσκεται αγιογράφημα εφθαρμένον, παρ’ αυτήν δε και πολλαί δεκάδες φατνών των ζώων και ημιηρειπωμένα παραρτήματα του ρηθέντος μετοχίου αναγιγνώσκεται η εξής επιγραφή:

ΙC ΧΡ ΝΙ ΚΑ ΟΚΤΩΒΡΙΩ +ΩΚΟΔΟΜΗΘΗ Η ΚΡΗΝΗ ΑΥΤΗ ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΜΟΝΑΧΟΥ +ΑΨΟΔ΄ (σ.σ. 1774) ΧΕΙΡ ΑΘ mΑ  IIΛΛ».

Το Μετόχι παραχωρήθηκε με ενοίκιο το 1993 από τη Μονή Λειμώνος, επί ηγουμενίας του αείμνηστου Νικόδημου Παυλόπουλου, στο Πανεπιστήμιο του Άγκντερ της Νορβηγίας, προκειμένου να στεγασθεί το «Σπουδαστικό Κέντρο Μετόχι» και ο καθηγητής Κοινωνιολογίας της Θρησκείας Πωλ Ρέπστα έγραψε το 2016 εκ μέρους του Πανεπιστημίου του Άγκντερ:

«Από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90, που ο Χόκον Σμέντσβιγκ Χάνσεν ήρθε σε επαφή με τη Μονή Λειμώνος εκ μέρους της Παιδαγωγικής Σχολής του Άγκντερ, ο πατήρ Νικόδημος Παυλόπουλος ανταποκρίθηκε θετικά και έδειξε τη γενναιοδωρία και το ενδιαφέρον του για τη δραστηριότητα του σπουδαστικού κέντρου. Ήταν ένας ελληνορθόδοξος ηγούμενος και βαθύς γνώστης της ιστορίας και της παράδοσης, που όμως θεωρούσε ουσιαστικό το να έρχονται ομάδες φοιτητών και ερευνητών, η μία μετά την άλλη, σε παλιά μοναστηριακά κτίσματα ενός ελληνικού νησιού στο απώτερο άκρο της Ευρώπης και να περνούν το χρόνο τους μελετώντας από κοινού θέματα ανθρωπιστικά, οικολογικά και άλλα».

Το Πανεπιστήμιο του Άγκντερ με την φροντίδα του Πρύτανη Φρανκ Ρέιχερτ και των εξαίρετων στελεχών του Σπουδαστικού Κέντρου Μετόχι, της διευθύντριας Κάρι Γκρόντουμ και του υποδιευθυντή Γεωργίου Κωνσταντινίδη, γιόρτασε εφέτος στις 20 Ιουνίου τα 25 χρόνια της εκπαιδευτικής δράσης του. Στα πλαίσια του εορτασμού ακολούθησε διήμερο διεπιστημονικό σεμινάριο με θέμα «Πρόσφυγες της δεκαετίας του 1920 και του σήμερα» με σχετικές ιστορικές μαρτυρίες και αναφορές που συνοδεύτηκαν από εμπεριστατωμένες διαλέξεις, ενδιαφέροντα διάλογο και ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Συγχαίροντας τους διοργανωτές για την πετυχημένη λειτουργία των 25 χρόνων και ευχόμενος και στα 50, μεταφέρω από το διαδίκτυο την καταγραφή ενός από τους εικονιζόμενους στη διπλανή φωτογραφία παρόντες της εκδήλωσης, του Καλλονιάτη δικηγόρου Αλέξανδρου Ροδίτη, Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου:

«Στο Μετόχι των Αγίων Αναργύρων στην Καλλονή είχα χρόνια να πάω και ασφαλώς η χθεσινή εκδήλωση για τη συμπλήρωση 25 χρόνων από τότε που το Πανεπιστήμιο του Άγκντερ (Νορβηγία) εγκαταστάθηκε στην περιοχή και δημιούργησε σπουδαστικό κέντρο ήταν μια ευχάριστη έκπληξη.

Άκουσα για τον ηθικό αυτουργό της ιδέας (μεταξύ άλλων Νορβηγών), τον αείμνηστο ηγούμενο της Ιεράς Μονής Λειμώνος, Αρχιμανδρίτη Νικόδημο Παυλόπουλο, αλλά και για την λιμνοθάλασσα του Αριστοτέλη που αποτέλεσαν και αποτελούν πόλο έλξης για τους Νορβηγούς φοιτητές.

Παρατήρησα τον σεβασμό που δείχνουν στα πρόσωπα αυτά, αλλά και στην ιερότητα του χώρου. Κι ακόμη και σήμερα, παρά τα 25 χρόνια παρουσίας τους, νιώθουν, κατά δήλωσή τους, φιλοξενούμενοι. Κι όμως, δεν είναι και δεν πρέπει να νιώθουν φιλοξενούμενοι.

Το εγχείρημά τους, που άντεξε στο χρόνο, είναι σημαντικό γιατί προάγει την παιδεία, τον πολιτισμό και τη φιλία μεταξύ των δύο λαών».

                                                                                                               

Αριστείδης Κυριαζής

Με αφορμή την απόφαση της ΕΡΤ να μεταφέρει από τον Οκτώβριο του 2018 στη δημόσια τηλεόραση, σε σίριαλ 16 επεισοδίων διάρκειας 50 λεπτών το καθένα και σε σκηνοθεσία - σενάριο του Τάσου Ψαρρά, το βιβλίο «Η ζωή εν τάφω» του Στράτη Μυριβήλη, όπου καταγράφεται η φρίκη του Α΄ παγκοσμίου πολέμου στην Μακεδονία, παραθέτω δύο παραγράφους της ενότητας «Στο δάσος» της Ρεντίνας Χαλκιδικής, από τη 12η έκδοση της «Εστίας», χαρακτηριστικές της ευαισθησίας και του λυρισμού του Λέσβιου λογοτέχνη:

«Μας ξεσήκωσαν μαύρη νύχτα. Είκοσι άντρες κ’ εγώ επικεφαλής. Ο λοχαγός με φώναξε στ’ αμπρί του. Μου ‘δειξε ένα δεκανέα του Μηχανικού και μου ‘πε:

- Θα πάρεις τους άντρες και θ’ ακολουθήσετε όλοι μαζί τούτον εδώ το δεκανέα. Θα σας οδηγήσει σ’ ένα δάσος να ρίξετε κάμποσα δένδρα για αμπρόξυλα και για πασσάλους στα συρματοπλέγματα.{…}.

Και σαν αρχίσαμε κατόπι, εμείς τα γελοία τ’ ανθρωπάκια, τσικ - τσικ - τσικ, με τα μπαλταδάκια μας, να στρώνουμε μερικά νέα δέντρα χάμου, είδαμε το χυμό τους να χουχλακιάζει σαν αγίασμα μες από τις φρέσκες πληγές τους που ευώδιαζαν. Όμως και πάλι το δάσος είδηση δεν μας πήρε, ο ρυθμός του τρίχα δεν άλλαξε. Φαίνεται πως μέσα στο φοβερό σύνολό του αυτά ήταν μικροεπεισόδια ασήμαντα. Η αδάμαστη νερομάνα της ζωής που ανάβρυζε - θάμα- κάτω από το χώμα, θα τίναζε σε λίγο πλήθος καινούρια λυγερά φύτρα στη θέση του κάθε σκοτωμένου δέντρου.

Σαν άρχιζε να τρέμει κανένας κορμός, σκαμμένος απ’ τα τσεκούρια μας, καμιά δεκαριά φαντάροι τότε σέρνανε με σκοινιά από μια μπάντα με χουγιαχτά. Τότες το δέντρο έτριζε πονεμένο σύρριζα, κατόπι έγερνε αργά και μεγαλόπρεπα και γκρεμιζότανε, τσακίζοντας με το πέσιμό του όλα τα γειτονικά κλωνάρια που τύχαιναν στο δρόμο του.

Κι οι σκίουροι, ένα πλήθος σκίουροι με ματάκια καστανόχρυσα και θαυμάσιες φουντωτές ουρές που γαυριάζανε πάνω στα κλαδιά του, σταματούσανε τότες για μια στιγμή το παιχνίδι τους. Κοιτούσαν με περιέργεια, αναγέρνοντας το κεφαλάκι, τους φαντάρους που δολοφονούσανε το δέντρο και κατόπι, μ’ έναν πήδο, τινάζονταν ανάερα σαν μαλλιαρά τόπια και βρισκόντανε σ’ άλλο δέντρο. Εκεί συνέχιζαν τις τρέλες τους δίχως πια να μας προσέχουν καθόλου. Κατέβαιναν χαμηλά, ολότελα κοντά μας.

Ο δεκανέας του Μηχανικού σημάδεψε πολλήν ώρα ένα απ’ αυτά τα χαριτωμένα αγρίμια. Το σημάδεψε από πολύ κοντά και κείνο, δίχως να κουνηθεί από τη θέση του, γύριζε το κεφάλι δεξά - ζερβά και τον έβλεπε κατάματα με τις γυαλιστερές χάντρες των ματιώ του. Ύστερα μαζί με τον αδύνατο κρότο της ντουφεκιάς που μονομιάς ρουφήχτηκε μέσα στην άπειρη φωνή του δάσους, έπεσε στα πόδια μας και πέθανε, γιομάτο απορία γι’ αυτό που του έτρεξε.

Λοιπόν κείνο που νιώθω και τώρα ακόμα απ’ το βούτηγμά μας μέσα στο δάσος, είναι αυτό το παράξενο συναίστημα της χτηνωδίας που με γέμισε».

Η τηλεοπτική σειρά περιλαμβάνει σκηνές από το σπίτι του Μυριβήλη στην όμορφη ορεινή Σκαμιά και από το γραφικό ψαρολίμανο της «Παναγιάς Γοργόνας» με τον αγαπημένο του πλάτανο, όπου έγραφε αγναντεύοντας τον αντίστοιχο και απέναντι ναό της παρθένας θεάς Αθηνάς της αρχαίας Άσσου της Μικρασίας.

Στη Σκαμιά, όπου «Η ζωή εν τάφω» επιστρέφει, θα προσφέρουμε ένα ούζο στον ηθοποιό Κωνσταντίνο Γιαννακόπουλο που συμμετέχει στην παραπάνω παραγωγή της ΕΡΤ και ο οποίος παρουσίασε εφέτος στην Αθήνα, μαζί με τη Ρηνιώ Κυριαζή, την πετυχημένη παράσταση «Το μικρό πόνι» που επαναλήφθηκε ύστερα από πρόσκληση του Πολιτιστικού Ομίλου Πειραιώς στις 5 και 6 Μαρτίου 2018 για τρεις παραστάσεις στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας της Αγίας Παρασκευής Λέσβου.

                                                                                                                               

Αριστείδης Κυριαζής

                                                                                                                                                Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το περασμένο Σάββατο χτύπησε το κουδούνι του διαμερίσματός μου, στα Εξάρχεια της Αθήνας ο Τάκης Μαλλιάκας, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου «Ο Πολιχνίτος Λέσβου», που στεγάζεται σε διπλανή πολυκατοικία, φέρνοντας τρία αντίτυπα του τεύχους 153, Ιανουαρίου - Μαρτίου 2018, της αξιόλογης εφημερίδας του δραστήριου Συλλόγου «Πολιχνιάτικος Λόγος» με αποσπάσματα κειμένου μου, που είχε δημοσιευθεί το 2017 στο 61ο τεύχος του περιοδικού «Αντίλαλος της Βρίσας» με τίτλο: «Ένα επεισόδιο το 1880 στον Κόλπο της Καλλονής μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών ψαράδων», λόγω του οποίου κινδύνεψαν να διακοπούν οι διπλωματικές σχέσεις της Ιταλίας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και όπου σημείωσα την πολύτιμη βοήθεια που μου παρείχε με πληροφορίες και έγγραφα ο Πολιχνιάτης φίλος Στρατής Πάντας, πρώην γραμματέας και πρώην αντιδήμαρχος του Δήμου Πολιχνίτου.
Στο κείμενο αυτό κυριαρχεί το εικονιζόμενο αλλά δυστυχώς γκρεμισμένο κατά το μεγαλύτερο μέρος του, από τον περσινό σεισμό των 6,3 ρίχτερ στις 12/6/2018 αρχοντικό του Δημήτρη Καλλιά, ο οποίος πρωτοστάτησε στο επεισόδιο του 1880 υποστηρίζοντας τους Πολιχνιάτες ψαράδες. Μαζί με το καλαίσθητο αρχοντικό διακρίνεται και ο σωρός λευκολίθου στην Ελπίδα (Σκάλα) Πολιχνίτου, στην φωτογραφία που δημοσιεύθηκε στο εξαίρετο Λεύκωμα «Ο Πολιχνίτος του 20ου αιώνα» των Κυριάκου Κουκούλα - Τάσου Μακρή, του 2010 που πρόσφατα βελτιωμένο επανεκδόθηκε δίγλωσσο στα ελληνικά και αγγλικά από τις εκδόσεις «Μύθος».
Διαβάζοντας στη συνέχεια την δεκασέλιδη προσεγμένη εφημερίδα διέκρινα στην πρώτη σελίδα το κείμενο του Δ.Σ. του Συλλόγου: «Δημοτικό Σχολείο Πολιχνίτου. Ως πότε θα μείνει βουβό;» για την αποκατάσταση των ζημιών του καλαίσθητου διατηρητέου διδακτηρίου από τις ζημιές που προκάλεσε ο περσινός σεισμός με αποτέλεσμα οι μαθητές του να διδάσκονται ακόμα σε κοντέινερ, τα οποία τοποθετήθηκαν στον αύλειο χώρο του Γυμνασίου - Λυκείου Πολιχνίτου.
Σε αντιπαραβολή της παραπάνω θλιβερής γραφειοκρατικής καθυστέρησης για την εγκατάσταση στον Πολιχνίτο εξειδικευμένου συνεργείου προς αποκατάσταση των φθορών του κτιρίου στα πέτρινα τόξα του επάνω ορόφου, κοσμεί την τελευταία σελίδα της εφημερίδας ένα ελπιδοφόρο κείμενο με τίτλο «Δεύτεροι σε Πανελλαδικό Συνέδριο Φυσικής... Πρώτοι στις καρδιές μας!!!» για τους τέσσερις μαθητές της Β΄ τάξης του Λυκείου Πολιχνίτου: Τσιτσάνου Άννας, Μπατζάκη Παναγιώτη, Πανσεληνά Στέλιου και Ζαφειρίου Μάριου.
Συγχαίροντας την διευθύντρια του Λυκείου Βάσω Σαλταμάρα, τον καθηγητή φυσικής Μητρέλο Παναγιώτη και της χημείας Βούλγαρη Ευστρατία, σημειώνω το τίτλο της βραβευμένης εργασίας των μαθητών «Στα μαγικά μονοπάτια της Φυσικής» για κάποια φαινόμενα που ενώ φαίνονται μαγικά και ανεξήγητα εξηγούνται από τους νόμους της φυσικής.
Στην εφημερίδα, παράλληλα με πολλές ειδήσεις και κοινωνικά θέματα του Πολιχνίτου αλλά και των δραστηριοτήτων και εκδρομών του Συλλόγου των Πολιχνιατών, πρόσεξα:
α) το κείμενο που αναφέρεται στο θεατρικό έργο «Η κυρία Μαργαρίτα» που παρουσίασε στην αίθουσα Κωνσταντινουπολιτών της Αθήνας στις 18/3/18 «η αγαπητή, η ακούραστη και η επί σειρά ετών ασχολούμενη, όπως όλοι γνωρίζουμε, με τα του συλλόγου μας στην Αθήνα, η ψυχή του χορευτικού και θεατρικού τμήματός του, την κυρία Κατερίνα Πολυχρονοπούλου, ή πιο απλά την Κατερίνα μας», όπως τονίζει σε αυτό ο Ιγνάτης Ψάνης,
β) το κείμενο του Στρατή Π. Πάντα: «Τότε που μαθαίναμε γράμματα (Μέρος 1ο) Αφιέρωμα στον μεγάλο δάσκαλό μας Δημήτριο Παναγιωτόπουλο», και
γ) τη διαμαρτυρία του «Οικολογικού Εξωραϊστικού Συλλόγου Νυφίδας Πολιχνίτου» προς τον Δήμαρχο Λέσβου για την άθλια και επικίνδυνη κατάσταση της εσωτερικής οδοποιίας της Νυφίδας, τον αναγκαίο καθαρισμό των δρόμων, το κλάδεμα των δενδροστοιχιών, τον παραλιακό φωτισμό, την τοποθέτηση κάδων σκουπιδιών, την επισκευή του παραλιακού δρόμου, την αντιμετώπιση της υδροδότησης κατά τους θερινούς μήνες και των προβλημάτων του λιμανιού.

Ερατώ μου, στη σημερινή ιστορική περιήγησή μας θα ακολουθήσουμε το δρόμο Καλλονής - Παρακοίλων και όταν στα τρία χιλιόμετρα συναντήσουμε το γεφύρι του Αχερώνα ποταμού, «Εννιά Καμάρες», θα συνεχίσουμε άλλο ένα χιλιόμετρο νοτιοδυτικά, για να φθάσουμε στο εξωκκλήσι των Αγίων Αποστόλων, που αναφέρει ο σπουδαίος Γερμανός αρχαιολόγος Robert Koldewey, όταν επισκέφθηκε το 1890 την περιοχή Τριάντα της Καλλονής και ο οποίος στην προτελευταία παράγραφο, του μεταφρασμένου από εσένα κειμένου του, υποστηρίζει ότι τα πέντε λίθινα βαρίδια σύνθλιψης σταφυλιών με το αυλάκι υποδοχής ξύλου για ανάρτησή τους από σκαλωσιά στα πατητήρια, που βρήκε στην ευρύτερη περιοχή της Καλλονής, είναι αντιπροσωπευτικά δείγματα του «αρχαίου πολιτισμού του οίνου, ο οποίος ακόμα και σήμερα ακμάζει σ’ αυτή την περιοχή».

Το σχετικό κείμενο του Koldewey που δημοσίευσε στο βιβλίο του το 1890 έχει ως εξής:

«Πηγαίνοντας κανείς από την "Acheróna (Κalloni)" (Αχερώνη Καλλονής) στο Ξηρόκαστρο, συναντά μια περαιτέρω σημαντική κώμη σε μια τοποθεσία που την ονομάζουν Τριάντα, όπου δίπλα στο δρόμο, στον Κάμπο αριστερά, βρίσκονται δύο ερειπωμένες εκκλησίες από τις οποίες η μία, η καλύτερα διατηρημένη, καθαγιάζεται του αγίου Ιωάννη. Εκεί υπάρχουν και μερικά μοντέρνα αγροτόσπιτα. Τα αρχαία ερείπια του χωριού εκτείνονται από εκεί πέρα μακριά στον Κάμπο μέχρι το πηγάδι, που εικονίζεται δίπλα, με την μόλις αναγνώσιμη υστεροχριστιανική επιγραφή. Η περιοχή αυτή ονομάζεται "Sáïja" (Σάγια) (σ.σ. μισό χιλιόμετρο βορειοδυτικά από το εξωκκλήσι του αγίου Γεωργίου του Παρασιγίου).

Κοντά σ’ αυτό το πηγάδι συναντήσαμε για πρώτη φορά εκείνον τον λίθο, ο οποίος θα μας απασχολήσει όλο και πιο συχνά. Πρόκειται για ένα μεγάλο κομμάτι, όπως δείχνει η διπλανή εικόνα, του οποίου οι πέντε από τις έξι πλευρές είναι επιπόλαια επεξεργασμένες ενώ η κάτω είναι ομαλή. Στην επάνω πλευρά του έχει πελεκηθεί ένα αυλάκι, ενώ στις δύο πλευρές που είναι σε συνάφεια με αυτό το αυλάκι υπάρχουν δύο κοιλότητες τύπου χελιδονοουράς. Οι κοιλότητες είναι φανερά υπολογισμένες για να περνά από μέσα τους ένα ξύλινο κομμάτι το οποίο μπορεί να χρησιμεύσει ώστε ο λίθος, εντός μιας σκαλωσιάς, να σηκώνεται ή να βυθίζεται κατά προτίμηση, όπως αυτό ήταν αναγκαίο στα πατητήρια σταφυλιών.

Γι’ αυτόν τον λίθινο τύπο δεν βρήκα άλλη εξήγηση. Θα έπρεπε να τον χρησιμοποιούσαν ως βαρίδι, αποφεύγοντας με επιμέλεια τα σιδερένια κομμάτια ως ανυψωτικούς μηχανισμούς. Στα πιεστήρια της ελιάς ήταν αναγκαία ακόμη μεγαλύτερη πίεση από ότι αυτή μπορούσε να παραχθεί μέσω αυτού του απλού καλά στηριγμένου μοναδικού βαριδιού. Γι’ αυτό πιστεύω ότι αυτόν τον λίθο, όπου αυτός υπάρχει, επιτρέπεται να τον θεωρήσει κανείς ως αντιπροσωπευτικό δείγμα του αρχαίου πολιτισμού του οίνου, ο οποίος ακόμα και σήμερα ακμάζει σ’ αυτή την περιοχή.

Η κατανόηση της μορφής του λίθου είναι τελείως ξένη στους σημερινούς κατοίκους, όπως στα Σουμούρια, όπου έφτιαξαν σκάφη νερού από αυτόν και σε άλλον στα Παράκοιλα ωφελήθηκε η Εκκλησία με ένα σταυρό που σμίλεψαν πάνω του, ενώ ένας τρίτος παρόμοιος κείται στα Τριάντα και ένας τέταρτος πάλι στα Σουμούρια». (Die antiken baureste der insel Lesbos. Berlin 1890, σ. 35).

Τα εικονιζόμενα σχέδια από το λίθινο βαρίδι και το πηγάδι είναι του Koldewey, ο οποίος επιπλέον προσπάθησε να αποτυπώσει το 1890 τη δυσανάγνωστη επιγραφή του πηγαδιού. Προσθέτω ότι το 1900 ο Σταύρος Καρυδώνης καταγράφει το παραπάνω πηγάδι ανάμεσα στα κοινωφελή έργα που έκανε η Μονή Λειμώνος στην περιοχή της Καλλονής, σημειώνοντας ότι τεκμήριο της δωρεάς αυτής βρίσκεται εις την «επιγραφήν επί των χειλέων του φρέατος των αγίων Αποστόλων, λίαν ως εκ της προηγουμένης μεγάλης φθοράς δυσανάγνωστον». (Τα εν Καλλονή της Λέσβου Μοναστήρια του Αγίου Ιγνατίου, Κωνσταντινούπολις 1900, σ. 145).

Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2018 14:06

Ώ Καλλονή, ώ χαριτωμένη!

Ερατώ μου, την Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής στις 13 Απριλίου 2018 και λίγο πριν από την ομιλία μου, που θα αρχίσει στις 7 μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο της Καλλονής με θέμα «Ιστορική περιήγηση γύρω από τον Κόλπο της Καλλονής», σε εκδήλωση του Πνευματικού Κέντρου της Λέσχης «Η Αρίσβη», θα περιηγηθούμε στο «Ιερό εις το Μέσσον» όπως καταγράφεται σε επιγραφή της Δήλου που αφορά τη συνθήκη μεταξύ όλων των Λεσβιακών πόλεων που συμφωνήθηκε μεταξύ 200-167 π.Χ. (IG XII, Suppl. 136: εν τω ίρω τω εμ Μέσσω).

Εκεί όπου λίγο αργότερα, σύμφωνα με επιγραφή της Μιλήτου, οι Μηθυμναίοι και οι Ερέσιοι τίμησαν τους δικαστές της Μιλήτου οι οποίοι «ερχόμενοι εις το Μέσσον δίκασαν την μεταξύ της Μήθυμνας και Ερεσού δίκη ορθώς και δικαίως σύμφωνα με τη συνθήκη που υπήρχε». (IG XII, Suppl. 139: Παραγενόμενοι εις Μέσσον ταις μεν εδίκασσαν ταν δίκαν όρθως και δικαίως κατά τε ταν συνθήκαν).

Επιπλέον σε επιγραφή της Εφέσου καταγράφονται οι «Καλληνείς» και οι «Μυτιληναίοι» μεταξύ εθνοτήτων της Ρωμαϊκής διοικήσεως της Περγάμου της Φλαβιανής περιόδου 70-89 μ.Χ. για την οποία ο καθηγητής Guy Labarre του Πανεπιστημίου Lumiere της Λυόν έγραψε ότι: «Το όνομα Καλληνείς χαρακτηρίζει τις πόλεις της Λέσβου πλην Μυτιλήνης, που συνεδρίαζαν στο ναό των Μέσσων, κοντά στη σημερινή Καλλονή. Ο όρος Καλληνείς είναι δηλαδή πρόγονος του σημερινού τοπωνυμίου Καλλονή. Καλληνείς ήταν πιθανά συλλογικός όρος που περιελάμβανε τις πόλεις του νησιού με την εξαίρεση της μεγαλύτερης και τυπικά ελεύθερης Μυτιλήνης. Σύμφωνα με τη Φλαβιανή καταγραφή οι Καλληνείς χώρισαν από τη διαφορετική περιφέρεια του κράτους της Μυτιλήνης για να ξανασυνδεθούν στην περιφέρεια του Αδραμυττίου». (Επιγραφή: McCabe, Ephesos 600 και Guy Labarre: Les cites de Lesbos aux epoques hellenistique et imperiale. Vol. 1 Paris 1996, σ. 393).

Καλληνέα μου, στο Ιερό του Μέσσου θα ακολουθήσεις τις αρχαίες Λεσβίδες, που στροβιλίζοντας τα λεπτά βήματά τους έστηναν τον όμορφο κυκλικό χορό, εκεί όπου εξόριστη «η Σαπφώ θα σας καθοδηγεί με τη χρυσή λύρα στο χέρι και εσείς χορεύοντας χαρούμενες θα φαίνεται να ακούτε το γλυκόλαλο ύμνο από την ίδια την Καλλιόπη». (Παλατινή Ανθολογία 9,189).

Εκεί στα ετήσια Καλλιστεία όπου κατά τον επίσης εξόριστο Αλκαίο, «οι Λεσβίδες διαγωνιζόμενες στην ομορφιά οι μακρύπεπλες περπατούν, και γύρω αντηχεί η θεσπέσια ηχώ της ετήσιας ιερής ολολυγής των γυναικών», για να τιμήσουν όπως ο ίδιος τονίζει την «Αιολίδα ένδοξη θεά, όλων γεννήτρα», (Αιολήιαν κυδαλίμαν θέον πάντων γενέθλαν), που δεν είναι άλλη από την Αφροδίτη - Καλλονή από την οποία πήρε το όνομά του ο Κόλπος της Καλλονής.

Τη θεά που τίμησαν οι Πυρραίοι με το εικονιζόμενο μπρούτζινο νόμισμα του 4ου π.Χ. αιώνα, στην πρόσθια όψη του οποίου φαίνεται η Αφροδίτη - Καλλονή που φορεί σφενδόνη, σκουλαρίκια και περιδέραιο και στην πίσω πλευρά ο κερασφόρος τράγος και τα αρχικά ΠΥΡ.

Καλλονή μου, ανάμεσα στους κίονες του Ιερού του Μέσσου κρατώντας υάκινθους, με αραχνοΰφαντο πέπλο θα χορέψεις το χορό των Ερώτων ακολουθώντας την Σαπφώ που συνόδευε τις Λεσβίδες καλλονές τραγουδώντας με τη λύρα πίσω από το άρμα της Αφροδίτης όταν «κοσμούσε τα φτερά και τους βοστρύχους των Ερώτων με χρυσό, ενθαρρύνοντάς τους να σπεύσουν με πομπή μπροστά από το άρμα σείοντας πυρσούς στον αέρα». (Ιμέριου λόγοι 9,4).

Τότε θα σου απαγγείλω το επιθαλάμιο «Ώ κάλ', ώ χαρίεσσα», της Σαπφούς όπως το παραφράζει τον 4ο αιώνα μ.Χ. ο σοφιστής Ιμέριος: «Ώ καλλονή, ώ χαριτωμένη, // σ’ εσένα πρέπουν τα εγκώμια της Λεσβίδας ποιήτριας // μ' εσένα αξίζει να παίζη η χρυσή Αφροδίτη και οι Χάριτες // με τους τριανταφυλλένιους αστραγάλους». (Ιμέριου λόγοι. Επιθαλάμιος εις Σεβήρον 9,19).

 

Δευτέρα, 12 Μαρτίου 2018 16:12

Αρισβαία έκλειψις Πανσελήνου

 

Ερατώ μου, ασφαλώς και θυμάσαι το βράδυ της ολικής έκλειψης της Πανσελήνου στις 3-4-1996, στην πρώτη επίσκεψή μας στην Κλοπεδή όπου, όπως αποτυπώνεται στην φωτογραφία της έκδοσης «Αιολικό Ιερό Κλοπεδής Λέσβου» της Κ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του 2014, διακρίνονται από κάτω προς τα πάνω τα ερείπια α) του ναού Α΄ του Απόλλωνα που έκτισαν οι Μηθυμναίοι στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., β) του ημικυκλικού κτίσματος των Αιολέων γύρω στο 1000 π.Χ., γ) του ναού Β΄ του Απόλλωνα επίσης των Μηθυμναίων στο τέλος του 6ου αιώνα π.Χ. και δ) του Τεμένους της Αρτέμιδος των Αρισβαίων τον 8ο αιώνα π.Χ.

Αρισβαία μου, θυμάσαι και το δημοσίευμά μου στις 14-5-1996, από το οποίο μεταγράφω:

Ήταν μία και τριάντα μετά τα μεσάνυχτα, όταν περπατώντας παράλληλα στο νότιο τοίχο του Β΄ ναού υποχρεωθήκαμε, από τον έντονο ανακλώμενο φωτισμό της Πανσελήνου πάνω στις λείες πελεκημένες πέτρες του, να ατενίσουμε τον ουρανό. Κατακόρυφα ψηλά η Άρτεμις-Σελήνη. Άρχιζε η ολική έκλειψή της. Η σκιά της Γης κάλυπτε επιθετικά την Πανσέληνο που φώτιζε ο δίδυμος αδελφός της, ο Απόλλωνας-Ήλιος. Τα μετακινούμενα σύννεφα παιχνιδίζοντας μάς οδήγησαν είτε να παρατηρούμε το εντυπωσιακό φυσικό φαινόμενο, είτε να ψάχνουμε τον κατά τη νύχτα εκείνη περαστικό κομήτη με τη φωτεινή ουρά καθώς και τον βορρά που προσδιορίζουν ο ήρωας Αρκάς και η πανέμορφη νύμφη Καλλιστώ, που μεταμόρφωσε η Άρτεμις σε Μικρή και Μεγάλη Άρκτο αντίστοιχα.

Μπροστά μας, οι δίδυμοι ναοί του Απόλλωνα και το βουνό του Λεπέτυμνου, συζύγου της Μήθυμνας, της κόρης του γιου του Ήλιου, του Μάκαρα, εκεί όπου στην κορυφή ετάφη ο ομηρικός ήρωας Παλαμήδης και είχε αστεροσκοπείο ο θαυμαστός από τον Θεόφραστο αστρονόμος Ματρικέτας.

Δεξιά μας, στα νοτιοανατολικά, η υπερυψωμένη γυμνή κορυφή του Ολύμπου.

Πίσω μας, στο νότο, ο Κόλπος της Πυρραίας Αφροδίτης-Καλλονής.

Αριστερά μας, στα δυτικά, το βουνό που κάλυπτε το λόφο της Αρίσβης, επίσης κόρης του Ηλιάδη Μάκαρα και το διπλανό της οροπέδιο του Σκεπαστού, όπου βρισκόταν η προϊστορική Νάπη.

Αναζητώντας την περιοχή του Μαντείου της Νάπης, και επιδιώκοντας να ακούσουμε το χρησμό που εναγώνια ζητήσαμε, ακούγαμε τα φτερουγίσματα των πουλιών που τρομαγμένα από τη συνεχόμενη επικάλυψη του φωτός της Σελήνης προσπαθούσαν να προφυλαχθούν ανάμεσα στις φυλλωσιές των δένδρων. Το φως της Πανσελήνου υποχωρούσε στην εισβολή της γήινης σκιάς, σε μια μάχη Γης και Σελήνης, δύο αδελφών που ταίριαζαν σε ευθύγραμμη συζυγία με τον πατέρα Ήλιο.

Μάχη ανελέητη σκότους και φωτός που αντικαθιστούσε το ηλιογέννητο λευκοκίτρινο με το αιμομεικτικό σκουροπόρφυρο σεληνιακό φως της ολικής έκλειψης της Πανσελήνου.

Ήταν δύο μετά τα μεσάνυχτα και είχε σκιασθεί από τη Γη ολόκληρος ο δίσκος της Σελήνης, που λόγω της σκέδασης των ανακλώμενων ακτίνων στη γήινη ατμόσφαιρα φαινόταν έντονα κόκκινος.

Ήταν τότε, που συν-βρεθήκαμε στο βωμό, στο κέντρο του Ιερού και ανάσκελα προσπαθούσαμε να μην ακούμε ούτε την ανάσα μας. Ήταν τότε, που συγκλονισμένα σίγησαν τα καλλικέλαδα αηδόνια της Αρισβαίας κοιλάδας και τα πέντε σκυλιά της Άρτεμης από τις γύρω στάνες.

Ήταν τότε, που ακούσαμε την αλλόκοτη φοβερή κραυγή της κουκουβάγιας της φιλο-αθηναϊκής Μήθυμνας, που με το αθόρυβο φτερούγισμά της στάθηκε στον κορμό της ελιάς της εισόδου του πρώτου ναού, από όπου κάρφωσε τα ολοστρόγγυλα μάτια της καταπάνω μας.

Όλα κεραμιδί. Το Ιερό, η κοιλάδα, ο Λεπέτυμνος, ο Όλυμπος, τα μάτια της κουκουβάγιας και εμείς έκθαμβοι, άλαλοι, ακίνητοι. Η σταδιακή επικάλυψη της Σελήνης με την ερωτική πορφυρή κορύφωσή της κράτησε τέσσερις ώρες.

Όταν επανέκαμψε ολοκληρωτικά το λευκοκίτρινο της Πανσελήνου, σηκωθήκαμε να προϋπαντήσουμε τον ποθητό μας χρησμό, που συνήθιζε να δίνει το Μαντείο της Νάπης απαραίτητα με τρίμετρους στίχους, όπως εκείνον στον Αχαιό βασιλιά Πέλοπα: «Ό βούλομαι δός, μή δίδου δ’ ό μή θέλω».

Ξημερώματα τον βρήκαμε ανάμεσα στους δύο ναούς του χρησμοδότη Απόλλωνα:

«Δύο συγκλίνουσες γραμμές, μαυροκόκκινου δολομίτη, σε μικρό λευκοκίτρινο μεταμορφωμένο ασβεστόλιθο».

Συμπορευόμενες, συναντώμενες και μηδέποτε αποκλίνουσες!

Στο θαυμάσιο «Λεσβιακό Ημερολόγιο» του 2018, του Παναγιώτη Σκορδά, των εκδόσεων «Μύθος», διέκρινα το εξαιρετικό κείμενο του Ερέσιου Σπύρου Πιπερά, που αναφέρεται στο «Πτολεμαίον» και στα «Πτολεμαία» της Ερεσού.

Το Πτολεμαίον ήταν ένα κτίριο για τα Πτολεμαία, τους ετήσιους γυμνικούς αθλητικούς αγώνες προς τιμήν των Πτολεμαίων Μακεδόνων βασιλέων της Αιγύπτου της δυναστείας των Λαγιδών, αρχηγός της οποίας ήταν ο γιος του Λάγου, ο Πτολεμαίος Α΄, που πέρασε μια περίοδο της εκπαίδευσής του στη βασιλική αυλή της Μακεδονίας, όπου συνδέθηκε με τον Μέγα Αλέξανδρο τον οποίο και ακολούθησε στις εκστρατείες του ως στρατηγός, αναλαμβάνοντας μετά το θάνατο του Αλέξανδρου το 323 π.Χ. την ηγεμονία της Αιγύπτου, που διατήρησαν οι Έλληνες μέχρι το 30 π.Χ. όταν την κατέλαβαν οι Ρωμαίοι.

Όπως καταγράφει η επιγραφή της Ερεσού IG XII Suppl. 122, των ετών 209-204 π.Χ.: Στην Ερεσό είχε κτισθεί ένα Πτολεμαίο Γυμνάσιο για την τέλεση των Πτολεμαίων της και μετά από απόφαση της Βουλής και των αρχόντων της Ερεσού, οι νέοι στεφάνωσαν με χρυσό στεφάνι τον Γυμνασίαρχο Αγλάνωρα Περιάνδρου και φιλοτέχνησαν χάλκινη εικόνα του.

Σύμφωνα με τον Σπύρο Πιπερά: «Η επιγραφή αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική διότι ταυτόχρονα αναφέρει το κτίριο, και τις γιορτές προς τιμήν του Πτολεμαίου και της οικογένειάς του ενώ η αναφορά του Βακχίου Ερμοδίκου που συναντάμε σε δύο ακόμα επιγραφές της Ερεσού, δείχνει την ακαταμάχητη προέλευσή της. Είναι επίσης ένα ύψιστο δείγμα κοινωνικής ευθύνης και Πολιτισμού για τη στοργή γενικά απέναντι στους νέους και ειδικότερα στους ξένους, που δείχνει η οργανωμένη πολιτεία της Ερεσού ώστε να τους συνοδεύσει μέχρι τα όρια της Ερεσίας ο ίδιος ο Γυμνασίαρχος!»

Το 1988, η αρχαιολόγος Μελίνα Φιλήμονος στην εργασία «Ένα νέο Γυμνάσιο στη Ρόδο και η μαρτυρία του Διόδωρου, ΧΧ, 100, 3-4», έγραψε ότι: «Από το ημερολόγιο του Γυμνασίου της Κω γνωρίζουμε ότι εκεί γίνονταν γιορτές προς τιμήν του οίκου των Ατταλιδών και πομπή για τον Πτολεμαίο Στ΄. Στη Σάμο η λατρεία των Πτολεμαίων συνδεόταν οπωσδήποτε με το χώρο του Γυμνασίου. Τα ίδια τα κτίρια έφεραν πολλές φορές το όνομα του μονάρχη. Ειδικά για τον οίκο των Λαγιδών, εκτός από το Πτολεμαίο Γυμνάσιο της Αθήνας, Γυμνάσια με την ίδια επωνυμία υπήρχαν στην Ερεσό της Λέσβου, όπου αναφέρονται και γιορτές Πτολεμαία, που προφανώς θα ήταν οργανωμένες στον ίδιο χώρο, και στην Ιασό της Καρίας. Το ρωμαϊκό Καισάρειο της Κυρήνης ήταν στην αρχική μορφή του το ελληνιστικό Γυμνάσιο της πόλης. Το κτίριο αυτό ονομαζόταν Πτολεμαίο».

Στην φωτογραφία εικονίζεται αναπαράσταση του Γυμνασίου της Μικρασιατικής Μιλήτου.

Η Ερεσός, στην οποία δεν έγιναν συστηματικές ανασκαφές για να ανακαλυφθούν μεταξύ άλλων τα ερείπια από το Πτολεμαίο Γυμνάσιο για τα Πτολεμαία της ή του Θεάτρου των μουσικών και θεατρικών αγώνων για τα Διονύσιά της προς τιμήν του θεού Διόνυσου ή το Στάδιο των αθλητικών αγώνων για τα Ηράκλειά της προς τιμήν του ήρωα Ηρακλή, περιμένει το ανάλογο ενδιαφέρον του προϊσταμένου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, Παύλου Τριανταφυλλίδη.

Η Ερεσός δεν γέννησε τυχαία την ποιήτρια Σαπφώ και τους φιλοσόφους Θεόφραστο και Φαινία. Η λαμπρή πορεία τους προέκυψε από το μεγαλείο της το οποίο αιτιολογείται από το ότι, η παραλιακή αρχαία πόλη κτισμένη στο λόφο «Μαστός» του Γιαλού με τον εύφορο κάμπο και το λιμάνι στην περίοπτη γεωγραφική θέση της στο Αιγαίο, υπήρξε μετά την άλωση της Τροίας το κυρίαρχο μπαλκόνι του Ελλησπόντου, μπροστά στο στόμιό του, ο πρώτος σημαντικός σταθμός ανεφοδιασμού των ιστιοφόρων πλοίων που ταξίδευαν από τις άκρες της Μεσογείου στον Εύξεινο Πόντο -όπως υπήρξε και επί Τουρκοκρατίας με το τότε φυσικό γειτονικό ασφαλές λιμάνι της αρχαίας Ερεσίας στο σκόπιμα αμιγές μουσουλμανικό χωριό του Σιγρίου για την ανθράκευση των ατμόπλοιων για το οποίο η καθυστερημένη επί ένα αιώνα και δρομολογημένη σήμερα κατασκευή του, ευελπιστούμε να προχωρήσει απρόσκοπτα καταδεικνύοντας την ελληνική στρατηγική και αναπτυξιακή αξία της Λέσβου στο Αιγαίο.

Η κωμόπολη της Καλλονής ονομαζόταν Αχερώνη μέχρι το 1916 και ο Αχερώνας ποταμός που την διαπερνά είναι σήμερα σκεπασμένος από τσιμέντο στο μεγαλύτερο μέρος της διέλευσής του από τον οικισμό, ενώ παλαιότερα ένωναν τα Μουράγια του πέντε γεφύρια, που βρισκόταν κατά σειρά: στο τέλος της συνοικίας Χάνια, στο δρόμο προς τη Μητρόπολη, στην αρχή της αγοράς, στην είσοδο του Αρχοντομαχαλά και στην αρχή της συνοικίας Μεκεμές. Υπήρχε και έκτο γεφύρι στο δημοτικό Σχολείο, στο Ρέμα του Φάραγγα πριν αυτό ενωθεί με τον Αχερώνα, ο οποίος κατεβαίνει από την αρχαία Αρίσβη.

Το 1900 ο δάσκαλος και λόγιος Σταύρος Καρυδώνης καταγράφει στο βιβλίο του "Τα εν Καλλονή Μοναστήρια του Αγίου Ιγνατίου" ότι "η εν Αχερώνη γέφυρα" επισκευάστηκε το 1564 και ξανακτίστηκε το 1676.

Στην πρώτη καταγραφή, δημοσιεύει μεταφρασμένο ένα οθωμανικό έγγραφο του Ζαπίτη των Δαφίων του 1564, Ελχάτζ Χασάν, κατά το οποίο ο γιος του Αγίου Ιγνατίου και ηγούμενος της Μονής Λειμώνος, Μεθόδιος Αγαλλιανός, αφιερώνει την τεράστια περιουσία του σε Επιτροπή διαχειριστών ώστε από τα εισοδήματά τους, μετά και την πληρωμή των φόρων, να επισκευασθούν «το πηγάδι που άνοιξε ο Μεθόδιος στο δρόμο που οδηγεί στη Φίλια, η γέφυρα δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, ο δρόμος που οδηγεί στη Φίλια και "η εν Αχερώνη γέφυρα", το δε υπόλοιπο των εισοδημάτων να το εισπράττουν και να τρέφονται από αυτό οι πτωχοί που διαμένουν στους χώρους του αφιερώματος». (σ. 72-73).

Στη δεύτερη καταγραφή, σημειώνει την εικονιζόμενη τρίτοξη πέτρινη "επί του χειμάρρου της Αχερώνης γέφυρα" που έκτισε το 1676, "χάριν της κοινωφελείας του", ο Μητροπολίτης Μηθύμνης Μακάριος Γ΄ και την "παρ' αυτήν κρήνην", που ο ίδιος έκτισε το 1688. (σ. 232).

Οι δύο καταγραφές αφορούν το τρίτο κατά σειρά γεφύρι του Αχερώνα, το κεντρικό, που βρισκόταν στο δρόμο προς τη δυτική Λέσβο, στην είσοδο της Αγοράς ή "Φόρο" όπως αυτή ονομαζόταν και το 1900, από το "Forum" των Γατελούζων (1355-1462) και πιθανά υπήρχε κατά τη δυναστεία τους, πριν καταστραφεί ολοσχερώς η τότε γειτονική της Αχερώνης "ευδαίμων πόλις της Καλλονής" από τον Οθωμανό ναύαρχο Μπαλτάογλου το 1450. (σ. 22-23)

Το κεντρικό γεφύρι δυστυχώς γκρεμίστηκε το 1938 από την Κοινότητα της Καλλονής για να δημιουργηθεί η τότε μικρή πλατεία και να κατασκευασθεί σταδιακά από τη δεκαετία του εξήντα, από τη βόρεια ως τη νότια άκρη της κωμόπολης, το τσιμεντένιο σκέπασμα του ποταμού, που κάλυψε και τα άλλα τέσσερα γεφύρια και τις σιδερένιες ράγες τους, περιορίζοντας και εμποδίζοντας τον Αχερώνα, με αποτέλεσμα να προκαλούνται οι συχνές πλημμύρες του.

Η Αχερώνη πήρε το όνομα από τον Αχερώνα ποταμό, τον δικό της Αχέροντα, και όπως εύστοχα έγραψε ο Καρυδώνης: «Εκείνοι που επιμένουν στην γραφή "Αχυρών" ετυμολογούν τη λέξη "εκ του αχύρου" και με αυτούς συμφωνούν όσοι βρίσκονται σε δυσμένεια με την κωμόπολη καθώς και όσοι θέλουν με τη χρήση του ονόματος αυτού να κοροϊδέψουν και να καταφρονήσουν τους κατοίκους της». (σ.23).

Ο Αχερώνας, όπως σήμερα ονομάζουν οι κάτοικοι τον χείμαρρο της Αχερώνης, καταγράφεται ως "Αχέρων" από τον Καρυδώνη, που γράφει: «Κάποιοι προσπαθούν να ετυμολογήσουν το όνομα του χωριού αυτού υποστηρίζοντας ότι η ονομασία "Αχερών", που χρησιμοποιείται για την κωμόπολη προέρχεται "εκ του Αχέρωνος χειμάρρου", που σύμφωνα με άλλους είναι ανώνυμος». (σ. 23).

Την ονομασία "Αχέρων" για τον ποταμό της Αχερώνης, την κατέγραψε ο Καρυδώνης στο βιβλίο του, που εκδόθηκε από το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης ύστερα από πρόταση του Ηγουμενοσυμβουλίου της Μονής Λειμώνος και έγκριση του Πατριαρχείου, παρά το ότι οι εκκλησιαστικοί παράγοντες επέμεναν στην περιγραφή "ο διετέμνων την κωμόπολιν ταύτην ποταμός", αντί του ονόματός του, και αποκαλούσαν την Αχερώνη με την υβριστική ονομασία "Αχυρώνα" για να την αποσυνδέσουν από τον Αχέροντα ποταμό της, ο οποίος παραπέμπει στην έντονη λατρεία των ψυχών, με νεκρομαντείο στην περιοχή της Καλλονής κατά την αρχαιότητα.

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

 

 

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις 

Ο Σταύρος Καρυδώνης περιλαμβάνει τη Γέρνα στα 27 χωριά της ευδαίμονος πόλεως Καλλονής, την οποία κατέστρεψε 1450 ο Οθωμανός ναύαρχος Σουλεϊμάν Μπαλτάογλου. Ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Σίλβεστρος περιγράφει το 1575 την αγροτική περιοχή της Γέρνας, από τον "Ταξιάρχη της Γέρνας" δυτικά του ποταμού Τσικνιά μέχρι και τα Θολώνεια ανατολικά της Αλυκής.

Το 1621 ο μητροπολίτης Μηθύμνης Γαβριήλ Σουμαρούπα, έγραψε: «Υπό κάτω του βουνού (σ.σ. της αρχαίας Αρίσβης) ναός της αγίας Παρθένου Μαρίας ονομάζεται Ελεούσα. Έμπροσθεν ολίγον κώμη μικρά λεγομένη Αρακλή· έχει ναόν ένα του Σωτήρος· οίκους χριστιανών δεκαέξ. Μετ' αυτήν ολίγον πρόσθεν ετέρα ομοία λεγομένη Γέρνα× έχει ναόν ένα των Αρχαγγέλων παλαιότατον× οίκους χριστιανών είκοσι, αγαρηνών αμφότεραι αι δύο αύται τρεις ή τεσσάρους. Ταύτά εισιν έσω της της Καλλονής πεδιάδος».

Τη διαδρομή του Γαβριήλ από το βουνό της Αρίσβης προς τα νότια, όπου συνάντησε κατά σειρά το ναό της "Ελεούσας", νοτιότερα το χωριό "Αρακλή" και ακόμα νοτιότερα το χωριό "Γέρνα" με το ναό "των Αρχαγγέλων παλαιότατον", την ακολούθησα με τη βοήθεια του εικονιζόμενου χάρτη του βιβλίου "Τα Γεωργικά της Λέσβου" του Καλλονιάτη Χρήστου Τραγέλλη, ο οποίος το 1999, νότια από την "Αρχαία Αρίσβη-Παλιόκαστρο" και εκατέρωθεν του Τσικνιά, σημείωσε κατά σειρά τα εξωκκλήσια "Αγία Ελεούσα", "Χριστός τ’ Αρακλή", "Παναγιά Τρουλωτή", "Άγιος Κωνσταντίνος" και νοτιότερα αυτών σε ένα χιλιόμετρο από τον Κόλπο της Καλλονής το τοπωνύμιο "Ταξιάρχης", όπου το 1954 ο Αγιαπαρασκευώτης Γεώργιος Σπανιόλας, στο κληρονομικό χωράφι του, ανακατασκεύασε το παλιό εξωκκλήσι του Ταξιάρχη.

Αυτή τη Γέρνα, που κατά τον προσδιορισμό του Γαβριήλ, ήταν παραποτάμια του Τσικνιά και βρισκόταν δυτικά της Αλυκής, ένα χιλιόμετρο από τον Κόλπο και δύο χλμ νότια από το δρόμο Καλλονής -Μυτιλήνης, θα την ονομάζω Νότια Γέρνα σε αντιδιαστολή με την ερειπωμένη σήμερα νεότερη ορεινή Γέρνα, που θα την ονομάζω Βόρεια Γέρνα και η οποία βρίσκεται βόρεια της Αλυκής, δύο χλμ βόρεια του δρόμου Καλλονής-Μυτιλήνης, μέσα στη ρεματιά του "Κουκουλάγκαδου" κάτω από το λόφο της "Φάσκαρης", δύο χλμ νότια της κωμόπολης της Αγίας Παρασκευής.

Από την εύφορη παραποτάμια παλαιότερη Νότια Γέρνα με τον ναό "των Αρχαγγέλων παλαιότατον" οι κάτοικοι μετακινήθηκαν βόρεια για να χτίσουν την ασφαλέστερη ορεινή νεότερη Βόρεια Γέρνα και τον Ταξιάρχη της, που εγκατέλειψαν για να ζήσουν στη μεγαλύτερη Αγία Παρασκευή μεταφέροντας το 1856 από τον Ταξιάρχη τους στον εκεί Ταξιάρχη λαξευμένες πέτρες, με κάποιες πιθανά να προέρχονται από τη Νότια Γέρνα.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και ότι το όνομα Γέρνα αποτελεί εξέλιξη του ονόματος του Λέσβιου γιου του Ποσειδώνα Γέρην και των ονομάτων των αρχαίων πόλεων Γέρην της Λέσβου και Γέρηνα της Μεσσηνίας, κατά τη σειρά: "Γέρην, Γέρηνα, Γέρνα", υποστηρίζω ότι νότια της Νότιας Γέρνας πρέπει να βρισκόταν η αρχαία πόλη Γέρην με τη λατρεία της στον Ποσειδώνα, που εκτός από παραποτάμια του Τσικνιά, ήταν και παραλιακή του Κόλπου της Καλλονής.

Υπενθυμίζω ότι το 1054 π.Χ. οι έποικοι Αιολείς φθάνοντας στο "Μεσόγειον Έρμα" όπως λεγόταν τότε ο Κόλπος της Καλλονής, ευχαριστώντας τον Ποσειδώνα για το ταξίδι τους, θυσίασαν ένα ταύρο και έριξαν στα νερά τη Λευκοθέα, την παρθένα καλλονή κόρη του Αιολέως βασιλιά Σμινθέα, που έγινε Νεράιδα συναντώντας τη γυναίκα του Ποσειδώνα την πανέμορφη θεά της θάλασσας Αμφιτρίτη και τις Νηρηίδες της.

Οι διαδοχικές μετακινήσεις από την ομώνυμη αρχαία πόλη του γιου του Ποσειδώνα Γέρην, στη Νότια Γέρνα, στη Βόρεια Γέρνα και στην Αγία Παρασκευή δικαιολογούν το διασωζόμενο έθιμο της θυσίας του ταύρου και την κατά την παράδοση εντυπωσιακή κάθοδο των Αγιαπαρασκευωτών στο πανηγύρι της Σκάλας Καλλονής, "σ’ ντ’ αγιά Άννα", που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Υστερόγραφο: Η σημερινή επισήμανση διορθώνει τη φράση: "Ο μητροπολίτης Γαβριήλ αναφέρεται στην νεώτερη Γέρνα", του κειμένου μου "Από το Γιαλό του Κόλπου Καλλονής στην Αγία Παρασκευή", που δημοσιεύθηκε στο "Λεσβιακό Ημερολόγιο" του 2014 στη σελίδα 157.

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις 

Στο τεύχος 226, Ιουλίου- Σεπτεμβρίου 2017, του τριμηνιαίου αξιόλογου, καλαίσθητου και καλοτυπωμένου περιοδικού "Ερεσός", του δραστήριου «Συλλόγου των απανταχού Ερεσίων "Ο Θεόφραστος"», που εκδίδεται από το αθηναϊκό τυπογραφείο "Περί Τεχνών" του Ελευθερίου Καρτέρη, διέκρινα τα εξής ενδιαφέροντα στις 48 σελίδες του:

1.- Το κείμενο για τις "Εκδηλώσεις του Φορέα Ανάπτυξης και Προβολής Ερεσού", από όπου αντιγράφω: «Στον ειδυλλιακό προαύλιο χώρο της Αρχαιολογικής Συλλογής Ερεσού ολοκληρώθηκαν στις 5 Αυγούστου οι εκδηλώσεις του Φορέα με μια βραδιά αφιερωμένη στη μεγάλη μας λυρική ποιήτρια Σαπφώ, στον τόπο της καταγωγής της. "Ο Ερωτικός Λόγος στην ποίηση της Σαπφούς" ήταν το θέμα της εκδήλωσης που διοργανώθηκε σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου.

Ο Δρ Παύλος Τραιανταφυλλίδης, προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, ξεκίνησε με σύντομη περίληψή του στα αγγλικά και γερμανικά και στη συνέχεια εξήγγειλε την έκδοση νέου δίγλωσσου έντυπου αποκλειστικά για τη Σαπφώ την οποία χαιρετίζουμε θερμά. Στην εισήγησή του ο σπουδαίος αυτός αρχαιολόγος και ερευνητής, ξεδίπλωσε το μεγαλείο της Ερέσιας Σαπφούς, που ήταν η σπουδαιότερη εκφραστής της λυρικής αιολικής ποίησης και του έντονου και βαθύτατου ερωτικού λόγου όπως διανθίζεται στα αποσπασματικά ποιήματά της».

2.- Την ομιλία της αρχαιολόγου Γεωργίας Δεληγιώργη στις 8 Ιουλίου στο Μουσείο του Γιαλού της Ερεσού: "Αφηγήσεις από τα χρόνια τη τυραννίδας στην Αρχαία Ερεσό".

3.- Το πρώτο μέρος του κειμένου του Σπύρου Πιπερά: "Η άγνωστη προσωπική Πατριωτική και Δημοκρατική δράση Θεοφράστου και Φαινίου υπέρ της πατρίδας τους Ερεσού", από όπου αντιγράφω: «Αφότου πήρε στα χέρια του το τιμόνι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου ο Δρ Παύλος Τρανταφυλλίδης αρχίζει η Κοινωνία της περιφερειακής Λέσβου, εν προκειμένω της Ερεσού, να εισπράττει επιτέλους το κατέβασμα προς το Λαό- από το ίδιο το κράτος πια- αρχαιολογικών γνώσεων που βασίζονται στους μουσειακούς θησαυρούς μας, αναβαθμίζοντας το επίπεδό της. Δικαιώνονται έτσι οι Ερέσιοι που είτε σαν λόγιοι είτε σαν ζευγάδες δημιούργησαν την Αρχαιολογική Συλλογή Ερεσού από το 1858 και διέσωσαν από τη λεηλασία των Τούρκων -και όχι μόνον- κάποια πολύτιμα στοιχεία τής ιστορίας μας».

Ο Σπύρος Πιπεράς παραθέτει αυτούσια και μεταφρασμένα τρία κείμενα, ένα του Αριστοτέλη και δύο του Πλούταρχου για την προσφορά των Θεοφράστου και Φαινίου στην Ερεσό, από όπου αντιγράφω:

α) Μαρκιανή Βιβλιοθήκη Αριστοτέλους, απόσπασμα 430: «όσα δε όλες οι πόλεις ευεργετήθηκαν από τον Αριστοτέλη-, μαρτυρούν τα Στάγειρα - πατρίδα του Αριστοτέλους - και η Ερεσσός η πατρίδα των μαθητών του Θεόφραστου και Φανίου {…} και όταν έμελλε να πολιορκηθεί η Ερεσσός από τον Φίλιππο, τον έπεισε να την αφήσει ελεύθερη».

β) Πλουτάρχου Ηθικά Τ. 28: «Τί είδους λοιπόν και πόσο μεγάλες θεωρούμε τις ηδονές του Πλάτωνα, όταν ακριβώς ο Δίων φεύγοντας από αυτόν, κατέλυσε τον τύραννο Διονύσιο και ελευθέρωσε τη Σικελία; Τί είδους λοιπόν θεωρούμε πως ήταν οι ηδονές του Αριστοτέλους, που όταν η πατρίδα του ήταν πεσμένη στο έδαφος την ανάστησε ξανά και επανέφερε από την εξορία τους συμπολίτες του; Τί είδους νομίζουμε οτι ήταν οι ηδονές του Θεοφράστου και του Φαινίου που έσφαξαν τους τυράννους της πατρίδος τους; Πόσους ανθρώπους βοήθησαν ιδιαιτέρως, όχι στέλνοντας σιτάρι, ούτε μεγάλες ποσότητες αλεύρων όπως έστειλε σε μερικούς ο Επίκουρος, αλλά πετυχαίνοντας οι εξόριστοι να γυρίσουν πίσω, οι δέσμιοι να λυθούν και όσοι είχαν στερηθεί τα παιδιά τους και τις γυναίκες τους να τα πάρουν πίσω, γιατί να τα αναφέρει κάποιος σε σας, που καλά τα ξέρετε;»

γ) Πλουτάρχου ηθικά Τ. 29: «για το Θεόφραστο που δυο φορές ελευθέρωσε την πατρίδα του από την τυραννία».

 4.-Τέλος από το κείμενο "Επαναχάραξη υπό την απειλή απώλειας άμμου" του Γιώργου Καρτέρη, αντιγράφω: «Ο ίδιος ο Δήμαρχος (σ.σ. ο καταγόμενος από την Ερεσό Μίμης Γαληνός) ζήτησε επαναχάραξη του Αιγιαλού, αλλά το τσιμεντάκι είναι ακόμα στη θέση του, γεγονός που με κάνει απαισιόδοξο για το μέλλον της παραλίας και, κατά συνέπεια, το μέλλον του χωριού μας».

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις 

Η απελευθέρωση της Λέσβου το 1912, από τον τουρκικό ζυγό των 450 χρόνων, δεν έγινε σε μια μέρα. Χρειάστηκε να περάσει ο φοβερός και τρομερός ενάμιση μήνας, που ο λαός σοφά τον ονόμασε «Τα Φόβια», από την απελευθέρωση της Μυτιλήνης και του Πλωμαρίου στις 8 Νοεμβρίου μέχρι να απελευθερωθεί τελευταία η Ανεμώτια στις 24 Δεκεμβρίου.

Στις 8 Νοεμβρίου, ο ελληνικός στόλος, αποβίβασε στην πρωτεύουσα Μυτιλήνη 1.600 Έλληνες άνδρες που την απελευθέρωσαν, αναγκάζοντας τους 400 στρατιώτες της τουρκικής φρουράς να την εγκαταλείψουν χωρίς μάχη και να διαφύγουν προς το αμιγώς μουσουλμανικό χωριό της βόρειας Λέσβου, τον Κλαπάδο. Ο ελληνικός στρατός στρατοπέδευσε για ένα μήνα στη Μυτιλήνη, παραλείποντας να κυνηγήσει τη φοβισμένη, ασύντακτη και άτακτη τουρκική φρουρά, με αποτέλεσμα ο Τούρκος φρούραρχος Γκανή Μπέης να ανασυνταχθεί, συγκεντρώνοντας 2.000 Τούρκους στρατιώτες και αντάρτες, που τρομοκρατούσαν τα περισσότερα χωριά της Λέσβου.

Στις 8 Δεκεμβρίου, μετά την τετραήμερη μάχη του Κλαπάδου, ο νικητής ελληνικός στρατός αντί, όπως στοιχειωδώς στρατιωτικά όφειλε, να εγκαταστήσει αποσπάσματα στα χωριά για να παραδώσουν οι τοπικές τουρκικές αρχές την εξουσία και να διασφαλισθεί η προστασία, ασφάλεια και ηρεμία των κατοίκων της ενδοχώρας, αντί να μεριμνήσει στη σύλληψη εκείνων των Τούρκων ανταρτών, που παρά την παράδοση του τουρκικού στρατού επέμεναν να τρομοκρατούν τα χωριά της κεντρο-βορειο-δυτικής Λέσβου, επέστρεψε αυθημερόν στην πρωτεύουσα επαναλαμβάνοντας την παράλειψη της 8ης Νοεμβρίου.

Στις 16 Δεκεμβρίου, οκτώ μέρες μετά τη μάχη του Κλαπάδου η εφημερίδα "Σάλπιγξ" σημείωσε: «Γράφουσιν ημίν εξ Ερεσσού ότι περί τους 100 Τούρκοι άτακτοι συλλαβόντες τον κ. Γαληνόν Κούκκον εξεβίασαν αυτόν όπως τοις δώση περί τας 100 λίρας. Μετά τούτο κατασχόντες το ιστιοφόρον του απέπλευσαν αφού ετρομοκράτησαν την περιφέρειαν. Η Διοίκησις αποστέλει εις Μόλυβον και Σίγριον την ακταιωρόν "Άκτιον" μετ' ισχυρού αγήματος ίνα καταλάβη το Σίγριον και αποκαταστήση την τάξιν. Αποστέλλονται 900 οπλίται και πεζοναύται υπό 4 αξιωματικούς τους κ. κ. Δρίτσαν, Σαραντόπουλον, Εγγλέζον και Σκοπελίτην. Θα αφεθώσιν φρουραί εις Πλωμάριον, Πολυχνίτον, Καλλονήν, Μόλυβον, Σίγριον, Ερεσσόν, Θερμήν, Μανδαμάδον και Αγίαν Μαρίναν».

Στους 900 οπλίτες και πεζοναύτες, που μοίρασε σταδιακά σε πολλά χωριά το επίτακτο ατμόπλοιο «Αντζουλέττα» από τις 16 μέχρι και τις 24 Δεκεμβρίου, παρέδωσαν οι τοπικές τουρκικές αρχές την εξουσία, δεκαέξι μέρες μετά τη μάχη του Κλαπάδου και ενάμιση μήνα από την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Μυτιλήνη.

Ενδεικτικά παραθέτω ένα απόσπασμα της εφημερίδας "Λαϊκός Αγών" στις 19-12-1912: «Η κατάληψις των βορείων πόλεων. Την παρελθούσαν Κυριακήν (16 Δεκεμβρίου) το ατμόπλοιον "Αντζουλέττα" του Γιαννουλάτου παραλαβόν εντεύθεν ισχυράν δύναμιν πεζικού και πεζοναυτών και συνοδευόμενον υπό της θωρακοβάριδος "Ακτίου" έφθασε το απόγευμα της ιδίας ημέρας προ του Μολύβου. Εκεί απεβίβασε δύο λόχους πεζικού και διμοιρίαν πεζοναυτών υπό τον Λοχαγόν κ. Σαραντόπουλον. Η πόλις σύμπασα εν εξάλλω ενθουσιασμώ υπεδέχθη την αποβίβασιν του στρατού μας. {…} Η "Αντζουλέττα" συνοδευομένη πάντοτε υπό του "Ακτίου" μετέβη είτα και απεβίβασε περί τους 50 πεζοναύτας υπό τον ανθυποπλοίαρχον κ. Εγγλέζον εις την καθαρώς Τουρκικήν κωμόπολιν Σίγριον, ούτινος ο τέως μουδίρης τούρκος προσήλθεν αμέσως και παρέδωκε την πόλιν υπό τας ζητωκραυγάς "Ζήτω το Έλληνες" των Τούρκων. Και ούτω και επί του Σιγρίου ανεπετάθη υπερήφανη η Κυανόλευκος».

Για την απελευθέρωση της Ερεσού, ο τότε Ερέσιος γιατρός Δημήτριος Λουκίδης έγραψε: «Ο Ελληνικός στρατός χωρίς να προχωρήση προς απελευθέρωσιν του ΒΔ τμήματος της νήσου επανέκαμψεν εις την πρωτεύουσαν. {...} Την αλησμόνητον ημέραν της 17ης Δεκεμβρίου 1912 απεβιβάσθη τέλος εις την παραλίαν της Ερεσού ο απελευθερωτικός στρατός, άγημα εκ τριακοσίων (300) πεζοναυτών υπό τας διαταγάς του Ν. Ιγγλέση, Πλωτάρχου του Β. Ναυτικού και βοηθόν του τον Γ. Μελετόπουλον, ανθ/χαγόν του Πεζικού. Η Δημογεροντία της Ερεσού με τον προεστώτα Θεμ. Χαβαράνην μοι ανέθηκε να προσφωνήσω τους Ελευθερωτάς». (Ιστορικά σημειώματα περί Ερεσού της Λέσβου. 1955, σ. 78).

 

Αριστείδης Κυριαζής

aristeidis2007@gmail.com

 

 

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις

Στο πολύτιμο βιβλίο «Κώδηξ Ιεράς Εκκλησίας της Κοινότητος Σκαλοχωρίου "Άγιος Γεώργιος"», που εξέδωσε ο Σύλλογος Σκαλοχωριτών Λέσβου το 2005 και επιμελήθηκε ο φιλόλογος και σχολικός σύμβουλος Χρήστος Χατζηλίας, περιέχεται το μεταγραφημένο ομώνυμο χειρόγραφο του εικονιζόμενου Ανέστη Θεοδοσίου, γραμματέα της Κοινότητας τα έτη 1868-1914.

Στην ομιλία μου με τίτλο «Η απελευθέρωση του Σκαλοχωρίου στις 9-12-1912», στην αίθουσα του Συλλόγου Σκαλοχωριτών στην Αθήνα, το μεσημέρι της Κυριακής 10-12-2012, θα αναφερθώ και στην επιβεβαίωση των αποσπασμάτων του Θεοδοσίου, επισημαίνοντας τα εξής:

Α) Ο Θεοδοσίου γράφει: «Μετά την πτώσειν του Όρους Κλαπάδου έρχεται πλέον και η ελευθερία Σκαλοχωρίου τη εννάτη 10βρίου 1912 ημέρα Κυριακή μετά την θείαν λειτουργείαν εφάνησαν πρόσκοποι Αντάρτοι κατά πρώτον έος 10 άτομα οπλοισμένοι».

Ο Πλωμαρίτης καπνέμπορος, Αρχηγός των Προσκόπων ανταρτών, οπλαρχηγός Δημήτριος Στεφάνου, την επαύριο της απελευθέρωσης του Σκαλοχωρίου, έστειλε επιστολή στον αρχηγό των επιχειρήσεων ταγματάρχη Αλέξανδρο Μανουσάκη γράφοντας ότι μετέφερε 31 Τούρκους στρατευμένους από το Σκαλοχώρι στη φρουρά της Μονής Λειμώνος. Τη χαρακτηριστική αυτή επιστολή, της συνεργασίας του ταγματάρχη με τον οπλαρχηγό, την ανέσυρα από τα αρχεία του Γενικού Επιτελείου Στρατού και έχει ως εξής:

«Κύριε Ταγματάρχα. Σήμερον 10 του μηνός μετέφερα 27 αιχμαλώτους 3 δεκανείς και ένα επιλοχία, τους παρέδωσα εις την φρουράν του Μοναστηρίου. 4 τσουβάλια σφαίρας, 26 Μαρτίνη και 20 λόγχας. Άπαντες έφεδροι με τας στολάς των, υπάρχουν πολλοί εις διαφόρους τρώγλας ευρισκόμενοι. Διάταξέ μου τηλεγραφικώς να τους συλλάβω και καθαρίσω τα βορειοδυτικά χωριά, αλλά θέλω 10 στρατιώτας και όχι αντάρτας. Συνέλαβα και έτερα 20 μαρτίνι τα οποία τα έδωσα εις την Δημογεροντίαν Βατούσας, διότι τρομοκρατούνται ακόμα πολλά χωρία. Σε ασπάζομαι Δ. Στεφάνου. Μοναστήριον 10 Δεκεμβρίου 1912».

Β) Ο Θεοδοσίου γράφει: «Τη δωδεκάτη του αυτού Μηνός, μας ήλθε Αρχηαστινόμος με εξ, επτά πεζοναύτας εκ πέτρας». Η εφημερίδα "Σάλπιγξ", στις 15-12-1912, αναφέρει την επίσκεψη του αστυνόμου της Πέτρας Δημήτρη Αντωνιάδη, γράφοντας:

«Περί τους εκατόν οπλίται του τουρκικού στρατού αποσπασθέντες εκ του κυρίου σώματος και περιπλανηθέντες τήδε κακείσε κατέφυγον εσχάτως εις το χωρίον Σκαλοχώρι όπου παρέδοσαν τα όπλα των εις τον εκεί προύχοντα κ. Χ# Ηλίαν. Επειδή εξέφρασαν την επιθυμίαν των όπως παραδοθούν μόνον εις τακτικόν στρατόν διά τούτο ανεχώρησε προς παραλαβήν των ο εν Πέτρ αστυνόμος κ. Δ. Αντωνιάδης μετ' αγήματος πεζοναυτών και πολιτοφυλάκων».

Γ) Ο Θεοδοσίου γράφει: «Τη δε 16=17, Έφθασεν ο Φρόαρχος του Μολύβου, κύριος Αθανάσιος Σαραντόπουλος με 150 στρατιώτας. {...} Μετά τρεις ημέρας αναχωρεί ο Φρόαρχος μετά του στρατού εις χωρίον φίλια αφήσας προς ημάς 20 στρατιότας και 10 δια Ανεμώτιαν δεν τη επεσκέφθη όμος».

Όπως γράφει στις 29-12-1912 η εφημερίδα "Λαϊκός Αγών", η μη απελευθέρωση της Ανεμώτιας από τον Φρούραρχο του Μολύβου λοχαγό Σαραντόπουλο στις 17 Δεκεμβρίου, πραγματοποιήθηκε τελικά την παραμονή των Χριστουγέννων, στις 24-12-1912, ως εξής:

«ΕΞ ΑΝΕΜΩΤΙΑΣ. Υποδοχή αποσπάσματος. Την παρελθούσαν Δευτέραν 24 λήγοντος, απόσπασμα εκ 17 ανδρών του πεζικού υπό ένα λοχίαν επεσκέφθη και το ημέτερον χωρίον. Ολόκληρον το χωρίον μας έχον επί κεφαλής τους αξιοτίμους δημογέροντας, τους ιερείς και τον διδάσκαλον μετά των μαθητών εξήλθον εις προϋπάντησιν των ελευθερωτών μας και με ζητωκραυγάς και επευφημίας τους ωδήγησαν εις την ιεράν εκκλησίαν της Μεταμορφώσεως όπου ετελέσθη πανηγυρική δοξολογία.

Κατά ταύτην εξεφώνησε λόγον ο κάλλιστος διδάσκαλός μας κ. Νικόλαος Παπαευστρατίου, εξάρας τας αρετάς του απελευθερωτού Ελληνικού στρατού καταλήξας εις ουρανομήκεις ζητωκραυγάς υπέρ του Βασιλέως, του Διαδόχου, του Βενιζέλου και του στρατού. Είτα διηυθύνθησαν εις το σχολείον, όπου οι μαθηταί έψαλλον διάφορα ωραία και πατριωτικά άσματα ενθουσιάσαντα το κατακλύσαν αυτό πλήθος, το οποίον εν εξάλλω ενθουσιασμώ εζητοκραύγαζε.

Πολλαί δε περιποιήσεις επιδαψιλεύθησαν εις τους αγαπητούς στρατιώτας μας, οίτινες έμειναν κατενθουσιασμένοι. Εκ τούτων έμειναν 10 μόνον άνδρες προς φρούρησιν του χωρίου υπό ένα δεκανέα, των λοιπών αναχωρησάντων όπου το καθήκον τους εκάλει. Ανεμώτια 26/12/912».                                   

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Σελίδα 1 από 3
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top