Ο Πλακάδος γ.

Στο βόρειο μέρος του χωριού, βρισκόταν ο μικρός Οθωμανικός οικισμός Σαπούνι. (Τούρκικα «Σαβούν»). Όπως είπαμε αυτό το όνομα το είχε το 1548 όλος ο οικισμός, πριν ακόμα ονομαστεί με το σημερινό όνομα. Έτσι το όνομα περιορίστηκε στις βορινές παρυφές και εδώ ζούσε η Τούρκικη κοινότητα του χωριού, που είχε το δικό της όνομα (Σαβούν). Οι δυο εθνότητες (των Ελλήνων και των Τούρκων), με διαφορετικά ονόματα, συνυπήρξαν το 1849. Ο Σταυράκης Αναγνώστης, το 1850, αναφέρει: «20 Πλακάδος υπό χριστιανών. Ο ναός αυτού είναι ο Άγιος Βλάσιος, και οικίας περί τας εβδομήκοντα», και πιο κάτω: «21 ΣΤ΄. Σαπούνι, υπό Τούρκων». Βλέπουμε τον αυτόνομο Τουρκικό μαχαλά με το όνομα Σαπούνι ενώ το Πλακάδος αφορούσε όλο το χωριό και κυρία τους Χριστιανούς. Οι Τούρκοι είχαν τα σπίτια τους απέναντι από το Δημοτικό τους σχολείο. Στην θέση Σαπούνι, υπάρχει (: ) το ερείπιο του Τούρκικου λουτρού. Ήταν πολύ πιο πρόχειρη κατασκευή και ίσως πολύ πιο πρωιμότερη, από τον ιδιωτικό λουτρό της οικογένειας Ταπανλή. Αργολιθοδομή, με σπασμένα κεραμίδια και σχιστολιθικές πλάκες στην γρηπίδα, έφερε ένα μεγάλο καπνοδόχο, τετράγωνης διατομής. Απέναντι, που υπήρχε το Οθωμανικό νεκροταφείο (μεζάρια), βρισκόταν το τζαμί τους με τον μιναρέ. Λίγο πιο κάτω βρισκότανε και το σχολείο τους. Σύμφωνα με τον υπέργηρο κάτοικο του Πλακάδου, Βλάση Κοντό, το Σαπούνι υπήρχε σαν οικισμός μέχρι το 1871. Μετά μετακόμισαν οι Τούρκοι στην ασφάλεια, στον Σκόπελο. Έτσι βλέπουμε στην απογραφή του ανδρικού πληθυσμού το 1830, καταγράφονται στον Πλακάδο 106 άρρενες και στο Σαπούνι, 47. Αυτό συμφωνεί και με τον Τάξη, που το 1909 αναφέρει μόνο τον Πλακάδο. Δε γίνεται λόγος πια για το Σαπούνι: «Πλακάδος, το ευαερώτερον της Γέρρας χωρίον εν μέσω κήπων κείμενον. Οικογενείας έχει περί τας 180. Εκκλησίαν του Αγίου Βλασίου και σχολείον των αρρένων και θηλέων». Τον Πλακάδο μνημονεύει και η γνωστή επιστολή του 1907, 19: «Ούτος έχει περί τας διακοσίας οικίας, άπασας Χριστιανικάς, εκκλησίαν του Αγίου Βλασίου μετά δυο ιερέων, τετράτακτον σχολήν αρρένων μετά 50 μαθητών και τρίτακτον σχολήν θηλέων μετά 60 μαθητριών και μιας διδασκαλίσσης». Βλέπουμε λοιπόν ότι δεν υπάρχει το οθωμανικό στοιχείο πια στο χωριό, όπου έχει παραμείνει η ονομασία «Σαπούνι». Το 1882 αναφέρεται με 400 κατοίκους, ενώ το 1936 με 750 περίπου (1928, 682). Τότε έχει 1 αρτοποιείο, 2 ταξί, 1 καπνοπωλείο, 4 καφενεία, 4 κουρεία, 1 κρεοπωλείο, 4 παντοπωλεία, 1 γραφείο και 3 υποδηματοποιεία. Το ελαιοτριβείο είναι του Ελαιουργικού Συνεταιρισμού. Το 1951 είχε 632 κατοίκους και στην απογραφή του 2021, μόνον 226.

Ο Λουτρός του Σαπουνιού

Με τον καπνοδόχο

Κτητορική του 1844 με το τρίγωνο του μάστορα

Ερείπια στο χωριό

Σπίτι των Ταπανλήδων

Το σημερινό χωριό

Ο Ελαιουργοικός Συνεταιρισμός (ερειπώνεται)

Στον Άγιο Βλάση