FOLLOW US
Μάκης Αξιώτης

Μάκης Αξιώτης

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Παρασκευή, 24 Μαΐου 2019 17:06

Χαμένες Κρήνες Β’

Την προηγούμενη φορά περιγράψαμε τρεις σημαντικές κρήνες της Γέρας, που έχουν πια χαθεί! Σήμερα θα μιλήσουμε για άλλες επτά!

  1. Στο δρόμο τον παραλιακό, πριν το Νταμπακαριό (Χαλατσές) υπήρχε στον τοίχο, μια μικρή κρήνη, που την πήρε ο δρόμος! Μακρόστενη, είχε ωραία μαρμάρινη γούρνα και σε πλάκα έγραφε: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΜΑΡΙΓΟΥΣ ΠΑΝ. ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΊΟΥ 1939.1
  2. Λίγο πιο πέρα, στο δρόμο προς Αγία Αναστασία, στον παλιό τοίχο, με «κορνίζα από τούβλα», υπήρχε μια υπέροχη μαρμάρινη κρήνη, από λευκωπό-γκρι μάρμαρο, με τόξο, γούρνα και στην εκροή λεοντοκεφαλή!2
  3. Η πασίγνωστη βρύση του Περάματος, έργο του Γαβαλά, που φέρνει το νερό από τα 75 μέτρα, ήταν απλή, λιτή και τώρα σύνθετη και «αλλοπρόσαλλη»! Έγραφε: ΔΑΠΑΝΗ ΜΑΡΙΑΣ Δ ΓΑΒΑΛΑ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΣΥΖΥΓΟΥ ΑΥΤΗΣ3

7.Στον Σκόπελο, στον τοίχο ενός σπιτιού, υπήρχε μεγάλη, σχεδόν κατεστραμμένη κρήνη με τόξο και κυματοειδή θυρίδα! Ευτυχώς κάποιος έσωσε την επιγραφή της σε λευκό μάρμαρο: ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΚΟΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ Χ: ΓΛΗΓΟΡΗ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΟΝ ΠΡΙΝΟΒΟΛΟ 1809 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 15. Η παράξενη αφιέρωση αναφέρει ελαιόφυτο λόφο, τον Πρινόβολο (Περνόβολος), που ίσως είχε κτήμα!4

  1. 8. Στον Σκόπελο, στην είσοδο από τον Μεσαγρό, με φόντο Τούρκικα σπίτια, υπήρχε στον αυλότοιχο «οικοπέδου» η Βρύση, καλοφτιαγμένη στον καιρό της, από καφετιά μαλακόπετρα (Ιγκνιβρίτη της περιοχής), και πελεκημένη την επιγραφή κάτω από το τόξο της!
  2. Στον Μπαχτσέ της Πατρικούς, με την πανάρχαια ιστορία, τα νερά γύριζαν τον νερόμυλο του 1850 και έτρεχαν σε κρήνη που λεηλατήθηκε (λένε για εκροή λεοντοκεφαλή) κάτω από τον πλάτανο του τσιφλικιού! Πιο επάνω λειτουργούσε λουτρός!
  3. Ψηλά στο οροπέδιο του Καριώνα, στο εσωτερικό, κάτω από πλατάνια, υπήρχε ένα «καφενείο» μέσα σε ένα από αυτά, του Στρατή Τοπάλη, όπου σταματούσαν αυτοί που έρχονταν από το Μεγαλοχώρι, μέσω του Σεδούντα και κατέβαιναν στο Πέραμα, να περάσουν απέναντι! Εκεί υπήρχε η αστείρευτη πηγή που έστελνε το νερό σε κρήνη, το Κουρνέλλι! Τώρα υπάρχει βρύση του Δασαρχείου και η μεγάλη πυρκαγιά, πριν χρόνια, δεν πείραξε τον τόπο!5

 

1 Εκεί υπήρχε παραλιακό καφενεδάκι, που το κτίσμα του έχει ανακαινιστεί! («Βρύσες», σελ. 93)

2 «Βρύσες», σελ. 109

3 Στη φωτογραφία του 1967 φαίνονται οι τενεκέδες με το λάδι της ΕΣΕΜ!

4 «Βρύσες», σελ. 85

5 «Στα Χνάρια τα Παλιά», σελ. 64

 

και προς Αγία Αναστασία

Η Βρύση του λιμανιού και ο κατασκευαστής της

 

Η Βρύση…

και η επιγραφή της (Κ. Σάνδηλος)

Η βρύση στα Τούρκικα του Σκοπέλου…

και η άλλη στον «Μπαχτσέ της Πατρικούς»

Το Περίφημο Κουρνέλλι το 1982

 

Πέμπτη, 23 Μαΐου 2019 16:11

Χαμένες Κρήνες Α’

 

Το νερό έκρινε πολέμους, πολιορκίες πόλεων, απαραίτητο «συστατικό» του κόσμου μας! Έτσι οι προϊστορικοί οικισμοί επέλεγαν θέσεις με πηγές, ενώ με την ανάπτυξη των υδραυλικών έργων, το νερό πήγε στις, μεγάλες πια, πόλεις. Οι κρήνες, παρ’ όλη την ύπαρξη κεντρικών υδραγωγείων, που τροφοδοτούσε δίκτυα «δημόσιων» λουτρών, σιντριβανιών, ήταν οι περισσότερες προσφορά ιδιωτών, που με δικές τους δαπάνες, αναλάμβαναν την κατασκευή τους, την καλλιέργεια των πηγών και τα έργα μεταφοράς του νερού. Σήμερα θα παρουσιάσω μερικές από τις χαμένες πια «ιδιωτικές - προσφορά στον δημόσιο χώρο» κρήνες της περιοχής.

  1. Στα 1834 ένας ναυτικός χάρτης είχε σαν «σημάδια» στον Κόλπο της Γέρας, τον Ανεμόμυλο (Wind mill) και μια κρήνη (Fountain), στην παραλία! Άγνωστη η μεγάλη κρήνη, ερείπιο δίπλα στο κύμα, ανάμεσα σε Τατάλια (μονάδα Ελαιώνας) και Κουρουμπακάλη, χάριζε νερό, στον παραλιακό τότε δρόμο από το Πέραμα, προς τις Εξοχές και προς το Τσιφλίκι του Εμίν Αγά, που είχε τότε τον πύργο του στο σημερινό ψαροχώρι, τους Πύργους! Με μεγάλη μαρμάρινη γούρνα και δύο μαρμάρινους πεσσούς, είχε στον ένα μια δυσανάγνωστη επιγραφή, που διακρίνεται το 183; (Εμπρός 28/9/1995).
  2. 2. Στα Τσίλια, στον αρχαίο όρμο, κάτω από την σκιά του Όρους. Με τον Αϊ-Νικόλα, το Ελαιοτριβείο, τη σκάλα, το τελωνείο, τα σπήλαια εξόρυξης ασβεστίτη, πάλαι ποτέ λιμάνι του Πλωμαριού, στην αντίπερα πλαγιά, κολλημένη στα ριζά του ελαιόφυτου λόφου, υπήρχε η μεγάλη κρήνη, σκεπασμένη με κεραμοσκεπή κάποτε, επάνω στον αγροτικό δρόμο. Με δύο γούρνες, διπλή, η μία λεηλατημένη, σωζόταν η μαρμάρινη πρόσοψη της δεύτερης, μαζί με δόμους ντόπιου καφέ ιγκνιβρίτη. Υπήρχε η ημικυκλική πλάκα, από σκούρο γκρίζο μάρμαρο, με την επιγραφή της: 1901/ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 10/ΔΑΠΑΝΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ ΚΑΡΑΔΟΥΚΑ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΤΖΗΜΙΛΙΑΣ ΣΥΖΥΓΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΕΙ ΤΟΥ ΑΝΕΨΙΟΥ ΑΥΤΟΥ ΓΕΡΓ.ΣΤΥΛ.ΒΟΓΙΑΤΖΗ ΔΩΡΗΘΕΝΤΟΣ ΑΥΤΩ ΤΟ ΕΙΣ ΤΣΙΛΙΑ ΚΤΗΜΑ ΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΡΘ 11. (Βρύσες στη Λέσβο 1994, σελ.71)
  3. Η επόμενη κρήνη, βρισκόταν στην αγροτική περιοχή των τουριστικών πια όρμων στο Τάρτι, πανάρχαιων τόπων από την προϊστορική εποχή, με τα λατομεία του υπέροχου γκριζογάλαζου μαρμάρου! Στημένη στην ρίζα του λόφου, επάνω στον δρόμο που ένωνε το Τάρτι, με τον ανατολικό του όρμο, το Τσαφ, είχε δύο γούρνες μαρμάρινες και ήταν κτισμένη με λαξευτό, ντόπιο, καφετί πωρόλιθο! Κανείς δεν ξέρει ποιος την έφτιαξε και ποιο καιρό λειτούργησε χαρίζοντας το νερό της, σε ανθρώπους και ζώα!

του 183;

Η βρυσάρα του Χατζηγιάννη Καραδούκα

του 1901

στα Τσίλια (1985)

από το Όρος το 1996

και η Βρυσάρα

ανάμεσα Τάρτι και Τσαφ (1996)

 

Πέμπτη, 16 Μαΐου 2019 15:54

Ο Ταρσανάς*

 

Στην Κουντουριδιά, ο Αντώνης Χιώτης, από το 1920 έως το 1950, μαζί με τον γιό του τον Βασίλη, τραβούσαν εκεί, με μια παράγκα, μικρές βάρκες έξω, τις ξεχειμώνιαζαν και ίσως τις έξυναν, τις καλαφάτιζαν, τις έβαφαν! Μετά την δουλειά την συνέχισε ο γιος του Στέλιος (πριν το 1996)! Παραδίπλα, στη Σκάλα Λουτρών, ο μεγάλος Ταρσανάς, τραβούσε μεγάλα σκάφη, ενώ στο νησί δούλευαν αρκετοί, όπως αυτοί του Πλωμαριού, που ναυπηγούσαν μεγάλα και μικρά σκάφη, της Επάνω Σκάλας (εκεί ναυπηγήθηκε το 1960 η «Βαγγελίτσα» που περνά «απέναντι» ακόμα, ενώ ο «Ποσειδώνας», την ίδια χρονιά στη Θάσο!), στη Σκάλα Καλλονής, με τα ιδιόρρυθμα, ξύλινα, βαρούλκα στην αμμουδιά! Στο Πέραμα, θυμάμαι ένα μικρό «Ταρσανά», με μια μικρή ξύλινη παράγκα, να κατασκευάζει μικρά τρεχαντήρια, στην αμμουδιά του εργοστασίου Βογιατζή! (Στο έλος).

Τώρα, το 2019, όλη η πλευρά νότια της Ταβέρνας της Οικογένειας στην Κουντουριδιά, καταλαμβάνεται από ένα πραγματικό Ταρσανά, που δεν τραβά μόνο για επισκευές και μεγαλύτερα σκάφη, αλλά ναυπηγούνται σκαριά, από τον εγγονό του Βασίλη Χιώτη, τον Στρατή Χιώτη, που όπως λέει, είναι ο νεότερος «καραβομαραγκός», πια, στο νησί! Έχει τώρα ανεβασμένο το σκαρί ενός δεκάμετρου τρεχαντηριού, ενός αριστουργήματος της ναυπηγικής τέχνης, που μέσα από τα χέρια του, θα ολοκληρωθεί και θα στολίζει το Αιγαίο, κόντρα στους άσχημους επιβαλλόμενους καιρούς της οικονομικής λιτότητας! Αυτής που επιβάλλει την καταστροφή επί αντιμισθία, αυτών των μοναδικών λειτουργικών σκαριών, συνάμα και κομματιών της προαιώνιας ναυτοσύνης της θαλασσινής Ελλάδας! Έχει καθελκύσει ακόμα τρία, μικρότερα δημιουργήματα του! Του εύχομαι κουράγιο και να σκύψει η Πολιτεία με αμέριστη συμπαράσταση στο δύσκολο του έργο! Αυτό που διαλέγει, μετρά , κόβει, βάφει και λυγίζει, τα κομμάτια των πεύκων του νησιού, πριν αυτά αρχίσουν τις θαλασσινές τους ρότες!

* Για τους Ταρσανάδες του νησιού, έχουν συλλεχθεί πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία, που θα δουν το φως της δημοσιότητας

 

του Βασίλη Χιώτη

και τώρα ο Ταρσανάς του 2019

με τον καραβομαραγκό Στρατή Χιώτη

και τα τρεχαντήρια του

κάποτε στο Πέραμα

στην Σκάλα Καλλονής (1977)

στην Επάνω Σκάλα και στα Λουτρά!

Παρασκευή, 03 Μαΐου 2019 17:03

Άλλος για Πέρα! (1)

Στις 20 Απριλίου, το μπουρίνι φουρτούνιασε πάλι τον κόρφο, μ’ αυτό το μοναδικό βαθύ μπλε! Από απέναντι, από την Κουντουριδιά, ξεκόλλησε η βάρκα, το πέραμα, η γκαζολίνα των παιδικών μας χρόνων! Η καπετάνισσα, η κόρη του αείμνηστου Βασίλη Χιώτη, την έφερε με ζικ ζακ διαδρομή στο Πέραμα, πήρε κάτι, και γύρισε πίσω-μπρος! Ήταν ο Ποσειδώνας, μια από τις τρεις, που η οικογένεια συντηρεί και συνεχίζει το πανάρχαιο επάγγελμα του Περαματάρη, που έδωσε το όνομα του στο Πέραμα! Ένα αρχαίο λιμάνι, που μετά μεταμορφώθηκε στο βιομηχανικό κέντρο της Γέρας, γεμάτο ελαιοτριβεία, σαπωνοποιεία, νταλκομηχανές και το νταμπακαριό! Γεμάτο εμπορικά, γραφεία ναυτιλιακά και των Αστών της Γέρας, με τα καΐκια τα ξύλινα, με τα πανιά και μετά με τις μηχανές, που φέρνανε άχυρο, κανάτια και χίλια δύο και παίρνανε τα μεταλλικά βαρέλια με το λάδι, τα σαπούνια και ντόπια κανάτια, τούβλα και κεραμίδια των καμινιών της περιοχής*. Όμως ήταν και το Πέρασμα προς την απέναντι Κουντουριδιά (καμιά φορά και στον όρμο του Ακόθ), απ’ όπου περνούσαν για να πάνε στην πρωτεύουσα, με τα «περάματα», αρχικά με το πανί και μετά με τις ντηζελομηχανές του Μυτιληνιού Μηχανουργείου, του «Σοφία». Περνούσανε όμως και τα ζώα τους μέσα στις ξύλινες μαούνες, με τις τεράστιες κοιλιές, που χωρούσαν και ολόκληρο αραμπά, και τις τραβούσαν τα Περάματα! Ερχότανε και από το Πλωμάρι γεμάτοι οι αραμπάδες με εμπορεύματα και τα φορτώνανε στις μαούνες, τα περνούσανε απέναντι, όπου υπήρχαν οι Μυτιληνιοί αραμπάδες με εμπορεύματα και γινόταν η ανταλλαγή. Πριν την Κουντουριδιά, πριν το 1900, οι μαούνες άραζαν στην πετρόσκαλα, που βρίσκεται μισοβυθισμένη βορειότερα στην ακτή του βουνού! Τις εκμεταλλεύονταν Τούρκοι τότε! Στην Κουντουριδιά υπήρχε ένα κτίσμα με θόλο, ίσως Τουρκικό καφενείο και το δέντρο (χαρουπιά) που της έδωσε το όνομα!

Βορειότερα, πάλι στην ακτή, τα ερειπωμένα κτήρια ήταν ένα πυργάκι του μεγάλου κτήματος, είχε ένα καφενείο και αποθήκες! Πίσω τους, στην πλαγιά μετράς 4 καμίνια, από τα πολλά που είχε το ασβεστολιθικό Δίβολον! Εδώ λοιπόν ερχόταν τα καΐκια των Δημάκηδων και φορτώνανε ασβέστη και ελιές από μια ξύλινη σκάλα! Και το 1906 έρχεται από την Χίο, ο πάτερ φαμίλιας, ο Αντώνης Αϊβαλιώτης με τη γυναίκα του και παίρνει το όνομα, που μετά έγινε γνωστός και ο γιος του, ο Βασίλης Χιώτης και ο δισέγγονος του, καραβομαραγκός Στρατής Χιώτης! Φτιάχνει το δικό του Πέραμα, την βάρκα του, που ονομάζει Αβέρωφ! Και αρχίζει η ιστορία**

* «Στα Χνάρια τα Παλιά», Μάκη Αξιώτη, 1987

** Στις 27/10/1996 πήρα συνέντευξη από τον Αείμνηστο Βασίλη Χιώτη ή Αβέρωφ, για την Ιστορία του «Άλλος για Πέρα

 

πέρασε τα το πέρασμα των χιλίων μέτρων

Το Πέραμα

με τα Περάματα

τα εργοστάσια και τις μαούνες

πρώτοι οι Τούρκοι στην Πετρόσκαλα

και πιο πέρα τα χαλάσματα του τσιφλικιού

και το 1906 έρχεται ο Αντώνης Χιώτης

Πέμπτη, 25 Απριλίου 2019 16:24

Στα «Λοιμοχώρια» του Αϊ Λια

 

«Ως χωρίον δε ελογίζετο άλλοτε και η Ράχη, ήτοι το Λωβοχώριον, αριθμούν μέχρι προ ολίγων ετών υπέρ τας 80 οικίας, αλλ ’ήδη ευτυχώς πλησιάζει να εκλείψει, των πασχόντων αυτόθι αποκλήρων της μοίρας αριθμουμένων νυν εις 6-7 μόνον. Είναι ευτύχημα ,ότι η επάρατος αυτή ασθένεια της Λώβης, εξαλείφεται βαθμηδόν εκ της νήσου». Είναι το 1909, από τον Τάξη! Το χωριό, με τον Αϊ Γιώργη και τη βρύση του. βρισκόταν ¾ της ώρας από το Παλιοχώρι! Από το 1769 το Παλιό Πλωμάρι φροντίζει τους Λεπρούς με συνεισφορές στις εκκλησίες και υπήρχε δικό τους κτήμα, 50 στρεμμάτων, «τα Λουβιάρκα» για την συντήρηση τους. Αναφέρονται το 1863, 50-60 κάτοικοι, από το 1886 η απομόνωση είναι υποχρεωτική, το 1889 υπάρχουν 17 άνδρες και 9 γυναίκες, το 1891, 25 και το 1920 και 1928, 18 και 19 αντίστοιχα!1 Τα μεγάλα Λεπροκομεία υπάρχουν στην Κρήτη (Σπιναλόγκα), στη Σάμο και στη Χίο. Είναι λοιπόν η Λέπρα, το χρόνιο αυτό νόσημα με την παραμόρφωση του δέρματος, μια ιστορία ,τόσο μακρινή, όσο και ο πολιτισμός! Και αυτά για τα χωριά του Πλωμαριού!

Όμως, ψηλά στην Μαύρη Πεύκη και το ροδόδεντρο του Αϊ Λια των Παρακοίλων, στην άκρη του κόσμου και ανάμεσα στα Παράκοιλα, την Φτερούντα, την Βατούσα και την Ανεμώτια, υπήρχαν δύο οικισμοί, ομερτά των κατοίκων, κατ’ άλλους χωριουδάκια Γιουρούκων, στην απωθημένη όμως μνήμη τα Λοιμοχώρια του βουνού! Εκεί απομονώθηκαν, αυτές τις δύσκολες εποχές , οι εδώ Λωβοί, οι Χανσενικοί, οι Λουβιάρηδες των γύρω χωριών! Το ένα, θεμέλια από ξεροτρόχαλα ντουβάρια, ανάμεσα τους και κάτι λαξευμένες βάσεις λιοτριβιού και σπασμένα σκεύη, βρίσκεται σε είναι μικρό οροπέδιο, κάτω από την κορυφή! Ένα γύρο πεύκα και βράχια!2 Το άλλο, με παρόμοια θεμέλια μικρών καλυβιών, απλωμένα κάτω από τα πεύκα, βρίσκεται σε ένα οροπέδιο, εκεί που οι δρόμοι καταλήγουν απ’ όλα τα γύρω χωριά εδώ! Στον Πήγαδο, το μεγάλο πηγάδι, το κτιστό, το μακρόστενο της πηγής, με τα σκαλιά στο πλάι! Αυτό εδώ ορισμένοι το αποκαλούν Λοιμοχώρι, ενώ το προηγούμενο Λωβοχώρι!3

Είναι ξεχασμένες πέτρες πια, σκεπασμένες από τις βελόνες των πεύκων, σ’ αυτά τα μοναδικά ορεινά τοπία, απ’ όπου περνούν αυτοκίνητα ή περιπατητές των μονοπατιών, κυνηγώντας την ομορφιά, τις πεταλούδες, τις παιώνιες, τα πουλιά, δίπλα στις θαμμένες δραματικές ιστορίες, τόσων άτυχων ανθρώπων!

1 Περπατώντας τη Λέσβο, Τόμος Β σελ 632, 633

2 Περπατώντας τη Λέσβο, Τόμος Α σελ.295: Τους αναφέρω Γιουρούκους!

3 Το επισκεφτήκαμε με τον Μάκη Παυλέλη και Απ. Μακαρατζή, τον Απρίλιο του 2018

Ο ένας κάτω από τον Αϊ Λια

χαλάσματα και κεραμίδια

και πέτρες λιοτριβιών

οι ίδιες «πέτρες»

το άλλο στον Πήγαδο

στο βουνό της Μαύρης Πεύκης

και των παράξενων κατασκευών

Πέμπτη, 18 Απριλίου 2019 17:53

Κουρατσώνας Ε’

Από την Ανεμώτια ένας δρόμος που έρχεται προς τα ΝΔ, περνά από πλαγιές που αντικρίζουν προς τα ΝΑ, την τεράστια λεκάνη με τις αμέτρητες ρεματιές της Ποταμιάς! Ο ελαιώνας υπάρχει παντού, και κάτω φαίνεται το μικρό Μοναστηρέλι! Αυτός ο δρόμος έρχεται αρκετά ψηλά, στην ΝΑ πλαγιά του υψώματος Λεπρίνια, που κλείνει τον ορεινό κάμπο Λάκκος, κάτω από την σκιά του Πυργίσκου. Ο δρόμος καταλήγει στον Πήγαδο του Αϊ Λιά! Το 2001, σ’ αυτόν τον δρόμο, πριν την πηγή στον Πλάτανο του Καζάνζη, στην ομαλή πλαγιά και δίπλα σε μια ερειπωμένη μάντρα, εντόπισα μια οικιστική εγκατάσταση, με θεμέλια κτισμάτων, αμέτρητους λαξευμένους λίθους και πακτωμένους παραστάτες, κεραμική από κόκκινο πηλό και τεφρά Λεσβιακά αγγεία και άφθονα κομμάτια πιθαριών! Μια αρχαία εγκατάσταση, που ανηφορίζει προς την κορυφή του υψώματος! Σίγουρα όμως αυτή είχε σχέση με την άλλη οχυρωμένη θέση, εκατό μέτρα ανατολικά της, κάτω από τον δρόμο! Εδώ με ένα αυχένα, που έχει ένα ωραίο «ντάμι» με το μεγάλο του αλώνι, προβάλλει επάνω από το χάος, του Μπουφ’ του Β’νάρ’! (το βουνάρι που ακούγεται, ο εξαφανισμένος πια μπούφος). Από τον αυχένα ανεβαίνει ομαλά η άκρη, φύσει οχυρή στις τρεις πλευρές και με τείχος, από Λεσβία, χαλαρή δομή, που τον κλείνει εγκάρσια! Κεραμική άφθονη από άγραφα αγγεία, ανάμεσα τους και τεφρά Λεσβιακά και λίγα μελαμβαφή όστρακα, όπως και στρωτήρες στέγης, από πιθανό κτίσμα της άκρης, είναι διάσπαρτα στον χώρο! Αυτό το Οχυρό, έλεγχε όλο το Πέρασμα της Ποταμιάς, με τους οικισμούς στις Καριές βόρεια και της Νταγαμής, στις πλαγιές της Ίσσας, νότια, με προπύργιο την Ξηροκαστρινή! Είναι κι αυτά τα θρύμματα των καιρών, απειροελάχιστα δείγματα, της σπουδαιότητας του μεγάλου Κουρατσώνα, ορεινής στράτας, με αμέτρητους οικισμούς, οχυρά, ορεινούς γόνιμους κάμπους και πλαγιές της φλογέρας των βοσκών! Ανθισμένα βουνά που απέχουν λίγες ώρες δρόμο, ελάχιστα «στάδια» από τις ακτές της Λέσβου και το Πέλαγος! Το Αιγαίο της Γαλάζιας μας Πατρίδας!

 

με την αρχαία εγκατάσταση

με τα θεμέλια

και τις παραστάδες παντού

και τα σπασμένα πιθάρια

με το Οχυρό στου Μπουφ’ του Β’νάρ’

με το τείχος

και την άφθονη κεραμική

Παρασκευή, 12 Απριλίου 2019 15:55

Κουρατσώνας Δ

 

Οι βορινές του πλαγιές, χαράζονται από ρεματιές, οι οποίες φέρνουν τα νερά σε παρακλάδια του μεγάλου Βούλγαρη, που έρχεται δυτικά στην Αρχαία Άντισσα! Ένα μόνο, που περνά από το Σκαλοχώρι, η Λαγκάδα, βγαίνει ανατολικά της! Αυτές τις πλαγιές τις όργωναν οι αρχαίες λιθόστρωτες στράτες, που περνούσαν ανάμεσα σε οικισμούς, αγροικίες και οχυρωμένες θέσεις, «φυλάκια» προστασίας των δρόμων και των ιδιοκτησιών! Αμέτρητα αλώνια που μένουν ακόμα, είναι σκόρπια παντού! Πατητήρια σταφυλιών, μπερδεμένα με τις λαξευμένες λάρνακες, είναι κι αυτά παρόντα! Και τώρα, τα κουδούνια, τα μαντριά, κυριαρχούν στον τόπο! Η βελανιδιά, φυτεμένη παντού, είναι πια απομεινάρι, δασικό είδος, μακριά από την χρυσοφόρα εκμετάλλευσή της, για την επεξεργασία του δέρματος! Τώρα το γάλα, η διάθεση του, το τυρί, το κρέας, οι ζωοτροφές, οι επιζωοτίες, τα φορτωμένα αγροτικά, επικρατούν παντού και στο περήφανο βουνό! Μένουν οι νερόμυλοι της Λαγκάδας πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και τα θεμέλια, οι βρύσες, σημάδια αρχαίων και μεσαιωνικών οικισμών! Έτσι, χαμηλά, σε μια ρεματιά, επάνω από τον παλιό δρόμο ο Καβούρος, ένας μικρός μεσαιωνικός οικισμός, με θεμέλια, κεραμική, μια υπέροχη βρύση, αλώνια και σέτια1, είναι πια αγροτική περιφέρεια! Πιο ψηλά, σε κάτι οροπέδια, που σωστά τα ονομάζουν Μπαγίρι, βρήκαμε πρόσφατα, εκτός από την μεγάλη αρχαία εγκατάσταση, ακόμα ένα μικρό μεσαιωνικό οικισμό, με το ερείπιο του Ταξιάρχη του! Αυτό κάτω από την νέα παράκαμψη προς Βατούσα!2 Και ακόμα πιο πάνω, κάτω από τα κάθετα πρέμνα που ορθώνονται επάνω από το Σκαλοχώρι, τα Αγρίδια του 1548, ο Αϊ Γιώργης, που το 2003, δίπλα του είχε μια τεράστια καρυδιά, έχει και αυτός γύρω του τα απομεινάρια ενός ακόμα μικρού οικισμού, με κολώνες του παλιού ναού (4 αράβδωτους κίονες) και μια υπέροχη βρύση, με τα νερά κάποιας πηγής του βουνού! Αυτό το νερό χρησιμοποιήθηκε στο σημερινό χωριό. Πρόκειται για το περίεργο τοπωνύμιο Αδιάκια!3

Οι οικισμοί που έχουν καταγραφεί, πολλαπλασιάζονται κάτω από τον αμαξιτό δρόμο, μέχρι την θάλασσα, δείχνοντας την κατανομή των αγροτικών κοινωνιών, κάτω από τη διαχείριση της γης από διάφορα εξουσιαστικά σχήματα! Πάντα οι ελέω κληρονομικώ δικαίω κάστες των ολίγων με την εκλογίκευση και τον φόβο της μεταφυσικής ιεροσύνης!

1 Περπατώντας τη Λέσβο (Μάκη Αξιώτη) Τομ Α σελ. 409

2 Μπαγίρι Κουρατσώνα Εμπρος 25/10/17, 1/11/17

3 Μάκης Αξιώτης 21/8/2003

 

 

με κορφές

και ρεματιές

με τον Καβούρο

και τον Αϊ Γιώργη στα Αδιάκια

με τις κολώνες

τα νερά

και την τεράστια καρυδιά

Τρίτη, 02 Απριλίου 2019 15:19

Κουρατσώνας Γ’

 

 

Ανηφορίζοντας από τον ορεινό κάμπο του Λάκκου, στην νότια πλαγιά του βουνού, το δάσος είναι πυκνό, με αυλάκια νερού και γιδόστρατες! Η Δρυς (Quercus ithabulensis), το πάλαι ποτέ «χρυσοφόρο» δένδρο, ο Πρίνος (Quercus coccifera), η Τρικοκκιά (Crataegus monogyna), ο Κότσινας (Phyllirea latifolia), o Μελιός (Fraxinus angustifolia), η Αρκομηλιά (Prunus coccomilia), η Αγριοδαμασκηνιά (Prunus spinosa), ακολουθούν μέχρι το οροπέδιο της κορυφής! Ανάμεσα ρους σέτια ξεχασμένα, γκιόλες και στρώμα ο υπέροχος κρόκος (Crocus biflorus)!

Επάνω ανοίγεται μια μεγάλη έκταση, με οροπέδια που καλλιεργήθηκαν και μακρινές μάνδρες, ενώ προβάλλουν βραχώδεις εντυπωσιακές κορφές ηφαιστειακών πετρωμάτων, όπως αυτές πάνω από το Σκαλοχώρι, στα βόρεια πρέμνα του βουνού. Στην νότια -λοιπόν- πλευρά, εκεί που καταλήγει το ανέβασμα από τον Λάκκο, υπάρχουν δύο άλλες «κορυφώσεις»! Η δυτική, αποτελείται από τα ανώμαλα ηφαιστειακά βράχια ενώ κοντά της, προς τα ανατολικά, υπάρχει η υψηλότερη κορυφή του βουνού, που σχηματίζει μικρό οροπέδιο και φέρει το τριγωνομετρικό των 786 μ. Είναι ο Πυργίσκος*, και υπάρχει βλάστηση και μια απέραντη περισκοπική θέα! Εδώ επάνω υπάρχει ένας περίβολος, αρκετά μεγάλος που περνά από το τριγωνομετρικό και καλύπτει την δυτική πλευρά του οροπεδίου. Πρόκειται για τείχος από μεγάλους και μικρότερους λίθους πλάτους 2 μέτρων και σε ορισμένα ανατολικά του σημεία φτάνει στο ύψος των 3 μ. Δίπλα στο τριγωνομετρικό, παρατηρούνται θεμέλια κτίσματος, ενώ η κεραμική λείπει (μόνο δύο όστρακα από κόκκινο πηλό)!

Αν και το «τείχος» μοιάζει με τους μακρούς τοίχους του βουνού που χωρίζουν ιδιοκτησίες, τούτο μάλλον πρόκειται για πρόχειρο, αρχαίο περίβολο, ίσως μια αμυντική γραμμή, στην κορυφή του βουνού με τους αμέτρητους αρχαίους τόπους στις πλαγιές του. Τα Λεπρίνια και οι ορεινοί κάμποι στο νοτιά, τα σημαντικά οικιστικά ευρήματα, κάτω από τον νέο δρόμο (Οκτ. 2017), οι γνωστές θέσεις του Αϊ Λια των Παρακοίλων και στην πλευρά του προς τα βορινά παράλια, την Αρχαία Άντισσα! Είναι εντυπωσιακή και πολυδαίδαλη η έκταση της «κορυφής» του Κουρατσώνα, με τα οροπέδια και τις αρκετές απόκρημνες κορυφώσεις! Τώρα παντού αντηχούν τα κουδούνια των προβάτων, που ανηφορίζουν από όλες τις μεριές, εδώ επάνω!

* Τον περίβολο περιγράφει ο Βασίλης Κουμαρέλας (Αιολικά Νέα, τ. 16, Ιαν. 1990, σελ. 15) που το υπολογίζει 60x40 μ. και αναφέρει την κορυφή «Καλετζικ» (μικρό κάστρο) που ταιριάζει στην επίσημη ονομασία «Πυργίσκος»!

** Στην έρευνα συμμετείχαν και οι Μάκης Παυλέλης και Απόστολος Μακαρατζής

με υπέροχα δένδρα

και στρωμένα με τον κρόκο 

με μεγάλα οροπέδια γύρω του

με περίβολο

ύψους 3 μέτρων

και κτίσματα ο Πυργίσκος

βιγλίζει τα πάντα γύρω!

Πέμπτη, 28 Μαρτίου 2019 16:52

Ορεινοί κάμποι

 

Ο δρόμος από την Ανεμώτια, μέσα στην υπέροχη ορεινή βλάστηση, στα νερά, στις διάσπαρτες μάντρες, έρχεται στη νότια πλαγιά του Κουρατσώνα, κάτω από τον Πυργίσκο! Καταλήγει εκεί, που πριν από χρόνια έφταναν εδώ από το καλοφτιαγμένο λιθόστρωτο! Σε ένα οροπέδιο, που το κλείνουν από το νοτιά τα Λεπρίνια και ξενερίζει στα ρέματα που περνούν μέσα από το χωριά. Ένας ορεινός Κάμπος, μια επίπεδη, πάλαι ποτέ καλλιεργημένη έκταση, χωρισμένη σε χωράφια, και τριγυρισμένη από τους ριζιμιούς βράχους του βουνού, κατάφυτους από τα ψηλά δένδρα, τα σκεπασμένα από την υγρασία και τα γαλαζωπά βρύα! Βελανιδιές, κότσινες, πρίνοι, μελιοί, κράταιγοι! Θα τους δούμε στην ανηφοριά προς την κορφή! Οι πηγές, αστείρευτες, σε φρεάτια, σωλήνες και γούρνες, χαρακτηρίζουν τούτο τον κάμπο, τον λάκκο! Γκιόλες και παντού τα νερά, καρυδιές και ίσως πριν αμπέλια και σιτηρά. Ένα τεράστιο αλώνι και τα σκόρπια σπιτάκια, ενός μικρού ορεινού οικισμού, από όπου ξεκινούν τεράστια ξεροτρόχαλα ντουβάρια, με ξεχασμένα σύρματα, που δείχνουν, μέχρι την κορυφή, τις ιδιοκτησίες, τώρα παραδομένες στην κτηνοτροφία. Είναι τα πάλαι ποτέ κατοικημένα βουνά του νησιού, με τα χαμένα σέτια, με τις λιθόστρωτες στράτες, τα σιτάρια με τα αλώνια και τα αμπέλια με τα λαξευμένα στον βράχο, πατητήρια. Παντού θεμέλια και σπασμένα λαγήνια! Κομμένοι κορμοί, ίσως από πεσμένα δέντρα, ίσως και όχι, ζεσταίνουν στα ντόπια αλλά και στα αθηναϊκά τζάκια! Ανοιγμένα καρύδια, δείχνουν την παρουσία του σκίουρου και από πάνω κρώζει το όρνιο, ο μεγάλος ,κατάμαυρος κόρακας (Corax corax)! Είσαι σε ένα δάσος με τα σημάδια της ήμερης ζωής!

Μέσα στην γούρνα ζει ένα υδρόβιο φυτό (Ζannichellia palustris), ενώ η μικρή Lemna, πρασινίζει την διπλανή γκιόλα! Παντού οργιάζει η ζωή, η ομορφιά και ανάμεσα τους, σκόρπια, τα σημάδια της ανθρώπινης διαχρονικής παρουσίας!

με τα χωράφια

το μεγάλο αλώνι

με σπιτάκια

και μάντρες παντού

με τις πηγές

τα εντυπωσιακά ντουβάρια του βουνού

και τα κομμένα δένδρα!

Τετάρτη, 20 Μαρτίου 2019 11:12

Κουρατσώνας Α

 

Στις 3 Μαρτίου ανηφορίσαμε στην κορφή!* Όμως ο «Κουρατσώνας» δεν είναι ένα τοπωνύμιο, που ανήκει σε ένα βουνό, έναν απλό γεωμορφολογικό σχηματισμό, ανάμεσα στην Ανεμώτια, το Σκαλοχώρι και την Βατούσα! Υπήρξε κάποτε λάβα, που την εκτόξευε ένα από τα ηφαίστεια, του δυτικού νησιού, αυτό που έφτιαξε και τον κάμπο που είναι γεμάτος αμπέλια! Έτσι κλείνει την Ανεμώτια από τα δυτικά, με την κορφή Καλακούκι (736 μ.), ορθώνεται στα Ανατολικά της Βατούσας, και είναι το μοναδικό, απόκρημνο φόντο, με τον Πυργίσκο (788 μ.) στα νότια του Σκαλοχωρίου! Από αυτή την βορινή του πλευρά, κατηφορίζουν ορμητικά ρέματα και δημιουργούν τις ρεματιές του παλιού δρόμου, μετά το Σκαλοχώρι! Όλα αυτά καταλήγουν στα δυτικά, στον μεγάλο Βούλγαρη. Από την νότια πλευρά του, τα υψώματα Λεπρίνια, αρχίζει το βύθισμα της μεγαλόπρεπης Ποταμιάς που εκβάλλει στον κόλπο της Καλλονής και στα ΝΔ συνεχίζεται με τον πευκόφυτο Άη Λια, εκεί στο πλάτωμα του Πήγαδου ! Αυτά θα τα δούμε διαδοχικά, αρχίζοντας από την Ανεμώτια, ανηφορίζοντας προς τα δυτικά, επάνω από το χωριό! Ρέματα παντού, μικροί καταρράκτες, το νερό ξεχειλά και σχηματίζει το ρέμα που διασχίζει το χωριό και γύριζε παλιά τρεις νερόμυλους, μέσα σ’ αυτό, πριν καταλήξει στον κάμπο, σαν απαρχή της Ποταμιάς! Δένδρα γεμάτα λειχήνες, μάντρες και ένα ξεχασμένο λιθόστρωτο, που οδηγούσε από το χωριό σε ορεινούς κάμπους! Παντού ξεροτρόχαλοι τοίχοι και σέτια, καλυμμένα τώρα από την πυκνή βλάστηση, τόποι αφημένοι τώρα στην βόσκηση! Παντού οι γκιόλες, οι μεγάλες «ποτίστρες» των βουνών και πολλά πλατάνια! Έτσι και τα στοιχειά τα γουβιασμένα, 5-6 αιωνόβια δένδρα ,δίπλα στον δρόμο, σε ένα ποταμάκι που ξενερίζει μια ξεχωριστή «γκιόλα-λιμνούλα», με ένα πράσινο χαλί! Πρόκειται για το μικροσκοπικό φυτό που επιπλέει σ’ αυτούς τους υγρότοπους των βουνών, την Lemna! Έχουν γίνει κάτι μελέτες που το παρουσιάζουν σαν εχθρό της ανάπτυξης των προνυμφών των κουνουπιών! Η απέραντη εξελικτική ποικιλομορφία των ανοικτών οικοσυστημάτων! Κάτω από αυτό το στρώμα, ένα άλλο μικροσκοπικό φύκος, μια πράσινη άλγη, παίζει τον ρόλο της, πυκνή, τρέφοντας αμέτρητα είδη της μικροπανίδας. Έτσι μάζεψα και λίγη απέραντη ζωή του μικρόκοσμου του βουνού!

*Η εξερεύνηση έγινε μαζί με τον Μάκη Παυλέλη και τον Απόστολο Μακαρατζή.

πριν ανοιχτούν δρόμοι

Αφήνοντας την Ανεμώτια

βρίσκουμε το λιθόστρωτο

γλάστρες για τα ζώα

Πλατάνια

σημαδεμένα από τον χρόνο

υγρότοπους με Lemna

Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019 17:25

Οι Νερόμυλοι στη Γέρα*

Το σιτάρι και το κριθάρι ήταν ,όπως είδαμε, βασικό φορολογούμενο προϊόν στην Οθωμανοκρατία**. Μικρές ποσότητες τις άλεθαν στους ιδιωτικούς πέτρινους μύλους, ίσως για τα φουρνάκια των σπιτιών, αλλά στο νησί, η δύναμη του νερού ήταν αυτή που συντήρησε πάρα πολλούς νερόμυλους και μόνο λίγους ανεμόμυλους! Οι νερόμυλοι δούλευαν με μικρή, οριζόντια φτερωτή, εκτός από λίγους που έφεραν την μεγάλη κάθετη φτερωτή, όπως του ανεμόμυλου! Και φορολογούνταν αδρά, αφού αποτελούσαν «ακριβές» προβιομηχανικές εγκαταστάσεις, με ιδιαίτερο δίκαιο διανομής νερού και κληρονομικό καθεστώς! Στη Γέρα υπάρχουν τα ερείπια επτά νερόμυλων και μια θέση χωρίς κατάλοιπα! Καταγράφηκαν ο Νερόμυλος στον Μπαχτσέ της Πατρικούς (2), του 1850, ο μόνος με συνεχή λειτουργία από πηγές, και οι υπόλοιποι 7, ξερόμυλοι, από δεσιές ποταμών, με λειτουργία 6-9 μήνες! Είναι ο Νερόμυλος του «Κανάκη» (1) με τον πλάτανο στην κορφή του, ο παλαιότερος Νερόμυλος της Αγίας Μαρίνας (4), ο Νερόμυλος στο Μονέρι, που αναστηλώθηκε (5), ένας προς τη Ζώσα (3) και ένας πιο κάτω, προς τη Μάνα! Όλοι δούλευαν με δεξαμενές νερού! Τέλος, στον Παλαιόκηπο, υπήρχε ο Νερόμυλος του Ταπανλή (6), με κάθετη φτερωτή! Όμως το 1548, αναφέρονται 11 νερόμυλοι και μάλιστα 4 στο Σαπούνι, 2 στον Σκόπελο, 3 στον Μεσαγρό, 1 στον Παλαιόκηπο, 1 στο Μονέρι και 1 στο Σαβατούδι! Βλέπουμε να φορολογούνται ανάλογα με τον χρόνο λειτουργίας! Δύο στο Μεσαγρό και στον Σκόπελο, από πηγές (12 μήνες) από 60 άσπρα!! Μετά 6 από 30 Α, με 6 μήνες λειτουργία, ενδιάμεσα 3 μύλοι 40-45 Α ,για 8-9 μήνες και του Παλαιόκηπου, με τα 8 μόνο σπίτια, με 25 Α για 5 μήνες λειτουργία! Να σκεφτούμε ότι οι ελαιόμυλοι φορολογούνται μόνο 3 Α τον χρόνο! Δεν γνωρίζω πού ήταν ο μύλος του Σκοπέλου, που λειτουργούσε όλο τον χρόνο με πηγές και οι 4 Νερόμυλοι στο Σαπούνι (μετά Πλακάδος)! Ίσως ο ένας να ήταν αυτός επάνω από τη Μάνα! Σίγουρα ο Νερόμυλος του Μεσαγρού, με τις πηγές, ήταν στην θέση αυτού του 1850 και οι άλλοι δύο στον ποταμό, προς την Ζώσα! Του Παλαιοκήπου είναι γνωστός και στο Μονέρι ανακαινίστηκε και έδωσε στο χωριό το όνομα Καμάρα! Άγνωστη είναι επίσης η θέση στο Σαμπατούδι, ενώ του Κανάκη ο μύλος, ήταν ο ξερόμυλος των 8 μηνών, του Σκοπέλου! Πάντα αληθοφανείς υποθέσεις, στηριγμένες στα υπάρχοντα ερειπωμένα κτίσματα! Και μένει ξεκάρφωτος, αυτός της Αγίας Μαρίνας, που τον θεώρησα, σαν κατασκευή, ίσως το παλαιότερο, σωζόμενο κτίσμα (Βυζαντινός ;)

*Από 26-11-98 έως 6-7-2004, στο «Οδοιπορικό» του Εμπρός, περιγράφηκαν όλοι οι νερόμυλοι του Νησιού. Μέσα σ’ αυτούς και της Γέρας(6-5-99 έως 1-7-99). Μετά αναλύθηκε λεπτομερώς η λειτουργία τους και οι τύποι τους στη διδακτορική μου διατριβή (Βιβλίο: Υδρόμυλοι Αιολίδα, Μυτιλήνη 2009)

**Κώστας Καμπουρίδης, Λέσβος 1548, Μύλοι σελ. 712 (Θεσ/κη 2016)

Μύλος Μεσαγρού 1850

Μύλος Κανάκη

Μύλος Αγίας Μαρίνας

Μύλος προς Μάνα

Μύλος Μονεριού και Αναστύλωση

Μύλος προς Ζώσα

Μύλος Ταπανλή και δεξαμενή

 

 

Παρασκευή, 08 Μαρτίου 2019 17:19

Της Εγγλέζας η Μηχανή στο Πέραμα

 

Μέσα στην ιστορική περίοδο του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα και του πρώτου μισού του 20ου, στο Βιομηχανικό Πέραμα, ξεχωριστή θέση κατέχει το Εργοστάσιο της Εγγλέζας, μεταξύ του λιμανιού και της περιοχής Αμπάρια, προς τα νότια, όπου λειτούργησε το ελαιοτριβείο του Θεόδωρου Φράγκου. Το «Εργοστάσιον της Αγγλίδος» (Μουχτούρης 1909), ήταν ένα υψηλό, κεντρικό κτήριο με χαμηλότερο πλάγιο και υψηλότερο πίσω, με δίρριχτη μυτερή στέγη, ένα καπνοδόχο και γύρω οι μπατές και τα γραφεία. Παράξενο κτίσιμο από ανοιχτόχρωμο, κιτρινωπό τούβλο και την στέγη με πλάκες τσίγκου. Είχε και αλευρόμυλο, αντλία που αντλούσε θαλασσινό νερό, δύο πιεστήρια με τις αντλίες και τον μύλο, με δύο μυλόπετρες, δύο ατμολέβητες Λάγκασαηρ και σιδηροτροχιές με 10 βαγονέτα προς την σκάλα του, στη θάλασσα. Επίσης ερχόταν νερό στο εργοστάσιο, από πηγή ιδιόκτητη, στη Δρόμα, 4 χλμ. από αυτό. Ανήκε αρχικά στην Πριγκίπισσα Άννα ντε Λουζινιάν, η οποία το είχε με Οθωμανικούς τίτλους της 13ης Μαρτίου του 1903! (1322 από Εγίρας). Στις 21 Δεκεμβρίου 1924 με το θάνατό της, το κληρονομεί ο Αλμπέρ Εδγούρδ Σλίνγκσμπεη. Το συγκρότημα το έχει στην κατοχή του το 1934, ο Μυτιληνιός Χριστόφορος Ε. Ευστρατίου! Η Εταιρία Εργοστάσια Αλεξάνδρου Π. Βασιλείου (Παναγιώτης, Λέανδρος και Γεώργιος), κατέχουν το μεγάλο Ελαιοτριβείο-Πυρηνεργοστάσιο-Αλευρόμυλο στα Λουτρά με τους δύο υπέροχους καπνοδόχους, από το 1891 (μαρμάρινη πλάκα 4 Δεκ. 1891 ΑΠ.Β), ενώ στη Σκάλα, από το 1909, υπάρχει το Ελαιοτριβείο της Ειρήνης Α. Βασιλείου (μετά Ζαΐρα). Η οικογένεια έχει υπέροχο Πύργο, πίσω από το συγκρότημα των Λουτρών και το ελαιοτριβείο των Μυστεγνών (το 1891-92 ελαιόμυλος).

Η Εταιρία, για να παίρνει ελιές και από τη Γέρα, έχει κτίσει αποθήκες με σκάλα (τα Αμπάρια) και μεταφέρει με μαούνες απέναντι τις ελιές. Το 1923 κτίζει δίπλα και εργοστάσιο, το οποίο το 1930 το αγοράζει ο Σωτήρης Πολυχρονίδης και το δίνει μετά στον γαμπρό του Θεόδωρο Φράγκου (επιγραφή ΣΙΠ 1924). Το πουλά και αμέσως, το 1934 αγοράζει το εργοστάσιο της «Εγγλέζας» ,μαζί με την πηγή, στην τιμή του 1.200.000 δρχ*. Έτσι έρχεται και εγκαθίσταται στο Βιομηχανικό Πέραμα!

Τον Ιούλιο του 1954 η Εταιρεία Εργοστασίων Αλ. Βασιλείου** (στους τρεις έχει προστεθεί και ο Κων/νος Αλ. Βασιλείου) πουλά το εργοστάσιο, μαζί με την πηγή και το υδραγωγείο, στην Ανώνυμο Ελληνική Εταιρεία Ηλεκτρισμού ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ, στην τιμή των 372.000 δρχ. Εγκαθίστανται οι ηλεκτρογεννήτριες, το ηλεκτρικό ρεύμα περνά με υποβρύχιο καλώδιο προς τη Μυτιλήνη (Κουρουμπακάλη) και τελικά το εργοστάσιο, μαζί με αυτό της Μυτιλήνης, αγοράζεται από τη ΔΕΗ!

Βιβλιογραφία:

«Περπατώντας τη Λέσβο» τόμοι Α, Β, Μάκη Αξιώτη

«Στα Χνάρια τα Παλιά», Μάκη Αξιώτη

* Συμβόλαιο αγοραπωλησίας 1934

** Συμβόλαιο αγοραπωλησίας 1954. Προσωπική επικοινωνία με Σωτήρη Φράγκου!

το εργοστάσιο της Εγγλέζας (1976)

αγοράζουν οι ελαιοβιομήχανοι Αφοί Βασιλείου

με το εργοστάσιο του 1891 στα Λουτρά

τον Πύργο πίσω από αυτό

και το ελαιοτριβείο της Σκάλας

Το «Σωτήρης Ι Πολυχρονίδης», στα Αμπάρια

μετά ελαιοτριβείο Θεόδωρου Φράγκου, στα Αμπάρια (του Βασιλείου)

Σελίδα 1 από 8
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top