FOLLOW US
Μάκης Αξιώτης

Μάκης Αξιώτης

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Πέμπτη, 18 Απριλίου 2019 17:53

Κουρατσώνας Ε’

Από την Ανεμώτια ένας δρόμος που έρχεται προς τα ΝΔ, περνά από πλαγιές που αντικρίζουν προς τα ΝΑ, την τεράστια λεκάνη με τις αμέτρητες ρεματιές της Ποταμιάς! Ο ελαιώνας υπάρχει παντού, και κάτω φαίνεται το μικρό Μοναστηρέλι! Αυτός ο δρόμος έρχεται αρκετά ψηλά, στην ΝΑ πλαγιά του υψώματος Λεπρίνια, που κλείνει τον ορεινό κάμπο Λάκκος, κάτω από την σκιά του Πυργίσκου. Ο δρόμος καταλήγει στον Πήγαδο του Αϊ Λιά! Το 2001, σ’ αυτόν τον δρόμο, πριν την πηγή στον Πλάτανο του Καζάνζη, στην ομαλή πλαγιά και δίπλα σε μια ερειπωμένη μάντρα, εντόπισα μια οικιστική εγκατάσταση, με θεμέλια κτισμάτων, αμέτρητους λαξευμένους λίθους και πακτωμένους παραστάτες, κεραμική από κόκκινο πηλό και τεφρά Λεσβιακά αγγεία και άφθονα κομμάτια πιθαριών! Μια αρχαία εγκατάσταση, που ανηφορίζει προς την κορυφή του υψώματος! Σίγουρα όμως αυτή είχε σχέση με την άλλη οχυρωμένη θέση, εκατό μέτρα ανατολικά της, κάτω από τον δρόμο! Εδώ με ένα αυχένα, που έχει ένα ωραίο «ντάμι» με το μεγάλο του αλώνι, προβάλλει επάνω από το χάος, του Μπουφ’ του Β’νάρ’! (το βουνάρι που ακούγεται, ο εξαφανισμένος πια μπούφος). Από τον αυχένα ανεβαίνει ομαλά η άκρη, φύσει οχυρή στις τρεις πλευρές και με τείχος, από Λεσβία, χαλαρή δομή, που τον κλείνει εγκάρσια! Κεραμική άφθονη από άγραφα αγγεία, ανάμεσα τους και τεφρά Λεσβιακά και λίγα μελαμβαφή όστρακα, όπως και στρωτήρες στέγης, από πιθανό κτίσμα της άκρης, είναι διάσπαρτα στον χώρο! Αυτό το Οχυρό, έλεγχε όλο το Πέρασμα της Ποταμιάς, με τους οικισμούς στις Καριές βόρεια και της Νταγαμής, στις πλαγιές της Ίσσας, νότια, με προπύργιο την Ξηροκαστρινή! Είναι κι αυτά τα θρύμματα των καιρών, απειροελάχιστα δείγματα, της σπουδαιότητας του μεγάλου Κουρατσώνα, ορεινής στράτας, με αμέτρητους οικισμούς, οχυρά, ορεινούς γόνιμους κάμπους και πλαγιές της φλογέρας των βοσκών! Ανθισμένα βουνά που απέχουν λίγες ώρες δρόμο, ελάχιστα «στάδια» από τις ακτές της Λέσβου και το Πέλαγος! Το Αιγαίο της Γαλάζιας μας Πατρίδας!

 

με την αρχαία εγκατάσταση

με τα θεμέλια

και τις παραστάδες παντού

και τα σπασμένα πιθάρια

με το Οχυρό στου Μπουφ’ του Β’νάρ’

με το τείχος

και την άφθονη κεραμική

Παρασκευή, 12 Απριλίου 2019 15:55

Κουρατσώνας Δ

 

Οι βορινές του πλαγιές, χαράζονται από ρεματιές, οι οποίες φέρνουν τα νερά σε παρακλάδια του μεγάλου Βούλγαρη, που έρχεται δυτικά στην Αρχαία Άντισσα! Ένα μόνο, που περνά από το Σκαλοχώρι, η Λαγκάδα, βγαίνει ανατολικά της! Αυτές τις πλαγιές τις όργωναν οι αρχαίες λιθόστρωτες στράτες, που περνούσαν ανάμεσα σε οικισμούς, αγροικίες και οχυρωμένες θέσεις, «φυλάκια» προστασίας των δρόμων και των ιδιοκτησιών! Αμέτρητα αλώνια που μένουν ακόμα, είναι σκόρπια παντού! Πατητήρια σταφυλιών, μπερδεμένα με τις λαξευμένες λάρνακες, είναι κι αυτά παρόντα! Και τώρα, τα κουδούνια, τα μαντριά, κυριαρχούν στον τόπο! Η βελανιδιά, φυτεμένη παντού, είναι πια απομεινάρι, δασικό είδος, μακριά από την χρυσοφόρα εκμετάλλευσή της, για την επεξεργασία του δέρματος! Τώρα το γάλα, η διάθεση του, το τυρί, το κρέας, οι ζωοτροφές, οι επιζωοτίες, τα φορτωμένα αγροτικά, επικρατούν παντού και στο περήφανο βουνό! Μένουν οι νερόμυλοι της Λαγκάδας πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και τα θεμέλια, οι βρύσες, σημάδια αρχαίων και μεσαιωνικών οικισμών! Έτσι, χαμηλά, σε μια ρεματιά, επάνω από τον παλιό δρόμο ο Καβούρος, ένας μικρός μεσαιωνικός οικισμός, με θεμέλια, κεραμική, μια υπέροχη βρύση, αλώνια και σέτια1, είναι πια αγροτική περιφέρεια! Πιο ψηλά, σε κάτι οροπέδια, που σωστά τα ονομάζουν Μπαγίρι, βρήκαμε πρόσφατα, εκτός από την μεγάλη αρχαία εγκατάσταση, ακόμα ένα μικρό μεσαιωνικό οικισμό, με το ερείπιο του Ταξιάρχη του! Αυτό κάτω από την νέα παράκαμψη προς Βατούσα!2 Και ακόμα πιο πάνω, κάτω από τα κάθετα πρέμνα που ορθώνονται επάνω από το Σκαλοχώρι, τα Αγρίδια του 1548, ο Αϊ Γιώργης, που το 2003, δίπλα του είχε μια τεράστια καρυδιά, έχει και αυτός γύρω του τα απομεινάρια ενός ακόμα μικρού οικισμού, με κολώνες του παλιού ναού (4 αράβδωτους κίονες) και μια υπέροχη βρύση, με τα νερά κάποιας πηγής του βουνού! Αυτό το νερό χρησιμοποιήθηκε στο σημερινό χωριό. Πρόκειται για το περίεργο τοπωνύμιο Αδιάκια!3

Οι οικισμοί που έχουν καταγραφεί, πολλαπλασιάζονται κάτω από τον αμαξιτό δρόμο, μέχρι την θάλασσα, δείχνοντας την κατανομή των αγροτικών κοινωνιών, κάτω από τη διαχείριση της γης από διάφορα εξουσιαστικά σχήματα! Πάντα οι ελέω κληρονομικώ δικαίω κάστες των ολίγων με την εκλογίκευση και τον φόβο της μεταφυσικής ιεροσύνης!

1 Περπατώντας τη Λέσβο (Μάκη Αξιώτη) Τομ Α σελ. 409

2 Μπαγίρι Κουρατσώνα Εμπρος 25/10/17, 1/11/17

3 Μάκης Αξιώτης 21/8/2003

 

 

με κορφές

και ρεματιές

με τον Καβούρο

και τον Αϊ Γιώργη στα Αδιάκια

με τις κολώνες

τα νερά

και την τεράστια καρυδιά

Τρίτη, 02 Απριλίου 2019 15:19

Κουρατσώνας Γ’

 

 

Ανηφορίζοντας από τον ορεινό κάμπο του Λάκκου, στην νότια πλαγιά του βουνού, το δάσος είναι πυκνό, με αυλάκια νερού και γιδόστρατες! Η Δρυς (Quercus ithabulensis), το πάλαι ποτέ «χρυσοφόρο» δένδρο, ο Πρίνος (Quercus coccifera), η Τρικοκκιά (Crataegus monogyna), ο Κότσινας (Phyllirea latifolia), o Μελιός (Fraxinus angustifolia), η Αρκομηλιά (Prunus coccomilia), η Αγριοδαμασκηνιά (Prunus spinosa), ακολουθούν μέχρι το οροπέδιο της κορυφής! Ανάμεσα ρους σέτια ξεχασμένα, γκιόλες και στρώμα ο υπέροχος κρόκος (Crocus biflorus)!

Επάνω ανοίγεται μια μεγάλη έκταση, με οροπέδια που καλλιεργήθηκαν και μακρινές μάνδρες, ενώ προβάλλουν βραχώδεις εντυπωσιακές κορφές ηφαιστειακών πετρωμάτων, όπως αυτές πάνω από το Σκαλοχώρι, στα βόρεια πρέμνα του βουνού. Στην νότια -λοιπόν- πλευρά, εκεί που καταλήγει το ανέβασμα από τον Λάκκο, υπάρχουν δύο άλλες «κορυφώσεις»! Η δυτική, αποτελείται από τα ανώμαλα ηφαιστειακά βράχια ενώ κοντά της, προς τα ανατολικά, υπάρχει η υψηλότερη κορυφή του βουνού, που σχηματίζει μικρό οροπέδιο και φέρει το τριγωνομετρικό των 786 μ. Είναι ο Πυργίσκος*, και υπάρχει βλάστηση και μια απέραντη περισκοπική θέα! Εδώ επάνω υπάρχει ένας περίβολος, αρκετά μεγάλος που περνά από το τριγωνομετρικό και καλύπτει την δυτική πλευρά του οροπεδίου. Πρόκειται για τείχος από μεγάλους και μικρότερους λίθους πλάτους 2 μέτρων και σε ορισμένα ανατολικά του σημεία φτάνει στο ύψος των 3 μ. Δίπλα στο τριγωνομετρικό, παρατηρούνται θεμέλια κτίσματος, ενώ η κεραμική λείπει (μόνο δύο όστρακα από κόκκινο πηλό)!

Αν και το «τείχος» μοιάζει με τους μακρούς τοίχους του βουνού που χωρίζουν ιδιοκτησίες, τούτο μάλλον πρόκειται για πρόχειρο, αρχαίο περίβολο, ίσως μια αμυντική γραμμή, στην κορυφή του βουνού με τους αμέτρητους αρχαίους τόπους στις πλαγιές του. Τα Λεπρίνια και οι ορεινοί κάμποι στο νοτιά, τα σημαντικά οικιστικά ευρήματα, κάτω από τον νέο δρόμο (Οκτ. 2017), οι γνωστές θέσεις του Αϊ Λια των Παρακοίλων και στην πλευρά του προς τα βορινά παράλια, την Αρχαία Άντισσα! Είναι εντυπωσιακή και πολυδαίδαλη η έκταση της «κορυφής» του Κουρατσώνα, με τα οροπέδια και τις αρκετές απόκρημνες κορυφώσεις! Τώρα παντού αντηχούν τα κουδούνια των προβάτων, που ανηφορίζουν από όλες τις μεριές, εδώ επάνω!

* Τον περίβολο περιγράφει ο Βασίλης Κουμαρέλας (Αιολικά Νέα, τ. 16, Ιαν. 1990, σελ. 15) που το υπολογίζει 60x40 μ. και αναφέρει την κορυφή «Καλετζικ» (μικρό κάστρο) που ταιριάζει στην επίσημη ονομασία «Πυργίσκος»!

** Στην έρευνα συμμετείχαν και οι Μάκης Παυλέλης και Απόστολος Μακαρατζής

με υπέροχα δένδρα

και στρωμένα με τον κρόκο 

με μεγάλα οροπέδια γύρω του

με περίβολο

ύψους 3 μέτρων

και κτίσματα ο Πυργίσκος

βιγλίζει τα πάντα γύρω!

Πέμπτη, 28 Μαρτίου 2019 16:52

Ορεινοί κάμποι

 

Ο δρόμος από την Ανεμώτια, μέσα στην υπέροχη ορεινή βλάστηση, στα νερά, στις διάσπαρτες μάντρες, έρχεται στη νότια πλαγιά του Κουρατσώνα, κάτω από τον Πυργίσκο! Καταλήγει εκεί, που πριν από χρόνια έφταναν εδώ από το καλοφτιαγμένο λιθόστρωτο! Σε ένα οροπέδιο, που το κλείνουν από το νοτιά τα Λεπρίνια και ξενερίζει στα ρέματα που περνούν μέσα από το χωριά. Ένας ορεινός Κάμπος, μια επίπεδη, πάλαι ποτέ καλλιεργημένη έκταση, χωρισμένη σε χωράφια, και τριγυρισμένη από τους ριζιμιούς βράχους του βουνού, κατάφυτους από τα ψηλά δένδρα, τα σκεπασμένα από την υγρασία και τα γαλαζωπά βρύα! Βελανιδιές, κότσινες, πρίνοι, μελιοί, κράταιγοι! Θα τους δούμε στην ανηφοριά προς την κορφή! Οι πηγές, αστείρευτες, σε φρεάτια, σωλήνες και γούρνες, χαρακτηρίζουν τούτο τον κάμπο, τον λάκκο! Γκιόλες και παντού τα νερά, καρυδιές και ίσως πριν αμπέλια και σιτηρά. Ένα τεράστιο αλώνι και τα σκόρπια σπιτάκια, ενός μικρού ορεινού οικισμού, από όπου ξεκινούν τεράστια ξεροτρόχαλα ντουβάρια, με ξεχασμένα σύρματα, που δείχνουν, μέχρι την κορυφή, τις ιδιοκτησίες, τώρα παραδομένες στην κτηνοτροφία. Είναι τα πάλαι ποτέ κατοικημένα βουνά του νησιού, με τα χαμένα σέτια, με τις λιθόστρωτες στράτες, τα σιτάρια με τα αλώνια και τα αμπέλια με τα λαξευμένα στον βράχο, πατητήρια. Παντού θεμέλια και σπασμένα λαγήνια! Κομμένοι κορμοί, ίσως από πεσμένα δέντρα, ίσως και όχι, ζεσταίνουν στα ντόπια αλλά και στα αθηναϊκά τζάκια! Ανοιγμένα καρύδια, δείχνουν την παρουσία του σκίουρου και από πάνω κρώζει το όρνιο, ο μεγάλος ,κατάμαυρος κόρακας (Corax corax)! Είσαι σε ένα δάσος με τα σημάδια της ήμερης ζωής!

Μέσα στην γούρνα ζει ένα υδρόβιο φυτό (Ζannichellia palustris), ενώ η μικρή Lemna, πρασινίζει την διπλανή γκιόλα! Παντού οργιάζει η ζωή, η ομορφιά και ανάμεσα τους, σκόρπια, τα σημάδια της ανθρώπινης διαχρονικής παρουσίας!

με τα χωράφια

το μεγάλο αλώνι

με σπιτάκια

και μάντρες παντού

με τις πηγές

τα εντυπωσιακά ντουβάρια του βουνού

και τα κομμένα δένδρα!

Τετάρτη, 20 Μαρτίου 2019 11:12

Κουρατσώνας Α

 

Στις 3 Μαρτίου ανηφορίσαμε στην κορφή!* Όμως ο «Κουρατσώνας» δεν είναι ένα τοπωνύμιο, που ανήκει σε ένα βουνό, έναν απλό γεωμορφολογικό σχηματισμό, ανάμεσα στην Ανεμώτια, το Σκαλοχώρι και την Βατούσα! Υπήρξε κάποτε λάβα, που την εκτόξευε ένα από τα ηφαίστεια, του δυτικού νησιού, αυτό που έφτιαξε και τον κάμπο που είναι γεμάτος αμπέλια! Έτσι κλείνει την Ανεμώτια από τα δυτικά, με την κορφή Καλακούκι (736 μ.), ορθώνεται στα Ανατολικά της Βατούσας, και είναι το μοναδικό, απόκρημνο φόντο, με τον Πυργίσκο (788 μ.) στα νότια του Σκαλοχωρίου! Από αυτή την βορινή του πλευρά, κατηφορίζουν ορμητικά ρέματα και δημιουργούν τις ρεματιές του παλιού δρόμου, μετά το Σκαλοχώρι! Όλα αυτά καταλήγουν στα δυτικά, στον μεγάλο Βούλγαρη. Από την νότια πλευρά του, τα υψώματα Λεπρίνια, αρχίζει το βύθισμα της μεγαλόπρεπης Ποταμιάς που εκβάλλει στον κόλπο της Καλλονής και στα ΝΔ συνεχίζεται με τον πευκόφυτο Άη Λια, εκεί στο πλάτωμα του Πήγαδου ! Αυτά θα τα δούμε διαδοχικά, αρχίζοντας από την Ανεμώτια, ανηφορίζοντας προς τα δυτικά, επάνω από το χωριό! Ρέματα παντού, μικροί καταρράκτες, το νερό ξεχειλά και σχηματίζει το ρέμα που διασχίζει το χωριό και γύριζε παλιά τρεις νερόμυλους, μέσα σ’ αυτό, πριν καταλήξει στον κάμπο, σαν απαρχή της Ποταμιάς! Δένδρα γεμάτα λειχήνες, μάντρες και ένα ξεχασμένο λιθόστρωτο, που οδηγούσε από το χωριό σε ορεινούς κάμπους! Παντού ξεροτρόχαλοι τοίχοι και σέτια, καλυμμένα τώρα από την πυκνή βλάστηση, τόποι αφημένοι τώρα στην βόσκηση! Παντού οι γκιόλες, οι μεγάλες «ποτίστρες» των βουνών και πολλά πλατάνια! Έτσι και τα στοιχειά τα γουβιασμένα, 5-6 αιωνόβια δένδρα ,δίπλα στον δρόμο, σε ένα ποταμάκι που ξενερίζει μια ξεχωριστή «γκιόλα-λιμνούλα», με ένα πράσινο χαλί! Πρόκειται για το μικροσκοπικό φυτό που επιπλέει σ’ αυτούς τους υγρότοπους των βουνών, την Lemna! Έχουν γίνει κάτι μελέτες που το παρουσιάζουν σαν εχθρό της ανάπτυξης των προνυμφών των κουνουπιών! Η απέραντη εξελικτική ποικιλομορφία των ανοικτών οικοσυστημάτων! Κάτω από αυτό το στρώμα, ένα άλλο μικροσκοπικό φύκος, μια πράσινη άλγη, παίζει τον ρόλο της, πυκνή, τρέφοντας αμέτρητα είδη της μικροπανίδας. Έτσι μάζεψα και λίγη απέραντη ζωή του μικρόκοσμου του βουνού!

*Η εξερεύνηση έγινε μαζί με τον Μάκη Παυλέλη και τον Απόστολο Μακαρατζή.

πριν ανοιχτούν δρόμοι

Αφήνοντας την Ανεμώτια

βρίσκουμε το λιθόστρωτο

γλάστρες για τα ζώα

Πλατάνια

σημαδεμένα από τον χρόνο

υγρότοπους με Lemna

Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019 17:25

Οι Νερόμυλοι στη Γέρα*

Το σιτάρι και το κριθάρι ήταν ,όπως είδαμε, βασικό φορολογούμενο προϊόν στην Οθωμανοκρατία**. Μικρές ποσότητες τις άλεθαν στους ιδιωτικούς πέτρινους μύλους, ίσως για τα φουρνάκια των σπιτιών, αλλά στο νησί, η δύναμη του νερού ήταν αυτή που συντήρησε πάρα πολλούς νερόμυλους και μόνο λίγους ανεμόμυλους! Οι νερόμυλοι δούλευαν με μικρή, οριζόντια φτερωτή, εκτός από λίγους που έφεραν την μεγάλη κάθετη φτερωτή, όπως του ανεμόμυλου! Και φορολογούνταν αδρά, αφού αποτελούσαν «ακριβές» προβιομηχανικές εγκαταστάσεις, με ιδιαίτερο δίκαιο διανομής νερού και κληρονομικό καθεστώς! Στη Γέρα υπάρχουν τα ερείπια επτά νερόμυλων και μια θέση χωρίς κατάλοιπα! Καταγράφηκαν ο Νερόμυλος στον Μπαχτσέ της Πατρικούς (2), του 1850, ο μόνος με συνεχή λειτουργία από πηγές, και οι υπόλοιποι 7, ξερόμυλοι, από δεσιές ποταμών, με λειτουργία 6-9 μήνες! Είναι ο Νερόμυλος του «Κανάκη» (1) με τον πλάτανο στην κορφή του, ο παλαιότερος Νερόμυλος της Αγίας Μαρίνας (4), ο Νερόμυλος στο Μονέρι, που αναστηλώθηκε (5), ένας προς τη Ζώσα (3) και ένας πιο κάτω, προς τη Μάνα! Όλοι δούλευαν με δεξαμενές νερού! Τέλος, στον Παλαιόκηπο, υπήρχε ο Νερόμυλος του Ταπανλή (6), με κάθετη φτερωτή! Όμως το 1548, αναφέρονται 11 νερόμυλοι και μάλιστα 4 στο Σαπούνι, 2 στον Σκόπελο, 3 στον Μεσαγρό, 1 στον Παλαιόκηπο, 1 στο Μονέρι και 1 στο Σαβατούδι! Βλέπουμε να φορολογούνται ανάλογα με τον χρόνο λειτουργίας! Δύο στο Μεσαγρό και στον Σκόπελο, από πηγές (12 μήνες) από 60 άσπρα!! Μετά 6 από 30 Α, με 6 μήνες λειτουργία, ενδιάμεσα 3 μύλοι 40-45 Α ,για 8-9 μήνες και του Παλαιόκηπου, με τα 8 μόνο σπίτια, με 25 Α για 5 μήνες λειτουργία! Να σκεφτούμε ότι οι ελαιόμυλοι φορολογούνται μόνο 3 Α τον χρόνο! Δεν γνωρίζω πού ήταν ο μύλος του Σκοπέλου, που λειτουργούσε όλο τον χρόνο με πηγές και οι 4 Νερόμυλοι στο Σαπούνι (μετά Πλακάδος)! Ίσως ο ένας να ήταν αυτός επάνω από τη Μάνα! Σίγουρα ο Νερόμυλος του Μεσαγρού, με τις πηγές, ήταν στην θέση αυτού του 1850 και οι άλλοι δύο στον ποταμό, προς την Ζώσα! Του Παλαιοκήπου είναι γνωστός και στο Μονέρι ανακαινίστηκε και έδωσε στο χωριό το όνομα Καμάρα! Άγνωστη είναι επίσης η θέση στο Σαμπατούδι, ενώ του Κανάκη ο μύλος, ήταν ο ξερόμυλος των 8 μηνών, του Σκοπέλου! Πάντα αληθοφανείς υποθέσεις, στηριγμένες στα υπάρχοντα ερειπωμένα κτίσματα! Και μένει ξεκάρφωτος, αυτός της Αγίας Μαρίνας, που τον θεώρησα, σαν κατασκευή, ίσως το παλαιότερο, σωζόμενο κτίσμα (Βυζαντινός ;)

*Από 26-11-98 έως 6-7-2004, στο «Οδοιπορικό» του Εμπρός, περιγράφηκαν όλοι οι νερόμυλοι του Νησιού. Μέσα σ’ αυτούς και της Γέρας(6-5-99 έως 1-7-99). Μετά αναλύθηκε λεπτομερώς η λειτουργία τους και οι τύποι τους στη διδακτορική μου διατριβή (Βιβλίο: Υδρόμυλοι Αιολίδα, Μυτιλήνη 2009)

**Κώστας Καμπουρίδης, Λέσβος 1548, Μύλοι σελ. 712 (Θεσ/κη 2016)

Μύλος Μεσαγρού 1850

Μύλος Κανάκη

Μύλος Αγίας Μαρίνας

Μύλος προς Μάνα

Μύλος Μονεριού και Αναστύλωση

Μύλος προς Ζώσα

Μύλος Ταπανλή και δεξαμενή

 

 

Παρασκευή, 08 Μαρτίου 2019 17:19

Της Εγγλέζας η Μηχανή στο Πέραμα

 

Μέσα στην ιστορική περίοδο του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα και του πρώτου μισού του 20ου, στο Βιομηχανικό Πέραμα, ξεχωριστή θέση κατέχει το Εργοστάσιο της Εγγλέζας, μεταξύ του λιμανιού και της περιοχής Αμπάρια, προς τα νότια, όπου λειτούργησε το ελαιοτριβείο του Θεόδωρου Φράγκου. Το «Εργοστάσιον της Αγγλίδος» (Μουχτούρης 1909), ήταν ένα υψηλό, κεντρικό κτήριο με χαμηλότερο πλάγιο και υψηλότερο πίσω, με δίρριχτη μυτερή στέγη, ένα καπνοδόχο και γύρω οι μπατές και τα γραφεία. Παράξενο κτίσιμο από ανοιχτόχρωμο, κιτρινωπό τούβλο και την στέγη με πλάκες τσίγκου. Είχε και αλευρόμυλο, αντλία που αντλούσε θαλασσινό νερό, δύο πιεστήρια με τις αντλίες και τον μύλο, με δύο μυλόπετρες, δύο ατμολέβητες Λάγκασαηρ και σιδηροτροχιές με 10 βαγονέτα προς την σκάλα του, στη θάλασσα. Επίσης ερχόταν νερό στο εργοστάσιο, από πηγή ιδιόκτητη, στη Δρόμα, 4 χλμ. από αυτό. Ανήκε αρχικά στην Πριγκίπισσα Άννα ντε Λουζινιάν, η οποία το είχε με Οθωμανικούς τίτλους της 13ης Μαρτίου του 1903! (1322 από Εγίρας). Στις 21 Δεκεμβρίου 1924 με το θάνατό της, το κληρονομεί ο Αλμπέρ Εδγούρδ Σλίνγκσμπεη. Το συγκρότημα το έχει στην κατοχή του το 1934, ο Μυτιληνιός Χριστόφορος Ε. Ευστρατίου! Η Εταιρία Εργοστάσια Αλεξάνδρου Π. Βασιλείου (Παναγιώτης, Λέανδρος και Γεώργιος), κατέχουν το μεγάλο Ελαιοτριβείο-Πυρηνεργοστάσιο-Αλευρόμυλο στα Λουτρά με τους δύο υπέροχους καπνοδόχους, από το 1891 (μαρμάρινη πλάκα 4 Δεκ. 1891 ΑΠ.Β), ενώ στη Σκάλα, από το 1909, υπάρχει το Ελαιοτριβείο της Ειρήνης Α. Βασιλείου (μετά Ζαΐρα). Η οικογένεια έχει υπέροχο Πύργο, πίσω από το συγκρότημα των Λουτρών και το ελαιοτριβείο των Μυστεγνών (το 1891-92 ελαιόμυλος).

Η Εταιρία, για να παίρνει ελιές και από τη Γέρα, έχει κτίσει αποθήκες με σκάλα (τα Αμπάρια) και μεταφέρει με μαούνες απέναντι τις ελιές. Το 1923 κτίζει δίπλα και εργοστάσιο, το οποίο το 1930 το αγοράζει ο Σωτήρης Πολυχρονίδης και το δίνει μετά στον γαμπρό του Θεόδωρο Φράγκου (επιγραφή ΣΙΠ 1924). Το πουλά και αμέσως, το 1934 αγοράζει το εργοστάσιο της «Εγγλέζας» ,μαζί με την πηγή, στην τιμή του 1.200.000 δρχ*. Έτσι έρχεται και εγκαθίσταται στο Βιομηχανικό Πέραμα!

Τον Ιούλιο του 1954 η Εταιρεία Εργοστασίων Αλ. Βασιλείου** (στους τρεις έχει προστεθεί και ο Κων/νος Αλ. Βασιλείου) πουλά το εργοστάσιο, μαζί με την πηγή και το υδραγωγείο, στην Ανώνυμο Ελληνική Εταιρεία Ηλεκτρισμού ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ, στην τιμή των 372.000 δρχ. Εγκαθίστανται οι ηλεκτρογεννήτριες, το ηλεκτρικό ρεύμα περνά με υποβρύχιο καλώδιο προς τη Μυτιλήνη (Κουρουμπακάλη) και τελικά το εργοστάσιο, μαζί με αυτό της Μυτιλήνης, αγοράζεται από τη ΔΕΗ!

Βιβλιογραφία:

«Περπατώντας τη Λέσβο» τόμοι Α, Β, Μάκη Αξιώτη

«Στα Χνάρια τα Παλιά», Μάκη Αξιώτη

* Συμβόλαιο αγοραπωλησίας 1934

** Συμβόλαιο αγοραπωλησίας 1954. Προσωπική επικοινωνία με Σωτήρη Φράγκου!

το εργοστάσιο της Εγγλέζας (1976)

αγοράζουν οι ελαιοβιομήχανοι Αφοί Βασιλείου

με το εργοστάσιο του 1891 στα Λουτρά

τον Πύργο πίσω από αυτό

και το ελαιοτριβείο της Σκάλας

Το «Σωτήρης Ι Πολυχρονίδης», στα Αμπάρια

μετά ελαιοτριβείο Θεόδωρου Φράγκου, στα Αμπάρια (του Βασιλείου)

Τρίτη, 26 Φεβρουαρίου 2019 12:01

Αρχαιολογικά σύμμεικτα της Ιεράς

Πριν προχωρήσουμε σε θέματα της νεότερης Γέρας, όπως και στο προηγούμενο άρθρο, θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε ένα μαρμάρινο μέλος, πεταμένο στον ελαιώνα, της περιοχής της Μάνας!

Ο μοναδικός αρχαιολογικός χώρος των Πηγών, είναι γνωστό πως μετά την επίσκεψη του R. Koldewey, το 1890 και του Γιάννη Κοντή, το 1970, έκανε τον τελευταίο να γράψει, ότι εκεί «υπήρχαν ίσως δύο διαμορφώσεις συνδυασμένες: ένα ιερό, με λατρεία που σχετιζόταν με την πηγή, κι ένας δρόμος που οδηγούσε σ’ αυτή πλαισιωμένος με ταφικά μνημεία! Γράψαμε σε τρεις συνέχειες, όλα αυτά και τις υποθέσεις*.

Τοποθετήσαμε στην σχεδιασμένη από τον Koldewey αψίδα, τα υπέροχα αρχιτεκτονικά μέλη που βρίσκονται ένα γύρο και συμπληρώσαμε άλλα, φέρνοντας κοντά μακρινά κομμάτια! Όμως ένα μαρμάρινο μέλος, ελεύθερο στον ελαιώνα, ήταν ξέμπαρκο ως προς την «θέση» σ’ αυτόν τον κάναβο! Το περιέγραψα το 1987**, με σχέδιο και πρόσφατα το θεώρησα σαν μέλος του αρχαίου ιερού! Δεν υπάρχει στην Αψίδα με την Άττικα και την Ζωφόρο! Αν το τοποθετούσαμε εκεί θα ’ταν «πολύπλοκη» η ανωδομή της! Πρόκειται για ένα κομμάτι επίστεψης μνημείου! Δεν γνωρίζουμε το πραγματικό του μήκος! Η πρόσοψη του είναι βαθμιδωτή και σώζεται τμήμα της επίπεδης κάτω επιφάνειας, που «πατούσε» στην άγνωστη υποδομή! Οι δύο πλάγιες επιφάνειες είναι σπασμένες, το ίδιο και η άνω που δεν γνωρίζουμε αν ήταν επίπεδη ή αν διαμορφωνόταν, π.χ. σε αέτωμα! Η βαθμιδωτή πρόσοψη είχε επάνω οδόντες, μετά μια οριζόντια ελαφρώς κοίλη ζώνη, μετά κάθετη ζώνη με κυματοειδείς σπείρες και τέλος προς τα άνω, ελαφρώς κοίλη προέχουσα ζώνη με Ιωνικά κυμάτια! Υποθέτουμε ότι επρόκειτο για την βαθμιδωτή επίστεψη, κάποιου από τα ταφικά μνημεία (βρέθηκε και σαρκοφάγος η οποία κατακερματίστηκε όπως και ο Λέων της Γέρας) που πλαισίωναν αυτόν τον τόσο εντυπωσιακό Ιερό Χώρο των Πηγών! Μίλησαν και για Πολυάνδριο! Ποιών άραγε!

Η υπόθεση που κάνω στηρίζεται σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο της Αρχαιολόγου Χρυσάνθης Τσούλη με θέμα «Βαθμιδωτές επιστέψεις Ταφικών(;) Μνημείων από την Κω. Ένας Ιδιόμορφος τύπος μνημείων του Αιγαιϊκού Χώρου»***. Έχει αρκετές φωτογραφίες αυτών των «επιστέψεων» και θα ταίριαζε το κομμάτι της Μάννας, να είχε αυτόν το προορισμό! Τέτοια βαριά επίστεψη, με αέτωμα ,έχω αναφέρει (και σχέδιο),και στο αστέγαστο ιερό της Παναγιάς, απέναντι από το κέντρο Σορέντο, στα Θέρμα****! Βλέπουμε λοιπόν πόσο χρειάζεται επανεκτίμηση ο πολύτιμος αρχαιολογικός χώρος, πριν χαθούν κι άλλα τεκμήρια!

* Εφημερίδα «Εμπρός» 13/6, 20/6 και 27/6/18)

** Στα Χνάρια τα Παλιά, σελ. 207 και 213

*** Πρακτικά Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου Ρόδος 27/11-1/12 2013, τομ. Γ, σελ. 187

**** Στα Χνάρια τα Παλιά σελ. 122 και 192

της ζωφόρου(2)

και της Άττικας (1)

με ένα ακόμα κομμάτι στα σέτια

και ένα άλλο σε ντάμι!

το τμήμα της «βαθμιδωτής επίστεψης» που αναφέρουμε

και σχέδιο του 1987

με ανάλογα μέλη στην Κω!

Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2019 16:51

Το Ταφικό Μνημείο της Παναγιούδας

 

Το 1987, είχα δημοσιεύσει στα «Χνάρια τα Παληά»*, την Παναγιούδα, ανάμεσα σε Πλακάδο και Παλαιόκηπο, μέσα στον ελαιώνα, που την χαρακτήρισα «Υπαίθριο Μουσείο»! Υπάρχει η επιγραφή ότι κτίστηκε «ΔΑΠΑΝΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΥΡΙΩΝ-Δ/ΔΩΝ ΠΛΑΚΑΔΟΥ 1933». Κατέγραψα τα αμέτρητα αρχιτεκτονικά μέλη γύρω του και στα πεζούλια του, που τα τοποθέτησα στο σκαρίφημα του τοπογραφικού, του βιβλίου! Γύρω η κεραμική άφθονη! Αρκετά από τα μέλη αυτά, όπως τα δύο επιθήματα με σταυρό, ο αρράβδωτος κίονας, το ιωνίζον κιονόκρανο, ένας ημικιονίοσκος παραθύρου, οι δύο κιονίσκοι ,ο υπέροχος κοσμήτης και ο σταυρός στην πρόσοψη, όλα σε μάρμαρο, μας δίνουν την Παλαιοχριστιανική Βασιλική, που υπήρχε σ’ αυτόν τον χώρο! Όμως εδώ υπάρχουν και άλλα 4 ογκώδη μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη, τα οποία χαρακτήρισα από τότε «προγενέστερα» του χριστιανικού ιερού! Πρόκειται για δύο ορθογώνια μέλη, με κοίλη την μία πλευρά που φέρει στα άκρα λεοντοπόδαρα!(1,50x0,47x0,40 μ.)! Το ένα είναι σπασμένο στο ένα άκρο! Επίσης υπάρχει μια ορθογώνια βάση, σπασμένη στην μέση, με περιμετρική ταινία σχήματος Π (πλάτους 20 εκ. και 13,11 εκ. στις τρεις πλευρές, η οποία φέρει αύλακες στερέωσης (1,57x0,55x0,20 μ.). Το τέταρτο μέλος είναι ορθογώνιο, απλό (1,50x0,66x0,30 μ.) με γόμφο στην άνω πλευρά. Επίσης υπάρχουν και άλλα, σκόρπια, μικρότερα δομικά μέλη! Στην νότια πλευρά του ναΐσκου υπάρχει στο χώμα μονολιθική λάρνακα, από καφέ ανδεσίτη, μήκους 2,15 μ., πλάτους 0,78 μ. και πάχους τοιχώματος 10 εκ. Είναι γεμάτη χώμα και δεν είναι δυνατή η μέτρηση του βάθους! Πρέπει να επισημανθεί και ένα άλλο κομμάτι, αριστερά της θύρας, ορθογώνιο, με αυξανόμενο μήκος προς τα άνω, όπου η άνω επιφάνεια φέρει προέκταση στις στενές πλευρές και διακρίνονται κοιλότητες συνδέσμων! Είναι δυστυχώς καλυμμένο με ασβέστη! Τελικά μετά από την ύπαρξη ανάλογων μελών με λεοντοπόδαρα, που βρέθηκαν στη βόρεια νεκρόπολη της Μυτιλήνης (στην πλαγιά, μετά τις εγκαταστάσεις Κουρτζή, έχει φωτογραφηθεί το 1990 ανάλογο ταφικό μνημείο), που έχουν μεταφερθεί στην αυλή του Μουσείου**, πρέπει να σκεφτούμε την ύπαρξη ανάλογου σημαντικού ταφικού μνημείου, των Ελληνορωμαϊκών χρόνων, στην περιοχή, με το οποίο πιθανόν σχετίζεται η λάρνακα (αν δεν ανήκε στην παλαιοχριστιανική). Εκεί σύμφωνα με την τάση «εκχριστιανισμού» των «Εθνικών εγκαταστάσεων», κτίστηκε μετά από αιώνες, η παλαιοχριστιανική βασιλική! Σκέπτομαι ότι όλη αυτή εγκατάσταση (39ο 04 79.50, 26ο 46 05.81), πρέπει να είχε σχέση με τον μεγάλο αρχαιολογικό χώρο της Μάνας, που βρίσκεται 1 περίπου χιλιόμετρο προς τα δυτικά! Ανήκει στα μνημεία που φέρνουν την σκέψη μακριά, σε άγνωστες πτυχές ιστορίας, που ίσως ποτέ να μην «αρθρώσουν λόγο» στο μέλλον!

* Στα Χνάρια τα Παλιά, σελ. 36 και πίνακας σελ. 166.

** Ευχαριστώ τον Αρχαιολόγο Γιάννη Κουρτζέλη που μου υπέδειξε την θέση στην Μυτιλήνη!

 

 

το μέλος με τα λεοντοπόδαρα

το άλλο (ακρωτηριασμένο)

η βάση

η λάρνακα

η σελίδα του βιβλίου το 1987

το ανάλογο ταφικό μνημείο της Μυτιλήνης (1990)

το μέλος της Μυτιλήνης στο μουσείο (2018)

 

Παρασκευή, 08 Φεβρουαρίου 2019 15:35

Παλαιός Κήπος - Palyocipo - Παλαιόκηπος

 

Το βορειότερο χωριό της Γέρας, χαμένο μέσα στον ελαιώνα, δίπλα στο ποτάμι, κάτω από ένα πέτρινο, κωνικό λόφο, από τον οποίο ορεινές στράτες οδηγούν στον αρχαιολογικό τόπο της Μάνας!

Πρέπει να δεχτούμε ότι ο Παλιός Κήπος, βρισκόταν εδώ, πιθανόν από την αρχαιότητα, ή ίσως στα πρώιμα χρόνια της Βυζαντινής περιόδου. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς υπήρχε εδώ, όταν τα κεραμίδια, τα μελαμβαφή αλλά και τα τεφρά Λεσβιακά αγγεία, έδειξαν την ύπαρξη κτίσματος της Κλασσικής εποχής, σε οικόπεδο, μέσα στον οικιστικό πυρήνα του χωριού*. Ίσως εδώ να ανήκε και ο ακραίος, ραβδωτός κίονας του νάρθηκα του Αγίου Ερμολάου, όπως και η επιγραφή (IGXII2 495)* μαζί με το ιωνικό κιονόκρανο, στον μικρό Ταξιάρχη, δίπλα στο ποτάμι, στην θέση Κάραβος. Τα μέλη και τα σημάδια της πρώτο- και μεσο-βυζαντινής Περιόδου (4ος-7ος μ.Χ. αι.) είναι διάσπαρτα παντού, στην Ενοριακή εκκλησιά του Αγίου Ερμολάου (και Άγιος Παντελεήμων - Άγιοι Ανάργυροι) και στα κοντινά εξωκλήσια! Η εκκλησία του 1795 (είναι μια τρίκλιτη βασιλική, με επίπεδα ξύλινα ταβάνια, υπέροχο ξυλόγλυπτο τέμπλο, εικονοστάσια και άμβωνα και απέριττο διάκοσμο), είναι κατασκευασμένη από τον κιτρινωπό Γεραγώτικο ιγνιβρίτη! Από το ίδιο, καφετί υλικό αποτελείται τον Καμπαναριό (μάστορας, το 1900,ο Βέτσος)! Στον παλιό ναό, ανήκουν δύο πεσσοί θωρακίου και δομικά μέλη εντοιχισμένα στον ναό και το υπέροχο παλαιοχριστιανικό επίθημα, με συμφυές ιωνικό κιονόκρανο, σε περιφραγμένο χώρο της αυλής. Εκείνο όμως που είναι σημαντικό, είναι η επιμήκης, υπόγεια θολωτή αίθουσα, κατά μήκος του νότιου κλίτους του ναού, με δύο αεραγωγούς, στενότερους προς τα επάνω, και με μικρή κλίμακα, κάτω από την κλίμακα προς γυναικωνίτη, στενή με λαξευμένους παραστάτες και υπέρθυρο! Η θολωτή αίθουσα μάλλον αποτελούσε υπόγειο τμήμα της παλαιοχριστιανικής, ίσως με το εγκαίνιο κάποιου μάρτυρα. Στην ΝΑ πλευρά της αυλής, μικρό σημερινό οστεοφυλάκιο, θεωρείται παλιός ναός του Αγίου Ιωάννου! Κάτω από την εκκλησιά, τρία αιωνόβια κυπαρίσσια, φυλάγουν την Πηγή του νερού, το Αγίασμα (τώρα με εκκλησάκι), ίσως στον Παλαιό Κήπο! Μεσαιωνική κεραμική καθώς και χριστιανικά αρχιτεκτονικά μέλη φέρουν και η Παναγιά η Σπηλιώτισα ή Κρυφτή μέσα στον βράχο και τα νερά και η Παναγιά η Πευκιανή! Ο Παλαιός Κήπος λοιπόν, μαρτυρεί την ύπαρξη κτισμάτων, ίσως οικισμού, κατά την Αρχαία και Βυζαντινή εποχή! Κάτι, που όπως θα δούμε, αλλάζει τελείως στους επόμενους αιώνες!

*Στοιχεία από το Χνάρια τα Παλιά (1987) σελ.64-66 και Περπατώντας τη Λέσβο, 1992, Β τόμος, σελ,693.και Ιάκωβος Κλεόμβροτος Μytilena Sacra σελ570

με τα επίπεδα ταβάνια του 18ου αιώνα

και τον υπέροχο διάκοσμο

με αρχαίους κίονες

και παλαιοχριστιανικά μέλη

με το αγίασμα στον Παλαιό Κήπο

Κίτρινη πέτρα με στολίδια σε μάρμαρο

Τρίκλιτη Βασιλική (Εργαστήριο Μπούρα)

 

Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019 14:36

Μοναστήρια στη Γέρα

Στην περιοχή της Γέρας υπήρξαν τρία Μοναστήρια, από τα οποία τα δύο, αναφέρονται στην Μεσοβυζαντινή περίοδο, όπου υπήρχε η χωροεπισκοπή Γέρρας, η οποία έχει χωροθετηθεί τώρα στον Ταξιάρχη του Παππάδου (Χωριό Επισκοπή το 1548). Έχουμε λοιπόν το 1246, σ’ αυτή την χωροεπισκοπή, δύο Μοναστήρια, στην περιοχή της Γέρρας!* Την Μονή του Αγίου Γρηγορίου (Εμπρός 18/7/18) και την Μονή των Αριστών, σε νησίδιον του κόλπου! Το δεύτερο μοναστήρι, των Αριστών, βρισκόταν επάνω στο νησάκι, απέναντι από το ψαροχώρι των Πύργων, όπου ανασκάφηκαν θεμέλια κτισμάτων (επεκτεινόταν προς την στεριά), το ιερό του μικρού καθολικού**, υπάρχει η στεγασμένη δεξαμενή και υπάρχει κεραμική της εποχής (λύχνοι, αγγεία, αμφορείς ,κεραμίδια κ.ά.). Αυτό το νησάκι, στην κατοχή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1918, με την εγκατάσταση των Γάλλων στα Λουτρά και των Εγγλέζων στα ΑΚΟΘ (κτήρια, πλοία και άνδρες), οι πρώτοι το οχύρωσαν με πυροβόλο και ανθυποβρυχιακό δίχτυ, στον βαθύ, ανατολικό δίαυλο, του κόλπου.

Το τρίτο Μοναστήρι υπήρχε τον 19ο αιώνα, στον Καριώνα του Σκοπέλου, όπου υπάρχει ανακαινισμένη η Αγία Παρασκευή και ο αιωνόβιος, αλλά μισόξερος πια Πλάτανος. Εκεί υπάρχουν ένας μαρμάρινος, αρράβδωτος κίονας και ένας αμφικιονίσκος παραθύρου, του παλιού ναού. Το 1894, ο Αρχοντόπουλος αναφέρει ότι «εις μαγευτικήν θέσιν το μονήδριον αγία Παρασκευή μεθ’ ενός Μοναχού. Γίνεται δε πανήγυρις την Παρασκευήν της Διακαινησίμου και την 26 Ιουλίου και άλλας εποχάς του έτους, υπό των κατοίκων της Γέρας, Πλωμαρίου και Αγιάσου. Είναι ευάερος και ωραία θέσις με ορίζοντα εκτεταμένον, μετ’ αφθόνων υδάτων διαυγεστάτων και υπό πλατάνων, λεύκων και άλλων οπωροφόρων δένδρων και κλιμάτων σκιαζομένων το μέρος του Μονηδρίου τούτου». Το 1909, ο Τάξης, αναφέρει μόνο την θέση! Όμως υπάρχει και αναφορά ότι ανήκε σαν Μετόχι, στην μονή Ξενοφώντος Αγίου Όρους και ότι εδώ ετάφη ένας Μητροπολίτης, το 1824!! (Σπύρος Καρδακάρης).

Εκτός από αυτά τα Μοναστήρια, Μοναστηρέλι αναφέρεται και το τοπωνύμιο, επάνω από τους Πύργους, στην θέση Ασώματος με τον μικρό Ταξιάρχη!

* Μάκης Αξιώτης, Εφ. Εμπρός 15/2/12 και 25/2/15

** Ανασκάφηκε από τον Μητροπολίτη Ιάκωβο τον Β’, που αναφέρεται στο χρονικό, στο MYTILENA SACRA. Για την Μονή Αριστών: Μάκης Αξιώτης, «Στα Χνάρια τα Παλιά», σελ. 76

με την εκκλησία

την Cisterna

και τα θεμέλια της Μονής Αριστών

οχυρωμένη το 1918 (φώτο Στρ. Χαραλάμπους)

Η Αγία Παρασκευή (1987)

με τα μέλη του παλιού ναού

και τον Πλάτανο

Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2019 15:13

Μεσαγρός -Τζαμί Β

 

Το υπέροχο τζαμί, το 1901 αποκτά ένα νέο (τον νεότερο του νησιού) μιναρέ. Εγκαταλείπεται ή και δεν υπήρχε στο ενδιάμεσο, ο παλιός από τούβλα, ο ενσωματωμένος στο παλιό τζαμί , του 19ου αιώνα. Ο νέος, 14 μέτρων, ορθώνεται εξωτερικά, στην ΒΔ γωνία του τζαμιού. Κατασκευασμένος με τον καφετί ντόπιο ιγκνιβρίτη (τα λατομεία του Μαύρου λάκκου), πέτρα όλων των καμπαναριών της Γέρας, των εκκλησιών, των σπιτιών, αποτελεί ένα μνημείο από τέλεια λαξευμένη πέτρα, με τα θωράκια του εξώστη να φέρουν μια επιγραφή με την χρονολογία (μία 1317 από Εγίρας και μια 1320 του φορολογικού έτους, δηλαδή 1900/1 και 1902/03) και μια άλλη με το μισοφέγγαρο! Απλός με κυμάτια και ζώνες ο εξώστης, κορυφώνεται με ένα μεταλλικό μισοφέγγαρο και τον οθωμανικό κρίνο! Αυτός έγινε αντικείμενο θρύλων, ότι τάχα ήταν σταυρός, που μπήκε εκεί για να στεριώσει το κτίσμα, επειδή εδώ υπήρχε παλιά εκκλησιά του Αϊ-Γιάννη!(ανιστόρητο). Μια κεντρική, αρθρωτή μαρμάρινη κολώνα, στηρίζει τα σκαλιά της ελικοειδούς σκάλας. Υπήρχε τότε και ο μιναρές του Σκοπέλου, με υπέροχο «οδοντωτό» υπόβαθρο του εξώστη, ο μιναρές του Αϊ-Γιάννη και ο μιναρές του Τζαμιού του Περάματος, για το οποίο (τζαμί) δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία! Οι μιναρέδες του Σκοπέλου και του Αϊ-Γιάννη, γκρεμιστήκαν αρκετά χρόνια μετά τα τζαμιά! Στις θέσεις των τζαμιών κτίστηκε ο ναΐσκος του Αϊ-Γιάννη και στον Σκόπελο, ανοίχτηκε η πλατεία! Το 1907, το χωριό έχει ακόμα 100 Τουρκικά σπίτια (450 κατοίκους) και 350 Χριστιανικά με 1700 Χριστιανούς. Το ίδιο και το 1909 (Τάξης). Το χωριό, αν πιστέψουμε τον Αρχοντόπουλο, δεν έχει αλλάξει από το 1894 (300 και 100 σπίτια αντίστοιχα). Εκεί στα «Τούρκικα» (και μετά «Προσφυγικά»), υπήρχε ο Δημόσιος Λουτρός, δυτικά του τεμένους, στην πλαγιά μαζί με μια μεγάλη βρύση, από την ίδια πέτρα με τον μιναρέ, με υπέροχο, βαθύ, οξύληκτο τόξο και κλεμμένη την μεγάλη της επιγραφή!! Τα φωτογράφησα το 1992 και ανήκουν σε ιδιωτική ιδιοκτησία! Ο υπέροχος μιναρές αποτελεί ένα από τα νεότερα και γι’ αυτό πιο καλοδιατηρημένα, ανάλογα κτίσματα του νησιού! Παραμένει έτσι γιατί δεν ήλθε ακόμα ο χρόνος του να ξεφτίσει! (όπως το δράμα του Βαλιδέ Τζαμιού της Μυτιλήνης) Επειδή τέτοιες κατασκευές δεν φτιάχνονται εύκολα (είναι γνωστοί πια ο σύγχρονοι, τσιμεντένιοι γίγαντες) καλό θα είναι κατά καιρούς, να γίνεται προληπτικός έλεγχος και όχι η χρονοβόρα επέμβαση, όταν αρχίζει να μαδάει -όπως συμβαίνει με το καμπαναριό του Ταξιάρχη του Παππάδου (και αυτό είναι συνομήλικο του μιναρέ, του 1911).

*Στοιχεία από Καρύδη-Kiel, «Τα Χνάρια τα Παλιά» και «Αρχοντόπουλο»!

ο νεότερος του 1901/2

με υπέροχη κατασκευή

και Τούρκικη καθαρά κορυφή!

παράδειγμα τεχνικής

ο μιναρές του Σκοπέλου είχε άσχημη τύχη σαν «επικίνδυνος»!

εκεί και ο Λουτρός

και η μεγάλη βρύση!

Σελίδα 1 από 7
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top