*Γράφει ο Στρατής Κοκκινέλλης

Τα νούμερα, όταν απομονώνονται, μπορούν να πουν όποια ιστορία θέλει εκείνος που τα επικαλείται. Και στον τουρισμό του Βορείου Αιγαίου αυτό το φαινόμενο εμφανίζεται πλέον συστηματικά. Παίρνουμε μια έρευνα, κρατάμε τα ποσοστά που μας βολεύουν, υψώνουμε πανηγυρικούς τόνους και αφήνουμε στην άκρη ό,τι χαλάει την εικόνα. Μόνο που η πραγματικότητα δεν βελτιώνεται με δελτία Τύπου.

Η Ετήσια Έκθεση Ανταγωνιστικότητας και Διαρθρωτικής Προσαρμογής στον Τουρισμό του ΙΝΣΕΤΕ για το 2024 πράγματι καταγράφει εντυπωσιακές αυξήσεις για το Βόρειο Αιγαίο. Περίπου 40% περισσότερες επισκέψεις, 51% περισσότερες διανυκτερεύσεις, 33% άνοδος στις ταξιδιωτικές εισπράξεις. Σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο, οι επιδόσεις μοιάζουν εντυπωσιακές. Και όμως, αν σταθεί κανείς μόνο σε αυτά, χάνει τη μισή - και πιο κρίσιμη - εικόνα.

Διότι τα ίδια στοιχεία αποκαλύπτουν ένα βαθύ, δομικό πρόβλημα. Η πληρότητα των ξενοδοχείων στο Βόρειο Αιγαίο το 2024 έφτασε μόλις το 40%, όταν ο πανελλαδικός μέσος όρος ήταν 51%. Χαμηλότερα από την Κεντρική και την Ανατολική Μακεδονία, ίδια με την Ήπειρο, πολύ πίσω από το Νότιο Αιγαίο, την Κρήτη, τα Ιόνια. Η Λέσβος στο 39%, η Λήμνος στο 34%, η Χίος στο 30%, η Ικαρία στο 29%. Τα νούμερα είναι αποκαρδιωτικά και δεν χρήζουν περαιτέρω σχολιασμού. Μιλούν από μόνα τους.

Η Περιφερειακή Αρχή αποδίδει την άνοδο σε στοχευμένες δράσεις, σε επιστημονική μεθοδολογία, σε φεστιβάλ και πολιτιστικές διοργανώσεις. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τέτοιες πρωτοβουλίες έχουν αξία. Όμως δεν αρκούν για να καλύψουν την απουσία ενός συνεκτικού σχεδίου τουριστικής ανάπτυξης. Ούτε μπορούν να κρύψουν την αδυναμία απορρόφησης κρίσιμων προγραμμάτων που τελικά καταλήγουν σε άλλες Περιφέρειες, εκεί όπου υπάρχει σχέδιο, ετοιμότητα και στρατηγική. Γιατί, τα φεστιβάλ πλην ελαχίστων εξαιρέσεων - προσελκύουν κατά κύριο λόγο γηγενείς και αποδήμους - δεν είναι «κράχτες» και ικανά να φέρουν κόσμο εκτός Ελλάδος.

Στη Λέσβο και στη Χίο, ο τουρισμός στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ντόπιους απόδημους και σε επισκέπτες από τα απέναντι τουρκικά παράλια. Η Σάμος αποτελεί εξαίρεση, όχι κανόνα. Και εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα που αποφεύγουμε να απαντήσουμε: τι γίνεται αν η γεωπολιτική συγκυρία αλλάξει; Αν ο Ερντογάν σκληρύνει τη στάση του, αν περιοριστεί η ροή από την Τουρκία, ποιο είναι το εναλλακτικό σχέδιο; Ποια αγορά έχουμε κατακτήσει; Ποιο κοινό έχουμε πείσει;

Την ώρα που Περιφέρειες όπως τα Ιόνια επενδύουν συνειδητά σε μεγάλες διεθνείς αγορές, ακόμα και εκτός Ευρώπης, το Βόρειο Αιγαίο παραμένει εγκλωβισμένο σε μια λογική μικρής εμβέλειας. Κακή συγκοινωνία με την υπόλοιπη χώρα, περιορισμένες απευθείας συνδέσεις, αδύναμο brand, αποσπασματικές κινήσεις. Και όλα αυτά βαφτίζονται επιτυχία επειδή τα ποσοστά ανέβηκαν από πολύ χαμηλή βάση.

Ο τουρισμός, όμως, δεν είναι λογιστική άσκηση. Είναι πολιτική επιλογή, στρατηγική απόφαση και μακροπρόθεσμο στοίχημα. Όσο συνεχίζουμε να μεταφράζουμε τα στοιχεία όπως μας βολεύει, τόσο θα παραμένουμε θεατές μιας ανάπτυξης που υπάρχει στα χαρτιά, αλλά όχι στην καθημερινότητα των νησιών μας. Και τότε, το ερώτημα δεν θα είναι γιατί δεν ήρθαν περισσότεροι τουρίστες, αλλά γιατί δεν ήμασταν ποτέ έτοιμοι να τους υποδεχτούμε.

*Ο Στρατής Κοκκινέλλης είναι φιλόλογος - δημοσιογράφος