«Συνένωση κολοσσών», «γάμος γιγάντων» και άλλες παρόμοιες εκφράσεις χρησιμοποιούνται από το διεθνή και τον ελληνικό Τύπο για να περιγράψουν το πάντρεμα δύο ισπανικών επιχειρήσεων του ελαιοκομικού τομέα, της συνεταιριστικής Hojiblanca και της ιδιωτικής Deoleo (πρώην SOS Cuétara). Το θέμα έφερε στη δημοσιότητα η ισπανική «El País», μια εφημερίδα με διεθνές κύρος, και στην Ελλάδα ο Κώστας Κοντοθανάσης, στο www.olivenews.gr/. Το σχήμα που δημιουργείται έχει ένα τεράστιο εκτόπισμα, σε έναν κλάδο που εδώ και χρόνια κυριαρχείται από μεγάλα ολιγοπώλια.

Η συνεταιριστική Hojiblanca διαχειρίζεται μια παραγωγή 250.000 τόνων ελαιολάδου. Ο τζίρος της ξεπερνάει τα 250 εκατ. ευρώ και τα οικονομικά της είναι υγιή. Η παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου είναι λίγο πάνω από τα τρία εκατομμύρια τόνοι ετησίως. Το 40% της παραγωγής τής Hojiblanca εξάγεται. Έχει συνάψει μια συμφωνία με τον αμερικανικό όμιλο Cargill του τομέα τροφίμων και για να αναπτύξει τις πωλήσεις της στην αμερικανική αγορά. H Deoleo Α.Ε. από την άλλη πλευρά, είναι διάδοχο σχήμα τού Grupo SOS, με τα οικονομικά του προβλήματα, αλλά και τις πανίσχυρες εμπορικές επωνυμίες που διατηρεί στην Ισπανία και επιπρόσθετα εκείνες που είχε αποκτήσει με επιθετικές εξαγορές στην Ιταλία, φθάνοντας πέρυσι τα 960 εκατ. ευρώ. Μέσα από τα δικά της δίκτυα διακινείται πάνω από το 20% της παγκόσμιας παραγωγής ελαιολάδου.

Με έκδηλη ανησυχία, ο σύνδεσμος επιχειρήσεων «Ελληνικά Πιστοποιημένα Προϊόντα Ποιότητας» σημειώνει πως δημιουργούνται πολλά ερωτηματικά για το μέλλον της ελληνικής ελαιοκομίας, που καλούνται να απαντήσουν τα συναρμόδια υπουργεία. Συγκεκριμένα ρωτούν: «Θα αναζητήσουν συμμαχίες στις άλλες ελαιοπαραγωγές χώρες που θίγονται (Ιταλία, Πορτογαλία, Γαλλία, Κύπρος), αλλά και μέσα στην Ισπανία, ώστε να θέσουν στην Ε.Ε. ζήτημα παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού λόγω της υπερσυγκέντρωσης παραγωγικής και εμπορικής δύναμης από την Hojiblanca/Deoleo;».

Παράλληλα, βέβαια, τίθεται και θέμα στρατηγικού σχεδιασμού για τον κλάδο και το πώς θα αντιμετωπίσει τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται στην αγορά. Δεδομένου της αδυναμίας της ελληνικής ελαιοκομίας να ανταγωνιστεί την ισπανική στο χαμηλό κόστος παραγωγής και στο μεγάλο όγκο, τα «Ελληνικά Πιστοποιημένα Προϊόντα Ποιότητας» προτείνουν τα Υπουργεία να πάρουν μέτρα ώστε να στηριχτούν οι τιμές παραγωγού, να στηριχθούν τα προϊόντα πιστοποιημένης ποιότητας, να διαμορφωθεί πλαίσιο διεκδικήσεων στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης (Action Plan) που συζητά αυτή την εποχή η Κομισιόν.

Οι πρώτες αντιδράσεις
Εδώ και πολύ καιρό, ο διευθυντής τής ΕΑΣ Λέσβου, Στρατής Χατζηδημητρίου, μας έλεγε ότι σε όποια αγορά προσπαθούμε να μπούμε, πάντα βρίσκουμε μπροστά μας τους Ισπανούς. Χθες, όταν ζητήσαμε την άποψή του για το θέμα για τον ισπανικό «γάμο», η πρώτη αντίδρασή του ήταν «άρχισαν τα όργανα». Λίγο αργότερα σημείωσε: «Κατά την άποψή μου είναι θετικό αυτό που έγινε, διότι έδειξε ότι δεν πρέπει να είναι ταμπού η συνεργασία συνεταιριστικών επιχειρήσεων με επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα. Κάτι αντίστοιχο κάναμε και εμείς όταν προχωρήσαμε σε συνεργασία με τον Όμιλο Τσάνταλη. Η κρίση αλλάζει πολλά από τα δεδομένα που γνωρίζαμε μέχρι τώρα. Ένα από αυτά είναι ότι όλο και περισσότεροι επιχειρηματικοί όμιλοι επικεντρώνουν τη δραστηριότητά τους σε αυτό που γνωρίζουν να κάνουν καλά. Το δεύτερο στοιχείο που χαρακτηρίζει την εποχή μας, είναι η δημιουργία όλο και μεγαλύτερων σχημάτων.»

Ο ελαιοτριβέας Βασίλης Κοκκινοφόρος, από την πλευρά του, σημειώνει: «Το σχήμα που δημιουργείται, είναι τεράστιο από όποια πλευρά και αν το δούμε. Οι επιπτώσεις στην αγορά του ελαιολάδου πιθανότατα θα γίνουν εμφανείς από το αμέσως επόμενο διάστημα. Διότι τέτοιου μεγέθους επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να πωλούν το λάδι σε πολύ χαμηλές τιμές. Είναι πρακτικά αδύνατο να τις ανταγωνιστούμε στην τιμή που διαμορφώνεται στο ράφι.

Δε θα πρέπει να μας κάνει έκπληξη αν δούμε αυτός ο κολοσσός να βάζει τα λάδια στα ράφια των ελληνικών σούπερ μάρκετ και να πωλούνται σε τιμές που εμείς αγοράζουμε το λάδι από τους παραγωγούς.»