FOLLOW US

Ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία η διπλή παρουσία της Λέσβου, στα δύο θεματικά τουριστικά festivals, που διοργανώθηκαν ταυτόχρονα στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα.

Στο “2ο Yachting Festival – Θαλάσσιος Τουρισμός” το οποίο πραγματοποιήθηκε από τις 11 έως τις 14 Απριλίου, από την εταιρεία “Mact Media Group” στη Μαρίνα Αλίμου, με στόχο να αναδείξει το θαλάσσιο τουρισμό και ιδιαίτερα το “yachting”, ως ένα τρόπο που μπορεί ο Έλληνας και ο ξένος επισκέπτης να πραγματοποιήσει τις διακοπές του και να γνωρίσει τη νησιωτική, αλλά και την ηπειρωτική Ελλάδα.

Όπως και στην έκθεση διακοπών και ταξιδιών "Greek Travel Show – Ελληνικές Διακοπές" που πραγματοποιήθηκε από τις 12 έως τις 14 Απριλίου, από τη "ΔΕΘ HELEXPO" στο Εκθεσιακό Κέντρο "HELEXPO" του Αμαρουσίου, με στόχο την επιλογή των καλοκαιρινών διακοπών από τους Αθηναίους επισκέπτες.

Το οργανωτικό σκέλος και των δύο συμμετοχών και παρουσιών του νησιού, είχε αναλάβει ο Οργανισμός Τουριστικής Ανάπτυξης Λέσβου, στον οποίο ως γνωστόν συμμετέχουν η Π.Β.Α., ο Δήμος Λέσβου, το Επιμελητήριο Λέσβου, η Ένωση Ξενοδόχων Λέσβου, η Ένωση Τουριστικών Πρακτόρων Λέσβου και άλλοι φορείς του τόπου.


“2o YACHTING FESTIVAL – ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ”

Το open air αυτό festival, οργανώθηκε για δεύτερη συνεχόμενη φορά στη μεγαλύτερη Μαρίνα της χώρας, αυτή του Αλίμου Αττικής, με κύριο σκοπό να δώσει την ευκαιρία στους κατοίκους του λεκανοπεδίου (αλλά και σε ξένους επισκέπτες και φιλοξενούμενους επαγγελματίες), να γνωρίσουν από κοντά τη μοναδικότητα της απόλαυσης των ελληνικών θαλασσών, μέσα από ένα ιστιοπλοϊκό ή μηχανοκίνητο σκάφος, που μπορούν είτε να κυβερνήσουν οι ίδιοι (με κατάλληλες γνώσεις και εκπαίδευση), είτε να χαρούν με τη βοήθεια και υποστήριξη επαγγελματιών

Στις προβλήτες της Μαρίνας Αλίμου, οι επισκέπτες μπορούσαν να επιβιβαστούν σε συγκεκριμένα ελλιμενισμένα σκάφη, να ενημερωθούν για τους παράκτιους και νησιωτικούς προορισμούς, να παρακολουθήσουν συνέδρια και εκδηλώσεις σε επαγγελματικά και απλά θέματα σχετικά με το θαλάσσιο τουρισμό, να λάβουν πληροφορίες από τους διάφορους προορισμούς, και να δουν τις διάφορες δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιηθούν με ένα σκάφος.

Η συμμετοχή της Λέσβου υπαγορεύθηκε από το γεγονός, ότι προσδοκά οφέλη από τον τουρισμό με yachts, ενώ αποτελεί ούτως ή άλλως ένα προορισμό θαλάσσιου τουρισμού. Γενικότερος στόχος της συμμετοχής της Λέσβου, η προώθηση της θαλάσσιας, της παράκτιας και της εν γένει τουριστικής φυσιογνωμίας του νησιού και ειδικότερος η προσέλκυση επισκεπτών κατά την ερχόμενη καλοκαιρινή περίοδο και ιδιαίτερα με μηχανοκίνητο ή ιστιοπλοϊκό σκάφος.

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης, η Λέσβος είχε την ευκαιρία εντός του περιπτέρου της, να προωθήσει τόσο τις σχετικές με το θαλάσσιο τουρισμό και το yachting τουριστικές της υπηρεσίες (ακτοπλοϊα, ελλιμενισμός & ναυλώσεις σκαφών, sailing, καταδύσεις και άλλες θαλάσσιες δραστηριότητες), όσο και το γενικότερο τουριστικό και γαστρονομικό της πλούτο.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία δύο χορευτικών σχημάτων των απόδημων Λεσβιακών Συλλόγων της Αθήνας. Ένα του Συλλόγου Μεσοτοπιτών “Η Αναγέννηση”, με χοροδιδάσκαλο τον Κώστα Πιπίνη και ένα του Συνδέσμου Πλωμαριτών Αττικής “Βενιαμίν ο Λέσβιος”, με χοροδιδάσκαλο τον Μιχάλη Βουβέλη, τα οποία παρουσίασαν σε διαφορετικές ημέρες του festival, εξαίσια χορευτικά προγράμματα με παραδοσιακούς λεσβιακούς χορούς, που εντυπωσίασαν εκθέτες και επισκέπτες. 

Τέλος εντός του περιπτέρου της Λέσβου και στο ειδικά διαμορφωμένο “gastronomy section”, με την ευγενική χορηγία του κρεοπωλείου “Μανταμάδος” του Βασίλη Βεμβέτσου στο Νέο Κόσμο, πραγματοποιούταν ζωντανή μαγειρική με διάφορες παραδοσιακές ή gourmet συνταγές που βασιζόταν αποκλειστικά σε λεσβιακά προϊόντα, από τη Μολυβιάτισα μαγείρισσα Μυρσίνη Ανδριώτη. Οι γευστικές προτάσεις, τις οποίες απολάμβανε το κοινό της έκθεσης, συνοδεία ούζου Μυτιλήνης και Πλωμαρίου, ήταν: α) κοχυλάκι με φέτα και λιαστή ντομάτα, β) χυλοπίτες με μελάνι σουπιάς και κρίταμο, γ) παραδοσιακοί γκιουζλεμέδες, δ) μακαρονόπιτα με στριφτάρι, φέτα και κασέρι, ε) τηγανιά από μοσχαρίσιο συκώτι, “σβησμένο” με ούζο, στ) μπουκίτσες ψωμιού, με φέτα και σάλτσα ντομάτας και ούζου, ζ) μπουκίτσες ψωμιού, με φέτα και ψίχα ελιάς, η) πρόβειο γιαούρτι με μέλι ή σπιτική μαρμελάδα, και θ) λουλούδια γεμιστά με τυρί (από την Αικατερίνη Βγενά).  

“GREEK TRAVEL SHOW – ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ”

 

Το σημαντικό αυτό εμπορικό – τουριστικό festival, απευθυνόταν κατευθείαν στον τελικό καταναλωτή των βορειοανατολικών προαστίων της Αθήνας, με στόχους: α) την επιλογή των φετινών διακοπών του και την απευθείας πώληση τους στον επισκέπτη, και β) την προώθηση των τοπικών παραδοσιακών προϊόντων, υγιεινής διατροφής.

Η παρουσία της Λέσβου στην “Greek Travel Show – Ελληνικές Διακοπές”,  βασίστηκε σε μία παραλλαγή της μεθοδολογίας που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στις συμμετοχές του νησιού σε εκθέσεις μεγάλων πόλεων του εσωτερικού. Εντός του ενιαίου περιπτέρου του νησιού (συνολικού εμβαδού 16 τ.μ.), φιλοξενήθηκαν διακριτά: α) τα καταλύματα – χορηγοί της συμμετοχής (ξενοδοχειακές μονάδες, villas, ενοικιαζόμενα δωμάτια, κ.α.), β) τα διάφορα θεματικά είδη των γεωγραφικών προορισμών (spa, μουσεία, αρχαιολογικοί χώροι, πανηγύρια, δραστηριότητες, κ.α.), και γ) η γαστρονομία του νησιού.

Γενικότεροι στόχοι της συμμετοχής ήταν: α) η προώθηση της γενικής τουριστικής φυσιογνωμίας ολόκληρου του νησιού, καθώς και των επιμέρους περιοχών του με τις ιδιαίτερες θεματικές μορφές τους, στο ευρύ κοινό και τους επαγγελματίες της Αττικής,  μέσω εξειδικευμένου έντυπου υλικού, β) η άμεση προσέλκυση επισκεπτών για τη φετινή πασχαλινή και καλοκαιρινή περίοδο, γ) η παρουσίαση των πιο χαρακτηριστικών – αντιπροσωπευτικών προϊόντων της λεσβιακής γαστρονομίας, με τη διεξαγωγή συνεχών γευσιγνωστικών δοκιμών προς τους επισκέπτες, και δ) η πραγματοποίηση  επιχειρησιακών συναντήσεων με τους Έλληνες και ξένους εμπορικούς επισκέπτες, προκειμένου να τεθούν οι βάσεις για άμεσες και μελλοντικές συνεργασίες. 

Όλοι όσοι επισκέφθηκαν το περίπτερο της Λέσβου, είχαν την ευκαιρία καθόλη τη διάρκεια του τριημέρου, να γνωρίσουν τις τοπικές λιχουδιές του νησιού και τα παραδοσιακά διατροφικά – τυποποιημένα προϊόντα του, που όλα μαζί συνθέτουν το γαστρονομικό πλούτο της Λέσβου. 



Μετά την ολοκλήρωση των εκθέσεων, ο εκπρόσωπος του Δημάρχου Λέσβου Σπύρου Γαληνού, συντονιστής του Ο.Τ.Α.Λ. Α.Μ.Κ.Ε. και υπεύθυνος της συμμετοχής – παρουσίας της Λέσβου στα δύο festivals, Πάνος Πίτσιος, δήλωσε: 

«Αν και εξαιρετικά δύσκολη η οργάνωση της παρουσίασης του νησιού σε δύο εκθέσεις ταυτόχρονα, θεωρώ ότι ο Οργανισμός Τουριστικής Ανάπτυξης Λέσβου, με τη συμπαράσταση της Ένωσης Ξενοδόχων Λέσβου, αλλά και όλων των άλλων χορηγών – υποστηρικτών, καθώς και με την ενεργοποίηση πολλών απόδημων εθελοντών της Αθήνας, πέτυχε ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα, που ελπίζω να αποδώσει καρπούς φέτος το καλοκαίρι. Τόσο με τους συμβατικούς τρόπους, όσο και με το yachting, το οποίο μολονότι βρίσκεται ακόμη σε νηπιακό στάδιο ανάπτυξης στη Λέσβο, υπό προϋποθέσεις μπορεί να βρει πρόσφορο έδαφος εξέλιξης στο νησί μας. Η γαστρονομία της Λέσβου, για ακόμη μία φορά έκανε το καθήκον της, κερδίζοντας τις εντυπώσεις όλων των επισκεπτών. Θερμές ευχαριστίες, σε όλους αυτούς τους απόδημους εθελοντές της πρωτεύουσας, που για πολλοστή φορά συνέβαλαν τα μέγιστα στην εξαιρετική παρουσίαση της Λέσβου».

Κατηγορία Οικονομία
Πέμπτη, 04 Απριλίου 2019 12:01

Ημερίδα Τουρισμού 2019

Η ημερίδα θα λάβει χώρα την Κυριακή 7 Απριλίου στις 17:00 στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο Λέσβου.

Οι ομιλητές θα είναι η Αγγελική Σαραντινού, Περιφεριακή Σύμβουλος Τουρισμού, η οποία θα μιλήσει για την Τουριστική Ανάπτυξη της Λέσβου και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Ο Παναγιώτης Χατζηκυριάκος, πρόεδρος τουριστικών πρακτόρων, ο οποίος θα παρουσιάσει τον Τουρισμό στην Λέσβο. Ακόμα, ο Δημήτρης Γραμματής, Υπεύθυνος της TUV AUSTRIA HELLAS στην Λέσβο και θα παρουσιάσει την αξιολόγηση και κατάταξη τουριστικών καταλυμάτων. Ο Τίτος Χατζέλλης, Ιδρυτής Lesvos Ride, και θα μιλήσει για τον εναλλακτικό τουρισμό στην Λέσβο και ο Γιώργος Παχούλης, Συνιδρυτής της οικογένειας Οδηγών Phileas Guides ο οποίος θα μιλήσει για την εφαρμογή Phileas Guides και για την περίπτωση της Λέσβου.

Στην συνέχεια θα βραβευτούν οι επιχειρήσεις με την μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην εφαρμογή Lesvos by Phileas Guides.  

Κατηγορία Οικονομία

Το Επιμελητήριο Λέσβου σε συνεργασία με την Ένωση Φοροτεχνικών Ελευθέρων Επαγγελματιών Λέσβου και την Ένωση Τουριστικών Ταξιδιωτικών και Ναυτικών Πρακτόρων Λέσβου διοργανώνουν Hμερίδα για τα Εργασιακά και Ασφαλιστικά Θέματα που αφορούν τους κλάδους Εστίασης, Τουριστικών Πρακτορείων και Ενοικιαζομένων Δωματίων, την Δευτέρα 1 Απριλίου και ώρα 18:00, στην αίθουσα συνεδριάσεων «Ιωάννης Παυλακέλλης» του Επιμελητηρίου Λέσβου στην Π. Κουντουριώτη 71, 1ος όροφος.

 

Κατά την ημερίδα θα αναλυθούν θέματα που αφορούν:

  • Προσλήψεις – Αποχωρήσεις
  • Κατάρτιση συμβάσεων με υπολογισμό μισθών τριετίας
  • Ωράριο εργασίας, Υπερεργασία, Υπερωρίες
  • Οικειοθελής αποχώρηση – Απολύσεις – Τρόπος Υπολογισμού
  • Υπολογισμός Τεκμαρτών Ημερομισθίων
  •  Οποιοδήποτε άλλο θέμα απασχολεί τις ανωτέρω επιχειρήσεις θα συζητηθεί.

 

Εισηγητής της Ημερίδας θα είναι ο Πέτρος Ραπανάκης, Οικονομολόγος, Πτυχιούχος Α.Β.Σ.Π , Σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα εργατικής νομοθεσίας & ανθρώπινου δυναμικού.

Κατηγορία Οικονομία

Αντιπροσωπεία του Επιμελητηρίου Λέσβου αποτελούμενη από το Πρόεδρο Ευάγγελο Μυρσινιά, τον Αντιπρόεδρο Παρασκευά Φραντζέσκο, το Γενικό Γραμματέα Παναγιώτη Χατζηκυριάκο, τον Οικονομικό Επόπτη Νικόλαο Αθανάση και τον Υπεύθυνο Συμβουλευτικής Υποστήριξης Επιχειρήσεων Κωνσταντίνο Σωτηράκη, πραγματοποίησε επαφές στην Αθήνα, στις 18 και 19 Μαρτίου 2019 με την εταιρία Fraport Greece, υπεύθυνη εταιρεία διαχείρισης του Εθνικού Αερολιμένα «Οδυσσέας Ελύτης» της Μυτιλήνης, καθώς και με το Σύνδεσμο Ελλήνων Επαγγελματιών Οργανωτών Συνεδρίων - HAPCO του οποίου τα μέλη δραστηριοποιούνται στη διοργάνωση συνεδρίων.

 

Συγκεκριμένα τη Δευτέρα 18 Μαρτίου τα μέλη της Διοίκησης του Επιμελητηρίου Λέσβου συναντήθηκαν στα γραφεία της εταιρείας Fraport Greece με το Ιωάννη Παπάζογλου, Υπεύθυνο Επικοινωνίας, με τη Κατερίνα Πολλάτου, Διευθύντρια Αεροπορικού Μάρκετινγκ και Ανάπτυξης, καθώς και με το Χάρη Φίλο, Υπεύθυνο Ανάπτυξης Αεροπορικών Γραμμών. Κατά την συνάντηση συζητήθηκε ο προσανατολισμός που έχει η εταιρεία ως προς την προσέλκυση νέων αεροπορικών εταιρειών στο Αεροδρόμιο της Μυτιλήνης, οι εργασίες και ο ρυθμός κατασκευής των νέων εγκαταστάσεων του Αεροδρομίου στη Μυτιλήνη και άλλα θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

 

Αποφασίστηκε, η στενή συνεργασία μεταξύ της Fraport Greece και του Επιμελητηρίου Λέσβου, με δράσεις προσανατολισμένες στην αύξηση του τουριστικού ρεύματος στο νησί της Λέσβου, την προώθηση του νησιού ως προορισμού, καθώς και την προβολή των τοπικών προϊόντων εντός του νέου κτηρίου του αεροσταθμού.

 

Την Τρίτη 19 Μαρτίου, η Διοίκηση του Επιμελητηρίου Λέσβου συναντήθηκε με την Πρόεδρο του Συνδέσμου Ελλήνων Επαγγελματιών Οργανωτών Συνεδρίων – HAPCO, Ειρήνη Τόλη. Κατά τη συνάντηση εκφράστηκε από τα δύο μέρη η βούληση της ανάπτυξης του Συνεδριακού και MICE Τουρισμού στη Λέσβο και συζητήθηκαν τρόποι συνεργασίας μεταξύ των δύο φορέων.

 

Προς αυτήν την κατεύθυνση, η Διοίκηση του Επιμελητηρίου ενημέρωσε για τη δυνατότητα χρήσης του άρτια εξοπλισμένου συνεδριακού κέντρου  του Επιμελητηρίου Λέσβου χωρητικότητας 170 ατόμων, το οποίο το Επιμελητήριο στη βάση Μνημονίου Συνεργασίας προτίθεται να παραχωρεί στα μέλη του HAPCO για την διοργάνωση συνεδρίων.

 

Τέλος, συμφωνήθηκε η προβολή της Λέσβου στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο του HAPCO που θα πραγματοποιηθεί στις 11 και 12 Απριλίου στην Αθήνα, προκειμένου να γίνει περαιτέρω γνωστός ο Τουριστικός, Πολιτισμικός και Ιστορικός χαρακτήρας του νησιού.

Κατηγορία Οικονομία

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου συμμετείχε σε μια σειρά από εκθέσεις τουρισμού από την αρχή του έτους, με στόχο την τουριστική προβολή και την ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας των νησιών. Συγκεκριμένα συμμετείχε με stand στο περίπτερο του ΕΟΤ στις παρακάτω εκθέσεις :

 

Στην Ουτρέχτη, στη διεθνή έκθεση VAKANTIEBEURS, 9 ως 13 Ιανουαρίου.  Με τη συμμετοχή αρκετών επαγγελματιών από τα νησιά έγινε προβολή στο Ολλανδικό κοινό, που δείχνει μια σταθερή προτίμηση στο Βόρειο Αιγαίο, αποτελώντας μια από τις πιο σημαντικές τουριστικές αγορές για τα νησιά μας. Σε συνεργασία με το Γραφείο ΕΟΤ Κάτω Χωρών προετοιμάζονται φιλοξενίες για το καλοκαίρι, καθώς και μια σειρά από webinars για τουριστικούς πράκτορες και Tour Operators, ώστε να εξοικειωθούν με τους προορισμούς και το τουριστικό προϊόν που προσφέρουν.

 

Στις Βρυξέλλες, στην έκθεση Salon des Vacances, 7 ως 10 Φεβρουαρίου, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου συμμετείχε για πρώτη φορά. Το Βελγικό κοινό ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική γαστρονομία, γι’ αυτό και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου κίνησαν αρκετά το ενδιαφέρον τους.  Σε συνεννόηση με την Προϊσταμένη του Γραφείου ΕΟΤ, Ελένη Σκαρβέλη, προγραμματίζεται εκδήλωση παρουσίασης των νησιών και των τοπικών προϊόντων στη Μπρυζ, τον Οκτώβριο του 2019.

 

Στο διάστημα 21 ως 23 Φεβρουαρίου, τα νησιά παρουσιάστηκαν ταυτόχρονα στην Πράγα, στο Βουκουρέστι και στο Βελιγράδι.  H τουριστική αγορά της Τσεχίας επανέρχεται δυναμικά στη Λέσβο και στη Σάμο, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι συνεργασίες στις κοντινές Βαλκανικές αγορές και κυρίως σε αυτήν της Ρουμανίας όπου έχουν δρομολογηθεί από το 2018 απ’ ευθείας συνδέσεις με τη Σάμο και τη Λέσβο.

Κατηγορία Οικονομία
Τρίτη, 28 Αυγούστου 2018 11:28

Θυσίασαν… το ταξίδι στη Λέσβο!

Όταν από την αρχή του έτους οι αφίξεις Τούρκων επισκεπτών στη Λέσβο κατέγραφαν μια σχετικά πτωτική πορεία έναντι της περσινής χρονιάς, οι καλά γνωρίζοντες τον τουρισμό κρατούσαν μικρό καλάθι για πιθανή αντιστροφή της κατάστασης που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται. Οι πιο αισιόδοξοι ανέμεναν ευχάριστα μηνύματα από το «Κουρμπάν Μπαϊράμ» του Αυγούστου, το 9ήμερο διακοπών (18-26 Αυγούστου) για τη «Γιορτή της θυσίας», της δεύτερης μεγαλύτερης στη γειτονική χώρα, αλλά όπως αποδείχθηκε ούτε αυτό κατέστη αρκετό για να μπορέσει η Λέσβος να περιορίσει τις σχετικές απώλειες που βιώνει έναντι του 2017. Εν μέσω οικονομικής κρίσης στην Τουρκία, με τη λίρα να φτάνει σε ιστορικά χαμηλά στα μέσα Αυγούστου έναντι ευρώ και δολαρίου, ήταν λίγο - πολύ αναμενόμενο πως οι Τούρκοι δεν θα έκαναν μαζικά το καθιερωμένο τους ταξίδι στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου αυτό το καλοκαίρι.

Μέχρι και την Κυριακή (26/8), οι αφίξεις που είχαν καταγραφεί από τη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Βορείου Αιγαίου ανέρχονταν σε 10.955. Πέρυσι, στη διάρκεια του Αυγούστου είχαν επισκεφτεί το νησί μας 14.938 Τούρκοι και αν επιχειρήσει κάποιος να κάνει την αναγωγή για τις υπόλοιπες πέντε ημέρες του μήνα, ώστε να έχει μια συνολική εκτίμηση για τον φετινό Αύγουστο, πολύ δύσκολα οι αφίξεις θα ξεπεράσουν τις 13.000, καταγράφοντας έτσι αισθητή μείωση σε σχέση με πέρυσι.

Μουδιασμένο ξεκίνημα και μετά διπλασιασμός

Το στοιχείο που έχει ενδιαφέρον από τον φετινό Αύγουστο είναι ότι κατά τις πρώτες δύο εβδομάδες του μήνα, για όσο δηλαδή το εθνικό νόμισμα της Τουρκίας δεχόταν ασφυκτικές πιέσεις, οι αφίξεις Τούρκων στη Λέσβο ήταν αρκετά περιορισμένες. Μόλις 5.411 επισκέπτες είχαν περάσει τις δύο πύλες, Μυτιλήνης και Πέτρας, ως τις 17 Αυγούστου. Με την εκκίνηση ωστόσο του «Κουρμπάν Μπαϊράμ» (18/8) ως και τη λήξη του (26/8), οι αφίξεις διπλασιάστηκαν, προσθέτοντας ακόμη 5.554 Τούρκους επισκέπτες. Και το γεγονός ότι απομένουν ακόμη πέντε ημέρες έως το τέλος του Αυγούστου, αφήνει μια μικρή χαραμάδα αισιοδοξίας για όσο το δυνατόν περισσότερο «μάζεμα» των φετινών απωλειών.

«Τρομάζει» η φετινή πτώση

Για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης, σε ότι αφορά την πτωτική πορεία που καταγράφουν οι αφίξεις Τούρκων φέτος, αρκεί να προσμετρήσει κανείς τις επισκέψεις του πρώτου 8μήνου του 2017 και να τις αντιπαραθέσει με το αντίστοιχο διάστημα του 2018. Πέρυσι, το διάστημα Ιανουαρίου - Αυγούστου καταγράφηκαν συνολικά 38.088 αφίξεις από τα απέναντι παράλια και φέτος, σχεδόν στο ίδιο 8μηνο (λείπει η τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου που διανύουμε) οι αφίξεις ανέρχονται σε 29.301. Πρόκειται δηλαδή για μια πτώση της τάξης του -23,07%, που αναμένεται να κλείσει περίπου στο -18% τελικά, εφόσον προστεθούν και οι αφίξεις των τελευταίων ημερών του μήνα. Είναι ενδεικτικό, ότι με εξαίρεση τον Ιανουάριο, όλους τους υπόλοιπους μήνες καταγράφονται απώλειες, σταθερά και αδιάκοπα. Ακόμα χειρότερες είναι οι συγκρίσεις με το 2015, όταν κατά το πρώτο 8μηνο του έτους οι αφίξεις Τούρκων άγγιζαν τις 40.000, καταγράφοντας ρεκόρ δεκαετίας.

Ανάχωμα η πύλη της Πέτρας

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αύγουστος ήταν ο καλύτερος μήνας αφίξεων στην πύλη της Πέτρας, με συνολικά 2.103 αφίξεις ως και την Κυριακή (26/8). Νούμερο που φτάνει τους συνολικούς επισκέπτες της Πέτρας από τα απέναντι παράλια της Τουρκίας σε 4.122 μέσα στο 2018 και πιο συγκεκριμένα κατά το τρίμηνο Ιουνίου-Αυγούστου, όταν και ξεκίνησε τακτικά δρομολόγια από το Κουτσούκουγιου η εταιρεία Dentur Avrasya, με το πλοιάριο Koçal Kardeşler.

Το 2017, με ενεργή ακτοπλοϊκή σύνδεση τότε μόνο εκείνη μεταξύ Πέτρας-Αϊβαλιού, είχαν αφιχθεί συνολικά 1.242 Τούρκοι επισκέπτες, αριθμός που πιθανότατα θα πενταπλασιαστεί (τουλάχιστον) μέσα στο 2018, δημιουργώντας -έστω και σε «βρεφικό» στάδιο- μια ακόμα τουριστική σταθερά στο βόρειο τμήμα του νησιού, πέραν των Ευρωπαίων επισκεπτών που φτάνουν στη Λέσβο με πτήσεις τσάρτερ.

Αντιστρόφως ανάλογη η κίνηση από Μυτιλήνη

Ενδιαφέρον υπάρχει στο γεγονός πως ο εξερχόμενος τουρισμός από τη Λέσβο προς τα απέναντι παράλια κινήθηκε αρκετά μέσα στον Αύγουστο, σύμφωνα με κύκλους τουριστικών πρακτόρων της πόλης της Μυτιλήνης. Η πτώση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ λειτούργησε… θετικά για τους Έλληνες τουρίστες, που σκέφθηκαν ότι θα μπορούσαν να περάσουν φθηνότερα τις διακοπές τους στη γειτονική χώρα. Βέβαια, εκείνο που αρκετοί δεν υπολογίζουν, όταν ξεκινούν να πάνε για διακοπές στην Τουρκία, ειδικά εν μέσω οικονομικής κρίσης, είναι πως οι ενασχολούμενοι με τον τουριστικό κλάδο στα απέναντι παράλια αναπροσαρμόζουν καθημερινά τις τιμές τους στα ξενοδοχειακά καταλύματα, με αποτέλεσμα η τιμή ανά δωμάτιο να μη διαφέρει αισθητά, παρά την τεράστια πτώση της λίρας έναντι του ευρώ.

Η αύξηση των Ελλήνων που βρέθηκαν στην Τουρκία, όπως σημειώνει η εφημερίδα «Τα Νέα», άγγιξε το 100% τον Αύγουστο σε σχέση με τους δύο προηγούμενους καλοκαιρινούς μήνες, με τους τοπικούς πράκτορες στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου να τονίζουν πως πρόκειται για φετινό ρεκόρ και νούμερο εκδρομέων, το οποίο σπανίως παρατηρούσε κανείς παλαιότερα.

Τόσο στη Μυτιλήνη, όσο και στη γειτονική Χίο που επίσης περιμένει κάθε χρόνο αρκετούς Τούρκους στο νησί, εκφράζεται ανησυχία για το μέλλον της τουρκικής οικονομίας, καθώς μια μακροχρόνια κρίση στη συναλλαγματική αξία είναι πολύ πιθανό να βλάψει περαιτέρω τις εκδρομές των Τούρκων προς το ανατολικό Αιγαίο, αντιστρέφοντας εντελώς το κλίμα που είχε διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια με πολλούς περισσότερους Τούρκους επισκέπτες στα νησιά απ’ ότι Έλληνες στα απέναντι παράλια.

Οι ευκαιρίες νικούν τον φόβο

Εκείνο που παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον είναι η τουριστική στροφή των εκδρομέων, που επιλέγουν ξανά μαζικά την Τουρκία, τη στιγμή που μόλις πριν από δύο χρόνια η πλειονότητα των ταξιδιωτών, Ευρωπαίων και μη, απέρριπτε χαρακτηριστικά την Κωνσταντινούπολη εξαιτίας των τρομοκρατικών επιθέσεων ή τα τουρκικά παράλια του Αιγαίου, φοβούμενη αντίστοιχα χτυπήματα.

Ένα καλοκαίρι πίσω, το Πέραν, η Πλατεία Ταξίμ και οι ιστορικές γειτονιές της Πόλης που άλλοτε ήταν γεμάτες ζωή, θύμιζαν έρημο τοπίο. Ένα χρόνο μετά, με το δολάριο και το ευρώ να αποδεικνύονται νομίσματα απόλυτης ισχύος στη γειτονική χώρα έναντι της τουρκικής λίρας, οι ευκαιρίες φαίνεται πως νικούν το φόβο και η Κωνσταντινούπολη γέμισε πάλι ζωή. Με αυτά τα δεδομένα κερδισμένες, από άποψη πλήθους αλλά όχι απαραίτητα εσόδων, εκτός από την Κωνσταντινούπολη, βγαίνουν και άλλες πόλεις της Τουρκίας όπως η Καππαδοκία, η Σμύρνη και η Αττάλεια. Μάλιστα, αεροπορικές εταιρίες low cost επιτρέπουν εξορμήσεις ακόμη και με 15 ευρώ (!) από την Πόλη προς τα τουριστικά κέντρα της γείτονος, με εκδρομείς κάθε εθνικότητας να αλλάζουν τα σχέδιά τους, για περαιτέρω επισκέψεις σε θελκτικούς τουριστικούς προορισμούς και μάλιστα με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος.

Κατηγορία Οικονομία

Ένας καλός σχετικά Ιούλιος ήταν αυτός που ολοκληρώθηκε προχθές για τις επισκέψεις Τούρκων τουριστών από τα απέναντι παράλια, με βάση τα δεδομένα που είχαν διαμορφωθεί στο πρώτο εξάμηνο του έτους, όταν οι προβλέψεις για τη συγκεκριμένη αγορά ήταν κάτι παραπάνω από δυσοίωνες. Τελικώς, η Λέσβος άντεξε στις πιέσεις και κατόρθωσε μέσα σε ένα μήνα να διπλασιάσει την επισκεψιμότητά που είχε από τον Ιανουάριο ως και τον Ιούνιο του 2018, χωρίς αυτό να σημαίνει πάντως ότι το επίτευγμα είναι συγκρίσιμο με άλλες περιόδους, παλιότερων ετών, όταν οι αφίξεις Τούρκων σημείωναν ακόμα καλύτερες επιδόσεις.

Το ενθαρρυντικό στοιχείο από τα στοιχεία που συλλέγει η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Βορείου Αιγαίου είναι, πως οι προβλέψεις που έκαναν λόγο για αισθητή μείωση σε σχέση με πέρυσι, ακόμα και διψήφιου ποσοστού, δεν επιβεβαιώθηκαν σε απόλυτο βαθμό. Μείωση υπάρχει μεν, όχι στο βαθμό που αναμενόταν δε. Συνολικά, τη Λέσβο επισκέφθηκαν 9.004 Τούρκοι επισκέπτες τον Ιούλιο από τις πύλες της Μυτιλήνης και της Πέτρας, αριθμός οριακά μικρότερος από τους 9.526 επιβάτες τον αντίστοιχο μήνα του 2017. Η σχετική μείωση αγγίζει το 5,48% και αφήνει ένα σημάδι αισιοδοξίας ότι η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί αισθητά τους προσεχείς μήνες, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς πως στο πρώτο εξάμηνο του έτους η πτώση των αφίξεων από τα απέναντι παράλια ξεπερνούσε το 31,4% εν συγκρίσει με τις επιδόσεις του αντίστοιχου χρονικού διαστήματος του 2017!

Το εύθραυστο σκηνικό

Οι σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας παραμένουν τεταμένες μετά από τη σύλληψη των δύο ελλήνων στρατιωτικών στα σύνορα του Έβρου, αλλά και τις εμπρηστικές δηλώσεις αξιωματούχων της γειτονικής χώρας για την κυριαρχία στο Αιγαίο. Επιπρόσθετα, το γεγονός πως η Τουρκία βρισκόταν σε διαδικασία εκλογών ως τα τέλη Ιουνίου είχε «φρενάρει» τις επισκέψεις από τα απέναντι παράλια προς τα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Κάτι, που σε συνδυασμό με τις ισχύουσες ως και πριν λίγες ημέρες απαγορεύσεις -από το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που είχε επιβληθεί μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016- δεν ευνοούσε αρκετούς Τούρκους πολίτες να βγουν από τη χώρα ακόμα και για διακοπές. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί η ανατίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ, που έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη για τους Τούρκους, καταγράφοντας το ένα αρνητικό ρεκόρ μετά το άλλο, μειώνοντας εν τέλει την αγοραστική τους δύναμη και δημιουργώντας ένα… εκρηκτικό μίγμα, που δημιουργεί απώλειες και στην οικονομία των νησιών.

Η ελπιδοφόρα σύνδεση Πέτρας-Κουτσούκουγιου

Εκείνο που παρουσιάζει ενδιαφέρον από την κίνηση των Τούρκων επισκεπτών τον Ιούλιο είναι πως παρατηρείται σημαντική αύξηση για πρώτη φορά στην πύλη της Πέτρας. Η σύνδεση με το Κουτσούκουγιου αρχίζει να αποδίδει, έστω και σε μικρό βαθμό, βοηθώντας τις συνολικές επιδόσεις του μήνα να «κρατηθούν» σε αξιοπρεπή επίπεδα, παρά το αρνητικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί στην Τουρκία. Από τους 9.004 επισκέπτες του νησιού μας, οι 1.457 έφτασαν μέσω της πύλης της Πέτρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν τόσοι ήταν οι Τούρκοι επισκέπτες από το άνοιγμα της πύλης στο βόρειο τμήμα της Λέσβου μέχρι και το τέλος του πρόσφατου Ιουνίου (1.804), αρχίζοντας έτσι σταδιακά να μπαίνουν οι βάσεις για την καθιέρωση μιας γραμμής που δυνητικά θα μπορούσε να προσφέρει ακόμα περισσότερες απ’ ευθείας αφίξεις στο πιο τουριστικό κομμάτι του νησιού μας.

Ο Αύγουστος θα κρίνει πολλά

Οι παράγοντες του τουρισμού στη Λέσβο περιμένουν ότι ο Αύγουστος θα κρίνει αν τελικά η χρονιά θα χαρακτηριστεί επιτυχημένη ή αποτυχημένη, αναφορικά με την τουριστική αγορά της Τουρκίας. Από το 2013 ως και σήμερα, οι Τούρκοι επισκέπτονται μαζικά όχι μόνο τη Λέσβο, αλλά συνολικά τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου στη διάρκεια του συγκεκριμένου μήνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αφίξεις στο νησί μας πολλαπλασιάζονται με την επίδοση του Αυγούστου του 2013 να αποτελεί το μέχρι τώρα ρεκόρ (15.952 επισκέπτες). Μια ακόμα φορά, τον Αύγουστο του 2015 «έσπασε» το φράγμα των 15.000 Τούρκων (15.094), ενώ σε δύο ακόμη περιπτώσεις πλησίασαν αρκετά (14.938 τον Αύγουστο του 2017 και 14.403 τον Ιούλιο του 2015). Σε αυτό συμβάλει η γιορτή του Κουρμπάν Μπαιράμ για τους Τούρκους, που τοποθετείται χρονικά από Δευτέρα έως Παρασκευή, συνήθως μέσα στον Αύγουστο, δημιουργώντας έτσι ένα 10ήμερο ουσιαστικά διακοπών για τους Τούρκους. Φέτος, το Κουρμπάν Μπαιράμ γιορτάζεται 20-24/8, που μαζί με τα σαββατοκύριακα πριν και μετά διευρύνει τη διαθέσιμη περίοδο από τις 18 έως τις 26 Αυγούστου. Μένει να φανεί, εάν οι Τούρκοι θα μπορέσουν να κάνουν το καθιερωμένο τους ταξίδι (και) στη Λέσβο ή αν το νησί μας θα μετρήσει απώλειες, που θα έχουν οικονομικό αντίκτυπο στον κλάδο του τουρισμού.

 

Πού θα φτάσει η τουρκική λίρα;

Νέο ιστορικό υψηλό για την τουρκική λίρα έναντι του ευρώ, σημειώθηκε χθες. Η ισοτιμία  μεταξύ των δύο νομισμάτων έφτασε στα 5,76 προς 1, συνεχίζοντας το ανοδικό της ράλι από την αρχή του έτους. Τα μηνύματα από την τουρκική οικονομία δεν είναι ενθαρρυντικά και οι πιέσεις που δέχεται το νόμισμα της γειτονικής χώρας είναι έντονες το τελευταίο διάστημα. Αυτό δημιουργεί δύο δεδομένα. Αφ’ ενός καθιστά πολύ φθηνό προορισμό τις τουριστικές περιοχές της γειτονικής χώρας, με αποτέλεσμα να «μαγνητίζει» όλο και περισσότερους επισκέπτες από κάθε γωνιά του πλανήτη. Αφ’ ετέρου κάνει σχεδόν αδύνατες τις διακοπές στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου για τους Τούρκους, οι οποίοι βλέπουν το πορτοφόλι τους πιο αδύναμο να «σηκώσει» το οικονομικό βάρος ενός ταξιδιού στην Ελλάδα, το κόστος διαμονής αλλά και διανυκτέρευσης, με αποτέλεσμα οι αφίξεις να μειώνονται ή η διάρκεια παραμονής να περιορίζεται χρονικά.

Η ετήσια μεταβολή της ισοτιμίας με το ευρώ ανέρχεται σε +37,88% ενώ συγκριτικά με την αντίστοιχη ημερομηνία πέρυσι, οι συγκρίσεις προκαλούν… ίλιγγο, αφού 1 ευρώ ισοδυναμούσε με 4,04 τουρκικές λίρες και έπειτα από 52 εβδομάδες έφτασε στις 5,76! Πρακτικά, αν λάβουμε ως παράδειγμα ότι ένας Τούρκος πολίτης βγάζει κάθε χρόνο στην άκρη 2.000 λίρες για τις ολιγοήμερες διακοπές του σε κάποιο ελληνικό νησί, το φετινό καλοκαίρι τα χρήματα αυτά αντιστοιχούν σε €347, ενώ πέρυσι τέτοια εποχή σε €500!

Κατηγορία Οικονομία

Αρκετά ενδιαφέρουσα αποδεικνύεται η τελευταία, επικαιροποιημένη μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων με τίτλο «Ποιος πάει πού; Πόσο μένει; Πόσα ξοδεύει;», βάσει των οριστικών στοιχείων της Τράπεζας της Ελλάδος, για την ανάλυση του εισερχόμενου τουρισμού ανά Περιφέρεια για το 2017. Τα συμπεράσματα είναι χρήσιμα από κάθε άποψη και εφόσον αξιολογηθούν από τους ιθύνοντες, ειδικά στην αυτοδιοίκηση αλλά και στους επιφορτισμένους φορείς του τουρισμού, δύνανται να δείξουν το δρόμο στον οποίο θα πρέπει να κινηθεί κάθε περιοχή της χώρας προκειμένου να αυξήσει την επισκεψιμότητά της, να σχεδιάσει στοχευμένα τις κινήσεις της ανά αγορά και να επιδιώξει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα στο άμεσο μέλλον.

Όπως είναι φυσιολογικό, οι Περιφέρειες με τις μεγαλύτερες ροές εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης σε απόλυτα νούμερα για το 2017 ήταν η Κεντρική Μακεδονία (7,26εκ. επισκέπτες), το Νότιο Αιγαίο (5,84εκ.), η Αττική (5,14εκ.), η Κρήτη (4,8εκ.) και τα Ιόνια Νησιά (2,97εκ.), ενώ το Βόρειο Αιγαίο φιγουράρει στην προτελευταία θέση της κατάταξης με μόλις 364.000 επισκέπτες. Σε μια σύγκριση ωστόσο, που αδικεί εν πολλοίς νησιά όπως η Λέσβος, η Λήμνος, η Χίος, η Σάμος και η Ικαρία, τα οποία δεν αποτελούν παραδοσιακά πρώτιστη επιλογή για τους τουρίστες από το εξωτερικό. Η Κεντρική Μακεδονία εξάλλου προσελκύει χιλιάδες κόσμου από τις χώρες των Βαλκανίων, αλλά και τη Ρωσία, ενώ Κυκλάδες, Δωδεκάνησα και Κρήτη είναι φημισμένες απ’ άκρη σ’ άκρη για το τουριστικό τους προϊόν, σε αντίθεση με το Βόρειο Αιγαίο που έχει σχεδόν μηδαμινές εισροές ακόμα και από μεγάλες αγορές όπως η Γαλλία. 

Εκείνο που έχει ενδιαφέρον, πάντως, είναι πως το προφίλ των επισκεπτών διαφοροποιείται ανά Περιφέρεια, με αποτέλεσμα να παρατηρείται αλλού ο μεγαλύτερος αριθμός επισκέψεων (Κεντρική Μακεδονία) και αλλού ο υψηλότερος αριθμός εισπράξεων (Νότιο Αιγαίο). Από την ανάλυση των βασικών δεικτών: δαπάνη ανά επίσκεψη, δαπάνη ανά διανυκτέρευση και μέση διάρκεια παραμονής, προκύπτει ωστόσο ότι οι Περιφέρειες που κατά κύριο λόγο δέχονται τον λεγόμενο τουρισμό «Ήλιος και Θάλασσα», δηλαδή το Νότιο Αιγαίο, η Κρήτη και τα Ιόνια Νησιά έχουν τις υψηλότερες τιμές και στους τρεις δείκτες. Το εντυπωσιακό στοιχείο της μελέτης, όμως, είναι πως οι τρεις πρώτες Περιφέρειες στη λίστα συγκεντρώνουν το 60,8% της επισκεψιμότητας της Ελλάδας από το εξωτερικό, τη στιγμή που το Βόρειο Αιγαίο -το οποίο δεν υστερεί πουθενά σε ήλιο και θάλασσα- κατέχει μόλις το 1,2% της πίτας. Δείγμα της δυναμικής των νησιών μας ως ταξιδιωτικών προορισμών, επισημαίνοντας όμως και τις ελλείψεις σε σχεδιασμό, όραμα, επενδύσεις συγκριτικά με ότι συμβαίνει στις πιο ανεπτυγμένες τουριστικά Περιφέρειες της Ελλάδας.

Ανά επίσκεψη και διανυκτέρευση

Η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στις 13 Περιφέρειες της χώρας το 2017 διαμορφώθηκε στα 458€, παρουσιάζοντας μάλιστα μια μικρή αύξηση (1,9%) σε σχέση με το 2016 (449 €). Το μέγεθος αυτό, ωστόσο, δείχνει μεγάλη διαφοροποίηση ανάμεσα στις Περιφέρειες, σε μερικές εκ των οποίων υπάρχει αύξηση (Βόρειο Αιγαίο, Νότιο Αιγαίο, Αττική, Πελοπόννησος) και σε άλλες σχετική μείωση (Ιόνια Νησιά και Κρήτη) έναντι του 2016.

Αρκετά χαμηλά κινείται το Βόρειο Αιγαίο και στη μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση, που μειώθηκε μάλιστα στα 52€ του 2017 από τα 53€ του 2016. Ο μέσος όρος της χώρας κυμαίνεται στα 68€, με την Κρήτη να φιγουράρει στην κορυφή της λίστας (81€), το Νότιο Αιγαίο να ακολουθεί (79€) και την Αττική με τα Ιόνια Νησιά να μοιράζονται την 3η θέση, αμφότερες στα 71€. Χαμηλότερη δαπάνη ανά διανυκτέρευση παρατηρείται στην Κεντρική Μακεδονία με μόλις 45€.

Διακοπές επί… μακρόν

Υπάρχει ωστόσο και ένας δείκτης, στον οποίο το Βόρειο Αιγαίο φιγουράρει στην κορυφή. Κι αυτός είναι η μέση διάρκεια παραμονής, που «σκαρφάλωσε» για τα νησιά μας στις 8,8 ημέρες μέσα στο 2017 και μάλιστα με εντυπωσιακή αύξηση συγκριτικά με το 2016, όταν κυμαινόταν στις 7,5 ημέρες. Τόσο η Κρήτη, όσο και τα Ιόνια Νησιά υποχώρησαν στις 8,4 ημέρες κατά μέσο όρο, όταν πέρυσι είχαν αμφότερες 8,7 ενώ μικρή αύξηση παρατηρήθηκε και στο Νότιο Αιγαίο με 7,9 ημέρες παραμονής έναντι 7,7 το 2016. Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος του «επιτεύγματος» στο Βόρειο Αιγαίο, αρκεί να επισημανθεί ότι μέσος όρος παραμονής στην Ελλάδα για το 2017 κυμάνθηκε στις 6,8 ημέρες, δηλαδή δύο ημέρες λιγότερες απ’ ότι διέμειναν στα νησιά μας οι τουρίστες που τα επέλεξαν για τις διακοπές τους. Η εντυπωσιακή αύξηση στη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών στο Βόρειο Αιγαίο αγγίζει το +17,7%, όταν ο μέσος όρος της χώρας κατέγραψε μόλις +0,8%.

Μεταβολές της αγοράς

Σε ότι αφορά τις μεταβολές της αγοράς, το Βόρειο Αιγαίο κατέχει μια ακόμα πρωτιά, αφού είναι η Περιφέρεια με τη μεγαλύτερη αύξηση και στη δαπάνη ανά επίσκεψη (+14,9%), τη στιγμή που ο μέσος όρος της χώρας για το 2017 ήταν μόλις +1,9%. Συνολικά, τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου προσέλκυσαν μέσα στο έτος 167.000.000€, τα οποία αντιστοιχούν μόλις στο 1,2% της πίτας, ξεπερνώντας στη σχετική λίστα μόλις τρεις Περιφέρειες, εκείνες της Δυτικής Ελλάδας, της Στερεάς Ελλάδας και της Δυτικής Μακεδονίας. Η διαφορά μάλιστα με τις Περιφέρειες που φιγουράρουν ψηλότερα στην κατάταξη είναι χαώδης, αφού η Ήπειρος συγκεντρώνει σχεδόν +50εκ. ευρώ σε εισπράξεις, ενώ Ανατολική Μακεδονία-Θράκη, Θεσσαλία και Πελοπόννησος έχουν παρά κάτι διπλάσια έσοδα. Στις πέντε πρώτες Περιφέρεις της λίστας τα νούμερα… ξεφεύγουν με τα Ιόνια Νησιά να συγκεντρώνουν 1,78δις ευρώ, την Κεντρική Μακεδονία 1,85δις ευρώ, την Αττική 2,08δις ευρώ, την Κρήτη 3,26δις ευρώ και το Νότιο Αιγαίο 3,65δις ευρώ μέσα σε μία χρονιά.

Κατηγορία Οικονομία

Σε παρόμοια και κάπως καλύτερα επίπεδα κυμαίνεται η επιβατική κίνηση εσωτερικού και εξωτερικού στο αεροδρόμιο «Οδυσσέας Ελύτης» της Μυτιλήνης ως και τον Μάιο, συγκριτικά με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο. Αυτό προκύπτει από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Fraport Greece, η οποία έχει αναλάβει τη διαχείριση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων της χώρας, μεταξύ των οποίων και το «Οδυσσέας Ελύτης» της Μυτιλήνης.

Ο φετινός Μάιος μπορεί να μην ολοκληρώθηκε με σημαντική αύξηση στις πτήσεις τσάρτερ, ωστόσο από τη στιγμή που καταγράφει θετικό πρόσημο συγκρινόμενος με πέρυσι, είναι από μόνο του ένα ενθαρρυντικό στοιχείο. Η Λέσβος εξάλλου προσπαθεί με αργά, πλην όμως σταθερά βήματα, να μαζέψει τα κομμάτια της μετά την τουριστική καθίζηση του 2016, την οποία προκάλεσε η προσφυγική και μεταναστευτική κρίση. Από την αρχή της σεζόν υπήρχαν αισιόδοξες εκτιμήσεις ότι η κατάσταση θα ήταν λίγο καλύτερη φέτος κι αυτό επιβεβαιώνεται από τα επίσημα νούμερα στο πρώτο πεντάμηνο του έτους. Γεγονός που μπορεί να θεωρηθεί ως προάγγελος θετικών μηνυμάτων, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, ως προς τις αφίξεις ξένων επισκεπτών και τους υπολοίπους καλοκαιρινούς μήνες. Ωστόσο, σε επίπεδο κίνησης εσωτερικού το 2018 χαρακτηρίζεται από αρκετά σκαμπανεβάσματα και μέχρι τώρα δεν υπάρχει σαφής ένδειξη για το αν τελικά στο τέλος της χρονιάς θα μπορεί να γίνει λόγος για οριακή επίτευξη στόχου ή μη.

 

Αύξηση 15,54% στα τσάρτερ

Αν το 2017 είχε σχετικά… εύκολο έργο, λόγω της μεγάλης μείωσης επισκεπτών κατά το 2016, δεν ισχύει το ίδιο και για το 2018. Η φετινή χρονιά αποτελεί στοίχημα από πολλές απόψεις, το οποίο στο πρώτο πεντάμηνο δείχνει να κερδίζεται. Τον Μάιο, από το «Οδυσσέας Ελύτης μετακινήθηκαν 14.356 επιβάτες (αφίξεις, αναχωρήσεις, transit), αριθμός που αποτελεί μια αύξηση της τάξης του 15,54% έναντι του αντίστοιχου μήνα πέρυσι, η οποία μπορεί να μεταφραστεί και σε +56,53% σε σχέση με τον Μάιο του 2016. Οι καθαρές αφίξεις ωστόσο Ευρωπαίων τουριστών ήταν συνολικά 7.241, κυρίως από την Ολλανδία (3.800) και τη Μεγάλη Βρετανία (2.479), με τσάρτερ ωστόσο να καταφτάνουν στο νησί μας επίσης από Βέλγιο, Φινλανδία, Γερμανία, Νορβηγία και Τουρκία.

Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί πως σε ότι αφορά τη Γερμανία, τον Μάιο εγκαινιάστηκε η έναρξη των τσάρτερ από το Ντίσελντορφ, με έξι συνολικά πτήσεις που αναμένεται να αυξηθούν το επόμενο διάστημα.

Το θετικό στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πως ο Μάιος αγγίζει παραδοσιακά, σε απόλυτα νούμερα, περίπου το 65% της συνολικής επιβατικής κίνησης του Ιουνίου. Επομένως, με μια απλή αναγωγή, ενδέχεται έως το τέλος του μήνα να έχουν αφιχθεί στο «Οδυσσέας Ελύτης» της Μυτιλήνης περισσότεροι από 20.000 επισκέπτες, ξεπερνώντας τις επιδόσεις του 2013, που είναι ως σήμερα οι τρίτες καλύτερες για το αντίστοιχο διάστημα τα τελευταία χρόνια. Κάτι που μπορεί να σημαίνει ενδεχομένως και περισσότερους από 120.000 ξένους τουρίστες, που θα έχουν φτάσουν αεροπορικώς στο νησί μας έως το τέλος του έτους. Επίδοση που ίσως να μην μπορεί να συγκριθεί με το 2014 (151.242) ή το 2015 (151.522), αλλά είναι σίγουρα πολύ περισσότεροι από τους 69.530 επισκέπτες που καταγράφηκαν το οδυνηρό 2016.

 

 

Μια πάνω μια κάτω στο εσωτερικό

Στον αντίποδα, η συνολική κίνηση των επιβατών εσωτερικού (αφίξεις, αναχωρήσεις) διανύει πολλά σκαμπανεβάσματα στο πρώτο πεντάμηνο του 2018. Τα επίσημα στοιχεία της Fraport Greece για το αεροδρόμιο «Οδυσσέας Ελύτης» της Μυτιλήνης κατέγραφαν μείωση ως και τον Μάρτιο, που έφτανε το 4,58%, ωστόσο ένα σημαντικό κομμάτι αυτής ανέτρεψε ο Απρίλιος, με σχεδόν 2.000 περισσότερους επιβάτες σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2017.

Όμως παρά τις αισιόδοξες προβλέψεις, αλλά και το θετικό πρόσημο που κατέγραψαν τα περισσότερα περιφερειακά αεροδρόμια τον Μάιο, το «Οδυσσέας Ελύτης» δεν μπόρεσε να ξεπεράσει την περσινή του επίδοση, μένοντας στους 27.159 επιβάτες, που είναι λιγότεροι κατά 1,1% έναντι του 2017 (27.454), αλλά και κατά 16% σε σχέση με τον Μάιο του 2016 (32.339). Σε κάθε περίπτωση, όλα δείχνουν πάντως ότι από το αεροδρόμιο «Οδυσσέας Ελύτης» θα εξυπηρετηθούν ως το τέλος του 2018 περισσότερους από 330.000 επιβάτες εσωτερικού.

 

 

Σε εξέλιξη τα έργα

Πρέπει να αναφερθεί ότι η Fraport Greece, πέρα από τις δυναμικές συνεργασίες με τις αεροπορικές εταιρείες και την Εθνική Αρχή Συντονισμού Πτήσεων (ΕΑΣΠ), έχει σε εξέλιξη και σημαντικά κατασκευαστικά έργα, που στοχεύουν στην αναβάθμιση των 14 αεροδρομίων. Τέτοια υλοποιούνται και στο «Οδυσσέας Ελύτης» της Μυτιλήνης, με τέτοιον τρόπο μάλιστα ώστε να μην επηρεάζεται το πρόγραμμα πτήσεων του καλοκαιρινής περιόδου 2018, γεγονός που αντανακλάται στην βελτιστοποιημένη διαδικασία κατανομής των χρονοθυρίδων (slots), ώστε να εξυπηρετούνται τα αιτήματα των αεροπορικών εταιριών.

Συνολικά, στα 14 αεροδρόμια που διαχειρίζεται η Fraport Greece καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 21% στην επιβατική κίνηση σε σχέση με τον Μάιο του 2017. Σε αυτό βοηθά η προσθήκη νέων προορισμών και επιπλέον συχνοτήτων. Την ίδια ώρα οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείας τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό επιχειρούν πτήσεις και κατά τους περιφερειακούς στο καλοκαίρι μήνες, οδηγώντας έτσι στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.

 

 

Κατηγορία Οικονομία
Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018 13:59

Επανακάμπτουν οι ευρωπαίοι τουρίστες!

Συγκρατημένη αισιοδοξία δίνουν στους φορείς του τουρισμού τα πρώτα στοιχεία των Tour Operators για τις προγραμματισμένες πτήσεις του 2018, που θα επισκεφτούν το νησί της Λέσβου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που καταγράφουν τα τουριστικά πρακτορεία, μέλη του Φορέα  Τουρισμού Μολύβου τα οποία διαχειρίζονται το 100% των Tour  Operators, που διακινούν επισκέπτες με πτήσεις τσάρτερ από την Ευρώπη στη Λέσβο, σημειώνεται σημαντική αύξηση των εβδομαδιαίων πτήσεων, που  δείχνει να πλησιάζει τα δεδομένα του 2014, πριν τη προσφυγική και μεταναστευτική κρίση.

Σε εκείνο που συμφωνούν άπαντες, είναι πως απαιτείται συνεχής και εντατική προσπάθεια, ώστε η τάση αυτή να μεγιστοποιηθεί φέτος και να καταφέρει η Λέσβος το 2019 να φτάσει ή να πλησιάσει τις αφίξεις ως και το 2015. Οι εκτιμήσεις, με τα μέχρι στιγμής στοιχεία και δεδομένα, υπολογίζουν τις εκτιμώμενες αφίξεις ταξιδιωτών από την Ευρώπη σε περίπου 55.000. Συγκριτικά, το νούμερο είναι μεγαλύτερο από τις 43.756 αφίξεις τουριστών του 2017, αλλά αισθητά μακριά από τις  75.613 αφίξεις του 2015.

Δεσπόζει η Ολλανδία

Δεσπόζουσα θέση στις αφίξεις κατέχει και φέτος η Ολλανδία, με συνολικά τρεις πτήσεις ανά εβδομάδα κατά την υψηλή περίοδο (Ιουνίου-Αυγούστου). Υπολογίζεται πως περίπου 1.500 θα είναι οι διαθέσιμες θέσεις για τη Λέσβο από τις Κάτω Χώρες εβδομαδιαίως, αγγίζοντας σχεδόν τις 1.660 της σεζόν 2015.

Μεγάλο μέρος των αφίξεων θα προέρχεται επίσης από τη Γερμανία και την Αυστρία. Οι πτήσεις διπλασιάζονται συγκριτικά με πέρυσι (προσμετρούνται και της Astra Airlines), ενώ κάποια δρομολόγια εξ’ αυτών αναμένεται να ξεκινήσουν τον Ιούλιο. Έτσι γίνονται 4 κάθε εβδομάδα με περίπου 500 διαθέσιμες θέσεις. Αυξητική τάση υπάρχει επίσης από το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και τη Δανία, με 3 εβδομαδιαίες πτήσεις και περίπου 500-600 διαθέσιμες θέσεις από κάθε χώρα, από τις οποίες κατά το 2017 υπήρχαν δύο πτήσεις την περσινή σεζόν. Να σημειωθεί ότι από τον Ιούλιο, τρεις εβδομαδιαίες πτήσεις έχουν δρομολογηθεί και από την Πολωνία, η μία εκ των οποίων transit μέσω άλλου προορισμού (με 468 διαθέσιμες θέσεις).

Νέες αγορές

Το ενθαρρυντικό στοιχείο είναι πως μέσα στο 2018 αναμένονται νέες προσεγγίσεις, αφού η Λέσβος ανοίγει -με 1 πτήση κάθε εβδομάδα- τις αγορές της Τσεχίας (180 διαθέσιμες θέσεις) από 5 Ιουνίου και μάλιστα μετά από διετή απουσία, του Βελγίου (160 διαθέσιμες θέσεις) με transit μέσω Καβάλας, της Ρουμανίας (140 διαθέσιμες θέσεις) κατά την υψηλή περίοδο Ιουνίου-Αυγούστου και της Φινλανδίας (120 διαθέσιμες θέσεις) για 4 εβδομάδες κατά το μήνα Σεπτέμβριο.

Μειώνονται ωστόσο κατά μία πτήση οι εβδομαδιαίες αφίξεις από τη Νορβηγία (189 διαθέσιμες θέσεις, συγκριτικά με τις 404 του 2017). Τέλος, απουσιάζουν για ακόμα μία χρονιά οι παραδοσιακές αγορές της Σουηδίας και της Σλοβενίας, απ’ όπου η Λέσβος «είδε» τουρισμό τελευταία φορά το μακρινό πλέον 2014.

Αύξηση 49%

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Φορέα Τουρισμού Μολύβου, θα εκτελούνται στη διάρκεια της σεζόν, κατά μέγιστο, 26 πτήσεις τύπου τσάρτερ την εβδομάδα, που ισοδυναμούν με 4.406 διαθέσιμες θέσεις και συνολικά 55.000 έως το τέλος Οκτωβρίου, που αναμένεται να κλείσει η τουριστική σεζόν, όπως κάθε χρόνο.

 

Στόχος η πληρότητα των πτήσεων

 

Οι βασικές επιδιώξεις  του Φορέα Τουρισμού Μολύβου, κάτω από την ομπρέλα του brand «Lesvos The Other Aegean», είναι η πληρότητα των πτήσεων κατά την τρέχουσα τουριστική σεζόν, που θα εξασφαλίσει τόσο τη μεγαλύτερη αύξηση των επισκεπτών, όσο και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, με την ταυτόχρονη βελτίωση των παρεχόμενων πακέτων και υπηρεσιών στο νησί.

Στο πλαίσιο αυτό ήδη έχει ολοκληρωθεί κατά μεγάλο βαθμό η νέα αναβαθμισμένη ιστοσελίδα του δικτύου (www.theotheraegean.com/get-to-lesvos), όπου μεταξύ άλλων παρουσιάζεται και σχετικός χάρτης με πληροφορίες για τις εισερχόμενες πτήσεις από την Ευρώπη για την τουριστική σεζόν του 2018

Συγχρόνως, εδώ και δύο μήνες, «τρέχει» με δαπάνη του Φορέα  η νέα  επικοινωνιακή καμπάνια του νησιού μας: “Lesvos: After all, it's still the Aegean” στις τουριστικές αγορές τις Ευρώπης, απ' όπου το νησί δέχεται πτήσεις τσάρτερ.  Στόχος είναι η μεγαλύτερη δυνατή  αναγνωρισιμότητα της Λέσβου ως διακριτού τουριστικού προορισμού.

Άνοιγμα στην Τουρκία

Παράλληλα, φέτος, υπολογίζεται πως θα αυξηθούν οι επισκέπτες και από την Τουρκία με τη νέα ακτοπλοϊκή σύνδεση της πύλης εισόδου της Πέτρας με το Κουτσούκουγιου στα απέναντι παράλια. Ήδη μάλιστα, πραγματοποιούνται από το τουριστικό πρακτορείο “Lesvorama”, που έχει την αντιπροσώπευση της νέας γραμμής, οι αντίστοιχες επικοινωνιακές κινήσεις προβολής και προς την Τουρκία.

Ν. Μόλβαλης: «Να καλυφθούν όλες οι θέσεις»

 Μιλώντας στο «Ε»,ο πρόεδρος του Φορέα Ν. Μόλβαλης επισημαίνει: «Δουλεύοντας μεθοδικά από το 2015 έως σήμερα, κατορθώσαμε να περιμένουμε φέτος περισσότερες πτήσεις. Υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις για 70.000 επισκέπτες. Το στοίχημα όμως είναι να προβληθεί η Λέσβος με διαφημίσεις και καμπάνιες, ώστε να καταφέρουμε να τις καλύψουμε όλες. Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να δοθούν οι απαραίτητες χρηματοδοτήσεις, πέρα από όσα χρήματα δίνουν οι ιδιώτες στον Φορέα.»

Κατηγορία Οικονομία

Ο τομεάρχης Τουρισμού της Νέας Δημοκρατίας και βουλευτής Δωδεκανήσου, Μάνος Κόνσολας, κατέθεσε αίτημα σύγκλησης της Διαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής με μοναδικό θέμα συζήτησης τα προβλήματα της δημόσιας υγείας στα νησιά του Αιγαίου.
Ο κ. Κόνσολας τονίζει ότι ζητά τη σύγκληση της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων, όχι για να μετατραπεί σε πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης, όπως σημειώνει στη σχετική επιστολή του προς τον πρόεδρο της Επιτροπής, Νίκο Μανιό, που είναι και βουλευτής Κυκλάδων, αλλά για να αναζητηθεί ένα κοινό πεδίο σχεδιασμού και υλοποίησης πολιτικών που θα βελτιώσουν τις συνθήκες στις δομές δημόσιας υγείας στα νησιά του Αιγαίου. Μάλιστα προτείνει να κληθούν κατά τη συζήτηση στην επιτροπή για το θέμα αυτό, πέρα από την πολιτική ηγεσία του Υπ. Υγείας, οι διοικητές των αντίστοιχων Υγειονομικών Περιφερειών, οι δήμαρχοι των νησιών, οι περιφερειάρχες Νοτίου και Βορείου Αιγαίου, οι ιατρικοί σύλλογοι και οι τοπικές ενώσεις νοσοκομειακών γιατρών.

Τα κίνητρα είναι αναποτελεσματικά
Ο βουλευτής Δωδεκανήσου επισημαίνει ότι τα προβλήματα της δημόσιας υγείας στα νησιά έχουν επιδεινωθεί, ο δείκτης υποστελέχωσης διευρύνεται και μαζί του διευρύνεται και το αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών των νησιών.
Αναφέρει ότι τα θεσμοθετημένα κίνητρα για να υπηρετούν γιατροί στα νησιά, αποδεδειγμένα, πλέον, είναι αναποτελεσματικά και πρέπει να ανοίξει η συζήτηση για να υπάρξουν γενναία και ουσιαστικά πλέον μισθολογικά και βαθμολογικά κίνητρα. Και η εκτίμηση αυτή δεν νομίζουμε ότι επιδέχεται αντιλόγου, αφού η ανταπόκριση στις προκηρύξεις ειδικευμένων γιατρών σε νοσοκομεία και όχι μόνο, πολλές φορές είναι μηδενική, αφού είναι γνωστή η εκροή γιατρών στο εξωτερικό κατά χιλιάδες τα τελευταία χρόνια. Το αίτημα Κόνσολα για αυτή τη συζήτηση, είχε διατυπωθεί και πριν από καιρό χωρίς να υπάρχει ανταπόκριση , αλλά σήμερα νομίζουμε ότι επιβάλλεται να εξεταστεί σοβαρά γιατί τα προβλήματα της δημόσιας υγείας στα νησιά θα πρέπει να μπουν σε πρώτη προτεραιότητα για την εθνική μας αντιπροσωπεία.

Κατηγορία Πολιτική
Πέμπτη, 08 Φεβρουαρίου 2018 10:30

Τι γίνεται με τις βίζες των Τούρκων;

Με θέμα την επέκταση της ισχύος και για το 2018 του καθεστώτος έκδοσης βίζας για τους επισκέπτες από την Τουρκία στα νησιά του Αιγαίου, τρεις Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας κατέθεσαν επίκαιρη ερώτηση προς τον Υπουργό Εξωτερικών κ. Νίκο Κοτζιά. Συγκεκριμένα, οι κ.κ. Μάνος Κόνσολας (Δωδεκανήσου), Γιώργος Κουμουτσάκος (Β΄ Αθηνών) και Σταύρος Καλαφάτης (Α΄ Θεσσαλονίκης) επισημαίνουν πως το 2017 παρατάθηκε η ισχύς του ειδικού καθεστώτος έκδοσης ημερήσιας βίζας, για τους επισκέπτες εκτός Σένγκεν και κυρίως τους επισκέπτες από την Τουρκία προς τα νησιά του Αιγαίου. Κίνηση, την οποία χαρακτηρίζουν «επιβεβλημένη, αφού οι επισκέπτες από την Τουρκία, που χρησιμοποιούν την κρουαζιέρα και τα ημερόπλοια, συμβάλλουν καθοριστικά στην τόνωση του τουρισμού και της τοπικής οικονομίας των νησιών του Βορείου Αιγαίου και της Δωδεκανήσου».

Ωστόσο, όπως αναφέρουν, δεν έχει υπάρξει ακόμα απόφαση της Ε.Ε. για την παράταση ισχύος του μέτρου και για το 2018, ενώ και η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει σε ενημέρωση των φορέων του τουρισμού, της αυτοδιοίκησης αλλά και των επιχειρηματιών και των πολιτών σε αυτά τα νησιά, για τους οποίους αποτελεί ζήτημα κορυφαίας προτεραιότητας. Και μάλιστα, όπως επισημαίνεται, σε δύο περίπου μήνες ξεκινά η έναρξη της τουριστικής περιόδου και η αβεβαιότητα αυτή δεν μπορεί να παρατείνεται, ειδικά όταν ο τουρισμός αυτών των νησιών έχει υποστεί καίριο πλήγμα από την πολιτική της κυβέρνησης στο μεταναστευτικό, την κατάργηση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ αλλά και την υπερφορολόγηση.
Καταλήγοντας, οι τρεις Βουλευτές ερωτούν τον Υπουργό κ. Νίκο Κοτζιά «σε ποιες ενέργειες έχει προβεί η κυβέρνηση, σε επίπεδο Ε.Ε., για την παράταση ισχύος του μέτρου και ποια είναι η εξέλιξη;».

Τι είχε συμβεί πέρυσι
Πέρυσι, ακριβώς τέτοια εποχή στις αρχές του Φλεβάρη, τουρκικά Μέσα ενημέρωσης είχαν επιδοθεί σε μια σειρά από δημοσιεύματα με πηχυαίους τίτλους, όπως «Πραξικόπημα για τους Τούρκους τουρίστες στα ελληνικά νησιά», «Πόρτα στη βίζα από την Ελλάδα», «Η ΕΕ και οι Έλληνες δεν πρόκειται να μας δώσουν βίζα εισόδου για τα ελληνικά νησιά». Αναφέρονταν έτσι, στην επιστολή που είχε αποστείλει τότε ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Κατρούγκαλος προς τους βουλευτές του Αιγαίου, αναφέροντας την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μην αποδεχθεί τη θεώρηση διαβατηρίων στα λιμάνια των ελληνικών νησιών.

Η υπόθεση είχε λάβει διαστάσεις, αφού οι τοπικές νησιωτικές αρχές είχαν εκφράσει τη δυσαρέσκειά τους για το ζήτημα, αφού το μέτρο είχε αποδειχθεί αρκετά… ευεργετικό, καθότι οι Τούρκοι πολίτες δεν έρχονταν αντιμέτωποι με την τεραστία γραφειοκρατία στα ελληνικά προξενεία, προγραμματίζοντας σε ολοένα και αυξανόμενο αριθμό τις διακοπές τους στα νησιά του Αιγαίου ή ακόμα και μονοήμερες εκδρομές.
Τελικώς, το ζήτημα είχε επιλυθεί με την επιμήκυνση του καθεστώτος θεώρησης τουριστικής βίζας σε Τούρκους επισκέπτες των ελληνικών νησιών και μάλιστα σε ότι αφορά τη Λέσβο καταγράφηκαν 48.160 αφίξεις Τούρκων επισκεπτών στις πύλες εισόδου της Μυτιλήνης και της Πέτρας, αριθμός που αποτέλεσε τη δεύτερη καλύτερη επίδοση των τελευταίων ετών, μετά τους 50.659 επισκέπτες του 2015.

Κατηγορία Κοινωνία
Σελίδα 1 από 47
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top