FOLLOW US

Πολιτισμός

  • Ο συμπατριώτης μας, πανεπιστημιακός καθηγητής κυκλοφόρησε δύο νέα βιβλία για το θέατρο και μιλά στο «Ε»
Θόδωρος Γραμματάς: Το θέατρο είναι ένα σχολείο που παρέχει πολύπλευρη βιωματική παιδεία

Ο Θόδωρος Γραμματάς γεννήθηκε στη Μυτιλήνη το 1951. Απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1976, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Φιλοσοφία και τη Θεατρολογία στο Παρίσι στα Πανεπιστήμια Paris III, Paris X και την Ecole Pratique des Hautes Etudes. Έλαβε τον τίτλο του διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο Paris X το 1979 με θέμα διατριβής «La notion de liberte chez Nikos Kazantzakis». Από το 1994 είναι καθηγητής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο γνωστικό αντικείμενο Νεοελληνικό Θέατρο και Πολιτισμός. Τομέας των ερευνητικών και διδακτικών ενδιαφερόντων του το νεοελληνικό θέατρο, η συγκριτική θεατρολογία, η κοινωνιολογία και η σημειολογία του θεάτρου, το θέατρο για παιδιά και νέους, το θέατρο στην εκπαίδευση. Είναι μέλος του International Biographical Centre του Κέιμπριτζ και του American Biographical Institute, έχει τιμηθεί με το βραβείο του Νίκου Καζαντζάκη (1991) και έχει γράψει πάνω από είκοσι βιβλία.

Αφορμή για τη συζήτηση που ακολουθεί ήταν η πρόσφατη κυκλοφορία δυο νέων βιβλίων του: «Το ελληνικό θέατρο στον 20ό αιώνα. Συμβολή στην ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου»,(Εκδόσεις Παπαζήση, σελ. 635) και «Θεατρική αγωγή και παιδεία» (εκδόσεις Διάδραση, σελ 827).

 

Δυο νέα πολυσέλιδα βιβλία, περίπου 1500 σελίδων, για το θέατρο που τόσο αγαπάτε και θεραπεύετε επιστημονικά και ερευνητικά για σχεδόν σαράντα χρόνια.

Τα δύο βιβλία στα οποία αναφέρεστε είναι προϊόντα της ερευνητικής, συγγραφικής και ακαδημαϊκής μου παρουσίας περίπου σαράντα χρόνια.

Περιλαμβάνουν τις απόψεις μου για το Θέατρο, Ελληνικό και Παγκόσμιο και συνιστούν μια ουσιαστική συμβολή στην έρευνα της Ιστορίας και της Θεωρίας του. Χρονολογικά πρώτο εκδόθηκε «Το Θέατρο ως Πολιτισμικό Φαινόμενο», το 2015 από τις εκδόσεις Παπαζήση. Πρόκειται για μια συνθετική μελέτη που επιχειρεί να συμπεριλάβει και να πραγματευθεί τις πολλαπλές και ποικίλες μορφές με τις οποίες η έννοια «Θέατρο» κάνει την παρουσία της στην ανθρώπινη Ιστορία και τον Πολιτισμό και σε κάποιο βαθμό τα εμπεριέχει και εκφράζεται ταυτόχρονα δι’ αυτών.

Εξετάζεται η γενετική του θεάτρου και το αρχαίο δράμα, το μπρεχτικό και το προλεταριακό θέατρο, το έντεχνο και το λαϊκό θέατρο, το θέατρο στην πολιτική και την καθημερινή ζωή, το θέατρο στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας, το θέατρο ως διασκεδαστική τέχνη και ως όργανο κοινωνικής αλλαγής, κ.ά.

Στη συνέχεια, το 2017, εκδόθηκε επίσης από τις εκδόσεις Παπαζήση «Το Ελληνικό Θέατρο στον 20ο αιώνα. Συμβολή στη Ιστορία του Νεοελληνικού Θεάτρου».

Πρόκειται για το προγενέστερο δίτομο έργο μου «Το ελληνικό Θέατρο στον 20ο αιώνα. Πολιτισμικά πρότυπα και πρωτοτυπία» που είχε εκδοθεί το 2002 από τις εκδόσεις Εξάντας. Από τη μια επειδή ο εν λόγω εκδοτικός οίκος έπαψε πια να υπάρχει και από την άλλη επειδή ήθελα να επικαιροποιήσω σε κάποια σημεία την μελέτη μου, προχώρησα στην επανέκδοσή της, διαπιστώνοντας την προσφορά που δυνητικά μπορεί να έχει για τους σημερινούς αλλά και μελλοντικούς μελετητές της Ιστορίας του Ελληνικού Θεάτρου στον 20ο αιώνα, αφού καμιά σχετική εργασία εκτός της συγκεκριμένης δεν έχει γίνει για να αντικαταστήσει, να επεκτείνει, ή να συμπληρώσει την μνημειώδη Ιστορία του Γιάννη Σιδέρη, της δεκαετίας του 1950.

Η ιδιαιτερότητά της έγκειται στο γεγονός ότι στηρίζεται σε διαφορετικούς μεθοδολογικούς άξονες και μοντέλα έρευνας, από ότι θα περίμενε κάποιος από μια παραδοσιακή «Ιστορία», σε τρόπο ώστε παράλληλα με το ιστορικό, έχει κοινωνιολογικό, φιλολογικό και συγκριτολογικό ενδιαφέρον, που την αναδεικνύουν σε σύνθετη μαρτυρία του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού.

 

«Το θέατρο είναι ένα σύνθετο καλλιτεχνικό και ταυτόχρονα κοινωνικό γεγονός» γράφετε σε κάποιο σημείο, ενώ το χαρακτηρίζεται και ως «διαχρονικό και πανανθρώπινο πολιτισμικό φαινόμενο». Θα ήθελα να το αναλύσετε.

Το θέατρο από τη φύση του είναι σύνθετο φαινόμενο, αφού ταυτόχρονα αποτελεί αισθητικο - καλλιτεχνικό γεγονός με εμπορευματική αξία, μορφο - παιδευτικό αγαθό και μέσο κατανόησης και ερμηνείας του κόσμου, ψυχαγωγικό θέαμα με έντονες ψυχολογικές και ψυχαναλυτικές προεκτάσεις, μορφή εντέχνου γραπτού λόγου, αλλά και παραστατική τέχνη. Πάνω από όλα όμως είναι κοινωνικό προϊόν και αποτέλεσμα, που, ως τέτοιο, οφείλουμε να το προσεγγίσουμε και να το ερμηνεύσουμε ανάλογα, όχι δηλαδή μόνο με αμιγώς αισθητικο - καλλιτεχνικά κριτήρια, αλλά και με καθαρά κοινωνιολογικά δεδομένα, που μπορούν να εξασφαλίσουν την αντικειμενικότητα της οποίας εκφερόμενης τελικής κρίσης γι’ αυτό. Οι αξίες και οι διαπιστώσεις αυτές, επισημαίνονται σε όλες τις ιστορικές περιόδους και σε όλες τις κοινωνίες, αρχής γενομένης από την αρχαία Ελλάδα (αλλά και πριν από αυτήν από την προϊστορία σχεδόν του ανθρώπινου πολιτισμού), μέχρι τις μέρες μας.

 

Οι θεατρικές σπουδές σήμερα….

 

Πού βρίσκονται οι θεατρικές σπουδές σήμερα στη χώρα σε σχέση με το παρελθόν αλλά και σε σχέση με αυτά που γίνονται στην Ευρώπη;

Οι θεατρικές σπουδές στην Ελλάδα βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο. Μάλιστα, τολμώ να πω, ότι αποτελούν τομέα αιχμής για την επιστημονική έρευνα, αφού πολλά ερευνητικά προγράμματα αναπτύσσονται με θέματα που τις αφορούν άμεσα ή έμμεσα. Βέβαια, το επίπεδο σπουδών δεν είναι πάντα το αναμενόμενο, αλλά αυτό αποτελεί μέρος του ευρύτερου φαινομένου των σπουδών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αξίζει επίσης να μνημονευθεί ότι οι θεατρικές σπουδές έπαψαν προ πολλού να μονοπωλούνται από τα ειδικά Τμήματα των ελληνικών ΑΕΙ και έχουν ενσωματωθεί με επιτυχία και σε άλλου είδους Σχολές και Τμήματα, όπως των Ξενόγλωσσων Λογοτεχνιών, των επιστημών της Αγωγής κ.ά., με αντίστοιχο προσανατολισμό του διδακτικού, ακαδημαϊκού, ερευνητικού και συγγραφικού έργου των μελών τους.

 

Διαβάζοντας τον πρόλογο στο βιβλίο σας «Το ελληνικό θέατρο στον 20ό αιώνα» θα ήθελα να σας ρωτήσω για τη φυσιογνωμία του ελληνικού Θεάτρου και τη θέση του μέσα στο σύγχρονο διεθνές πολιτισμικό περιβάλλον;

Το Ελληνικό Θέατρο ανήκει στην κατηγορία των περιφερειακών θεάτρων, που ίσως δεν μπορούν να δημιουργήσουν νέες τάσεις και προοπτικές στη δραματική, ούτε τη σκηνική τέχνη, αλλά παρόλα αυτά μπορεί με αξιοπρέπεια να σταθεί επάξια μέσα στο ευρύτερο πολιτισμικό του περιβάλλον (Σκεφτείτε μια αναμνηστική φωτογραφία των μελών του EUROGROUP, με τον εκπρόσωπο της χώρας μας ανάμεσά τους). Μπορούμε όμως να είμαστε υπερήφανοι γιατί σε επίπεδο σκηνικής πράξης και ιδιαίτερα ερμηνείας του αρχαίου δράματος, υπάρχουν κάποιοι έλληνες δημιουργοί, που θαυμάσια μπορεί να συγκριθούν με ξένους ομοτέχνους τους και ενίοτε να τους διδάξουν αντί να διδαχθούν από αυτούς.

 

Γράφονται τα τελευταία χρόνια καλά ελληνικά θεατρικά έργα;

Υπάρχει πληθώρα, αλλά μην ξεχνάτε ότι «ουκ εν τω πολλώ το ευ…». Βέβαια αυτό δε σημαίνει ότι δεν εμφανίζονται ταλαντούχοι νέοι θεατρικοί συγγραφείς και δεν ανεβαίνουν νέα θεατρικά έργα. Νομίζω ότι οι συνθήκες είναι προς το παρόν δυσμενείς. Σύντομα όμως αισιοδοξώ ότι θα υπάρξει μια άνοιξη και στη δραματουργία.

 

Μέσο αγωγής και παιδείας…

 

Κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορεί το θέατρο να γίνει μέσο αγωγής και παιδείας;

Το Θέατρο είναι εκ φύσεως μέσον αγωγής και παιδείας. Η παραστατικότητα, η βιωματικότητα, η αμεσότητα της επικοινωνίας και το ζωντανό θέαμα είναι η δυναμική του. Μην ξεχνάτε το ρόλο που διαδραμάτισε στη αρχαία Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Αθήνα, όπου οι θεατρικές παραστάσεις όχι μόνο για το πλήθος των θεατών που τις παρακολουθούσαν, αλλά και για εκείνους που συμμετείχαν ως μέλη του χορού, λειτουργούσαν με τον καλύτερο τρόπο ως «σχολείο» που παρείχε πολύπλευρη βιωματική παιδεία στους πολίτες του κλεινού άστεως.

Σε αυτό όμως ελλοχεύει ένας κίνδυνος, που έκανε φανερά τα αρνητικά του αποτελέσματα στη χιτλερική Γερμανία και στην κομμουνιστική ΕΣΣΔ: ο κίνδυνος του διδακτισμού και της προπαγάνδας, που πρέπει με κάθε τρόπο να αποφευχθούν.

 

Έχετε αφιερώσει μεγάλο μέρος της έρευνας και της συγγραφικής σας δραστηριότητας για βοηθήσετε τους εκπαιδευτικούς στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση να βάλουν το θέατρο στην τάξη. Είσαστε ευχαριστημένος από την ανταπόκριση;

 

«Ένα το χελιδόνι και η Άνοιξη ακριβή.

Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή»

Βλέποντας το παρελθόν, δεν μπορώ παρά να θεωρήσω ότι έχει γίνει θεαματική πρόοδος. Όμως ακόμα απομένουν πολλά να γίνουν…

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΆΡΘΡΑ
Τελευταία τροποποίηση Δευτέρα, 09 Ιουλίου 2018 15:51
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top