FOLLOW US

Πολιτισμός

  • Το «Ε», με τον πρόεδρο του Συλλόγου Μικρασιατών της Σκάλας Λουτρών «Το Δελφίνι», Δημήτρη Παπαχρυσό
«Να μην αποκοπούν οι μικρότερες γενιές από τις μνήμες…»

Το «Ε» σήμερα φιλοξενεί τον πρόεδρο του Συλλόγου Μικρασιατών της Σκάλας Λουτρών «Το Δελφίνι», Δημήτρη Παπαχρυσό. Με αφορμή την έκδοση του ημερολογίου του Συλλόγου για το 2013 με θέμα την πορεία της Μεραρχίας του Αρχιπελάγους, μας μιλάει για το σημαντικό υλικό που αξιοποιήθηκε, για τις εκδηλώσεις που πραγματοποίησε ο Σύλλογος για τα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, αλλά και για τους στόχους που θέτει.

Το «Ε» σήμερα φιλοξενεί τον πρόεδρο του Συλλόγου Μικρασιατών της Σκάλας Λουτρών «Το Δελφίνι», Δημήτρη Παπαχρυσό. Με αφορμή την έκδοση του ημερολογίου του Συλλόγου για το 2013 με θέμα την πορεία της Μεραρχίας του Αρχιπελάγους, μας μιλάει για το σημαντικό υλικό που αξιοποιήθηκε, για τις εκδηλώσεις που πραγματοποίησε ο Σύλλογος για τα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, αλλά και για τους στόχους που θέτει για το Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης της Σκάλας Λουτρών, που έχει πλέον στην κατοχή του πλήθος αντικειμένων της ζωής των προσφύγων.

Κύριε Παπαχρυσέ, λίγο πριν βγει η χρονιά που συμπλήρωσε τα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο Σύλλογος «Το Δελφίνι» εξέδωσε ένα εξίσου ιστορικό ημερολόγιο, με θέμα την πορεία της Μεραρχίας του Αρχιπελάγους. Μιλήστε μας λίγο για τη συγκριμένη έκδοση.
«Πρόκειται για το 10ο στη σειρά ημερολόγιο του Συλλόγου μας με θέμα τη Μικρασιατική Καταστροφή και πιθανώς το τελευταίο, αφού ενδέχεται με αυτό να κλείσει ο συγκεκριμένος “κύκλος”, λόγω του ότι είναι πολυέξοδος και δεν έχουμε πλέον τη δυνατότητα εκδόσεων. Τα προηγούμενα ημερολόγια αφορούσαν αρχικά διάφορες πόλεις της Μικράς Ασίας, ξεκινώντας το 2004 με τη Σμύρνη και στη συνέχεια πηγαίνοντας στην Πέργαμο, το Αϊβαλί, την Ίμβρο και την Τένεδο. Το ημερολόγιο του 2008 ήταν αφιερωμένο σε κειμήλια που φυλάσσονται στο Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης του Συλλόγου, στη Σκάλα Λουτρών, του 2009 στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, του 2010 είχε αφιέρωμα στη Λεσβιακή Άνοιξη και ένα “λογοτεχνικό ταξίδι στη Λέσβο τού χτες”, η έκδοση του 2011 ήταν αφιερωμένη στη Φώκαια και στον πρώτο διωγμό τού 1914 μέσα από φωτογραφίες και κείμενα του Γάλλου αρχαιολόγου Félix Sartiaux και το ημερολόγιο του 2012 αφορούσε μια πλειάδα πόλεων της Μικράς Ασίας, μία για κάθε μήνα. Η φετινή μας έκδοση, για το 2013, είναι αφιερωμένη στη Μικρασιατική Εκστρατεία από τον Ιανουάριο μέχρι και το Δεκέμβριο του 1922.»

Το ημερολόγιο ακολουθεί το οδοιπορικό της Μεραρχίας χρονολογικά, βασιζόμενο, απ’ όσο εξηγεί η έκδοση, στα χειρόγραφα του έφεδρου ανθυπολοχαγού Ηλία Κώσση. Πώς βρέθηκαν στην κατοχή σας αυτά τα χειρόγραφα;
«Ο Ηλίας Κώσσης καταγόταν από τη Βρίσα και υπηρετούσε τη Μεραρχία του Αρχιπελάγους και στα χειρόγραφα κείμενά του περιγράφει όλη την πορεία του, από την ημέρα που ξεκίνησε από τη Βρίσα για να καταταγεί στον Ελληνικό Στρατό, μέχρι τις μάχες που ακολούθησαν - είτε κερδήθηκαν είτε χάθηκαν -, το πώς ήταν η στρατιωτική ζωή, τα γλέντια και τα απρόοπτα, περιγράφοντας παράλληλα διάφορα μέση που συναντούσε. Όλα αυτά, μέχρι και 20 μέρες πριν καεί η Σμύρνη, οπότε ο ίδιος τραυματίστηκε από σφαίρα στο κεφάλι, μεταφέρθηκε σε στρατιωτικό νοσοκομείο στη Σμύρνη και από εκεί με ατμόπλοιο στη Θεσσαλονίκη, όπου και ανάρρωσε πριν επιστρέψει στη Λέσβο. Έτσι, με εξαίρεση τις 20 τελευταίες μέρες πριν την καταστροφή της Σμύρνης, τα χειρόγραφά του περιλαμβάνουν όλη την πορεία της Μεραρχίας, δίνοντας πολύ σημαντικά στοιχεία, τα οποία βγαίνουν στη δημοσιότητα για πρώτη φορά χάρη σε έναν άνθρωπο που είχε την έμπνευση να τα καταγράψει και να μάθουμε έτσι ιστορίες που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού. Πρόκειται ίσως για το καλύτερο από τα ημερολόγια που έχουν κυκλοφορήσει, χάρη και στο Σύλλογο Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λέσβου “Μίλτος Κουντουράς”, που δώρισε στο Μουσείο μας το χειρόγραφο και πιστεύω πως είναι πολλοί αυτοί που θα ζητήσουν να το προμηθευτούν.»

Το χειρόγραφο μπορεί να το δει κανείς αυτούσιο στο Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης;
«Ναι, πρόκειται για ένα χοντρό βιβλίο 200 σελίδων. Και αξίζει να αναφέρω πως οι φωτογραφίες της έκδοσης του ημερολογίου είναι επίσης πολύ σημαντικό και ανέκδοτο υλικό, από επιστολικά δελτάρια του Γενικού Επιτελείου Στρατού που είχε στην κατοχή του ένας γιατρός από την Πάτρα, ο Τιμολέων Κουτσουραδής, ο οποίος τα σκανάρισε και μας τα έστειλε σε ψηφιακή μορφή με πολλή ευχαρίστηση. Φωτογραφίες που ταιριάζουν και με την περιγραφή που υπάρχει σε κάθε μήνα από τα γεγονότα της εποχής.»

Το Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης

Μια που αναφερθήκαμε στο Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης, συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά;
«Το Μουσείο λειτουργεί κανονικά, αλλά επειδή δεν έχουμε μόνιμο υπάλληλο και οι δυνατότητές μας είναι πολύ περιορισμένες, έχουμε αναρτήσει στην είσοδό του δύο τηλέφωνα, ένα κινητό κι ένα σταθερό, και όποιος επισκέπτης έρθει εκτάκτως, χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση, μπορεί να μας πάρει τηλέφωνο κι εμείς φροντίζουμε να του ανοίξουμε και να ξεναγηθεί στο Μουσείο.»

Δέχεται αρκετές επισκέψεις ο χώρος;
«Έρχονται όλα τα σχολεία από τη Λέσβο, καθώς και φαντάροι από τα στρατόπεδα που φιλοξενούνται στο νησί. Το καλοκαίρι έχουμε πάρα πολύ κόσμο που έρχεται να επισκεφτεί το Μουσείο και μας κάνει εντύπωση, αφού διαπιστώνουμε ότι είναι καταχωρημένο σε όλους τους τουριστικούς οδηγούς του εξωτερικού, που προφανώς το ανακάλυψαν μέσα από την ιστοσελίδα μας στο διαδίκτυο. Θα ήθελα να επισημάνω ότι όσες φορές εκδόθηκαν τουριστικοί οδηγοί από το Υπουργείο Αιγαίου και από την Περιφέρεια ή το Δήμο, ανέφεραν όλα τα μουσεία εκτός από το δικό μας, αν και πιστεύω ότι είναι πολύ αξιόλογο. Είναι ένα Μουσείο με πάρα πολύ λαογραφικό υλικό από τη ζωή των προσφύγων, που συνεχώς εμπλουτίζεται.»

Ο χώρος επαρκεί για την έκθεση όλων των στολών, βιβλίων, σκευών, κ.λπ. που έχει συγκεντρώσει ο Σύλλογος όλα αυτά τα χρόνια;
«Αυτήν τη στιγμή έχουμε διάφορα αντικείμενα, που δεν υπάρχει χώρος να τα εκθέσουμε και θα πρέπει να βγάλουμε τα παλιά προκειμένου να εκθέσουμε καινούργια. Κάποια στιγμή θελήσαμε να δημιουργηθεί ένα καινούργιο κτήριο, που θα φιλοξενήσει τα κειμήλια των Μικρασιατών όλης της Λέσβου, ώστε να γίνει η Σκάλα Λουτρών, που είναι αμιγώς προσφυγικό χωριό, σημείο αναφοράς. Δε βρήκαμε ανταπόκριση. Ο προσφυγικός συνοικισμός της Σκάλας Λουτρών δημιουργήθηκε το 1931, όταν το ελληνικό κράτος προσέφερε κατοικίες στους πρόσφυγες. Οι περισσότερες από αυτές με τα χρόνια αλλοιώθηκαν με διάφορες προσθήκες που έγιναν, εκτός από μία, που ανήκει σε κάποια χήρα που δε μένει πια εκεί και καταφέραμε το 2006, με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, να τη χαρακτηρίσουμε ως ιστορικής αξίας μνημείο που έχει σχέση με την εγκατάσταση των προσφύγων τού 1922 στην Ελλάδα. Κάναμε επανειλημμένες προσπάθειες και προτάσεις για την αξιοποίηση της συγκεκριμένης οικίας, που θα πρέπει να απαλλοτριωθεί μέσω κάποιου δημόσιου φορέα, για να μπορέσουμε να την αξιοποιήσουμε, να τη διασώσουμε για να μην καταρρεύσει. Η αντικειμενική του αξία είναι πολύ μικρή και έχει προσφερθεί ήδη ο αρχιτέκτονας Στρατής Φραντζέσκος να κάνει δωρεάν τη μελέτη, ώστε να γίνει όπως ήταν το σπίτι και να εκθέσουμε μέσα όλα τα αντικείμενα της εποχής των προσφύγων, που έχουν σχέση με κουζίνα ή με κρεβατοκάμαρα. Στόχος μας είναι να πάρει τη μορφή ενός κανονικού προσφυγικού σπιτιού, που θα λειτουργεί παράλληλα με το ήδη υπάρχον Μουσείο.»

Εκδηλώσεις για τα 90 χρόνια

Τι δραστηριότητες πραγματοποίησε φέτος ο Σύλλογος με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή;
«Φέτος είχαμε πλήθος εκδηλώσεων σχετικών με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Τον Ιανουάριο επανεκδώσαμε και παρουσιάσαμε στο Επιμελητήριο Λέσβου το βιβλίο του Μιχαήλ Ροδά “H Ελλάδα στη Μικρά Ασία - Μικρασιατική Καταστροφή”. Ο Μιχαήλ Ροδάς ήταν υπεύθυνος στο Γραφείο Τύπου της Ύπατης Αρμοστείας στη Σμύρνη και είχε στην κατοχή του όλα τα έγγραφα που διακινήθηκαν μέσω της Ύπατης Αρμοστείας την κρίσιμη περίοδο 1919 - 1922. Το βιβλίο είχε εκτυπωθεί για μία και μοναδική φορά σε περιορισμένα αντίτυπα και δεν κυκλοφορούσε πουθενά. Το χάρισε κάποιο μέλος του Συλλόγου στο Μουσείο, είδαμε την ανεκτίμητη αξία του και αποφασίσαμε να το επανεκδώσουμε σε 500 αντίτυπα. Μας το έχουν παραγγείλει από πολλούς συλλόγους και μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού, ενώ το παρουσιάσαμε και το Μάρτιο στην Αθήνα, σε συνεργασία με τη “Λεσβιακή Παροικία”.»

Πέρα από την παρουσίαση του συγκεκριμένου λευκώματος, τι άλλες δράσεις κάνατε;
«Ακολούθησαν εκδηλώσεις στις 22 και 23 Αυγούστου στον αύλειο χώρο του Μουσείου Προσφυγικής Μνήμης σχετικές με τη Μικρασιατική Καταστροφή, πλαισιωμένες από χορούς και τραγούδια από τα παράλια της Μικράς Ασίας, και το Σεπτέμβριο παρουσιάσαμε άλλο ένα λεύκωμα για τη Φώκαια της Μικράς Ασίας και τον πρώτο διωγμό, και πάλι στο Επιμελητήριο. Στο πλαίσιο των 90 χρόνων, αυτές τις ημέρες θα παρευρεθώ προσωπικά στο τριήμερο Διεθνές Συνέδριο Μικρασιατικών Συλλόγων που θα διαρκέσει μέχρι και αύριο Κυριακή, στο ξενοδοχείο “Κάραβελ” της Αθήνας και που διοργανώνεται με πρωτοβουλία του Κέντρου Μικρασιατικού Πολιτισμού του Δήμου Καισαριανής.»

Πού στοχεύουν οι δράσεις του Συλλόγου; Προγραμματίζεται κάτι άλλο άμεσα;
«Ό,τι κάνουμε, στοχεύει κυρίως στο να μην αποκοπούν από τις μνήμες οι μικρότερες γενιές. Πρέπει να γνωρίζουμε την ιστορία μας. Οι διαθέσεις των γειτόνων μας είναι ελπίζουμε φιλικές, όπως και οι δικές μας, αλλά πρέπει να ξέρουμε την ιστορία μας, προκειμένου να μην επαναληφθούν τέτοια γεγονότα. Το επόμενο διάστημα πρόκειται να πραγματοποιηθεί η χοροεσπερίδα του Συλλόγου μας, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, στο ξενοδοχείο “Κουντουρουδιά”.»

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top