FOLLOW US
Αποτελέσματα αναζήτησης για: Στρατής Χαραλάμπους - EmprosNet.gr
Κατηγορία Πολιτισμός
- 17|11|2018 13:16

Κωνσταντίνα Βάκκα-Κυριαζή

Η Λεσβιακή Φάλαγγα. Ιστορία των προγόνων μας

Εκδόσεις Μύθος, Αθήνα 2018, σελ. 271

Η Κωνσταντίνα Βάκκα-Κυριαζή εδώ και πολλά χρόνια ασχολείται με την τοπική ιστορία της Λέσβου και ιδιαίτερα με την περίοδο της απελευθέρωσης του 1912. Εργασίες της έχουν δημοσιευτεί σε τοπικά περιοδικά και συλλογικές εκδόσεις.

Στο πρόσφατο βιβλίο της, μια εξαντλητική μελέτη για την «Λεσβιακή Φάλαγγα» διαβάζουμε στον πρόλογο: «Η Λεσβιακή Φάλαγγα συστάθηκε στη Νέα Υόρκη στις 31 Οκτωβρίου του 1912, αμέσως μετά την κήρυξη από την Ελλάδα του πολέμου με την Τουρκία. Ήταν ένα σώμα Λεσβίων εθελοντών αποτελούμενο από 210 άντρες οι οποίοι στρατολογήθηκαν με σκοπό να απελευθερώσουν την πατρίδα τους, τη Λέσβο.

Δημιούργησε ιδιαίτερη αίσθηση στους Αμερικανούς πολίτες η οποία και εκφράστηκε με πολλαπλά σχετικά άρθρα σε εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ενθουσιώδης υπήρξε επίσης η υποδοχή της Λεσβιακής Φάλαγγας στην Ελλάδα.

Η δράση της Λεσβιακής Φάλαγγας διήρκεσε ένα έτος κατά τους Βαλκανικούς πολέμους, ο ιδρυτής και οι οργανωτές της, καθώς και οι άνδρες της Λεσβιακής Φάλαγγας ξεχάστηκαν στην πορεία του χρόνου, ωστόσο η παρουσία της ως εθελοντικό σώμα παρέμεινε ως ιστορία στη μνήμη των Λεσβίων.

Μετά 100 χρόνια από την απελευθέρωση του νησιού και τη σύσταση της Λεσβιακής Φάλαγγας, αυτοί οι άγνωστοι μέχρι τότε στο σύνολό τους ήρωες παρουσιάστηκαν με τα ονοματεπώνυμά τους στη Λέσβο, στο Συνέδριο Ιστορίας που πραγματοποιήθηκε στη Μυτιλήνη το 2012, για τα 100 χρόνια απελευθέρωσης του νησιού.

Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι η καταγραφή της ιστορίας της Λεσβιακής Φάλαγγας από την ίδρυση μέχρι τη διάλυσή της, με όσα στοιχεία έχουν μέχρι τώρα γίνει γνωστά, ώστε να διατηρηθεί στη μνήμη των Λεσβίων η μεγάλη αυτή προσφορά των προγόνων τους, του ιδρυτή της και των οργανωτών της, καθώς και των 210 ηρώων πολεμιστών της».

Η μελέτη χωρίζεται σε 32 κεφάλαια. Ξεκινά με τα βασικά γεγονότα πριν από την έναρξη των Βαλκανικών πολέμων, μεταφέρεται στην Αμερική, όπου συγκροτήθηκε το ξεχωριστό αυτό εθελοντικό σώμα, παρουσιάζονται οι πρωτεργάτες και στη συνέχεια η συγγραφέας παρακολουθεί τη δράση της Λεσβιακής Φάλαγγας, βήμα-βήμα, στην Αθήνα, στη Λέσβο, στη Μακεδονία. Δίνεται αλφαβητικός κατάλογος των ανδρών της Λεσβιακής Φάλαγγας, ο οποίος προέκυψε από έρευνα σε αρχεία και κυρίως σε εφημερίδες και σε στρατολογικά μητρώα.

Στο οπισθόφυλλο γράφουν για την αξία του βιβλίου ο Πέτρος Μολυβιάτης, τ. Υπουργός Εξωτερικών, ο Στρατής Χαραλάμπους, ερευνητής στρατιωτικής ιστορίας και η Μαρία Γιαχνάκη, Διεθνής πολεμική ανταποκρίτρια.

Στον επίλογο ανάμεσα στα άλλα γράφει η συγγραφέας: «Οι στρατιώτες εθελοντές της Λεσβιακής Φάλαγγας παρελαύνουν και μάχονται με τα δύο εμβατήριά τους με τα οποία υμνούν τον αγαθό και γενναίο αγώνα που καλούνται να δώσουν. Μειλίχιοι και ευγενείς, ευπατρίδες, σύμφωνα με τους χαρακτηρισμούς των συμπατριωτών τους, διαθέτουν τα δύο αυτά χαρακτηριστικά τα οποία, κατά την Jacquelline de Romilly (1979) αποτελούν χαρακτηριστικά του ομηρικού πολιτισμού, που ενέχουν ένα συγκεκριμένο είδος ηπιότητας, το οποίο συναντούμε στα ομηρικά έπη. Η Λεσβιακή Φάλαγγα ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα στρατεύματα στη Λέσβο αλλά και στη Καβάλα όπου διετέλεσε φρουρά του βασιλιά Κωνσταντίνου κατά την επίσκεψή του το 1913.

Η Λεσβιακή Φάλαγγα είχε την τιμή να απελευθερώσει μαζί με τον ελληνικό στρατό τη Λέσβο και να διασφαλίσει την τάξη στο νησί. Υμνήθηκε από τους Λέσβιους, γράφτηκαν ποιήματα γι’ αυτήν. Πολέμησε στο μακεδονικό μέτωπο και διαλύθηκε, αφού πια είχε ολοκληρώσει τον ευγενή σκοπό για τον οποίο συστάθηκε. Οι στρατιώτες της όπως σημειώνεται στα στρατολογικά τους μητρώα απολύθηκαν ως προϋπηρετήσαντες, επειδή αναγνωρίσθηκε η εθελοντική θητεία τους ως κανονική. Η Λέσβος είχε απελευθερωθεί».

 

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

 

Τάκης Συρέλλης

επί 4

Ποιήματα

Εκδόσεις Παρουσία, Αθήνα 2018, σελ. 90

 

Η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του Τάκη Συρέλλη θα παρουσιαστεί την Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2018, στις 7μμ, στο Polis Art Cafe, στην Αθήνα.

Κατηγορία Άρθρα
- 12|09|2018 15:36

Του Στρατή Χαραλάμπους*

Η τουρκάλα καθηγήτρια ανθρωπολογίας και κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Σαπαντζή της Κωνσταντινούπολης Leyla Neyzi (11), πραγματοποίησε τέσσερις συναντήσεις μεταξύ 2001-2003 με την Gülfem Kaatçılar İren (οικογένεια Katipzade) που είχε γεννηθεί το 1915 και βίωσε σαν παιδί μιας πλούσιας μουσουλμανικής οικογένειας της Σμύρνης που ζούσε στο Κορδελλιό (Karşıyaka), όλα τα γεγονότα από το 1919 μέχρι το Σεπτέμβριο του 1922.

Τη ψυχή της μικρής Iren σημάδεψαν, πριν την πυρκαγιά της Σμύρνης, δύο τραγικά γεγονότα. Πρώτο ήταν ο θάνατος του πατέρα της από πνευμονία την άνοιξη του 1922, την οποία « άρπαξε» λόγω άρνησης των ελληνικών αρχών να του δώσουν άδεια να ταξιδέψει με το τρένο στη Μαγνησία, όπου ήταν τα κτήματα του και αναγκάστηκε να πάει με τα πόδια.

Δεύτερο, με τη διάσπαση του μετώπου πήγαν οικογενειακώς στη Μαγνησία για ασφάλεια και έζησε την πυρπόληση της πόλης από τους «φυγάδες» έλληνες στρατιώτες.

Στην ερώτηση για το ποιος ευθύνεται για την πυρκαγιά της Σμύρνης, πότε έριχνε τα βάρη στους έλληνες, πότε στους ρωμιούς και τελικά στους τούρκους. Αναπολούσε αλλά και κατηγορούσε τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Σμύρνης. Ανατράφηκε με αρμένιους, ρωμιούς, λεβαντίνους και εβραίους, τους οποίους θεωρούσε ότι «ανήκαν στη γη της Σμύρνης μαζί με τους τούρκους».

Η προσέγγιση της για την μεγάλη καταστροφή που προκάλεσε η πυρκαγιά της Σμύρνης έχει δύο διαστάσεις:

Την εθνικιστική, βάσει της οποίας ήταν αναγκαία η πυρκαγιά για να καθαριστεί η «βρωμιά». Επαναλάμβανε τη φράση «pişliği temizlemek - καθαρισμός της βρωμιάς», αυτοί (τούρκοι) έβαλαν τη φωτιά στην αποθήκη πυρομαχικών και όπλων …ήταν ο μόνος τρόπος να καθαριστεί η βρωμιά, διαφορετικά θα τους κυνηγούσαν από πόρτα σε πόρτα… Ήταν όμως σωστό ή λάθος;»

υνεχίζοντας η Iren συμπλήρωσε, «… όπου είναι τώρα η έκθεση ζούσαν χιλιάδες αρμένιοι και έλληνες, ο καθαρισμός ήταν απαραίτητος για να ιδρυθεί η τουρκική δημοκρατία, δεν υπήρχε άλλη επιλογή, δεν μπορούσαμε να έχουμε μια τέτοια κοσμοπολίτικη δημοκρατία…».

Η εθνικιστική αυτή προσέγγιση, κατά τη συγγραφέα, δείχνει αφενός την απελπισία και το μίσος που φώλιασε στις ψυχές των ηττημένων τούρκων του Α’ Π. Π. οι οποίοι έβλεπαν να διαλύεται η αυτοκρατορία τους και αφετέρου το συναίσθημα της κατωτερότητας, που χαρακτήριζε τους μουσουλμάνους της Σμύρνης σε σχέση με τις λοιπές εθνότητες, οι οποίες κυριαρχούσαν στην πολιτιστική και οικονομική ζωή της πόλης.

Η δεύτερη προσέγγιση της Σμυρνιάς τουρκάλας, που αναπολούσε το χαμένο κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της παλιάς Σμύρνης που θάφτηκε μέσα στις στάχτες, είχε σχέση με την αναγκαιότητα ή όχι της μεγάλης καταστροφής. Συμμερίζεται τον πόνο των εθνοτήτων που «εξαφανίστηκαν» από την πόλη και προσθέτει, «τις παλιές μέρες μουσουλμάνοι, έλληνες, αρμένιοι και εβραίοι εμπιστευόμασταν ο ένας τον άλλον. Η γη ανήκε σε αυτούς όπως και σε εμάς».

Στο τέλος η Iren συμπλήρωσε: «Ξέρεις τι με θυμώνει; Κανένας δεν ψάχνει τις αιτίες για αυτή τη λυπητερή ιστορία. Την έθαψαν. Ο κόσμος αισθάνεται ότι ήταν ένα καλό πράγμα το οποίο διαλευκάνθηκε, αλλά κανείς δεν θέλει να μιλήσει για αυτό. Δεν έπρεπε να συμβεί. Χάθηκαν εβδομήντα πέντε χρόνια».

Επίλογος

Υπάρχουν και άλλοι τούρκοι δημοσιογράφοι, συγγραφείς και ιστορικοί, που στηλίτευσαν άλλοι με παρρησία και άλλοι εμμέσως με υπονοούμενα την τουρκική ενοχή και κυρίως την τουρκική «απραξία», κατά την εξέλιξη της πυρκαγιάς.

Κρίνω σκόπιμο να αναφέρω τα ονόματα τους: Engin Ardıç (Sabah), Hasan Bülent Kahraman (Sabah), Emre Aköz (Sabah), Fahri Alem (tümgazateler.com), Hadi Uluengin (Hurriyet) και φυσικά ο Etyen Mahçupyan (Karar) που διετέλεσε και σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού Davutoğlu.

Μετά το «σάλο» που δημιουργήθηκε το 2010 η επίσημη Τουρκία ΤΤΚ- Δήμος Σμύρνης κλπ) αρνήθηκαν «να κοιτάξουν κατάματα την αλήθεια» και να κινηθούν στην κατεύθυνση της ανεξάρτητης μελέτης από πανεπιστημιακούς ιστορικούς, τούρκους, έλληνες, αρμένιους, εβραίους και από τη Δύση, όλων των πηγών γνωστών και μη (όχι των μετέπειτα κατασκευασμένων), προκειμένου να βρεθεί η αλήθεια. Αντίθετα ξεκίνησαν μια «βιομηχανία» παραγωγής ντοκυμαντέρ, εκδόσεων, μελετών, συνεδρίων κλπ, για να στηρίξουν τη νέα επίσημη θέση της Χώρας, δηλαδή ότι «αρμένικη επαναστατική οργάνωση έβαλε τη φωτιά».

Δεν αμφιβάλω ότι και στην ελληνική πλευρά υπάρχουν «ακραίες φωνές» από ιστορικούς, συγγραφείς και δημοσιογράφους, που ασχολούμενοι με τα τραγικά γεγονότα της περιόδου 1919-22 στη Μικρά Ασία, παραγνωρίζουν ή υποβαθμίζουν τις δικές μας «ακρότητες» και υπερτονίζουν τα λάθη και τις βάρβαρες πράξεις της άλλης πλευράς. Προσπάθεια αυτών των ακραίων δεν είναι η ανακάλυψη της αλήθειας αλλά η υποδαύλιση της «εθνικιστικής έξαρσης» του λαού σε μία δύσκολη οικονομική περίοδο και με μία τουρκική κυβέρνηση και έναν πρόεδρο, τον Ερντογάν, που ακολουθούν μία επιθετική πολιτική στις σχέσεις με τη χώρας μας, με διακυμάνσεις και ανάλογα με τις εσωτερικές συνθήκες στην Τουρκία και στο διεθνές περιβάλλον.

Αυτό το πνεύμα (zihniyet) της επιθετικότητας της ηγεσίας της Τουρκίας, είναι ένα «κράμα» του οθωμανικού εθνικισμού, «μπολιασμένου» με την αναθεωρητική ιδεολογία των Νεότουρκων (İttihat ve Terraki Cemiyeti) και τον «κεμαλικό εθνικισμό», μέσα σ’ ένα περιβάλλον αργής αλλά σταθερής επέκτασης του «πολιτικού Ισλάμ». Είναι το ίδιο που οδήγησε στην καταστροφή της κοσμοπολιτικής Σμύρνης ή τουλάχιστον δεν έκανε κάτι να την σταματήσει ή να την μειώσει.

Είναι το ίδιο πνεύμα που οργάνωσε τα τάγματα εργασίας (amele taburu), επέβαλλε τον εξοντωτικό φόρο περιουσίας (varlık vergisi), οργάνωσε και εκτέλεσε τα Σεπτεμβριανά (5-6 Σεπ 1955) κατά των ελλήνων της Πόλης και άλλα πολλά, που οδήγησαν στο μαρασμό της ελληνικής κοινότητας στην Τουρκία.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε o Emre Aköz σε άρθρο του στην εφημερίδα Sabah της 8 Απριλίου 2010 με τίτλο «Η εξομολόγηση ενός Κεμαλιστή», «ξέρουμε 90% ποιος έβαλε τη φωτιά, αλλά επειδή δεν είναι 100%, είμαστε υποχρεωμένοι να αντιμετωπίσουμε το υπόλοιπο 10% που επέβαλε η λογοκρισία από την παιδική μας ηλικία. Ξέρουμε όμως 100% ποιος δεν την έσβησε».

 

 

Στρατής Χαραλάμπους - Αντγος ε.α.

Μέλος της «Εταιρίας Λεσβιακών Μελετών»

 

 

Σημειώσεις


11. Η μελέτη της Leyla Neyzi, με βάση την προφορική ιστορία της Gülfem Kaatçılar İren, δημοσιεύτηκε με τον τίτλο «Remembering the Smyrna», στο περιοδικό «History and Memory» τεύχος Φθινόπωρο/Χειμώνας 2008.

Κατηγορία Άρθρα
- 08|09|2018 14:39

Συμπληρώθηκαν 96 χρόνια από το τραγικό γεγονός της καταστροφής της Σμύρνης, σχεδόν ένας αιώνας, αλλά ακόμη υπάρχουν εύλογες απορίες για τους αίτιους και κυρίως για τους λόγους αυτής της μεγάλης συμφοράς. Η πυρκαγιά της Σμύρνης ήταν η «χαριστική βολή» σε μια κοινωνία όπου συμβίωναν, παρά τις αντιθέσεις τους, διαφορετικές εθνότητες με διαφορετική θρησκεία, γλώσσα, κουλτούρα και οικονομική επιφάνεια. Το μοντέλο συνύπαρξης και ανάπτυξης σ’ αυτή τη γωνιά της Ιωνίας, με εμφανή τη δυτική επιρροή δεν υπήρχε σ’ άλλη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Αυτός ο τρόπος ζωής μοιραία προκαλούσε το «φθόνο» της πλειοψηφίας του τουρκικού λαού, επηρεασμένου, από τα εθνικιστικά συνθήματα των Νεότουρκων που σχεδόν για μια δεκαετία (1908-1918) επέβαλαν στη χώρα την πολιτική τους και από την κατάρρευση της αυτοκρατορίας κατά τον Α΄ Π. Π. Τα συνθήματα αυτά αποτέλεσαν τη βάση της ιδεολογίας του «κεμαλικού εθνικισμο», που αναδύθηκε και γιγαντώθηκε μέσα από τα πεδία των μαχών της Ανατολής και κορυφώθηκε πάνω στα αποκαΐδια της «Νύφης της Φωτιάς». (1)

Για το ποιός ευθύνεται για τη μεγάλη πυρκαγιά της Σμύρνης (13-16 Σεπ 1922) αναφέρθηκα αναλυτικά στα άρθρα μου στο «ΕΜΠΡΟΣ» της 15 Σεπ 2010 και 16 Σεπ 2016. Στο παρόν άρθρο θα προσπαθήσω να καταγράψω τις απόψεις των τούρκων ιστορικών και αρθρογράφων οι οποίοι, στην «αναζωπύρωση» του θέματος το 2010 και μετέπειτα, προσπάθησαν να εκφέρουν άποψη διαφορετική από την επίσημη (Ίδρυμα Τουρκικής Ιστορίας - Türk Tarih Kurumu-TTK) και σε αντίθεση με τη «στρατευμένη» δημοσιογραφία.

Τουρκική μεταστροφή

Η τουρκάλα δημοσιογράφος Αϊσέ Χιούρ (Ayse Hür) (2) με μία εκτεταμένη ανάλυση προσπάθησε να αντικρούσει τις πηγές, τις οποίες επικαλείται η τουρκική πλευρά στην προσπάθεια της να αποποιηθεί των ευθυνών της και τονίζει:

Την επί χρόνια επίσημη τουρκική άποψη, με την οποία κατηγορούνταν για την έναρξη της πυρκαγιάς ο ελληνικός στρατός σε συνεπικουρία με του Έλληνες της Σμύρνης. Η οποία ξαφνικά το 1980, λόγω των διπλωματικών προσπαθειών της Αρμενίας για την αναγνώριση της γενοκτονίας του λαού της το 1915, μεταστράφηκε και έκτοτε θεωρεί ως υπεύθυνους, για το ξεκίνημα της φωτιάς, τους Αρμένιους και κυρίως το Αρμενικό κομιτάτο με αρχηγό τον Τασνάκ.

Μετά την είσοδο στη Σμύρνη του τουρκικού στρατού και των άτακτων (τσέτες του Τυφλού Πεχλιβάνη - Kör Pehlivan) στις 9 Σεπ. 1922 ημέρα Σάββατο, ακολούθησε συστηματική λεηλασία, αρπαγή περιουσιών, βιασμοί κ.λπ. με το πρόσχημα της έρευνας για τον εντοπισμό όπλων κ.λπ. στα σπίτια των ελλήνων και των αρμενίων. Ακολούθησε στις 12 Σεπ. ο αποκλεισμός της αρμένικης συνοικίας από τον τουρκικό στρατό και τις μεταμεσημβρινές ώρες της 13 Σεπ. 1922 ξεκίνησε η φωτιά στο Basmane (σημερινό εκθεσιακό κέντρο), η οποία με τη βοήθεια του ανέμου γρήγορα επεκτάθηκε. Την επόμενη μέρα κινήθηκε δυτικά καίγοντας τα πάντα στο πέρασμα της, σπίτια, σχολεία, κέντρα, ξενοδοχεία, εκκλησίες, μαγαζιά κ.λπ., στις συνοικίες των αρμένιων, των ελλήνων και των φράγκων. Ταυτόχρονα δεκάδες χιλιάδες έλληνες, αρμένιοι και λεβαντίνοι με τις οικογένειες του κινήθηκαν αναγκάστηκα προς την παραλία διότι προς την τούρκικη συνοικία (νότια -δες το χάρτη) (3) οι δρόμοι είχαν αποκλειστεί.

Η φωτιά σβήστηκε ολοσχερώς στις 18 Σεπ. 1922 κάνοντας στάχτη 2,6 εκ. τ.μ. αστικής γης και πάνω από 20 χιλ ακίνητα, με συνολικό ύψος ζημιών 3,5 εκ. χρυσές λίρες (4). Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι με βάση τους αριθμούς έχασαν τη ζωή τους πάνω από 180 χιλ. άτομα, αν ληφθεί υπόψη ότι στην πόλη ζούσαν περίπου 500 χιλ. έλληνες και αρμένιοι τα δε πλοία παρέλαβαν μόνο 320 χιλ.

Δηλαδή η Σμύρνη «καθαρίστηκε», απαλλάχτηκε από τις εθνότητες που έδιναν ζωή και πρόοδο και άρχισε να δημιουργείται μια πόλη με ανατολίτικη νοοτροπία, που τίποτα δεν θα θύμιζε την παλιά Σμύρνη.

 

Συμπεριφορά Ξένων Ανταποκριτών και Αποστολών

Οι ξένοι ανταποκριτές (Άγγλοι-Γάλλοι-Αμερικάνοι και Ιταλοί) στη Σμύρνη ήταν διστακτικοί στις αρχικές ανταποκρίσεις των και κυρίως κινήθηκαν στα πλαίσια της πολιτικής της Χώρας τους, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Η Αϊσέ Χιούρ (Ayse Hür) καταγράφει τις αντιθέσεις που παρουσίασαν οι ανταποκρίσεις ορισμένων δημοσιογράφων με τις μετέπειτα αναλύσεις και τις αναφορές τους:

Στις 16 Σεπ. 1922 οι Times του Λονδίνου έγραφαν ότι «η φωτιά ξεκίνησε μετά την κατάληψη της πόλης από του άτακτους τούρκους (başıbozuklar), αλλά ο τακτικός στρατός δεν έκανε τίποτα εναντίον τους ούτε και κατά της φωτιάς». Στις 6 Οκτ. 1912 η ίδια εφημερίδα γράφει ότι «δεν υπάρχουν αποδείξεις αλλά υπάρχει κοινή άποψη ότι την έβαλαν οι έλληνες και οι αρμένιοι».

Η γαλλική Figaro κατηγορεί για τη φωτιά τους τούρκους, η Le Temps τους έλληνες και η Le Matin τους αρμένιους. Γενικά ο γαλλικός τύπος ακολούθησε φιλοτουρκική στάση, καίτοι τα καραβάνια προσφύγων που έφταναν στη Μασσαλία περιέγραφαν με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες τις τραγικές στιγμές που έζησαν, πιστός στην πολιτική που χάραξε η γαλλική κυβέρνηση της εποχής (Γάλλο-τουρκική συνθήκη της 20 Οκτ. 1921- Συνθήκη Άγκυρας-Φραγκλίν Μπουγιόν).

Οι New York Times «αναρωτιούνταν αν τη φωτιά την έβαλαν οι τούρκοι για να εκδικηθούν τους ρωμιούς και τους αρμένιους, που συνεργάστηκαν με τον Ελληνικό Στρατό». Επίσης η Portsmouth Daily Times, στήριξε τη θεωρία ότι «τη φωτιά την έβαλαν οι τούρκοι για να καλύψουν τις θηριωδίες τους».

Η θέση της Γαλλίας για τους υπεύθυνους της φωτιάς παρουσιάζει μια αντιφατικότητα και συγκεκριμένα, αντί να ληφθούν υπόψη οι αναφορές και τα τηλεγραφήματα του διπλωμάτη Michel Graillet που αναπλήρωνε τον γενικό πρόξενο Lucien Laporte και είχε προσωπική αντίληψη των τραγικών γεγονότων, λήφθηκαν υπόψη οι αναφορές του στρατηγού Pelle και του ναυάρχου Dumesnil. O πρώτος ήταν ύπατος αρμοστής στην Πόλη και στάλθηκε από το γάλλο πρωθυπουργό Poincare στη Σμύρνη και συνέταξε σχετική έκθεση. Ο δεύτερος ήταν διοικητής του συμμαχικού στόλου στον κόλπο της Σμύρνης και συνέταξε την έκθεση του από μαρτυρίες και από δύο σημαντικές συναντήσεις που είχε:

Η πρώτη ήταν στις 11 Σεπ. 1922 στο διοικητήριο (Konak) με το Nureddin Paşa, πρώην στρατιωτικό διοικητή Σμύρνης (πριν το Μάιο του 1919) και διοικητή της 1ης τουρκικής στρατιάς, που είχε το βάρος της κύριας επίθεσης κατά του ελληνικού στρατού στο μέτωπο του Αφιόν και είχε εισέλθει θριαμβευτής στη Σμύρνη στις 9 Σεπ. 1922. Η δεύτερη με τον Κεμάλ στις 15 Σεπ. 1922 (η πυρκαγιά συνεχιζόταν) στη βίλλα της μετέπειτα συζύγου του Latife hanim στο Göztepe (στη νότια πλευρά της πόλης-δες το χάρτη). Στις δύο συναντήσεις πρακτικά τηρούσε ο διοικητής κορβέτας Moreau.

Από το Νουρεντίν ο γάλλος ναύαρχος ζήτησε, να περιοριστεί ο εκτοπισμός των ανδρών ελλήνων και αρμένιων, που είχε διατάξει ο ίδιος, μόνο σε όσους αποδεδειγμένα είχαν συνεργαστεί με τον Ελληνικό Στρατό. Αυτός αρνήθηκε και απάντησε «πολλοί μας βασάνισαν -bize çok çektirtiler».

Στο Κεμάλ μετέφερε τις μαρτυρίες «βάσει των οποίων οι τούρκοι έβαλαν τη φωτιά και ότι μάρτυρες είδαν τούρκους στρατιώτες να ρίχνουν πετρέλαιο» και ότι ο Άγγλος ναύαρχος πιστεύει ότι «υπεύθυνοι για τη φωτιά είναι οι τούρκοι». Ο Κεμάλ κατηγόρησε τους αρμένιους και υποσχέθηκε τη διεξαγωγή έρευνας από επιτροπή του επιτελείου του.

Για την έκθεση (που επικαλείται η τουρκική πλευρά) του αμερικάνου μηχανικού στην οργάνωση «Near East Relife ark Prentiss έχω αναφερθεί στις 15 Σεπ. 2010. Επί πλέον η τουρκάλα δημοσιογράφος Αϊσέ Χιούρ αποκαλύπτει ότι η έκθεση που συντάχθηκε κατά παραγγελία του ναυάρχου των ΗΠΑ Bristol τον Ιανουάριο του 1923, βασίστηκε σε δύο συναντήσεις του μηχανικού στις 10 και 13 Σεπ 1922 με τον πιο αμφιλεγόμενο μάρτυρα, το διοικητή της ιδιωτικής πυροσβεστικής εταιρείας (αυστριακών συμφερόντων) Paul Gresovich. Ο τελευταίος μεταξύ των άλλων τόνισε ότι «πάντα ξεσπούσαν φωτιές την εποχή εκείνη αλλά πολλές ταυτόχρονα πρώτη φορά, η δύναμη της πυροσβεστικής από 100 άτομα είχε πέσει στους 37 λόγων της απόλυσης από το νομάρχη Kazım Paşa των ρωμιών πυροσβεστών. Ζήτησα ενίσχυση από τους τούρκους αλλά μου έστειλαν μόνο 100 άτομα τα οποία από τις 8 το βράδυ της 13 Σεπ βομβάρδιζαν τα σπίτια για να μην εξαπλωθεί η φωτιά. Επίσης ο Greskovich ανέφερε ότι «το πρωί της 13 Σεπ (πριν ξεσπάσει η φωτιά) μερικές χιλιάδες γυναικόπαιδα αρμενίων με επικεφαλής δύο ιερείς βγήκαν από το αρμένικο σχολείο και την εκκλησία του Αγίου Δομίνικου και κινήθηκαν προς τη θάλασσα. Σε έρευνα εντός του σχολείου εντοπίστηκαν στουπιά με πετρέλαιο». (Σημείωση: Η προσπάθεια διάσωσης των γυναικόπαιδων των αρμενίων πριν τη φωτιά, αποδεικνύει περίτρανα τις λεηλασίες και τις θηριωδίες που εξελίσσονταν στη συνοικία τους και όχι μόνο).

Το κυριότερο όμως για την αναφορά Prentiss είναι ότι έρχεται σε αντίθεση με:

Tην ανταπόκριση του ιδίου που δημοσιεύτηκε στις 18 Σεπ 1922 στους New York Times.

Τη μαρτυρία του βοηθού προξένου Barnes ότι «είδε τούρκους να βάζουν φωτιά στο τελωνείο και το γραφείο ελέγχου διαβατηρίων».

Τη μαρτυρία του υπευθύνου του Ερυθρού Σταυρού, Davis Claufen ότι «είδε τούρκους στρατιώτες να καίνε σπίτια» και της περιπόλου του ναυτικού των ΗΠΑ ότι «οι φωτιές γύρω από το Αμερικάνικο σχολείο μπήκαν από τούρκους».

 

Το Β΄Μέρος:Η Συμπεριφορά της Ανώτατης Στρατιωτικής Τουρκικής Ηγεσίας.

 

 

  1. Ο τίτλος είναι από το βιβλίο του συγγραφέα Mehmet Coral - Ateşin Gelini Gavur İzmir- εκδοτικός οίκος Doğan, 2008.

 2.Μελέτη στην εφημερίδα «Taraf» της 9 Σεπ 2012. Η εφημερίδα κλείστηκε διότι αντιπολιτευόταν το καθεστώς Ερντογάν.

  1. Χάρτης της Σμύρνης κλίμακας 1/30000 της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού του ΓΕΣ.
  2. Εφημερίδα «İleri-Μπροστά» της 30 Οκτ 1922.

 

Μυτιλήνη 5 Σεπ 2018

Στρατής Χαραλάμπους - Αντγος ε.α.

Μέλος της «Εταιρίας Λεσβιακών Μελετών»

Κατηγορία Άρθρα
- 11|09|2018 13:42

β΄Μέρος

Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι η ανώτατη τουρκική στρατιωτική ηγεσία (ο επιτελάρχης Fevzi Çakmak Paşa, ο διοικητής του δυτικού μετώπου İşmet İnönü και άλλοι) με επικεφαλής το Μουσταφά Πασά έφθασαν στη Σμύρνη στις 10 Σεπ 1922 (μία μέρα μετά την είσοδο του Nureddin Paşa- διοικητού της 1ης Στρατιάς). Ήταν μάρτυρες όλων των λεηλασιών και των θηριωδιών καθώς και της τρομερής πυρκαγιάς που κατέστρεψε τα πάντα.

Εύλογα γεννάται η απορία σ’ ένα αντικειμενικό παρατηρητή γιατί δεν έκαναν κάτι, για να περιορίσουν τη ζημιά και να γλυτώσουν από το θάνατο χιλιάδες αθώες ψυχές, που είχαν πάρει στο δρόμο του ξεριζωμού; Εξάλλου ο στρατιωτικός αντίπαλος τους, ο ελληνικός στρατός είχε αναχωρήσει από την πόλη στις 8 Σεπ κινούμενος για το Τσεσμέ, προκειμένου να εγκαταλείψει τη γη της Ιωνίας.

Οι διάφοροι τούρκοι στρατιωτικοί της εποχής καθώς και ο επιστήθιος φίλος του Κεμάλ Falih Rifki Atay στα απομνημονεύματα τους, προσπάθησαν να περιγράψουν «τη λύπη του Κεμάλ», του απέδωσαν φράσεις θυμού και απογοήτευσης προς το πρόσωπο του Νουρεντίν Πασά, που τελικά έγινε ο «αποδιοπομπαίος τράγος» και φορτώθηκε όλες τις «αμαρτίες» της τουρκικής ηγεσίας και πρώτου του Αρχιστρατήγου Μουσταφά Κεμάλ. Το ερώτημα είναι αν ενεργούσε μόνος του ή με εντολές βάσει σχεδίου.

Ο Κεμάλ στις 10 Σεπ αρχικά έστησε το στρατηγείο του στο ξενοδοχείο  «Κράμερ Παλλάς δες το χάρτη» και το βράδυ διανυκτέρευσε για λόγους συμβολικούς, στη βίλα της οικογένειας İplikçizade στην περιοχή Karşıyaka (Κορδελλιό) όπου είχε διαμείνει το καλοκαίρι του 1921 ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος. (5)

Τις υπόλοιπες νύκτες μέχρι το πρωί την 13η Σεπ 1922 (ημέρα έναρξης της πυρκαγιάς) δεν διασαφηνίζεται αλλά κατά πάσα πιθανότητα άλλαζε σπίτια για λόγους ασφαλείας. Γεγονός είναι ότι το απόγευμα της 13ης Σεπ καθώς η φωτιά πλησίαζε την παραλία και το ξενοδοχείο Κράμερ μεταφέρθηκε εσπευσμένα μέσα σε ανοικτό αυτοκίνητο στη βίλα της οικογένειας Uşakizade στην περιοχή Göztepe (Γκιόζτεπε - νότια της πόλης) καλεσμένος της Latife Hanım, που στη συνέχεια έγινε σύζυγος του.

Ο Κεμάλ στις 13 Σεπ το βράδυ από το μπαλκόνι της βίλας που έμενε, βλέποντας τις φλόγες να υψώνονται στον ουρανό της Σμύρνης, είπε στους αξιωματικούς «…παιδιά κοιτάξτε καλά αυτή τη θέα, αυτές οι φλόγες σηματοδοτούν το τέλος μιας περιόδου και την αρχή μιας νέας. Ενώ οι αμαρτίες της οθωμανικής αυτοκρατορίας τον τελευταίο αιώνα «καθαρίζονται» με αυτή τη φωτιά, η οποία παράλληλα ανακοινώνει στον κόσμο την άνοδο του τουρκικού έθνους και την ίδρυση του τουρκικού κράτους.» (6)

Την επόμενη ημέρα ενώ η φωτιά έτρωγε τα σωθικά της πόλης, παρατέθηκε γεύμα στη βίλα με παρόντες την ηγεσία, την οικογένεια και άλλους. Ο υπασπιστής του Κεμάλ Salih Bozοk γράφει, «.. όλοι γέμιζαν με ευχαρίστηση τα ποτήρια τους και έτρωγαν τους μεζέδες, πλην του Fevzi Paşa που δεν έπινε οινόπνευμα αλλά καταβρόχθιζε με βουλιμία τα καλαμάρια της Σμύρνης ...» (7)

Μετά έμειναν μόνοι στο λιακωτό της βίλας ο Κεμάλ με τη Λατιφέ και παρατηρούσαν τη φωτιά, παραπέρα δε ήταν οι υπασπιστές. Ο Bozok γράφει, «... η Λατιφέ μιλούσε για τις επιχειρήσεις της οικογένειας και ο Κεμάλ για τη μάχη του Αλή Βεράν. Σε ερώτηση του Κεμάλ αν υπάρχουν ακίνητα της οικογένειας στην περιοχή που καιγόταν, αυτή απάντησε θετικά και συμπλήρωσε «Ας καούν όλα Πασά μου αρκεί που εσείς είστε υγιής, ποια η αξία των περιουσιακών στοιχείων για κάποιον που ζει αυτές τις ένδοξες μέρες. Η Πατρίδα σώθηκε και στο μέλλον θα τα φτιάξουμε καλύτερα». Η απάντηση ικανοποίησε τον Κεμάλ και πρόσθεσε, «Evet, Yaksın ve Yıkılsın. Hepsi telafisi mümkündür - Ναι, όλα ας καούν και ας καταστραφούν! Όλα ξαναγίνονται!!!».(8)

Ο επιτελάρχης Fevzi Paşa στα δικά του απομνημονεύματα περιγράφει με τα χειρότερα λόγια το Νουρεντίν και συμπληρώνει, «αυτός ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για δυο γεγονότα που τελείωσαν με πόνο, την πυρκαγιά της Σμύρνης και τη διαμονή του Κεμάλ στο Κράμερ, απ’ όπου λόγω της φωτιάς κατέληξε μόνιμος μουσαφίρης στη βίλα στο Γκιόζτεπε ...» (9) Ο Κεμάλ έμεινε στο σπίτι της Λατιφέ μέχρι τις 29 Σεπ 1922, από εκεί επέστρεψε την επομένη στην Άγκυρα και παρέμεινε στην εξουσία μέχρι την ημέρα του θανάτου του. (10 Νοε 1938).

Ο «Αποδιοπομπαίος Τράγος» Nureddin Paşa

Ο τούρκος δημοσιογράφος Tamer Çilingir (10) σε άρθρο του με τίτλο «Tη Σμύρνη την έκαψε ο Μουσταφά Κεμάλ και οι στρατιώτες του», αφού αναφέρει στα κενά που παρουσιάζει η επίσημη θέση της Τουρκίας για την πυρκαγιά καταλήγει στις εξής διαπιστώσεις, για το πρόσωπο του Νουρεντίν πασά για τον οποίον έχουν γραφτεί πολλά για τη μοχθηρία, τη σκληρότητα και την πονηριά. Τα χαρακτηριστικά αυτά φάνηκαν σε όλη την έκταση τους στον τρόπο που μαρτύρησε ο Μητροπολίτη Σμύρνης εθνομάρτυρας Χρυσόστομος:

- Οι ιστορικοί για να αθωώσουν τον Κεμάλ, ρίχνουν όλα τα βάρη στο Νουρεντίν.

- «Από ποιόν πήρε διαταγές ο Νουρεντίν, για να εξολοθρεύσει την κουρδική φυλή Koçgiri η οποία αρνήθηκε να υποταχθεί και τους έλληνες του Πόντου».

- «Τότε ήταν αρεστός και εκτελούσε τις διαταγές του Κεμάλ ενώ στη Σμύρνη έγινε απεχθής και αχώνευτος».

- Για την υπευθυνότητα του Νουρεντίν έχουν γράψει ο Ισμέτ Ινονού και ο Ριφκί Αταϊ, τι έλεγε όμως ο ίδιος για του Ρωμιούς «... σ’ όλους τους ρωμιούς υπάρχει το όνειρο του κράτους. Πιστεύουμε ότι οι ρωμιοί για την πατρίδα μας είναι ένα φίδι, το δηλητήριο αυτού του φιδιού είναι οι γυναίκες ….» (10)

- Οι πράξεις αυτού του «πιστού στρατιώτη του Κεμάλ» και οι θηριωδίες του στον Πόντο και στο Koçgiri συζητήθηκαν σε κλειστές συνεδριάσεις της βουλής της 11 Αυγούστου και της 4 Οκτ 1921. Μερικοί ζήτησαν να καθαιρεθεί αλλά ο Κεμάλ τον υπερασπίστηκε και τον γλύτωσε μέσω της  «σύστασης εξεταστικής επιτροπής».

- «Τελικά στις 29 Ιουνίου 1922 ο Κεμάλ τον επιβράβευσε, τον προήγαγε και του ανέθεσε της διοίκηση της 1ης Στρατιάς. Πως αυτός μετά από 2,5 μήνες έγινε «απεχθής»; Πως θα ενεργούσε ο πιστός αυτός στρατιώτης χωρίς διαταγές του Κεμάλ; Όσοι το υποστηρίζουν έχουν «πάθει ατροφία στο μυαλό» και θέλουν να προστατεύσουν τον Κεμάλ».

 

 Στο επόμενο το γ΄μέρος (τελευταίο) : Μια Σμυρνιά Τουρκάλα «Εξομολογείται»

 

Στρατής Χαραλάμπους - Αντγος ε.α.

Μέλος της «Εταιρίας Λεσβιακών Μελετών»

 

Σημειώσεις

  1. Η βίλα αυτή αγοράστηκε από την οικογένεια İplikçizade το 1919, από την ιταλική οικογένεια Αλατίνη, η οποία εγκατέλειψε τη Σμύρνη και εγκαταστάθηκε στη Ρόδο.
  2. «Από τη γέννηση του μέχρι το θάνατο: Ημερολόγιο του Ατατούρκ από διάφορες πηγές». Έκδοση του Utkan Kocatürk, Κέντρο Μελετών του Ατατούρκ στην Άγκυρα 1999.
  3. «Ανάμεσα σε δυο αγάπες τη Λατιφέ και τη Φικριγέ» του İsmet Bozdağ με βάση τις αφηγήσεις του υπασπιστή του Κεμάλ Salih Bozok, έκδοση Truva σελ. 81-82.
  4. Ο Salih Bozok αφηγείται, εφημερίδα Cumhuriyet 30 Ιαν 1939.
  5. «Η Στρατιωτική και Ιδιωτική Ζωή του στρατηγού Fevzi Çakmak», Süleyman Külçe 1ος τόμος, 1953 σελ. 236.
  6. «Οι δύο Ανταρσίες του Πόντου και του Koçgiri, Ένας Πασάς ο Νουρεντίν», Mustafa Balcıoğlu εκδόσεις Nobel, Άγκυρα 2000.
Κατηγορία Πολιτισμός
- 28|08|2018 13:36

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

- Αντώνης Πλάτων

Οι γιατροί που γνώρισα (Εισαγωγή: Στρατής Αναγνώστου)

Εκδόσεις Μύθος, Μυτιλήνη 2018, σελ. 91

 

- Αντώνης Ν. Δουκέλλης

Γέρνα. Σκλάβοι των πειρατών (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις Άπαρσις, Αθήνα 2018, σελ.522

 

- Στρατής Βακουλής

Εποχικός μεταβολισμός (διηγήματα)

Μυτιλήνη 2018, σελ. 114

 

- Χαράλαμπος Κλ. Δεμίρης

Λεξικό γλωσσικού ιδιώματος Ερεσού-Λέσβου. Ουρσιώτ’κα π’ ακόμα ακγιόντι σκ’ Ουρσό μας. Περιλαμβάνει παρωνύμια και τοπωνύμια, Εισαγωγικό σημείωμα: Γιώργος Καρτέρης-Ίαιν Μίλλερ

Έκδοση των Απανταχού Ερεσίων «Ο Θεόφραστος»

Αθήνα 2018, σελ. 304

 

- Δημήτριος Ι. Χατζηλίας

Η πέτρα και το νερό στον πολιτισμό του Σκαλοχωρίου Λέσβου. Υδραγωγεία - Πέτρινες βρύσες - Βρυσέλια γεφύρια - Πέτρινα ακίνητα - πηγάδια - Τεχνίτες της πέτρας,

Μυτιλήνη 2018, σελ. 144

 

- Ευδοκία Σταυρίδου

Βαθιά νερά (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις Ωκεανός,

Αθήνα 2018, σελ. 400

 

- Σαράντος Φράγγος

Κοίτα μη χαθείς (στιχουργήματα, εικονογράφηση: Λίλη Μαστιχιάδου)

Εκδόσεις Αίτιον

Αθήνα 2018, σελ 59

Με καταγωγή από την Ερεσό ο Σαράντος Φράγγος ασχολείται με την ποίηση και την στιχουργική. Το πρώτο του βιβλίο «Τραγουδία» κυκλοφόρησε το 2015 από το «Donkey Road».

Δείγμα γραφής: «Τι συλλογάται ο ποιητής/τον βράχο σαν κοιτάζει/στυγνό και απελέκητο/ να στέκει τους αιώνες;/ Τον χρόνο τον αδάμαστο/νικά κι ακόμα στέκει/γυμνός και αναπόδραστος/της μνημοσύνης χνάρι// Ο βράχος είναι ο ποιητής/ο βράχος συλλογάται/κρατά την μνήμη ζωντανή/τ’ ανθισμένο/ Τον πόνο κάνει πιο γλυκό/ τον ίσκιο ‘λαφιασμένο/ο βράχος είναι ο τόπος μου/ και το πουλάκι ξένο».

 

ETOIMAZETAI

Παναγιώτης Σκορδάς

Λεσβιακό Ημερολόγιο 2019

Εκδόσεις Μύθος.

Ανάμεσα στις άλλες εργασίες περιλαμβάνονται: Μαρία Αχ. Αναγνωστοπούλου: Η φορεσιά και ο χορός στην παράδοση, Νίκος Σαραντάκος: Είκοσι λέξεις από τον Βασίλη τον Αρβανίτη, Γιάννης Κωνσταντέλλης: Άρης Ταστάνης: Η σκηνογραφία μιας ποιητικής οδοιπορίας, Παναγιώτης Σκορδάς: Με τον Δημήτρη Μαρωνίτη στη Μυτιλήνη, Λίλιαν Αχειλαρά: Το Ιερό του Μέσσου αλλιώς… Σαν παραμύθι (Εικονογράφηση: Δέσποινα Βάρρου), Δημήτρης Λαμπρέλλης: Ο κύκλος της ομορφιάς και η Καλλονή, Νίκος Παπαδέλλης: Εφημερίδες και περιοδικά στην Πέτρα από την απελευθέρωση (1912) και εξής, Γιώργος Λαγουμίδης: Άνθρωποι και σκιές στον απόηχο των γεγονότων. Το Πλωμάρι σε χρόνο παρελθόντα, Αλέκος Κιουρέλλης: Στολίδια των αλόγων στα πανηγύρια της Λέσβου Θανάσης Φραγκούλης: Δυο νέα ποιήματα της Σαπφούς, Στρατής Χαραλάμπους: Το Οθωμανικό ναυπηγείο της Μυτιλήνης, Από το αρχείο του Γιώργου Κακαδέλλη, Δημήτρης Μάντζαρης: Οι εκλογές και το δημοψήφισμα του 1946 στη Λέσβο. Εκτιμώντας το ποσοστό αποχής της Αριστεράς, Μαρία Μανδαμαδιώτου: Στράτης Μυριβήλης: από το Βλάντοβο στη Βελουσίνα (1924-1955), Αριστείδης Κυριαζής: Ορέστης Κυπριανός, ο ιδρυτής της Λέσχης Καλλονής «Η Αρίσβη», κ.ά.

Πολυσέλιδο αφιέρωμα στη Λέσβο του φωτογράφου Δημήτρη Ταλιάνη.

Κατηγορία Άρθρα
- 15|06|2018 12:12

Πριν περίπου 98 χρόνια, στις 10 Αυγούστου 1920, σε μία μικρή κωμόπολη της Γαλλίας τις Σέβρες, υπεγράφη η ομώνυμη Συνθήκη με την οποία οι νικητές του Μεγάλου Πολέμου, εν μέσω αντικρουόμενων συμφερόντων και πολεμικών στόχων, υπέγραψαν την Συνθήκη διαμελισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε συνεργασία με την κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης, αγνοώντας επιδεικτικά το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ που βαθμιαία δυνάμωνε και με το οποίο άλλοι κρυφά και άλλοι φανερά είχαν αρχίσει επαφές .

Ο πρωτεργάτης της Συνθήκης αυτής ο Ελευθέριος Βενιζέλος, «ο δημιουργός της Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών»,  γνώριζε τις δυσκολίες επικύρωσης της Συνθήκης από τα συμβαλλόμενα μέρη και είχε επιπρόσθετα δεσμευτεί στον Άγγλο πρωθυπουργό Λ. Τζώρτζ (ο οποίος ανησυχούσε για την προάσπιση των συμφερόντων της χώρας του εξ αιτίας του Κεμάλ) στις αρχές Ιουνίου 1920 ότι, «Με τη δύναμη των ελληνικών όπλων θα επέβαλε τη Συνθήκη στους εθνικιστές της Άγκυρας» .

Νομίζοντας ο Βενιζέλος ότι η ανεφάρμοστη Συνθήκη θα του εξασφάλιζε την εκλογική νίκη, αγνοώντας δε πλήρως την επικρατούσα κατάσταση στη χώρα και παρά τις προειδοποιήσεις των συνεργατών του κατήργησε τον στρατιωτικό νόμο και προκήρυξε εκλογές για την 1η Νοεμβρίου 1920, στις οποίες υπέστη τέτοια ήττα που ακόμη και ο ίδιος δεν εξελέγη βουλευτής. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά, η αντιπολίτευση ενώ άλλα έλεγε προεκλογικά μόλις ανέλαβε την εξουσία συνέχισε την πολιτική Βενιζέλου (αυτή που κατηγορούσε ) και φθάσαμε το 1922 στην καταστροφή .

Η Συμφωνία Τσίπρα - Ζάεφ

Ας έλθουμε στο σήμερα, η παρούσα κυβέρνηση με πρωτεργάτη τον πρωθυπουργό κύριο Τσίπρα, σίγουρα πιεζόμενος από ΕΕ (κυρίως από τη Γερμανία) και από το ΝΑΤΟ (κυρίως από τις ΗΠΑ) για την επίλυση του Σκοπιανού ζητήματος και για την εν συνεχεία άρση των εμποδίων και την ένταξη των Σκοπιών στις δυτικές δομές, συμφώνησε κατ’ αρχήν με τον Σκοπιανό ομόλογο του σε ένα πλαίσιο συμφωνίας.

Δεν είναι γνωστές ακόμη οι λεπτομέρειες αλλά αυτό έχει μικρή σημασία το βασικό είναι ότι, η επίλυση του ονοματολογικού, βαφτίζοντας Μακεδόνες του Σλάβους που ήλθαν τον 6ο αιώνα μ.Χ. στην περιοχή και η πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων του κράτους των Σκοπίων με τη χώρα μας, κυρίως εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ξένων (δεν είναι τυχαίοι οι έπαινοι των διεθνών ΜΜΕ και των ξένων κυβερνήσεων με εξαίρεση τη Ρωσία που βλέπει να περιορίζεται η επιρροή της στη Βαλκανική) και δίνει προσωρινή σταθερότητα στη εύθραυστη Σκοπιανή κρατική οντότητα.

Σίγουρα μένει να δούμε αν θα έχει η σημερινή κυβέρνηση την τύχη της κυβέρνησης Βενιζέλου, οπωσδήποτε οι δύο Συνθήκες είναι διαφορετικές και μη συγκρίσιμες αλλά έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά:

- Είναι αμφίβολο αν θα επικυρωθούν στην Αθήνα και στα Σκόπια.

- Επιβάλλονται στη χώρα μας από το εξωτερικό, όπως τότε η Αγγλία ζητούσε έναν πρόθυμο στρατό να προστατέψει τα κεκτημένα της από τον Μεγάλο Πόλεμο έτσι και σήμερα οι ξένοι ζητούν από τη χώρα μας να συμβάλλει στη σταθερότητα του κρατιδίου και να προστατέψει έμμεσα τα συμφέροντα τους.

- Το 1920 μας έδιναν τη Δυτική Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη και παράλληλα ενίσχυαν τον Κεμάλ για να μας νικήσει στο πεδίο της μάχης, ενώ τώρα μας υπόσχονται αόριστα μείωση του χρέους και πιθανή επανάκτηση της απολεσθείσης ευημερίας του Ελληνικού λαού και σε αντιστάθμισμα μας «κλέβουν» την ιστορία μας και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

- Η Συνθήκη των Σεβρών χρησιμοποιήθηκε από το Βενιζέλο για να επιτύχει εκλογική νίκη ενώ είχε τη δυνατότητα λόγω της εκστρατείας να αναβάλει τις εκλογές (ορισμένοι αναφέρουν ότι βλέποντας το αδιέξοδο στην Μικρά Ασία επιχείρησε να διαφύγει και να αφήσει «το φλέγον θέμα» στην «Ηνωμένη Αντιπολίτευση» .

- Μένει να δούμε σήμερα ποιες θα είναι οι κινήσεις του κυρίου Πρωθυπουργού.

Σημείωση: Δεν υπάρχει βέβαια καμία ομοιότητα μεταξύ των δύο πολιτικών ανδρών, είναι διαφορετικές οι περιστάσεις και δεν είναι σίγουρο ότι ο σημερινός πρωθυπουργός θα έδειχνε τον αλτρουισμό του Εθνάρχη, ο οποίος αρνήθηκε να διασπάσει την εκλογική περιοχή της Αττικοβοιωτίας, παρά τις συστάσεις του υπουργού εσωτερικών Ρέπουλη, ώστε να εκλεγεί βουλευτής. 

Εθνολογική σύσταση Σκοπίων

 Απευκταίο Σενάριο

Πως θα εξελιχθεί πολιτικά το θέμα στο εσωτερικό δεν είναι αντικείμενο του παρόντος άρθρου και προσωπικά δεν με αφορά, θα σκιαγραφήσω όμως ένα σενάριο που πιθανόν να λάβει χώρα στο απώτερο μέλλον:

- Επιλύεται το θέμα, ομαλοποιούνται οι σχέσεις των δύο χωρών και σταδιακά επιστρέφουν και εγκαθίστανται στη γη των προγόνων τους οι απόγονοι αυτών που εγκατέλειψαν την Μακεδονία, εκούσια και ακούσια, μετά από αιματηρά γεγονότα.

- Στη συνέχεια αρχίζουν δικαστικά να ζητούν τις περιουσίες των προγόνων τους (οι συγκυρίες τους βοηθούν) και βρίσκουν δικαίωση.

- Σε μία μελλοντική στιγμή (πάντα με τη βοήθεια αυτών που απεργάζονται σχέδια σε βάρος των μικρών κρατών) η αλβανική εθνότητα των Σκοπίων κάνει δημοψήφισμα και ζητά αυτοδιάθεση και ένωση με την Αλβανία ή το Κόσσοβο ή τη Νότια Σερβία.

- Τότε οι «Βορειομακεδόνες» τι θα κάνουν; Το πιθανότερο θα ζητήσουν την ένωση με τη «Νότια Μακεδονία» (θα έχει προετοιμαστεί το κλίμα από διαμορφωτές γνώμης και υποκινητές από το εξωτερικό) για να ανασυσταθεί η αρχαία Μακεδονία.

Εύχομαι το παραπάνω σενάριο να μην λάβει σάρκα και οστά και να είναι αποκύημα της φαντασίας μου, αλλά περίπου την ίδια θεωρία για δήθεν απελευθέρωση της Μακεδονίας από τον Οθωμανικό ζυγό χρησιμοποίησαν και οι οργανώσεις των «Εξαρχικών» υποκινούμενοι από τη Βουλγαρία και έκαναν στην περιοχή του Μοναστηρίου στις 20 Ιουλίου 1903 την επανάσταση του Αγίου Ηλία (Ίλιντεν) την οποία στήριξαν άθελά τους και αρκετοί Έλληνες. Ευτυχώς την επόμενη χρονιά άρχισε να φουντώνει ο Μακεδονικός αγώνας και μέχρι το 1908 (που ξέσπασε η επανάσταση των Νεότουρκων στη Θεσσαλονίκη) μειώθηκε η βουλγαρική επιρροή ώστε το 1912 να είναι έτοιμες οι Συνθήκες για την απελευθέρωση της Μακεδονίας από τον Ελληνικό Στρατό.

 

 Μυτιλήνη 14 Ιουνίου 2018

 Στρατής Χαραλάμπους

 Αντ/γος (ΠΒ) ε./α

Κατηγορία Βιβλία
- 06|02|2018 14:20

Εταιρία Αιολικών Μελετών

Αιολικά Χρονικά

Τόμος ΙΗ΄

Μυτιλήνη 2016-2017, σελ. 400

 

Κυκλοφόρησε πριν λίγες μέρες ο 18ος τόμος των Αιολικών Χρονικών που εκδίδει η Εταιρία Αιολικών Μελετών. Ο τόμος πλουσιότατος με ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη ύλη για την ιστορία και τον πολιτισμό της Λέσβου και της Λήμνου αφιερώνεται στον Ραφαήλ Παπαδέλλη, πρώην Πρόεδρο της Εταιρίας και επί πολλά χρόνια επιμελητή των «Αιολικών Φύλλων» και «Αιολικών Χρονικών». «Ο εκλιπών Πρόεδρος κατέθεσε διαχρονικά όλη του την αγάπη και την πνευματική ενέργεια υπέρ της Εταιρίας η οποία και δραστηριοποιήθηκε επί των ημερών του σε διάφορες εκδηλώσεις πνευματικού και πολιτιστικού χαρακτήρα» διαβάζουμε στο εισαγωγικό κείμενο.

Στις σελίδες του τόμου βρίσκουμε 17 εργασίες ταξινομημένες στις παρακάτω ενότητες: ιστορία, αθλητική ιστορία, αρχιτεκτονική ιστορία, εκπαιδευτική ιστορία, θρησκευτική ιστορία, σχολική αρχιτεκτονική, Βιβλιο-στάση.

Αναλυτικότερα:

Στρατής Χαραλάμπους: Ο Ναμίκ Κεμάλ στη Μυτιλήνη Ιούλιος 1877 - Οκτώβριος 1884, Αξιώτης Μάκης, Αξιώτης Στρατής: Αλευρόμυλοι στην Λέσβο, Κωνσταντίνα Βάκκα - Κυριαζή: Η τέχνη της πυρογραφίας στο Πλωμάρι από την οικογένεια Βρασίδα Λαγουμίδη, Αριστείδης Καλάργαλης: Λέσβιοι μετανάστες των αρχών του 20ού αιώνα, Κωνσταντίνος Γ. Κατσένης: Χρονικό της έντυπης Λημνιακής δημοσιογραφίας (Μέρος Α'), Δημήτριος Θ. Κύρου: Ιστορικές πληροφορίες για τη Λήμνο τού 1824 «ερανισθείσες» από Έγγραφα Κώδικα Υπομνημάτων του Αρχειοφυλακείου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Παναγιώτης Ψαριανός: Η αλήθεια για την Εθνική Αντίσταση στον Παλαιόκηπο της Γέρας 1941-1944. Η ιστορία των ασυρμάτων, Θεόδωρος Μπελίτσος: Ο Αθλητισμός στη Λήμνο κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο (Α' μέρος), Χρήστος Χατζηλίας: Μάστορες της πέτρας του Σκαλοχωρίου και της Ανεμότιας, (19ος - 20ός αιώνας) Δύο ενδεικτικές εργοβιογραφίες, Δημήτρης Μπούμπας: «Βοστάνειος Σχολή». Η ιστοριογραφία της ανέγερσης του καλλιμάρμαρου διδακτηρίου των Παμφίλων, Αριστείδης Κυριαζής: Άγιος Ιγνάτιος Μηθύμνης, ο πρώτος Σχολάρχης επί τουρκοκρατίας, Αθανάσιος I. Καλαμάτας: Ο Φώτης Κόντογλου: «Απόστολος της Ορθοδοξίας». Ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος Β' (Κλεόμβροτος) γράφει για τον υμνωδό της καθ' ημάς Ανατολής, Καλλιόπη Μακακούλια: Τα μοναστήρια της Λέσβου. Η περίπτωση της Μονής Ταξιαρχών Μανταμάδου, Κωνσταντίνος Δ. Βερβέρης: Η δυναμική των επαγγελμάτων της οικοδομής στη διδακτηριακή πανδαισία της Λέσβου, Νέστωρ Σταμάτης: Φιλοσοφία, ιδεολογικές καταβολές και επιλογή αρχιτεκτονικών προτύπων για την ανέγερση των σχολικών κτηρίων της μεσοπολεμικής Λέσβου, Δημήτρης Κ. Μποτσάκης: Λέσβος, ένα σημαντικό μέλος της Αιγαιοπελαγίτικης γεωμορφολογίας και ανεμολογίας, Πέρθα Καλέμη: «Το σκαλιστό έπιπλο και άλλα διηγήματα» της Μέλπως Σ. Παπαστεφανή.

Π.Σ

Κατηγορία Άρθρο - ανάλυση
- 14|11|2017 15:02

Ο Βενιζέλος δήλωσε στον Γερμανό πρέσβη στην Αθήνα ότι μόνη διέξοδος είναι ο ναυτικός πόλεμος και ο αποκλεισμός της Σμύρνης. Εντωμεταξύ, το Επιτελείο (Μεταξάς-Δούσμανης) είχε προετοιμάσει πλήρες σχέδιο εκπόρθησης των Στενών. Αλλά στο αίτημα του Βενιζέλου για βοήθεια προς τη Σερβία η απάντηση ήταν αρνητική και με δεδομένο την αρνητική στάση των Μεγάλων Δυνάμεων ο πρωθυπουργός μετέβαλε γνώμη και αναγκάστηκε, για την ισορρόπηση της κατάστασης στη θάλασσα, να προβεί στην αγορά δύο παλιών αμερικάνικων καταδρομικών αντί 12,5 εκατ. δολαρίων, χαμηλών επιχειρησιακών δυνατοτήτων, τα οποία ονομάστηκαν «Κιλκίς» και «Λήμνος».

Τέλη Μαΐου του 1914, ο Τούρκος πρέσβης στην Αθήνα Γκαλήπ πρότεινε την ανταλλαγή των μουσουλμάνων της Μακεδονίας με τους χριστιανούς της περιοχής της Σμύρνης. Η ελληνική πλευρά δέχθηκε την ανταλλαγή των μουσουλμάνων της Θράκης με μέρος των χριστιανών της Σμύρνης. Δημιουργήθηκαν επιτροπές στην Κωνσταντινούπολη και στη Σμύρνη. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντέδρασε έντονα και κήρυξε το Γένος υπό διωγμό, ο δε Νομάρχης της Σμύρνης εξόρισε τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο στην Πόλη. Πού να το φανταζόταν ο Μάρτυρας Ιεράρχης ότι μετά από μερικά χρόνια θα ζούσε ο ελληνισμός το πιο βίαιο διωγμό και ο ίδιος θα «σερνόταν» ημιθανής από τους βασιβουζούκους στους δρόμους της Σμύρνης.

 

Μυστική διπλωματία

Τελευταία διέξοδος για το Βενιζέλο ήταν η μυστική διπλωματία και προς τούτο έστειλε τον ανταποκριτή στην Αθήνα της «Daily Telegraph» Joseph Dillon στη Σμύρνη και συναντήθηκε, τέλη Ιουνίου 1914, με τον υπουργό εσωτερικών Ταλάτ Πασά. Η πρόταση περιλάμβανε αναγνώριση της ελληνικής κυριαρχίας, υπογραφή συνθήκης εγγύησης του status quo της κάθε χώρας και ανταλλαγή πληθυσμών στο μέλλον. Συμφωνήθηκε δε και συνάντηση Βενιζέλου-Ταλάτ σε ουδέτερο έδαφος.

Αφού γύρισε ο Ντίλλον στην Αθήνα, η ελληνική κυβέρνηση προετοίμασε το σχέδιο της πρότασης με βάση το οποίο τα νησιά Λέσβος, Χίος και Σάμος θα αποτελούσαν μια Γενική Διοίκηση στην οποία η Ελλάδα θα είχε την εσωτερική ευθύνη και ο Διοικητής (δευτερότοκος γιος του Βασιλέα) θα διοριζόταν από τον Σουλτάνο και τον Βασιλέα. Η αμυντική συνθήκη θα στρεφόταν κατά της Βουλγαρίας. Η πρόταση επιδόθηκε από το Ντίλλον στις 12 Ιουλίου 1914 στην Κωνσταντινούπολη και η Οθωμανική κυβέρνηση, όπως ήταν αναμενόμενο, την απέρριψε. Συμφωνήθηκε όμως συνάντηση των δύο πρωθυπουργών στις Βρυξέλλες.

Ο Βενιζέλος ξεκίνησε για τις Βρυξέλλες και μετά από λίγο ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, τότε αναγκάστηκε να επιστέψει στην Αθήνα. Τα δεδομένα άλλαξαν, άρχισαν να διαμορφώνονται τα αντίπαλα στρατόπεδα και οι Νεότουρκοι περίμεναν με ανυπομονησία τα νέα θωρηκτά.

Τελευταία διπλωματική προσπάθεια με πρωτοβουλία της Ρουμανίας ήταν η συνάντηση των Στρέιτ-Πολίτη με τους Ταλάτ-Χαλίμ στις 26 Αυγούστου 1914 στο Βουκουρέστι. Κατά τη διαπραγμάτευση, οι Τούρκοι επέμειναν στην οθωμανική κυριαρχία στα νησιά και τον διορισμό του Γενικού Διοικητή μόνο από το Σουλτάνο. Η ελληνική πλευρά την απέρριψε και ως τελευταία λύση πρότεινε την επιστροφή της Λέσβου και της Χίου στη Οθωμανική κυριαρχία και τη μακροχρόνια εκμίσθωση στην Ελλάδα. Η τουρκική πλευρά ζήτησε να ισχύσει το ίδιο για τη Λήμνο και για τη Σάμο, με αποτέλεσμα να αποτύχει η συνάντηση.

Ευτυχώς, αρχές Αυγούστου 1914 ο Άγγλος υπουργός ναυτικών Τσώρτσιλ κατάσχεσε τα δύο τούρκικα θωρηκτά. Όμως πριν από μερικές ημέρες, στα τέλη του Ιουλίου, δύο γερμανικά καταδρομικά, τα «Γκαιμπέν» και «Μπρεσλάου, κυνηγημένα από τον αγγλικό στόλο, έφθασαν στα ελληνικά χωρικά ύδατα και με την έγκριση του Βενιζέλου πραγματοποιήθηκε η ανθράκευσή τους στο νησί Δονάση της Νάξου. Στη συνέχεια, κατόρθωσαν στις 29 Ιουλίου να εισέλθουν στα Στενά, την επόμενη δε ημέρα πουλήθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μετονομάστηκαν σε «Yavuz Sulatan Selim» και σε «Midilli - Μυτιλήνη». Ο Βενιζέλος ουδέποτε έδωσε πειστικές εξηγήσεις για το γεγονός της ανθράκευσης, σίγουρα όμως δεν θα έκανε κάτι χωρίς να ενημερώσει τον Άγγλο πρέσβη στην Αθήνα.

 

Επίλογος

Από την έναρξη του πολέμου οι δύο συμμαχίες με φανερή και μυστική διπλωματία, με εκβιασμούς για τα εκκρεμή ζητήματα και με αβέβαιες υποσχέσεις για αποσχίσεις εδαφών που κερδήθηκαν με αίμα, προσπάθησαν να πάρουν με το μέρος τους τα βαλκανικά κράτη. Κυρίαρχο πάντα ζήτημα ήταν η εξυπηρέτηση των δικών τους πολεμικών στόχων.

Δυστυχώς, η χώρα μας οδηγήθηκε μέσα από τον εθνικό διχασμό (πολιτικό, κοινωνικό και εδαφικό) στη Μικρασιατική περιπέτεια και την εθνική καταστροφή και από νικήτρια τον Οκτώβριο του 1918 βρέθηκε στη Λωζάννη τον Ιούλιο του 1923 στο «εδώλιο» του ηττημένου.

Μόλις άρχισε η συζήτηση του θέματος των Νησιών του Β.Α. Αιγαίου, ο Ισμέτ Πασάς επέμεινε στις ίδιες θέσεις των Νεότουρκων του 1914, ευτυχώς οι Μεγάλες Δυνάμεις επέμειναν στην απόφασή τους του Φεβ. 1914 και, διά στόματος του πρόεδρου της διάσκεψης και υπουργού εξωτερικών της Αγγλίας λόρδου Κώρζον, αναγνώρισαν «την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Β.Α. Αιγαίου, πλην Ίμβρου και Τενέδου», που de facto είχε επιβληθεί διά των ελληνικών όπλων το 1912.

Το χρήσιμο δίδαγμα που βγαίνει από την παραπάνω μακροχρόνια διπλωματική προσπάθεια (φανερή και μυστική) είναι ότι όταν διαπραγματεύεσαι θα πρέπει να είσαι ισχυρός στρατιωτικά και οικονομικά. Σε αντίθετη περίπτωση, εφόσον οι συνθήκες σε οδηγούν σε αναγκαστική διαπραγμάτευση, προσπαθείς να εξασφαλίσεις από άλλους ισχυρότερους την αναγκαία υποστήριξη, διαφορετικά θα οδηγηθείς σε λάθη και θα αναγκαστείς να δεχθείς λύσεις που αντιβαίνουν στα συμφέροντα της Πατρίδας και του Έθνους.

Τούτο ας αποτελέσει ένα μήνυμα από την ακριτική Λέσβο, που γιορτάζει την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό, προς την ηγεσία της Χώρας μας, η οποία ετοιμάζεται να υποδεχθεί στην Αθήνα τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν, το βασικό «αμφισβητία» της Συνθήκης της Λωζάννης η οποία έφερε την ειρήνη στην περιοχή για περίπου έναν αιώνα.

Ως γνήσιος απόγονος των Νεότουρκων (εξάλλου προσωπικά φρόντισε να μεταφερθούν τα οστά των ηγετών της τριανδρίας του κομιτάτου στην Τουρκία από τα μέρη που ενταφιάστηκαν), οι οποίοι αποτέλεσαν τη συνέχεια των νέο-οθωμανών (Yeni Osmanlilar) του τελευταίου τέταρτου του 19ου αιώνα, ακολουθώντας ένα ιδιότυπο ισλαμό-εθνικισμό προσπαθεί να επιβληθεί ως «περιφερειακός ηγέτης» και ως «προστάτης» των απανταχού Μουσουλμάνων.

Η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, που επέβαλε την ειρήνη στην περιοχή, ουδέποτε τουλάχιστον επίσημα μέχρι τώρα, αμφισβητήθηκε από την τουρκική πολιτική ηγεσία και πώς θα μπορούσε άλλωστε αφού η ίδια η συνθήκη αποτελεί «τον θεμέλιο λίθο» της σύγχρονης τουρκικής δημοκρατίας. Αυτό το καθεστώς προσπαθεί να «αλλάξει εκ βάθρων» ο Τούρκος πρόεδρος και να το μετατρέψει σε «μια ισλαμική δημοκρατία» με δυτικό μανδύα.

Αν θα το επιτύχει, λίγο ενδιαφέρει τη Χώρα μας, αυτό που θα πρέπει να την απασχολεί είναι ότι ο Τούρκος πρόεδρος θέλει να παρουσιάσει «επιτυχίες» στο εσωτερικό για να κερδίσει τις εκλογές του 2019. Επιτυχίες που, λόγω αδυναμίας στα άλλα μέτωπα, προσπαθεί να τις εξασφαλίσει από τη δικιά μας πλευρά.

Οι επιτροπές των εμπειρογνωμόνων των δύο Χωρών έχουν συναντηθεί πάνω από εκατό φορές και ουσιαστική πρόοδος δεν έχει φανεί στον ορίζοντα. Αντίθετα, τίθενται συνεχώς διάφορα θέματα στο τραπέζι από την τουρκική πλευρά, η οποία με «μοχλό» το προσφυγικό προσπαθεί να κερδίσει σε άλλα θέματα.

Ας κληθεί λοιπόν ο Τούρκος πρόεδρος (αν τελικά έλθει στην Αθήνα) να δηλώσει επίσημα και «κάτω από την Ακρόπολη» ότι η Χώρα του σέβεται και θα σέβεται τη Συνθήκη της Λωζάννης, διαφορετικά η επίσκεψη αυτή την περίοδο για την Ελλάδα και το Έθνος δεν έχει κανένα νόημα.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-       Ιστορία του Ελληνικού έθνους, τόμος ΙΕ, Εκδοτική Αθηνών, 1974-78

-       Λεσβιακά, τόμος ΚΔ , Μυτιλήνη 2014

-       Διεθνείς Πολιτικές και Στρατιωτικές Συνθήκες, ΔΕΚ/ΓΕΣ Αθήνα 1980

-       Η Ελλάδα στο Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, Γ. Λεονταρίτη, ΜΙΕΤ

-       Η Ιστορία του Εθνικού Διχασμού (1915-35), Εθνικός Κήρυκας, Αθήνα 1953

-       Ο Εθνικός Διχασμός 1915-16, Γ. Μαυροκορδάτου, Αθήνα 2016

-       Η Πολιτική του Κινήματος «Ένωση και Πρόοδος» για τις Μειονότητες, Πανεπιστήμιο 9ης Σεπτεμβρίου, Σμύρνη

-       Οι Διωγμοί των Ελλήνων στη Θράκη και Μικρά Ασία, Οικουμενικό Πατριαρχείο, 1919

 

* Ο κ. Στρατής Χαραλάμπους είναι Αντ/γος ε.α., μέλος της «Εταιρείας Λεσβιακών Μελετών». 

Κατηγορία Άρθρο - ανάλυση
- 07|11|2017 20:47

Συμπληρώνονται 105 χρόνια από την ένδοξη περίοδο του Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου του 1912 , όταν «φύσηξε ο άνεμος της ελευθερίας» στη βορειανατολική γωνιά του Αιγαίου πελάγους και διαδοχικά απελευθερώθηκαν από τη σκλαβιά, που κράτησε για περίπου τέσσερις και πλέον αιώνες, και κυμάτισε η γαλανόλευκη στα νησιά Λήμνο-Ίμβρο-Θάσο-Σαμοθράκη-Ψαρά-Τένεδο-Ικαρία- Λέσβο και Χίο.

 Στη Μυτιλήνη η γαλανόλευκη υψώθηκε στο Διοικητήριο (σημερινή Γραμματεία Αιγαίου) τις μεταμεσημβρινές ώρες της 8ης Νοεμβρίου, ημέρα Πέμπτη, από άγημα του πολεμικού ναυτικού και διαδοχικά, μετά από ανάπαυλα περίπου ενός μηνός, σ’ όλη τη λεσβιακή γη μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου 1912. Προηγήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου η ήττα του οθωμανικού στρατού στη μάχη του Κλαπάδου από τον ελληνικό στρατό και η παράδοση του νησιού από τον Τούρκο στρατιωτικό διοικητή.

Ενώ στρατιωτικά η απελευθέρωση των νησιών ήταν εύκολη υπόθεση, λόγω έλλειψης σοβαρής αμυντικής θωράκισης εκ μέρους της οθωμανικής αυτοκρατορίας και λόγω της υπεροχής του ελληνικού πολεμικού ναυτικού (πρόσκτηση θωρηκτού «Αβέρωφ»), δεν συνέβηκε το ίδιο με τη νομική κατοχύρωση (De jure ) της ελληνικής κυριαρχίας, που De facto επιβλήθηκε με τα ελληνικά όπλα.

Στην Οθωμανική αυτοκρατορία από το 1908 πολιτικά κυριαρχούσε το κίνημα «Ένωση και Πρόοδος - Ittihat ve Terakkı Cemiyeti», γνωστό και ως κίνημα των Νεότουρκων-Jon Turkler, το οποίο ανάγκασε το 1908 το Σουλτάνο Αβδούλχαμιτ να θέσει σε ισχύ το Σύνταγμα του 1876 (II. Mesrutiyet). Μετά τη λήξη των βαλκανικών πολέμων το 1913, το Κομιτάτο ανέλαβε πλήρως την εξουσία (κυβέρνηση από μέλη του κινήματος με πρωθυπουργό τον Said Halim Pasa) και πέτυχε την ανακατάληψη της Ανατολικής Θράκης, μετά τη ήττα της Βουλγαρίας στον Β΄ Βαλκανικό πόλεμο. Παράλληλα, προσκάλεσε γερμανική στρατιωτική αποστολή με επικεφαλής τον στρατηγό Λίμαν φον Σάντερς για την αναδιοργάνωση του στρατού και παρήγγειλε σε αγγλικά ναυπηγεία το τελειότερο θωρηκτό της εποχής, το «Sultan Osman» μαζί με το θωρηκτό «Resadiye». Στόχος, σύμφωνα με τις δηλώσεις των Τούρκων αξιωματούχων, ήταν η ανακατάληψη των νησιών του ΒΑ Αιγαίου, τα οποία έκριναν ως απαραίτητα για την άμυνα των Στενών και της Ανατολής (Μικράς Ασίας).

 

Τουρκική κωλυσιεργία

Κατά τη σύναψη της Συνθήκης του Λονδίνου (30 Μαΐου 1913), με την οποία τερματίστηκε ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος, η Οθωμανική αυτοκρατορία αρνήθηκε να συζητήσει το θέμα των νησιών και τελικά με τη σύμφωνη γνώμη των συμβαλλόμενων μερών (Βαλκανικά κράτη - Οθωμ. Αυτοκρατορία), με το άρθρο 5, ανέθεσε στις Μεγάλες Δυνάμεις να αποφασίσουν για το καθεστώς των νησιών, πλην της Κρήτης και του Αγίου Όρους. Φάνηκε όμως η πρόθεση των Μεγάλων Δυνάμεων να συνδέσουν το θέμα με το Βορειοηπειρωτικό (δημιουργία αλβανικού κράτους).

Η άρνηση της Τουρκίας να συζητήσει το θέμα συνεχίστηκε και κατά τη σύναψη της Συνθήκης των Αθηνών (14 Νοε 1913), με την οποία τερματίστηκε η εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και Ελλάδος. Άλλα ούτε και στις ξεχωριστές συνθήκες των βαλκανικών κρατών με την Υψηλή Πύλη τέθηκε το θέμα των νησιών. Ήταν πασιφανές ότι η τουρκική πλευρά προσπαθούσε να κερδίσει χρόνο και να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες που θα επέτρεπαν την ανακατάληψη των νησιών. Παράλληλα, προετοίμαζε το σχέδιο εκδίωξης των χριστιανικών πληθυσμών από τα εδάφη της με στόχο να πετύχει την εθνική ομοιογένεια.

 

Διπλωματικές ενέργειες της Αθήνας

Στην Αθήνα ήταν έκδηλη η ανησυχία του πρωθυπουργού Βενιζέλου, ο οποίος παράλληλα με την ένταξη των απελευθερωθέντων εδαφών στον εθνικό κορμό (αυξήθηκε το έδαφος κατά 93% και ο πληθυσμός κατά 77%) και την επίλυση των θεμάτων που ανέκυψαν (απαλλοτρίωση τσιφλικιών κ.λπ.), επειγόταν να κλείσει το Νησιωτικό λόγω της επικείμενης απώλειας της ναυτικής υπεροχής στο Αιγαίο. Ο πρωθυπουργός προτιμούσε τις προσωπικές επαφές για τη διευθέτηση των προβλημάτων και για τούτο ξεκίνησε περιοδεία από 6 Ιαν μέχρι 14 Φεβ. 1914 σε Ρώμη, Παρίσι, Λονδίνο, Βερολίνο, Βιέννη, Αγία Πετρούπολη, Βελιγράδι και Βουκουρέστι, με στόχο την προμήθεια πολεμικών σκαφών από την Αγγλία και την πραγματοποίηση ναυτικής επίδειξης στο Αιγαίο από τους Στόλους των Μεγάλων Δυνάμεων σε συνεργασία με το ελληνικό, ώστε να αναγκαστούν οι Τούρκοι να συμβάλουν στην επίλυση του θέματος των Νησιών.

Τα αποτελέσματα ήταν αρνητικά, διότι ούτε υπήρχαν πλοία άμεσα διαθέσιμα και ούτε ήταν διατιθέμενες οι Μεγάλες Δυνάμεις να διακινδυνέψουν τα εμπορικά τους συμφέροντα με το κλείσιμο των Στενών. Με τη λήξη της περιοδείας του Βενιζέλου στις 13 Φεβ. 1914, οι Μεγάλες Δυνάμεις γνωστοποίησαν σε Κωνσταντινούπολη και Αθήνα την απόφασή τους για τα Νησιά. «Όλα τα καταληφθέντα νησιά παραχωρούνται στην Ελλάδα πλην Ίμβρου, Τενέδου και Καστελόριζου, με την προϋπόθεση της εκκένωσης της Βορείου Ηπείρου και του νησιού Σάσων…». Η Βόρειος Ήπειρος το 1913 είχε καταληφθεί από την Ελλάδα και τώρα εκβιαζόμενη αναγκαζόταν να την εγκαταλείψει, προκειμένου να δημιουργηθεί αλβανικό κράτος που εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Ιταλίας και της Αυστρο-Ουγγαρίας.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η τουρκική πλευρά δεν αποδέχθηκε την απόφαση σε αντίθεση με την ελληνική πλευρά και στην προσπάθειά της να κερδίσει χρόνο ο πρωθυπουργός Said Halim Pasa, στις αρχές Μαρτίου 1914, πρότεινε την ανταλλαγή της Χίου και της Λέσβου με τα νησιά Ψαρά-Ικαρία-Λεβίδα-Αστυπάλαια-Κάρπαθο-Κάσο και Σάμο. Η τελευταία είχε κερδίσει μόνη της την αυτονομία και τα Δωδεκάνησα κατέχονταν από την Ιταλία, η οποία αρνιόταν να τα παραχωρήσει. Ο Βενιζέλος απέρριψε την απαράδεκτη πρόταση και αντιπρότεινε “η ελληνική κυριαρχία στα νησιά να μην αμφισβητηθεί και να παραμείνουν Οθωμανοί επίτροποι αντί πρόξενοι», όπως ήταν φυσικό απορρίφτηκε από τη κυβέρνηση των Νεότουρκων.

Τον Απρίλιο του 1914, κατόπιν παράκλησης του Βενιζέλου, η Ρουμανία ανέλαβε πρωτοβουλία για επίλυση του θέματος. Ο Βενιζέλος ζήτησε από την τουρκική πλευρά να προτείνει νησιά ίσης έκτασης, πληθυσμού και εισοδημάτων με τη Χίο-Λέσβο και θα προσπαθούσε να περάσει η ανταλλαγή από το υπουργικό συμβούλιο. Ευτυχώς η πρόταση από την Κωνσταντινούπολη δεν έφθασε ποτέ και η προσπάθεια του Ρουμάνου στρατηγού Κοάντα απέτυχε.

Είναι άξιο διερεύνησης με πόση ευκολία οι κυβερνώντες και εν προκειμένω ο επιτυχημένος πολιτικός Ελευθέριος Βενιζέλος προτείνουν ανταλλαγές εδαφών και πληθυσμών. Μόνη εξήγηση για τον Εθνάρχη Βενιζέλο είναι ότι πιθανόν είχε πληροφόρηση για τον επικείμενο πόλεμο και ήθελε να ευρεθεί η Ελλάδα με λυμένα τα προβλήματα, προκειμένου να ταχθεί στο πλευρό εκείνο που θα τη βοηθούσε να εκπληρώσει τη Μεγάλη Ιδέα.

 

Γερμανική πρωτοβουλία

Την ίδια περίοδο, με την ευκαιρία της διαμονής του Κάιζερ και του Γερμανού καγκελάριου στην Κέρκυρα, ξεκίνησε η γερμανική πρωτοβουλία για την επίλυση του Νησιωτικού. Στο νησί βρέθηκαν και οι Γερμανοί πρέσβεις σε Αθήνα και Κωνσταντινούπολη καθώς και η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία της Ελλάδας και ο ΥΠΕΞ Στρέιτ. Η Γερμανία, έχοντας καταστρώσει τα επεκτατικά της σχέδια, θέλησε να μεσολαβήσει με την προοπτική να εντάξει και τις δύο χώρες στη συμμαχία της. Ο Κάιζερ πρότεινε «την αναγνώριση της οθωμανικής επικυριαρχίας» και ο Βενιζέλος υποσχέθηκε να πείσει το υπουργικό συμβούλιο και τη κοινή γνώμη, με την προϋπόθεση να υπογραφεί μεταξύ Ελλάδος και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αμυντική συνθήκη συμμαχίας διάρκειας 5, 10 ή 15 χρόνων, με την οποία θα εγγυόταν οι δύο χώρες τα εδάφη τους στη Βαλκανική.

Η Γερμανία δεν κατάφερε να πείσει την τουρκική κυβέρνηση για την πρόταση, εξάλλου νέα δεδομένα προέκυψαν που χειροτέρεψαν τις σχέσεις των δύο χωρών. Οι Νεότουρκοι έθεσαν σε εφαρμογή το σχέδιό τους (πολλοί ιστορικοί αναφέρουν ότι εμπνευστής ήταν ο Λίμαν φον Σάντερς) για εκδίωξη των Ελλήνων αρχικά από την ανατολική Θράκη και στη συνέχεια από τα Στενά, Σμύρνη, Αϊβαλί, Αδραμύττιο κ.λπ.

Οι πρόσφυγες συνωστίζονταν στα νησιά του Αιγαίου και στα αστικά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας και αποτέλεσαν ακόμη ένα πρόβλημα για την ελληνική κυβέρνηση, η οποία, πλέον των αναγκών στέγασης και διατροφής, «φαινόταν ανίκανη» να τους προστατέψει από τη μανία των Τούρκων. Ο αριθμός των εκτοπισθέντων από την ανατολική Θράκη και τη δυτική Μικρά Ασία κατά το λεγόμενο πρώτο διωγμό, σύμφωνα με τις τουρκικές πηγές, ανέρχεται σε 140 χιλ. περίπου. Σύμφωνα με έκθεση του Άγγλου προξένου Σμύρνης, από τη δυτική Μικρά Ασία εκδιώχθηκαν 134 χιλ. Έλληνες και, αν προστεθούν και οι περίπου 60 χιλ. - 70 χιλ. της ανατολικής Θράκης, υπερβαίνουμε τις 200 χιλ.

Εντωμεταξύ, συνεχίστηκε η γερμανική πρωτοβουλία, με την ελληνική πλευρά να συμφωνεί να τεθούν τα νησιά υπό την οθωμανική επικυριαρχία, ενώ η άλλη πλευρά επέμεινε στην κυριαρχία και με ανταλλαγές νησιών με τη Χίο και τη Λέσβο να επιστρέφουν πάντα στην οθωμανική επικράτεια. Στις 19 Μαΐου 1914 και ενώ οι διωγμοί των Ελλήνων συνεχίζονταν, ο Γερμανός πρέσβης στην Πόλη πρότεινε στην ηγεσία των Νεότουρκων να παραμείνει «παγωμένο» το θέμα για πέντε χρόνια. Οι Said Halim, Talat και Cemal Pasa απάντησαν ότι δεν έχει νόημα διότι «μόλις παραληφθούν τα νέα πολεμικά πλοία, οι Έλληνες μόνοι τους θα εγκαταλείψουν τα νησιά».

 

* Ο κ. Στρατής Χαραλάμπους είναι Αντ/γος ε.α., μέλος της «Εταιρείας Λεσβιακών Μελετών».

 

Κατηγορία Πολιτισμός
- 28|10|2017 18:30

Π. Αθανάσιος Γιουσμάς

«Λάθη και αμαρτίες Αγίων!»

Μυτιλήνη 2017, σελ. 254

 

«Ο τίτλος αυτού του βιβλίου είναι όντως παράξενος έως και σκανδαλιστικός. Πολύ περισσότερο, το θέμα το οποίο πραγματεύεται: : Λάθη και αμαρτίες Αγίων! Πρωτότυπο μεν, αλλά θεωρώ τολμηρό. Δεν είναι ευγενικό, ούτε επιτρεπτό ένας χωματένιος άνθρωπος σαν κι εμένα, που “εγεννήθην εν αμαρτίαις όλος” και που συμπορεύεται με τα πάθη του, να τολμά να ανιχνεύει αμαρτίες και λάθη αγίων μορφών, που σήμερα “αγάλλονται εν ουρανοίς”, ζουν στη Βασιλεία των Ουρανών και τιμώνται από την Αγία μας Εκκλησία…

Ίσως κάποιος, διαβάζοντας μόνο τον τίτλο του βιβλίου, να θελήσει να μου απευθύνει και καλά θα κάνει εκείνο που ο είπε ο Χριστός: “Υποκριτή, βγάλε, πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου, και τότε με καθαρότερα μάτια προσπάθησε να βγάλεις το καρφί από το μάτι” των Αγίων μας. Το αποδέχομαι. Το αποδέχομαι και εξηγούμαι.

Επειδή ακριβώς, θέλω να “εκβάλλω” το δοκάρι από το μάτι μου, να περιορίσω τα πάθη και τις αδυναμίες μου, γι’ αυτό αναζήτησα τα λάθη και τις αμαρτίες των αγίων μέσα από την Αγία Γραφή και τα συναξάρια. Ήθελα να νιώσω τους Αγίους πιο κοντά μου, πιο δικούς μου, πιο ανθρώπους. Κι έτσι να μην απογοητεύομαι κάθε φορά που πέφτω… Αλλά να ελπίζω… Να συνειδητοποιώ πως έχω Φιλάνθρωπο Πατέρα που “από μακρόθεν” καρτερεί της επιστροφής μου, τη μετάνοια μου».

Τα παραπάνω είναι από τον πρόλογο του νέου βιβλίου του π. Αθανάσιου Γιουσμά, το οποίο χωρίζεται σε τρία μέρη: Από την Παλαιά Διαθήκη, Από την Καινή Διαθήκη, Από τα συναξάρια των Αγίων μας. Προηγούνται οι εισαγωγικές ενότητες: Φέρουμε ονόματα Αγίων!, Γενικά περί των Αγίων, Ήταν αναμάρτητοι οι Άγιοι;, Η αναμαρτησία της Θεοτόκου.

Π. Σ

 

ΥΠΟ ΕΚΔΟΣΗ

 

Παναγιώτης Σκορδάς

Λεσβιακό Ημερολόγιο 2018. Γράμματα. Τέχνες. Πολιτισμός

Εκδόσεις «Μύθος»

 

Με πλούσιο και ποικίλο περιεχόμενο και με πολλές εργασίες Λεσβιακού ενδιαφέροντος θα κυκλοφορήσει και φέτος μέσα στον Νοέμβριο από τις εκδόσεις «Μύθος» το «Λεσβιακό Ημερολόγιο 2018. Γράμματα. Τέχνες. Πολιτισμός» του Παναγιώτη Σκορδά. Ανάμεσα στα άλλα ο αναγνώστης θα διαβάσει:. Ευστράτιος Γ. Χατζηστυλιανού: Από τη Μεραρχία Αρχιπελάγους στην 98 ΑΔΤΕ «Αρχιπελάγους». 100 χρόνια ιστορίας, Αναστάσιος Στέφος: Λόγγος: Ποιμενικά κατά Δάφνιν και Χλόην, Γιάννης Κουρτζέλλης: Η επίδραση του φυσικού περιβάλλοντος στη δημιουργία του λεσβιακού πολιτισμού, Στρατής Χαραλάμπους: Το κατάστιχο του κεφαλικού φόρου της Λέσβου του έτους 894 (1488/1489), Γιάννης Κολοκοτρώνης: Ένας Τεριάντ πάντα επίκαιρος, Στρατής Αναγνώστου: Η Μήθυμνα και ο σύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων «Η Αγάπη» στα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης και του Μεσοπολέμου, Αθανάσιος Φραγκούλης: Το παιδικόν «συσσίτιον» Σκουτάρου, Μαρία Γ. Μόσχου: Εικόνες της Λέσβου και άλλοι φορητοί πίνακες της Αναστασίας Αρχοντή. Ανακινώντας τη συζήτηση για τη ζωγραφική των «αυτοδίδακτων», και πολλά άλλα. Εξώφυλλο-αφιέρωμα: Μαρία Καλλιπολίτη.

Ο τόμος θα συνοδεύεται με ψηφιακό δίσκο (CD) με τα Σαντούρια της Αγιάσου σε δώδεκα παραδοσιακούς σκοπούς της Αγιάσου, της Λέσβου και της Μικράς Ασίας.

 

Κατηγορία Άρθρα
- 14|04|2017 12:17

Σε λίγες μέρες, στις 16 Απριλίου, ενώ όλη η χριστιανοσύνη θα γιορτάζει την Ανάσταση του Κυρίου, ο τουρκικός λαός θα κληθεί να πάρει, ίσως τη κρισιμότερη απόφαση για το μέλλον του . Με ένα ΝΑΙ (Evet) ή ένα ΟΧΙ (Hayır) θα εγκρίνει ή θα απορρίψει αντίστοιχα την προτεινόμενη, από την κυβέρνηση και τον Πρόεδρο Ερντογάν σε συμμαχία με τους Εθνικιστές «Γκρίζους Λύκους», εκτεταμένη τροποποίηση του ισχύοντος από το 1982, Συντάγματος.

Δεν είναι του παρόντος να γίνει ανάλυση όλων των προτεινόμενων αναθεωρήσεων κατά άρθρο, το γενικό συμπέρασμα είναι ότι προτείνεται η συγκέντρωση όλων των εξουσιών στα χέρια του εκλεγμένου ανά πέντε χρόνια Προέδρου της Χώρας, η περιθωριοποίηση της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης και άλλες πολλές κρίσιμες αλλαγές, που στην ουσία θα επιφέρουν αλλαγή του συστήματος διακυβέρνησης, από κοινοβουλευτικό σε προεδρικό . Δηλαδή στην ουσία θα υπάρχει η «εξουσία ενός ανδρός» με τη λαϊκή υποστήριξη. Αν ανατρέξουμε στην ιστορία και άλλοι ηγέτες (Μουσολίνι, Χίτλερ) εκμεταλλευόμενοι τις δημοκρατικές διαδικασίες «άρπαξαν» την εξουσία και τελικά εξελίχθηκαν σε δικτάτορες.

Το κόμμα του Ερντογάν (AKP - Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) ανήλθε στην εξουσία το 2002 εκμεταλλευόμενο την καταστροφική πολιτική των αστικών κομμάτων, μέσα σε ένα κλίμα σκανδάλων, διασπάθισης του δημοσίου χρήματος και σχέσεις του οργανωμένου εγκλήματος με την εξουσία. Ο τουρκικός λαός τού πρόσφερε απλόχερα τη στήριξη του και εφαρμόζοντας μία άκρως φιλελεύθερη πολιτική, κατόρθωσε να ανορθώσει την οικονομία της Χώρας και να «δώσει ψωμί» σε αποκλεισμένα μέχρι την εποχή εκείνη λαϊκά στρώματα. Παράλληλα εκμεταλλευόμενο με επιτυχία το θρησκευτικό συναίσθημα, που μέχρι τότε είχε «κυνηγηθεί», παρουσίασε το μοντέλο του «ήπιου Ισλάμ», το οποίο στηρίχθηκε απόλυτα από τη Δύση πολιτικά και οικονομικά.

Δυστυχώς όμως, οι εξελίξεις απέδειξαν το αντίθετο, ο Ερντογάν «έπαιζε» με τους εξτρεμιστές Σουνίτες της Αιγύπτου, του Σουδάν και τελευταία με το αιμοσταγές μόρφωμα του Ισλαμικού Κράτους, που είναι αποτέλεσμα της αποτυχημένης πολιτικής της Δύσης και κυρίως των Η.Π.Α. στη Μέση Ανατολή. Με την εκλογή του, τον Αύγουστο του 2014, στη θέση του πρώτου εκλεγμένου πρόεδρου της Χώρας, έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο του για μετατροπή του συστήματος διακυβέρνησης με στόχο να παραμείνει στην προεδρική καρέκλα μέχρι το 2023, όταν θα συμπλήρωνε μία εκατονταετία η Τουρκική Δημοκρατία.

Στη συνέχεια η απώλεια της πλειοψηφίας στη Βουλή, κατά τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου του 2015, αποτέλεσε «καμπή» για αλλαγή πολιτικής στο Κουρδικό, για συμμαχία με τους «Γκρίζους Λύκους» - MHP και σταθερή διολίσθηση σε αντιδημοκρατικές πρακτικές, ενώ παράλληλα «φούντωνε» η κρίση στη Συρία και το προσφυγικό ήταν σε έξαρση, με πρώτο θύμα τη Χώρα μας και κυρίως το Νησί μας, τη Λέσβο. Η αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος το καλοκαίρι του 2016, αποτέλεσε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να επιταχύνει την εφαρμογή του σχεδίου του, για αλλαγή του καθεστώτος και έκτοτε κυβερνά τη Χώρα με διατάγματα εφαρμόζοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε όλη την τουρκική επικράτεια .

Σε όλη αυτή την «πορεία», το «θύμα» είναι ο τουρκικός λαός και τα δημοκρατικά δικαιώματα, που με τόσο κόπο και μετά από πολλά στρατιωτικά πραξικοπήματα είχε αποκτήσει. Ένα κλίμα φόβου διακατέχει την πλειονότητα της τουρκικής κοινωνίας, οι σχέσεις του με την Ευρώπη δέχθηκαν πλήγμα και αισθάνεται ότι «οδηγείται ανατολικά», όπου η δημοκρατία είναι ζητούμενο.

Μέχρι σήμερα οι δημοσκοπήσεις δεν είναι διαφωτιστικές σχετικά με το αν θα επικρατήσει το ΝΑΙ ή το ΟΧΙ το βράδυ της Κυριακής, τούτο φαίνεται και από το «πάθος» και το «μίσος» που εκπέμπει ο λόγος του Ερντογάν, ο οποίος κατηγόρησε ακόμη και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης για σχέσεις με τους πραξικοπηματίες . Αν και έχει το 99% των ΜΜΕ με το μέρος του και η τουρκική διοίκηση προβάλει συνεχώς εμπόδια στους αντιπάλους του, δεν έχει κατορθώσει να πείσει τον τουρκικό λαό ότι είναι αναγκαία η προτεινόμενη αλλαγή του συστήματος διακυβέρνησης. Βέβαια πάντα στο τέλος της διαδρομής, οι Τούρκοι επιλέγουν τον δυνατό, διότι είναι μέσα στη ψυχοσύνθεση τους να τα έχουν καλά με το Κράτος (Devlet).

Σίγουρο είναι ότι η Δύση και κυρίως οι δύο υπερδυνάμεις ΗΠΑ - Ρωσία, επιθυμούν ένα ισχυρό, που να ελέγχει απόλυτα τα πράγματα στην Τουρκία και κυρίως τις πολυπληθείς Ένοπλες Δυνάμεις, με δεδομένο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και κυρίως στη Συρία.

Το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα αν επικρατήσει το ΝΑΙ, η γείτονα Χώρα θα βαδίσει σταδιακά στην πλήρη επικράτηση ενός «αστυνομικού κράτους» με «ισλαμικό μανδύα». Οι αρχές του λαϊκού κράτους θα τεθούν σε αμφισβήτηση και βήμα προς βήμα η Χώρα θα μετατραπεί σε ένα «Πακιστάν» της Μεσογείου. Ο προτελευταίος δε Σουλτάνος Απτούλχαμίτ (II. Abdülhamit) θα έχει πάρει την εκδίκηση του για τον περιορισμό των εξουσιών του με την αναγκαστική το 1908 , κατόπιν πίεσης του Κινήματος «Ένωση και Πρόοδος» (II.Meşrütiyet), εφαρμογή του Συντάγματος του 1876, που ο ίδιος είχε αναστείλει το 1879.

Εάν επικρατήσει το ΟΧΙ, ο εκλεγμένος Πρόεδρος Ερντογάν, με διάφορα προσχήματα, θα συνεχίσει να κυβερνά με προεδρικά διατάγματα έξω από τον έλεγχο της Βουλής και οι διαφορές των δύο αντιπάλων θα λυθούν στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.

Ο μόνος χαμένος των εκλογών θα είναι ο τουρκικός λαός, που θα συνεχίσει να ζει κάτω από ένα αντιδημοκρατικό καθεστώς και θα απομακρύνεται από την Ευρώπη. Το κυριότερο όμως είναι ότι θα βαθαίνει το «χάσμα» που έχει δημιουργηθεί στην τουρκική κοινωνία και στο μέλλον, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν, θα κάνει εμφανή τα αποτελέσματά του.

 

*Ο Στρατής Χαραλάμπους είναι Αντιστράτηγος ε.α..

 

 

Κατηγορία Απόψεις
- 16|09|2016 14:09

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2016 συμπληρώνονται 94 χρόνια από τη μεγάλη πυρκαγιά (13-16 Σεπτεμβρίου 1922 ν. η.), που ακολούθησε την κατάληψη της Σμύρνης (9 Σεπτεμβρίου 1922) από τα τουρκικά στρατεύματα, μετά την κατάρρευση του μετώπου του Ελληνικού Στρατού στο Αφιόν Καραχισάρ και την οπισθοχώρηση των μονάδων μέσω της χερσονήσου της Ερυθραίας προκειμένου να εγκαταλείψουν για πάντα τα εδάφη της Ιωνίας.

Σελίδα 1 από 3
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top