FOLLOW US
Αριστείδης Κυριαζής

Αριστείδης Κυριαζής

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Κυκλοφόρησε στις 29-5-19 από τις εκδόσεις «Παράγραφος» της Αθήνας το εξαίρετο βιβλίο «Στους δρόμους και στις γειτονιές - Διηγήματα, λαογραφικά και δοκίμια», του Καλλονιάτη Σταύρου Ξ. Βαλτά, τέως προέδρου του Συλλόγου Καλλονιατών Λέσβου, με εξήντα εννέα φωτογραφίες και δύο εικόνες των αρχών του εικοστού αιώνα στο εξώφυλλο και οπισθόφυλλο της συνοικίας «Αρχοντομαχαλάς» της Καλλονής, άριστα φιλοτεχνημένες από τον ζωγράφο Γιάννη Δημητράκη.

Από τα οκτώ διηγήματα που περιέχονται στο βιβλίο και των οποίων τα τρία δημοσιεύθηκαν αρχικά στο περιοδικό «Τα Καλλονιάτικα» την τριετία 1990-92, διακρίνω το αναφερόμενο στον «Ευλογημένο Αθανάσιο», τον αξέχαστο αξιαγάπητο πολύτεκνο και πανέξυπνο ξωμάχο Μικρασιάτη πρόσφυγα Θανάση Βαρβαρέσσο ο οποίος, για λίγα μέτρα πριν φθάσει στο σπίτι του στα Σουμούρια Καλλονής, δεν πρόλαβε να χαρεί το ιδιαίτερα ενισχυμένο δέμα με ρούχα και τρόφιμα, το οποίο προοριζόταν σε ένα από τα ιδιοτελή μέλη της τοπικής Επιτροπής, που είχε αναλάβει να συσκευάσει και διανείμει τη συμμαχική βοήθεια της UNRRA του 1943 και το οποίο του δόθηκε κατά λάθος αντί του μικρού δέματος που ελάμβαναν οι εκτός Επιτροπής.

Από τα λαογραφικά κείμενα διακρίνω την «Κουκουβάγια Ρουδανή ... την Καλλονιάτισσα», τη μικρή κουκουβάγια - Αθηνά, τη νυκτία (Little Owl - Athene noctua) για την οποία ο συγγραφέας παραθέτει τους παρακάτω στίχους:

Κουκουβάγια ρουδανή / πούνι γι άντρας στ' Καλλουνή / τσι βαφτίζ' ένα πιδί / τσι του θέτει Κουσταντή / Κουσταντή Καραβουτσύρ' / σήκου, δόμου του πουτήρ' / να κιράσου ντου μ' σαφίρ / ντου μ' σαφίρ ντου μπουνταλά / ντου γαϊδουροτσουφαλά / που πιρνά απ' του γιφύρ' / τσι χτυπά του παραθύρ'

Από τα δοκίμια εστιάζω στην πρωτότυπη εργασία «Τα σημάδια, Σημαδούρες-πυραμίδες του κόλπου Καλλονής», που ορθώνονται κτισμένες στην ανατολική ακτή της εισόδου του και βοηθούν τους ναυτικούς, καταπώς γράφει ο Βαλτάς: «Οι σημαδούρες-πυραμίδες, “τα σημάδια” στη γλώσσα των ψαράδων, είναι χτισμένες σε ζευγάρια στη στεριά. Η μία κοντά στην παραλία και η άλλη σε κάποιο ύψωμα, πιο μέσα. Καθώς ο καπετάνιος έμπαινε στην είσοδο του κόλπου, και έβλεπε το πρώτο ζευγάρι πυραμίδων κανόνιζε την πορεία του έτσι ώστε να έχει και τις δυο πυραμίδες με το σκάφος του στην ίδια ευθεία. [...] Μόλις έφτανε στο σημείο, που το σκάφος του ερχόταν στην ίδια ευθεία με το επόμενο ζευγάρι των πυραμίδων, άλλαζε πορεία και κινιόταν πάνω στη νέα γραμμή και ούτω καθεξής».

Το ενδιαφέρον βιβλίο του Σταύρου Βαλτά, με τα καλογραμμένα ιστορικά διηγήματα, τις σημαντικές λαογραφικές καταγραφές και τα εμπεριστατωμένα δοκίμια, μας ξεναγεί στους δρόμους και στις γειτονιές της πολυαγαπημένης του Καλλονής αλλά και στους γύρω λόφους, στον κάμπο και στον ομώνυμο κόλπο μέχρι και την είσοδό του. Πέρα από την ευαίσθητη κατάθεση των προσωπικών βιωμάτων, ο συγγραφέας παραθέτει αξιόλογα στοιχεία που συμβάλλουν στην μέχρι σήμερα ιστορική, κοινωνική και λαογραφική καταγραφή της Λέσβου.

Αντιγράφοντας τη δεύτερη παράγραφο του επιλόγου του βιβλίου: «Στην πλατεία Καλλονής, έζησα τα πρώτα δεκαοκτώ χρόνια της ζωής μου, εκεί κοντά στο εμβληματικό γεφύρι που δυστυχώς δεν το πρόλαβα. Ζωτικός μου χώρος η πλατεία, με κέντρο το μαγαζί του πατέρα μου Ξενοφώντα Βαλτά, ανάμεσα στο καφενείο του Φωτιάδη και στο κρεοπωλείο του Αθανασίου Σελάχα. Τα τρία αυτά κτίρια μαζί, ήταν το σπίτι του προπάππου μου Νικολάου Φωτιάδη, προικώο της γιαγιάς μου (εκ πατρός) Ελένης το μισό και των αδελφών της Μιλτιάδη (Βελζεβούλ) και Κώστα το υπόλοιπο».

Εύχομαι και εις άλλα με υγεία, τονίζοντας ότι για τον προαναφερόμενο Μιλτιάδη Φωτιάδη, ο Μιχάλης Καλλοναίος-Καρέκος στο βιβλίο του «Σκίτσα της Καλλονής», έγραψε το 1927: «Σ’ έναν όμιλον νέων μπορεί να διακρίνη κανείς τον πυρήνα μιας μελλοντικής πνευματικής συγκομιδής. Η εμφάνισις του “Βεελζεβούλ” μάς απεκάλυψεν ένα φύλλον με αξιέπαινην δημιουργικήν εργασίαν του εκδότου και μ’ αρκετήν σάτυραν των συνεργατών του και μάλιστα του “Χωλού Διαβόλου”. Ο Βεελζεβούλ εκδότης του (Μιλτιάδης Φωτιάδης) νευρόσπαστον εξυπνάδας, που με τα χαριτωμένα ανέκδοτά του, ιστοριούλες Γκράν Γκινιόλ, έχει γεμίσει το χωριό, σ' ένα περιβάλλον πνευματικώς ανώτερον θα είχε καλήν εξέλιξιν».

Την Τρίτη 30-4-19 στις 19:30 μετά την επίσκεψή μας στην κωμόπολη της Καλλονής, την πρωτεύουσα του νεοσύστατου Δήμου Δυτικής Λέσβου, που δικαιολογημένα φιλοδοξεί να συμβάλλει στην καθυστερημένη ανάπτυξη του νησιού, επισκεφθήκαμε με την Ερατώ τις εικονιζόμενες «Αχερούσιες» Λίμνες ακολουθώντας την πορεία που περιγράφω στις σελίδες 75-77 του βιβλίου μου «Κόλπος Καλλονής Λέσβου-Ιστορική Περιήγηση» ως εξής:

Θα περπατήσουμε από το δυτικό άκρο της Καλλονής κατά μήκος του Καθάριου ποταμού προς τα νοτιοδυτικά και σε απόσταση δύο χιλιομέτρων θα συναντήσουμε το γεφύρι της Τράγαινας και από εκεί θα κατευθυνθούμε βορειοδυτικά ακολουθώντας τον Αλευροπόταμο ο οποίος κατεβαίνει από τις Λίμνες που δεν είναι άλλες από τις Αχερούσιες και οι οποίες δεν κατονομάζονται για να μην παραπέμπουν στην είσοδο του κάτω κόσμου.

Δίπλα από τις Αχερούσιες Λίμνες και νοτιοανατολικά από το Μετόχι των Αγίων Αναργύρων, βρίσκεται η περιοχή Ρέσες, που ονομάστηκαν από τις Αναιρέσες (ανασήκωμα νεκρών), που θυμίζουν τους ενόδιους δαίμονες (Άρτεμις, Εκάτη, Περσεφόνη και Ερμής), που φύλασσαν τους δρόμους και προστάτευαν τους οδοιπόρους. Δυο τέτοιοι δρόμοι της αρχαιότητας ήταν εκείνοι που ξεκινούσαν από την Ερμοπύλη της Φίλιας, όπου ο ένας ακολουθώντας τον Καθάριο συναντούσε το ναό της Δαφνίας Αρτέμιδας στα Δάφια και ο άλλος παράλληλα με τον Αλευροπόταμο περνούσε από το Λειμώνα για να ανταμώσουν και οι δυο στις Λίμνες.

Στις Αχερούσιες Λίμνες και μάλιστα στη νοτιοανατολική τους πλευρά συμβάλλει ο Αλευροπόταμος ο οποίος στη συνέχεια εξερχόμενος συναντά τον Καθάριο ποταμό και μαζί κατευθύνονται στο γεφύρι της Τράγαινας, όπου η τριγωνική αγροτική περιοχή Μάρμαρο: «Εκεί όπου ο Αλευροπόταμος και ο Καθάριος, που πηγάζουν από την Ερμοπύλη, στο Μάρμαρο με θόρυβο σμίγουν και λίγο πιο κάτω, μαζί τα δυο ποτάμια στον Αχερώνα χύνονται».

Ο έρωτας της Νύμφης Ίσσας στην πόλη Ίσσα νοτιοδυτικά της Καλλονής με τον ψυχοπομπό θεό Ερμή καθώς και η Ερμοπύλη παραπέμπουν στα τρία ποτάμια του Άδη, που παρόμοια περιπλέκονται σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου με έναν εναγκαλισμό όμοιο σχηματικά με εκείνον που περιγράφει ο Όμηρος με αντίστοιχα ονόματα στο παρακάτω απόσπασμα της Οδύσσειας στο οποίο η Κίρκη, προκειμένου ο Οδυσσέας να βρει την πύλη του κάτω κόσμου, τον κατευθύνει και τον συμβουλεύει να σταθεί: «Εκεί όπου ο Πυριφλεγέθων και ο Κωκυτός, που πηγάζουν από τη Στύγα, σε πέτρα με θόρυβο σμίγουν και λίγο πιο κάτω, μαζί τα δυο ποτάμια στον Αχέροντα χύνονται. Στην πέτρα αυτή, ω ήρωα, σαν φτάσεις κοντά, σκάψε μιας οργιάς λάκκο σε πλάτος και σε μάκρος και χύσε ολόγυρα χοές σ’ όλους τους πεθαμένους, μέλι με γάλα στην αρχή, μετά γλυκό κρασί και τέλος νερό, και με λευκό πασπάλισέ τα αλεύρι». (Ομήρου Οδύσσεια, κ΄ 513-520).

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η Αχερώνη Καλλονής, που καταγράφεται στα οθωμανικά κατάστιχα φορολογίας από το 1521, πήρε το όνομα από τον Αχερώνα ποταμό, την ονομασία του οποίου διέσωσε ο μητροπολίτης Μηθύμνης Γαβριήλ Σουμαρούπα το 1621, με την αναφορά του για τον ποταμό που περνά από την «κώμη του Αχειρόνος και μένουσιν εν ταύτη τη κώμη και μόνη του Αχειρόνος» και του οποίου ποταμού η ονομασία διατηρείται μέχρι σήμερα και οφείλεται σε πανάρχαια σχετική με το όνομά της λατρεία και όχι από τα άχυρα που επικαλούνται «οι δυσμενώς διακείμενοι και οι θέλοντες διά της χρήσεως του ονόματος του χωρίου να σκώψωσι και καταφρονήσωσι τους χωρικούς», όπως έγραψε εύστοχα ο Σταύρος Καρυδώνης το 1900.

Έτσι δικαιολογούνται οι ονομασίες που φέρουν α) ο Αχερώνας ποταμός, β) η Αχερώνη του Αχερώνα, γ) οι Αχερούσιες Λίμνες, δ) ο Καθάριος ποταμός που είναι παράλληλος του Αχερώνα, ε) οι Ρέσσες, που θυμίζουν τις Αναιρέσες των νεκρών, στ) η Ερμοπύλη, η Πύλη του ψυχοπομπού Ερμή που με τη Νύμφη Ίσσα γέννησε τον μάντη Πρύλι και ζ) το χωρίον Ηρακλής, που βρισκόταν στο κέντρο του λεκανοπεδίου Καλλονής θυμίζοντας το πέρασμα του ημίθεου στον Άδη.

Στο βιβλίο μου «Κόλπος Καλλονής Λέσβου-Ιστορική Περιήγηση», που παρουσιάζεται την Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής, 3 Μαΐου 2019, στις 7.30 μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο Καλλονής, επιχειρείται με βάση τις μυθολογικές και ιστορικές καταγραφές καθώς και την ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, ένα ταξίδι στο παρελθόν από το απώτατο μυθολογικό μέχρι το κοντινό της απελευθέρωσης της Λέσβου το 1912, με είκοσι μία περιηγήσεις γύρω από τον Κόλπο όπου βρήκαν καταφύγιο στα Ροδαφνίδια Λισβορίου οι ανθρωπίδες πριν από 780.000 χρόνια και στις Χαλακιές της Νυφίδας οι προϊστορικοί πρόγονοί μας πριν από 5.000 χρόνια.

Τον εποικισμό της Λέσβου που πραγματοποιήθηκε από τους Αιολείς το 1054 π.Χ. τον περιέγραψαν ο ιστορικός Πλούταρχος, ο Μηθυμναίος Μυρσίλος και ο Αθηναίος Αντικλείδης.

Σύμφωνα με τον μύθο και όπως είπε ο Μυτιληναίος Πιττακός ένας χρησμός έλεγε ότι έπρεπε οι πρώτοι έποικοι της Λέσβου, οι Αιολείς, όταν κατά το ταξίδι τους συναντήσουν έναν όρμο που ονομάζεται «Μεσόγειον», (σ.σ. σήμερα Κόλπος Καλλονής), να θυσιάσουν εκεί έναν ταύρο για να ευχαριστήσουν τον Ποσειδώνα που τους επέτρεψε να φθάσουν στον προορισμό τους και επιπλέον να ρίξουν στη θάλασσα μια παρθένο καλλονή ζωντανή για χάρη της γυναίκας του Ποσειδώνα, της Νηρηίδας Αμφιτρίτης, που δεν ανεχόταν να υπάρχει άλλη καλλονή πιο όμορφη από εκείνη.

Επειδή ο Εχέλαος που είχε ορισθεί από τον δελφικό χρησμό αρχηγός της αποικίας ήταν άγαμος, οι άλλοι επτά βασιλιάδες που είχαν παρθένες θυγατέρες έβαλαν κλήρο που έπεσε στη Λευκοθέα, την καλλονή κόρη του Σμινθέα, που αφού τη στόλισαν με χρυσά κοσμήματα και ωραία φορέματα και προσευχήθηκαν, την έριξαν στη θάλασσα.

Τότε ο Αιολεύς Έναλος που την αγαπούσε έπεσε στη θάλασσα για να τη σώσει, αλλά βγαίνοντας μόνος του στην ακτή, βοηθούμενος από ένα δελφίνι και κρατώντας ένα χρυσό κύπελλο, είπε ότι ενώ εκείνος έβοσκε στο βυθό τα άλογα του Ποσειδώνα, η Λευκοθέα έγινε Νηρηίδα.

Από τις είκοσι μία περιηγήσεις που σημειώνονται στον εικονιζόμενο χάρτη, η πρώτη ξεκινά από τη βραχονησίδα της εισόδου του Κόλπου, η οποία καταγράφεται στους γεωγραφικούς χάρτες ως Καλλονή, ονομάζεται από τους ψαράδες Γαρμπιάς, ενώ τον πρώτο αιώνα μ.Χ. λεγόταν Σανδάλιον, από το Σάνδαλον της Αφροδίτης.

Από τη λατρεία Αφροδίτης-Καλλονής στην αρχαία Πύρρα της Λέσβου πήραν το όνομα: 1) ο Κόλπος, 2) το ανατολικό Ακρωτήρι του, 3) η βραχονησίδα της εισόδου του, 4) το Λεκανοπέδιό του, 5) ο Κάμπος του, 6) η μεσαιωνική πόλη της Καλλονής που καταγράφεται από το 1334 και καταστράφηκε το 1450 από τον Οθωμανό ναύαρχο Σουλεϊμάν Μπαλτάογλου, 7) το Παλιόκαστρό της στο χώρο της αρχαίας Αρίσβης, 8) τα είκοσι επτά χωριά της που είτε προϋπήρχαν είτε δημιουργήθηκαν μετά την καταστροφή της, και από τα οποία διασώθηκαν και ελευθερώθηκαν το 1912 τα επτά, η Αχερώνη, τα Δάφια, τα Αργειανά, το Κεράμι, τα Παπιανά, τα Σουμούρια και ο Άγιος Κοσμάς, που εκτός από το ιδιαίτερο όνομά τους φέρουν και την κοινή προσωνυμία Καλλονή και 9) η σημερινή κωμόπολη Καλλονή, όπως μετονομάστηκε το 1916 η Αχερώνη, η πρωτεύουσα των τότε επτά χωριών της Καλλονής.

Το 1521 καταγράφεται στα οθωμανικά κατάστιχα η «Αχερώνη», που ονομάστηκε από τον Αχερώνα ποταμό, όπως μέχρι σήμερα τον αποκαλούν οι κάτοικοί της. Μέχρι το 1938 ήταν κτισμένη πάνω από τον Αχερώνα η τρίτοξη πέτρινη γέφυρα της Αχερώνης η οποία επισκευάστηκε το 1564 όταν, όπως καταγράφει το οθωμανικό έγγραφο του τότε Ζαπίτη των Δαφίων Ελχάτζ Χασάν, ο γιος του Αγίου Ιγνατίου και ηγούμενος της Μονής Λειμώνος Μεθόδιος Αγαλλιανός αφιέρωσε την τεράστια περιουσία του σε Επιτροπή διαχειριστών για να επισκευασθούν «το πηγάδι που άνοιξε ο Μεθόδιος στο δρόμο που οδηγεί στη Φίλια, η γέφυρα δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, “η εν Αχερώνη γέφυρα” και ο δρόμος που οδηγεί στη Φίλια. Επίσης το υπόλοιπο των εισοδημάτων να το εισπράττουν και να τρέφονται από αυτό οι πτωχοί που διαμένουν στους χώρους του αφιερώματος».

Στις 7-4-2019, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου, εγκαινίασε στο νέο κτίριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Μυτιλήνης την έκθεση του πρώτου αρχαιολογικού ευρήματος του έτους, με την εκδήλωση για την «Αρχόντισσα του 8ου αιώνα π.Χ. από το Ίππειος της Λέσβου».

Στην εκδήλωση μίλησαν για τα πολύτιμα ταφικά ευρήματα ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου Παύλος Τριανταφυλλίδης και για την εντυπωσιακή ανθρωπολογική μελέτη της αρχόντισσας από το Ίππειος η ανθρωπολόγος Φωτεινή ΜακΤζόρτζ.

Συγχαίροντας τους δύο επιστήμονες για τις θαυμάσιες και ενδιαφέρουσες ομιλίες τους με τα λεπτομερή στοιχεία βασισμένα σε επίμονες έρευνες, με τη χρήση σύγχρονων τεχνικών, καταγράφω στη συνέχεια τα αρχαιολογικά ευρήματα καθώς και τα σπουδαία συμπεράσματα που εκτέθηκαν σε όσους είχαν την τύχη να απολαύσουν την παραπάνω εκδήλωση, επισημαίνοντας παράλληλα τη συνοδευτική απαγγελία του ομηρικού αποσπάσματος «Ο Θρήνος για τον Έκτορα», από την ηθοποιό και καθηγήτρια της Γαλλικής Φιλολογίας Ιωάννα Γιαννακού.

Στο χωριό Ίππειος, τον χειμώνα του 2015-16, κατά τις τότε σκαπτικές εργασίες στους σωλήνες αποχέτευσης και εκείνες της εγκατάστασης δικτύου επεξεργασίας λυμάτων, αποκαλύφθηκε σε βάθος 1,5 μέτρο του κεντρικού οδοστρώματος ένας κτιστός κιβωτιόσχημος ασύλητος τάφος του 8ου π.Χ. αιώνα από σχιστόλιθο μέσα στον οποίο διασώθηκαν, παρά το πέρασμα περίπου τριών χιλιάδων χρόνων, τα οστά μιας νεαρής εγκύου γυναίκας ηλικίας 21-25 ετών καθώς και το αριστερό λιθοειδές οστό του κρανίου εμβρύου τριάντα εβδομάδων που εκείνη κυοφορούσε.

Όταν οι αρχαιολόγοι αφαίρεσαν τις πλάκες που σκέπαζαν τον τάφο, διέκριναν σοβαρά και πολλαπλά κατάγματα στο κεφάλι και σε διάφορα μέλη του σώματος της νεκρής και παρατήρησαν ότι ο σκελετός της βρέθηκε σε εκτεταμένη στάση με το κεφάλι να γέρνει χαμηλά, ακουμπώντας με την αριστερή παρειά στο στήθος της και συγκαλύπτοντας τα τραύματα που έγιναν η αιτία του θανάτου της και προέκυψαν πιθανότατα από ισχυρό σεισμό.

Επιπλέον η ύπτια στάση της νεκρής όπως την απέθεσαν με ιδιαίτερη επιμέλεια οι συγγενείς της και η θέση των χεριών της, με το αριστερό στο πλάι του κορμού και το δεξί λυγισμένο στον αγκώνα να ακουμπά με την παλάμη την κοιλία της, έδειχνε παραστατικά και συγκινητικά την αγάπη και την φροντίδα που είχε η νεαρή αρχόντισσα για το αγέννητο παιδί της.

Από την ανθρωπολογική έρευνα που ακολούθησε διαπιστώθηκαν ίχνη τοκετού στις εσωτερικές επιφάνειες των λαγόνιων οστών της γυναικείας λεκάνης, τα οποία αποκάλυψαν το συμπέρασμα ότι η άτυχη αρχόντισσα, που δεν πρόλαβε να ζήσει μαζί με το κυοφορούμενο παιδί της, είχε γεννήσει στο παρελθόν τουλάχιστον μία φορά.

Στον τάφο βρέθηκαν τρεις χάλκινες τοξωτές καρφίτσες, μία κεφαλή βελόνας που χρειαζόταν για το πιάσιμο του υφάσματος που σκέπαζε τη νεκρή, μία οστέινη περόνη, μία χάλκινη χάνδρα περιδέραιου και δύο περίτεχνα χρυσά σκουλαρίκια, κατασκευασμένα από λεπτά φύλλα χρυσού με διακόσμηση από μικρούς χρυσούς κόκκους που ήταν κολλημένοι πάνω στις λείες επιφάνειές τους και συνοδευόταν το καθένα από μία μεγάλη χρυσή αμφικωνική χάνδρα από λεπτό σφυρήλατο φύλλο χρυσού διπλωμένο στα διακοσμημένα με στικτές σειρές άκρα τους.

Δίπλα από τη νεκρή βρέθηκαν συνοδευτικά δώρα ταφής όπως ένα κύπελλο, μια βαθιά και μια ρηχή λεκάνη, δύο πρόχοι και πέντε πήλινα τεφρά αγγεία πόσεως, πιθανά λεσβιακού εργαστηρίου.

Τα παραπάνω πολύτιμα στοιχεία αποδεικνύουν ότι εάν κάποτε διενεργηθεί κάποια συστηματική ανασκαφή σε οποιοδήποτε αρχαιολογικό σημείο της Λέσβου, ακόμα και πέραν από τις ιστορικές της πόλεις, Ίσσα, Άντισσα, Αρίσβη, Ερεσός, Πύρρα, Μήθυμνα και Μυτιλήνη, θα αναδειχθούν σπουδαία ευρήματα του αρχαίου θαυμαστού πολιτισμού για τον οποίο διακρίθηκε και πέραν του ελληνισμού η χαρτογραφημένη και ονομαζομένη τον 2ο μ.Χ. αιώνα από τον Έλληνα Αλεξανδρινό γεωγράφο Κλαύδιο Πτολεμαίο «Λέσβος Αιολίς Νήσος».

Τον Δεκέμβριο του 2018 κυκλοφόρησε το τριανταεξασέλιδο δεύτερο τεύχος του θαυμάσιου αθλητικού περιοδικού «Η Κεντρική Λέσβος στα γήπεδα» από την ειδησεογραφική ιστοσελίδα ποικίλης ύλης «Kalloninews.gr» με δωρεάν διανομή και με επιμέλεια του φερέλπιδος και ικανότατου δημοσιογράφου Θεόφιλου Μυζίκα, ο οποίος στο εσώφυλλο του περιοδικού σημειώνει: «Η πρώτη του περυσινή κυκλοφορία αγαπήθηκε και εξαντλήθηκε από τις πρώτες ημέρες. Έτσι αποφασίστηκε η επανακυκλοφόρησή του και φέτος, προσθέτοντας στο υλικό συνολικά 10 σελίδες παραπάνω. Σε αυτό θα βρείτε όλα όσα θέλετε για την αγωνιστική περίοδο 2018-2019, βιογραφικά, φωτογραφικό υλικό, προγράμματα και ιστορίες ομάδων. Όλα όσα θα βρείτε, θα τα χρειαστείτε καθ’ όλη τη διάρκεια των πρωταθλημάτων και των αγώνων σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ, στίβο, βόλεϊ και μηχανοκίνητο αθλητισμό».

Το καλαίσθητο έγχρωμο περιοδικό κοσμούν τρία ενδιαφέροντα αφιερώματα. Το πρώτο για τον πρόωρα αδικοχαμένο και αξέχαστο Καλλονιάτη ταλαντούχο τερματοφύλακα Νικόλαο Μαλλή, γιο του πρώην προέδρου της Αθλητικής Ένωσης Λεκανοπεδίου Καλλονής (ΑΕΛΚ) Γιώργου Μαλλή, που έπαιξε κατά σειρά στις ομάδες Προοδευτική Σκάλας Καλλονής (2011-14), στην ΑΕΛ Καλλονής (2015-17) όταν η ομάδα έπαιζε στην Α’ Εθνική, στον Διαγόρα Αγίας Παρασκευής (2017-18) και στον Αιολικό Μυτιλήνης (2018).

Το δεύτερο αφιέρωμα αφορά τον καταξιωμένο και ταλαντούχο Λέσβιο επιθετικό ποδοσφαιριστή Γιώργο Μανούσο με τις ομάδες ΑΕΛ Καλλονής, Αιολικός Μυτιλήνης, ΟΦΗ Κρήτης, Πλατανιάς Κρήτης και Ατρόμητος Αθηνών και περιλαμβάνει μια ενδιαφέρουσα συνέντευξή του, όπου τονίζει τα εξής για το πέρασμά του από την ΑΕΛ Καλλονής: «Με την ομάδα της Καλλονής πετύχαμε και πέτυχα πολλά πράγματα. Οι αναμνήσεις είναι πολλές και όμορφες. Νομίζω ήμουν και εγώ ένας από αυτούς που έβαλαν το όνομά τους στη νεότερη ιστορία του Λεσβιακού ποδοσφαίρου. Πάντα ήθελα να παίξω για το νησί μου στην μεγαλύτερη κατηγορία και το κατάφερα. Νομίζω πετύχαμε πολλά και σημαντικά πράγματα και έζησα στιγμές που θα τις θυμάμαι για πάντα».

Το τρίτο αφιέρωμα αφορά την δεκαεξάχρονη Ερέσια αθλήτρια στίβου του Αρισβαίου Καλλονής, την Κατερίνα Τζινιέρη η οποία, με προπονητή τον Παναγιώτη Ψούχλο, έχει κερδίσει αργυρό μετάλλιο στα 80 μέτρα παγκορασίδων και στα 100 κορασίδων, καθώς και χρυσό στα 100 με την Εθνική ομάδα στους αγώνες Ελλάδος-Κύπρου.

Στις υπόλοιπες σελίδες του αξιόλογου περιοδικού περιλαμβάνονται δισέλιδα κείμενα όπου γράφονται για κάθε μία ομάδα, σύντομα ιστορικά στοιχεία, κατακτημένοι τίτλοι, σημερινά Διοικητικά Συμβούλια, προπονητές, προγράμματα αγώνων της τρέχουσας αγωνιστικής περιόδου και φωτογραφικά ρόστερ όλων των ποδοσφαιριστών και των άλλων αθλητών των ομάδων της Κεντρικής Λέσβου, τις οποίες παραθέτω με τη χρονολογική σειρά του έτους ίδρυσής τους:

Ατρόμητος Ανεμώτιας (1936)

Αρισβαίος Καλλονής (1954) με τμήματα στίβου, πινγκ-πονγκ, μπάσκετ και βόλεϊ γυναικών και μπάσκετ ανδρών

Αρίων Μήθυμνας (1963)

Αθλητικός Όμιλος Διαγόρας Αγίας Παρασκευής (1969)

Προοδευτική Σκάλας Καλλονής (1982)

Ανδρονικάς Παρακοίλων (1985)

Φίλια Α.Σ. (1985)

Γυμναστικός Σύλλογος ΑΕΛ Καλλονής (1994) με τμήμα στίβου

Αθλητικός Όμιλος Μεσοτόπου (1998)

Απόλλων Δαφίων (2014)

Εστιάζοντας στο γυναικείο τμήμα μπάσκετ του «Αρισβαίου» και μεταφέροντας από το περιοδικό τα ονοματεπώνυμα των δώδεκα αθλητριών του: Αναστασίας Αϊβαλιώτη, Βασιλικής Ζήκου, Βασιλικής Τζιαμπάση, Ευγενίας Στιβακτάκη, Θέκλας Κουκουρουβλή, Κωνσταντίνας Κωστακέλλη, Κωνσταντίνας Ψούχλου, Μαρίας Μαμουρίδου, Ραλλούς Βαμβουκλή, Χριστιάνας Αμπατζή, Ραλλούς Καρέκου και Αγγελικής Χρόνη και του προπονητή τους Ιγνατίου Μαριόλα, σημειώνω ότι η ομάδα συμμετέχει και εφέτος στο πρωτάθλημα μετά την περυσινή σεζόν όταν έφθασε στην τετράδα των καλύτερων ομάδων της Λέσβου και κατάφερε σύμφωνα με το περιοδικό «να κερδίσει τα εγκωμιαστικά σχόλια του τύπου βάζοντας τις βάσεις για κάτι καλό στο μέλλον».

Συγχαίροντας τον Θεόφιλο Μυζίκα για την έκδοση του εξαίρετου αθλητικού περιοδικού «Η Κεντρική Λέσβος στα γήπεδα», εύχομαι για την επόμενη αγωνιστική περίοδο να διευρύνει την έκδοση, περιλαμβάνοντας όλες τις ομάδες που ανήκουν στην περιοχή του νέου Δήμου Δυτικής Λέσβου, με την αναγκαία υποστήριξη και βοήθεια από τη δημοτική αρχή που θα εκλεγεί εφέτος.

Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2019 13:58

«Διαδρομές στη Λέσβο», του Μάκη Αξιώτη

Στις 23-2-19, στην εβδομαδιαία ολοσέλιδη στήλη του Μάκη Αξιώτη στο «Εμπρός», με τίτλο «Διαδρομές στη Λέσβο» και υπότιτλο «Ιερά-Γέρρα-Γέρα 46», δημοσιεύθηκε το εντυπωσιακό κείμενό του «Αρχαιολογικά σύμμεικτα της Ιεράς» για την πολύτιμη αρχαιολογική περιοχή του τοπωνύμιου «Στη Μάννα» όπως ονομάστηκε από την πηγή που βρίσκεται βορειοδυτικά του Πλακάδου μέσα σε ελαιόφυτη περιοχή και χρονολογείται τουλάχιστον από την κλασική έως τη ρωμαϊκή εποχή.

Το 1865, ο Γερμανός ανασκαφέας της Περγάμου αρχαιολόγος Alexander Conze είδε διάφορα αρχιτεκτονικά κομμάτια και έγραψε ότι «στο τοπωνύμιο “'ς τη μάνα” υπάρχει μια πηγή από την εποχή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αυγούστου». (Reize auf der Insel Lesbos. Αννόβερο 1865, σ. 51).

Επίσης το 1865, ο Βρετανός ανασκαφέας του Μαυσωλείου της Αλικαρνασσού αρχαιολόγος Charles Newton έγραψε ότι στη Γέρα: «Σε ένα από τα επτά χωριά, σε έναν υδροταμιευτήρα κοντά στον Πλακάδο βρίσκονται μερικά πλούσια πελεκητά αρχιτεκτονικά θραύσματα από λευκό μάρμαρο. Ακολουθώντας την κατεύθυνση από το υδατόρεμα, από το οποίο τροφοδοτείται ο υδροταμιευτήρας, βρήκα στις πλευρές του υδάτινου ρεύματος περισσότερα από τα ίδια θραύσματα. Ο υδροταμιευτήρας ονομάζεται “Manna”. Μου είπαν οι αγρότες της περιοχής ότι υπήρχαν στο παρελθόν εκτενή ερείπια εδώ, από τα οποία χτίστηκε το μεγάλο τζαμί της Μυτιλήνης. Κοντά στο Μεσαγρό είναι ένα ορυχείο αντιμονίου, το οποίο λειτουργεί από έναν Γάλλο μηχανικό, διορισμένο από τον ιδιοκτήτη του ορυχείου, έναν πλούσιο Τούρκο». (Travels and discoveries in the Levant. Λονδίνο, 1865, σ. 15).

Το 1890, ο Γερμανός ανασκαφέας του Ιερού των Μέσσων της Λέσβου αρχαιολόγος Robert Koldewey κατέγραψε την πηγή «Sti Mana» και από κομμάτια που είδε εκεί γύρω σχεδίασε την αψίδα της μαρμάρινης κρήνης που κορυφωνόταν από μία άττικα, με δύο διπλές έλικες σπειρωμένες αντίστροφα, (εκ των οποίων η μία έχει εντοιχιστεί στον αυλόγυρο του σχολείου του Παπάδου), ακρωτήρια, ανθέμια, γείσο, γεισίποδες και μία ζωφόρο από στεφάνια. (Die antiken baureste der insel Lesbos. Λονδίνο 1890, σ. 64-65 και πίνακας 28).

Το 1978, ο αρχαιολόγος Ιωάννης Κοντής, σημείωσε ότι το 1935 «αποκαλύφθηκε σε κάποια σκαφή το επάνω μέρος ενός μαρμάρινου λέοντος. Το γλυπτό αυτό, που η εργασία του είναι άριστη, και χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. έμεινε χρόνια πεταμένο επί τόπου, ώσπου κάποιοι χωριάτες, με την ελπίδα ότι θα βρουν χρυσάφι μέσα στο κεφάλι του, έσπασαν το πρόσωπό του. Λίγο πριν βρεθή το λιοντάρι είχε αποκαλυφθή η καλοδουλεμένη μαρμάρινη σαρκοφάγος που σήμερα χρησιμεύει για ηρώο στον Παλαιόκηπο, και λίγο μετά ένας, ελληνιστικής πιθανότατα, ισόδομος τοίχος». (Λέσβος και η Μικρασιατική της περιοχή, Αθήνα 1978, σ. 253).

Ο Μάκης Αξιώτης, στο αναφερόμενο κείμενό του, δημοσίευσε το εικονιζόμενο σχέδιο της Αψίδας της Κρήνης του Koldewey, σημειώνοντας με περίγραμμα πάνω στο σχέδιο τα κομμάτια της ζωφόρου και της άττικας και παραθέτοντας δύο αντίστοιχες φωτογραφίες από αυτά τα κομμάτια που βρέθηκαν εκεί γύρω καθώς και μια επιπλέον φωτογραφία από ένα άλλο μαρμάρινο μέλος, το οποίο δεν έχει αποτυπωθεί στο σχέδιο του Koldewey αλλά βρέθηκε ελεύθερο στον ελαιώνα της περιοχής και για το οποίο ο Μάκης Αξιώτης υποθέτει «ότι επρόκειτο για την βαθμιδωτή επίστεψη, κάποιου από τα ταφικά μνημεία (βρέθηκε και σαρκοφάγος η οποία κατακερματίστηκε όπως και ο Λέων της Γέρας) που πλαισίωναν αυτόν τον εντυπωσιακό Ιερό Χώρο των Πηγών! Μίλησαν και για Πολυάνδριο! Ποιών άραγε!»

Η παραπάνω χρονολογική σειρά για τη «Μάνα» της Γέρας, αποτελεί ένα παράδειγμα για τον σωστό τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει ένας ερευνητής ένα θέμα όταν, ακολουθώντας προηγούμενα κείμενα επιστημόνων, βάζει το δικό του λιθαράκι στην αναζήτηση της αλήθειας. Αυτόν τον δρόμο ακολουθεί πιστά ο Μάκης Αξιώτης με τις πολύχρονες και πολύτιμες έρευνές του για τη Λέσβο και τις αρχαιότητές της, συνεχίζοντας το μνημειώδες έργο του το οποίο μέχρι το 1992 αποτυπώθηκε κυρίως στην ανεξάντλητη πηγή πληροφοριών, στο πολυτιμότερο βιβλίο καταγραφής τοπωνυμίων της Λέσβου, στο θαυμαστό «Περπατώντας τη Λέσβο».

Παρασκευή, 08 Μαρτίου 2019 17:39

Μιχάλης Καλλοναίος-Καρέκος (1895-1966)

Το 1965, είχα την τύχη να συνοδεύσω την μητέρα μου Σαπφώ Καρέκου, κατά την επίσκεψή της στον πρωτεξάδελφό της, τον Μιχάλη Καλλοναίο-Καρέκο, στο σπίτι του στην Αθήνα, και να γνωρίσω το πλούσιο φιλόμουσο ποιητικό, συγγραφικό, αντιστασιακό, πολιτιστικό, φυσιολατρικό, λαογραφικό και κοινωνικό έργο του, λόγω του οποίου περιλαμβάνεται «σε εκείνους που δημιούργησαν τη λεγόμενη “Λεσβιακή Άνοιξη”». (Κώστας Μίσσιος «Βερναρδάκης, Εφταλιώτης, Μυριβήλης κ. ά.», Μυτιλήνη 1995, σελ. 234).

Πρόσφατα απέκτησα από ένα γραφείο δημοπρασιών την εικονιζόμενη φωτογραφία του μαζί μία τετρασέλιδη ιδιόγραφη αυτοβιογραφία του Μιχάλη Καλλοναίου, που έστειλε στις 27-12-1959 σε εκδοτικό οίκο, όπου αρχικά γράφει: «Ο Μιχάλης Καλλοναίος (φιλολογικό ψευδώνυμο του Μιχάλη Καρέκου) γεννήθηκε το 1895 στην Καλλονή της Μυτιλήνης. Σπούδασε στο Γυμνάσιο Μυτιλήνης και στο τριτάξιο Διδασκαλείο της Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης. Υπήρξε τμηματάρχης της Βουλής κι αργότερα Επιμελητής των Εκδόσεων του Υπουργείου Γεωργίας. Έφεδρος Λοχαγός των Αυτοκινήτων στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο».

Στην συνέχεια αναφέρεται στα μέχρι το 1959 δώδεκα βιβλία του: 1) «Τρωτά και αλύτρωτα», (Κωνσταντινούπολη 1922), συλλογή ποιημάτων με πρόλογο Κωστή Παλαμά. 2) «Σκίτσα της Καλλονής», (Αθήνα 1927), για το οποίο ο Γιώργος Βαλέτας σημείωσε: «Ο ποιητής Μ. Καλλοναίος με την όλη του πνευματική και ποιητική δημιουργία, με την εκπολιτιστική του δράση στα φυσιολατρικά σωματεία ετίμησε το λεσβιακό όνομα και κατόρθωσε να καταλάβει μια εξαιρετική θέση στη Λεσβιακή γραμματεία. Ιδιαίτερα ετίμησε την Καλλονή, όχι μόνο γιατί πήρε και προέβαλε το όνομά της, αλλά και γιατί σ’ αυτήν έχει αφιερώσει ολόκληρο βιβλίο “Σκίτσα της Καλλονής” και πολλά δοκίμια και τραγούδια του». (Ο Αντιστασιακός Καλλοναίος. «Καλλονιάτικα», τ. 17-18, σελ. 5. Αθήνα 1982). 3) «Μαγδαληνές», (1927), ποιητική συλλογή. 4) «Θεός και Άνθρωπος», (1930), μελέτη. 5) «Αγροτικά», (1930 και 1943), ποιητική συλλογή. 6) «Μαχαβαράτα», (Το τραγούδι του Γάγγη), (1932), μελέτη με πρόλογο του Γάλλου κριτικού Λουΐ Ρουσσέλ, όπου γράφει: «Η αξιοσημείωτη μελέτη του κ. Καλλοναίου θα είναι πολύτιμη για τους Έλληνας, ολίγο καθυστερημένους σ’ αυτά τα ζητήματα, ένα θαυμάσιο ντοκουμέντο για κείνους, που θέλουν να μελετήσουν την Ινδική ποίηση, ίσως μάλιστα νά ’ναι το μοναδικό στην ελληνική γλώσσα». 7) «Λέσβος, το νησί της αγάπης και της αρμονίας», (1934), χαρακτηριζόμενο στην αυτοβιογραφία του ως «Λεσβιακό Ημερολόγιο». Κατά τον Κώστα Μίσσιο, στο βιβλίο αυτό είναι «Συγκεντρωμένοι στις 216 σελίδες του όλοι σχεδόν οι δημιουργοί της “Λεσβιακής Άνοιξης” και δεν αφήνει περιθώρια να βρεις αδυναμίες, είναι ένας λαμπρός καθρέφτης της δυναμικότητας του Λέσβιου πνεύματος, μια δουλειά που έμεινε και θα μείνει βοηθώντας μας να μην ξεχνούμε την πνευματική μας κληρονομιά. Και η προσφορά του Καλλοναίου για τη δημιουργία της κληρονομιάς αυτής, και διάρκεια είχε και αξιόλογη ήταν. Το πέρασμά του από τα γράμματα μας άφησε ίχνη ζωηρά». («Ο Λεσβιακός Τύπος και οι δημιουργοί του», σελ. 616, Αθήνα 2009). 8) «Ὁ αθλητισμός των αρχαίων», (1934), μελέτη που βραβεύθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και δημοσιεύθηκε το 1937 στην «Καθημερινή». 9) «Ελεύθεροι σκλάβοι 1941-44», (1946), τραγούδια της Αντίστασης. 10) «Ασπασία και Φρύνη», (1949), μελέτη. 11) «Ο Πάνας», (1950), φυσιολατρική Θεατρική Σκηνή, που παίχτηκε από ερασιτέχνες φυσιολάτρες στην κατασκήνωση της Ε.Ο.Φ. στο Ζούμπερι. 12) «Ελευσίνια Μυστήρια», (1955), μελέτη.

Στην αυτοβιογραφία του καταγράφει 4 ακόμα βιβλία που ήταν το 1959 έτοιμα για έκδοση: 1) «Σαπφώ», μελέτη. 2) «Απόψε», συλλογή ποιημάτων. 3) «Φυσιολατρία στην ποίηση», μελέτη και 4) «Το Ελληνικό τοπίο». Το 1955 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μαρή, το βιβλίο «Διονυσίου Σολωμού. Άπαντα τα ευρισκόμενα», με προλεγόμενα Πολυλά, σημείωμα Παλαμά και επιμέλεια Καλλοναίου.

Τα παραπάνω αναφέρθηκαν στην ομιλία μου για τον Καλλοναίο, στην εκδήλωση «Η Λεσβιακή Άνοιξη και η Λεσβιακή Φάλαγγα στην Καλλονή», που οργάνωσε στις 13-2-19 στην Καλλονή ο Σύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων «Η Ευποιία» και η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με παράλληλη παρουσίαση του βιβλίου «Η Λεσβιακή Φάλαγγα» της συζύγου μου Κωνσταντίνας Βάκκα από τον συγγραφέα Στρατή Μισγίρη και τον Ηγούμενο της Μονής Λειμώνος Νικόδημο Κουτσαμπάση.

Στο «Λεσβιακό Ημερολόγιο» του 2019 που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Mythos» περιέχεται η θαυμάσια εργασία του κλασικού φιλολόγου και επιτίμου σχολικού συμβούλου Αθανασίου Φραγκούλη με τίτλο «Τα δύο νέα ποιήματα της Σαπφούς» που ανακαλύφθηκαν πριν από λίγα χρόνια σε ένα πάπυρο του 2ου ή 3ου αιώνα μ.Χ. ιδιωτικής συλλογής και δημοσιεύθηκαν το 2014 από τον παπυρολόγο καθηγητή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Dirk Obbink στο γερμανικό περιοδικό Zeitschrift fur Papyrologie und Epigraphik.

Στο πρώτο, που ονομάζεται «Το ποίημα των αδελφών», η εικονιζόμενη σε τοιχογραφία της Πομπηίας Ερεσία ποιήτρια Σαπφώ μετά το θάνατο του πατέρα της, Σκαμανδρώνυμου, απευθύνεται στη μητέρα της, Κλεΐδα, προτρέποντάς την να μην επικεντρώνεται στην επιστροφή του πλούσιου γιου της και μεγαλύτερου αδελφού της Σαπφώς, Χάραξου, εμπόρου λεσβιακού οίνου που ζούσε στην Αίγυπτο με την ερωμένη του εταίρα, Δωρίχα, και του οποίου η ασφαλής επιστροφή ήταν στη διάθεση των θεών, αλλά να ελπίζει στη ενηλικίωση του ανήλικου γιου της, Λάριχου, που ως άνδρας σωστός αργότερα και ως εργαζόμενος οινοχόος στο Πρυτανείο της Μυτιλήνης θα βοηθούσε ώστε η οικογένεια να βρει λύτρωση από πλήθος στενοχώριες και να επανέλθει στις τάξεις της αριστοκρατίας της Μυτιλήνης. Η μετάφραση του πρώτου ποιήματος από τον Φραγκούλη έχει ως εξής:

Το ποίημα των αδελφών

«Μα συ συνέχεια ψιθυρίζεις // πως θα ’ρθει ο Χάραξος μ’ ολόγιομο το πλοίο. // Μ’ αυτά θαρρώ, ο Δίας // κι όλοι οι επουράνιοι τα ξέρουν. // Όμως εσύ δεν θα ’πρεπε // αυτά στο νου σου να τα βάζεις, //

αλλά εμένα μόνο και να ’στελνες // και να παρακινούσες // προσευχές στην Ήρα τη βασίλισσα πολλές να απευθύνω, // αβλαβής να φτάσει εδώ ο Χάραξος // το πλοίο του οδηγώντας, //

και να μας εύρει ασφαλείς. // Και όλα τα υπόλοιπα // στους αθανάτους ας τ’ αφήσουμε. // Γιατί καλοκαιρία από μεγάλη θύελλα // γρήγορα θα προκύψει. //

Κι αυτοί που του Ολύμπου ο βασιλιάς επιθυμεί // δαίμονας καλόβολος από τις συμφορές να απαλλάξει, // σίγουρα γίνονται ευτυχείς κι ευλογημένοι. //

Κι εμείς, εάν ο Λάριχος // την κεφαλή του υψώσει // και άντρας σωστός κάποια στιγμή μάς γίνει, // αμέσως θα μπορούσαμε λύτρωση πια να βρούμε // από πλήθος στενοχώριες».

Το ποίημα της Κύπριδας

Το δεύτερο ποίημα έχει ερωτικό περιεχόμενο και η μετάφραση από τον Αθανάσιο Φραγκούλη έχει ως εξής:

«Πώς, λοιπόν, Κύπρι Δέσποινα, // κανείς συχνά δε θα υμνούσε // όποιον βεβαίως αγαπά // και επιθυμεί ξανά να τον καλέσει;»

Όπως εύστοχα σημειώνει ο Φραγκούλης: «Το ποίημα αυτό που απευθύνεται στην Αφροδίτη (Κύπριδα), τη θεά του έρωτα, εμφανίζει πολλές ομοιότητες ως προς τη διατύπωση με το γνωστό ποίημα «Ωδή στην Αφροδίτη» αλλά και διάφορα άλλα αποσπάσματα από ποιήματα των Λέσβιων ποιητών. Αυτό είναι μια επίκληση της Κύπριδας που ακολουθεί τρόπους και τεχνικές που είναι γνωστές από άλλα ερωτικά ποιήματα της Σαπφούς και επικαλύπτει και συμπληρώνει ουσιαστικά το απόσπασμα 16 του Πάπυρου του Οξύρρυγχου 1231».

Συγχαίροντας τον Αθανάσιο Φραγκούλη για το κείμενό του στο «Λεσβιακό Ημερολόγιο» του 2019, παραθέτω από τα αναφερόμενα από εκείνον ποιήματα της Σαπφούς α) τους στίχους 17-20 της «Ωδής στην Αφροδίτη» σε μετάφραση Οδυσσέα Ελύτη: «τί νά 'ναι πάλι εκείνο που ζητά η τρελή καρδιά μου: ποιά νά ’ναι πάλι αυτή που την Πειθώ ικετεύεις να σου φέρει πίσω; ποιά να πονέσεις σ’ έκανε Σαπφώ μου;» και β) τους στίχους 1-4 του αποσπάσματος 16 του Πάπυρου του Οξύρρυγχου 1231 σε μετάφραση Γιώργου Μαρωνίτη: «Άλλοι το ιππικό, άλλοι το πεζικό, κάποιοι το ναυτικό ορίζουν πως είναι το ομορφότερο πράγμα πάνω στη μαύρη γη. Όμως εγώ εκείνο που καθένας ερωτεύεται». («Όττω τις έραται!»).

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019 15:14

Πειραιάς-Χίος-Σίγρι σε οκτώ ώρες

Στα φύλλα 150/2017 και 151/2018 της εφημερίδας «Τα νέα των Σκαλοχωριτών» δημοσιεύθηκαν δύο ενδιαφέροντα κείμενα του Τάκη Ιορδάνη, προέδρου του Συνδέσμου Προβληματισμού και Παρέμβασης για την Ανάπτυξη της Λέσβου «Πιττακός ο Μυτιληναίος» με τον τίτλο: «Τα Καταφέραμε! Αρχίζει η κατασκευή της Δυτικής Πύλης, το Λιμάνι Σιγρίου».

Όπως τονίζεται στο πρώτο κείμενο: «Χρειάστηκε να περάσει ούτε λίγο ούτε πολύ, ένας και αιώνας από την απελευθέρωσή μας το 1912, ως και κοντά ένα τέταρτο του αιώνα, από της αναθέσεως των μελετών του. Συγκεκριμένα 20 ολόκληρα χρόνια!! Και να που επιτέλους τώρα ξεκινά. Ήδη ο εργολάβος του έργου εγκαθίσταται στο χώρο του. Έτσι, ξεκινά, για να δημιουργηθεί πια η Δυτική Πύλη του νησιού μας. Το λιμάνι μας. Το Λιμάνι Σιγρίου».

Το 1997, έγινε η ανάθεση των μελετών του λιμανιού και επί χρόνια η διαδικασία κυκλοφορούσε σε διάφορες υπηρεσίες. Για την έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων χρειάστηκαν περίπου οκτώ χρόνια.

Το 2013, το Υπουργείο Οικονομικών αξίωσε, να καθαιρεθούν οι εντός του χώρου του σχεδιαζόμενου λιμανιού παράνομες κατασκευές του αλιευτικού καταφυγίου των ψαράδων, ως προαπαιτούμενο για την έγκριση του κονδυλίου της κατασκευής του έργου. Το πρόβλημα λύθηκε τον Απρίλιο του 2013 χάρις στον τότε Γενικό Γραμματέα Λιμένων Πλωμαρίτη καθηγητή, πρώην Πρυτάνεως του Πολυτεχνείου Αθηνών και νυν προέδρου της Διοικούσας επιτροπής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Κώστα Μουτζούρη ο οποίος κατάφερε, με την επαινετή συναίνεση των ψαράδων, να περάσει σχετικό άρθρο σε νόμο του υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου, βάσει του οποίου δεν χρειαζόταν να καθαιρεθεί το αλιευτικό καταφύγιο.

Στις 27-12-2013, τέσσερις μέρες πριν από τη λήξη των προθεσμιών του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ), το έργο εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ αλλά απεντάχθηκε στο τέλος του 2014.

Στις 13-5-2016, η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, που υπαγόταν στον τότε αρμόδιο υφυπουργό Αλέξη Χαρίτση, τον σημερινό υπουργό Εσωτερικών, με έγγραφό της ανακοίνωσε τη «συμφωνία ένταξης του έργου κατασκευής του λιμένα Σιγρίου Λέσβου, μεταξύ του Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού και του Υπουργείου Μεταφορών και Δικτύων, στο εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων». Ακολούθησε η τελική έγκριση του φακέλου από το Ελεγκτικό Συνέδριο και η επικαιροποίηση της σύμβασης του έργου με τον εργολάβο, οπότε το λιμάνι άρχισε να κατασκευάζεται από τον Φεβρουάριο του 2018.

Όπως τονίζει στο δεύτερο κείμενό του ο Τάκης Ιορδάνης: «Συμβατικά το έργο θα πρέπει να έχει τελειώσει σε δύο χρόνια. Ευελπιστώ ότι έτσι θα γίνει. Προσβλέπω να είμαι ένας, μαζί με πολλούς από τους συναγωνιστές μας που θα κάνει το πρώτο ταξίδι στην παρθενική γραμμή Λαύριο/Ραφήνα προς το ΛΙΜΑΝΙ μας και έτσι θα δοθεί πανηγυρική διάσταση στην έναρξη της λειτουργίας της. Πάντως επισκεπτόμενος μέσα Μαρτίου το Σίγρι είδα ότι όλη η περιοχή του Λιμανιού μας να έχει μετατραπεί σε ένα μεγάλο εργοτάξιο. Έτσι η πιο πάνω ευχή μου έχει μετατραπεί πια σε πεποίθηση, ότι η Δυτική Πύλη του νησιού μας σε λίγο θα είναι μια αδιάψευστη πραγματικότητα. Έτσι, εμείς όλοι ως επιτροπή αγώνα μπορούμε να υπερηφανευόμαστε ότι πράγματι τα καταφέραμε».

Συγχαίροντας τον Τάκη Ιορδάνη για την συνεχή παρακολούθηση του εικονιζόμενου έργου του λιμανιού του Σιγρίου και την αποστολή στους κατά καιρούς υπουργούς και πρωθυπουργούς των διαμαρτυριών της επιτροπής αγώνα με τις υπέρ των 4.000 υπογραφές Λεσβίων, δηλώνω τη συμμετοχή μου το ερχόμενο καλοκαίρι στο οκτάωρο δρομολόγιο Πειραιάς-Μεστά Χίου-Σίγρι του πλοίου «Νήσος Χίος» που ανακοινώθηκε ότι θα εκτελείται κάθε Σάββατο από 15 Ιουνίου μέχρι 7 Σεπτεμβρίου 2019.

Στις 7-12-18 παρακολούθησα στην κατάμεστη αίθουσα του Polis Art Cafe της Αθήνας, την ενδιαφέρουσα παρουσίαση του εξαιρετικού νέου δίτομου βιβλίου 1.360 σελίδων του Παναγιώτη Κουτσκουδή «Συναξάρια-Βίοι Λέσβιων Λαϊκών Αγωνιστών», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από το Εργαστήρι Γραφικών Τεχνών ΣΥΝΘΕΣΗ και αποτελεί προϊόν επίμονης εικοσιπενταετούς έρευνας και καταγραφής πλήθους πηγών, βιβλιογραφιών, δημοσιευμάτων, προσωπικών αρχείων, πληροφοριών διαδικτύου, σημειωμάτων ερευνητών όπως των Βασίλη Καλογερά, Δημήτρη Καρατζιτζή, Γιώργου Γαλέτσα και Αρίστου Πολυχρονιάδη, συνεντεύξεων αγωνιστών και πληροφοριών 88 φίλων και συγγενών τους, καθώς και από αρχειακό υλικό της εβδομαδιαίας εφημερίδας της Λέσβου «Νέο Εμπρός», του Παλλεσβιακού Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου, της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης και των Στρατιωτικών Αρχείων του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Την εκδήλωση παρουσίασε και συντόνισε η γραφίστρια-μουσικός κόρη του συγγραφέα, Μυρσίνη Κουτσκουδή-Βουρλή, χαιρέτησε ο επίτιμος πρόεδρος της Ομοσπονδίας Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής Χριστόδουλος Τσακιρέλλης και προλόγισε ο Παναγιώτης Κουτσκουδής. Ακολούθησε η παρουσίαση του βιβλίου από τον Περιφερειακό Σύμβουλο Βορείου Αιγαίου και πρώην βουλευτή Λέσβου και ευρωβουλευτή του ΚΚΕ Στρατή Κόρακα, ενώ προβλήθηκαν δύο ενδιαφέροντα βίντεο με σύντομη αναδρομή στην ιστορία του Λεσβιακού επαναστατικού κινήματος.

Όπως σημειώνεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Συναξάρια λέγονται τα ειδικά λειτουργικά βιβλία που περιλαμβάνουν σύντομες ή εκτενείς διηγήσεις του βίου γενικά και των μαρτυρίων που υπέστησαν οι άγιοι και οι οσιομάρτυρες της χριστιανοσύνης. Όμως, μυριάδες ακόμα είναι αυτοί που μαρτύρησαν για την πίστη και την ιδεολογία τους. Ατέλειωτες είναι οι εκατόμβες των θυμάτων των απελευθερωτικών, των αντιφασιστικών, των ταξικών αγώνων. Αυτών που θυσίασαν τη ζωή τους για έναν καλύτερο κόσμο. Που στήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, που πέθαναν από τα βασανιστήρια και τις κακουχίες στις εξορίες και στις φυλακές, που έπεσαν στις τάξεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του ΣΔΕ ή από τα δολοφονικά χτυπήματα της εργοδοσίας και της κρατικής καταστολής».

Το βιβλίο-έρευνα του Κουτσκουδή περιέχει εκτενείς βιογραφίες και δράσεις υπέρ εκατόν τριάντα λαϊκών αγωνιστών και πάρα πολλές επιπλέον σύντομες αναφορές και μνημονεύσεις συναγωνιστών τους. Τα βιογραφικά στοιχεία όπως και τα ένθετα θεματικά αφιερώματα παρατίθενται με χρονολογική σειρά, με βάση το έτος γέννησης του κάθε αγωνιστή με στόχο να καταγραφεί στην χρονική αλληλουχία όλη σχεδόν η ιστορική διαδρομή του λεσβιακού λαϊκού κινήματος από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τη μεταπολίτευση.

Στην παρουσίαση του βιβλίου εστίασα στις εκτενείς βιογραφίες αγωνιστών και κληρικών της Καλλονής, επισημαίνοντας σήμερα τις εντός εισαγωγικών περιληπτικές αναφορές του συγγραφέα.

α) Ευλαμπίου Βασίλης, «διοικητής του ΕΛΑΣ Λέσβου κατά την περίοδο της απελευθέρωσης, της απόκρουσης της απόβασης στο νησί των αποικιακών στρατευμάτων του Άγγλου Τόρνμπουλ τα Χριστούγεννα του 1944 (Go back) και της διακυβέρνησης της Λέσβου από τις εαμικές αρχές μέχρι το Μάιο του 1945»,

β) Λαφιωνιάτης Σταύρος, «γραμματέας της Βορειοδυτικής Αχτίδας Λέσβου του ΚΚΕ επί χρόνια»,

γ) Σαμίου Γιώργος, που «σκοτώθηκε στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού Λέσβου στις 23 Ιανουαρίου 1948 στη Μεγάλη Λίμνη Αγιάσου»,

δ) Διονύσιος Μηνάς, μητροπολίτης Μηθύμνης, που διετέλεσε «πρόεδρος της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΕΑΜ Λέσβου» και

ε) Διονύσιος Χαραλάμπους, ηγουμένος της Μονής Λειμώνος, ο οποίος «περιέθαλψε στο μοναστήρι του Άγγλους στρατιώτες. Η πατριωτική του δράση ανακαλύφθηκε από του Γερμανούς, οι οποίοι τον Αύγουστο του 1942 τον συνέλαβαν, τον βασάνισαν και τον καταδίκασαν σε δεκαετή ποινή φυλάκισης {...} Μεταφέρθηκε για τρία χρόνια και τέσσερις μήνες στα φρικτά ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης Στόουν και Μπερνάου της Γερμανίας, όπου υπέστη φρικτά βασανιστήρια».

Συστήνοντας την ανάγνωση του βιβλίου, που θα μου κρατήσει συντροφιά στις γιορτές, συγχαίρω για την συγγραφή του τον Αγιασώτη Παναγιώτη Κουτσκουδή, ο οποίος διατελεί επί σειράν ετών διοικητικό στέλεχος του Αναγνωστηρίου Αγιάσου «Η Ανάπτυξη», με πολύχρονη θητεία στα κοινά και ιδιαίτερα στα πολιτιστικά δρώμενα της Αγιάσου και με οργανωτική ευθύνη των πολιτιστικών εκδηλώσεων του δήμου της την περίοδο 2003-2010.

Πέμπτη, 20 Δεκεμβρίου 2018 16:42

Το περιοδικό της Άγρας

Κυκλοφόρησε το 95ο τεύχος Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 2018 του αξιόλογου τριμηνιαίου περιοδικού «Η Άγρα, χθες-σήμερα-αύριο» του Συλλόγου Αγριτών Λέσβου «Άγιος Δημήτριος» όπου στο εικονιζόμενο εξώφυλλό του παρουσιάζεται μια μικρή γεύση από ένα ρετρό ταξίδι στη Λέσβο που περιέχεται στο ημερολόγιο του Συλλόγου του 2019. Στις εικοσιτέσσερις σελίδες του περιοδικού περιλαμβάνονται ειδήσεις του όμορφου χωριού της νοτιοδυτικής Λέσβου και δραστηριότητες-εκδηλώσεις από τις οποίες διέκρινα:

1) Τη «Γιορτή σαρδέλας», που πραγματοποιήθηκε στις 22/9/18, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, στον προαύλιο χώρο των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων του δήμου Γαλατσίου με συνδιοργανωτές την Ένωση των Απανταχού Αγριτών Λέσβου «Άγιος Δημήτριος» και τον Σύλλογο Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων «Ο Μόλυβος», όπου παραβρέθηκαν γύρω στα 2.000 άτομα.

2) «Τα Μερομήνια 2018-19» του Χαράλαμπου Σαχτούρη από όπου αντιγράφω: «Η αγωνία, για το τι μας περιμένει, παραμένει ίδια και απαράλλαχτη. Αιώνες τώρα. Από καταβολής του ανθρώπου επί της γης. Και η αγωνία αυτή γέννησε την ανάγκη της αναζήτησης των στοιχείων της φύσης, που συγκρινόμενα και συνδυαζόμενα οδήγησαν στην «πρόβλεψη». Έτσι πείστηκαν οι παλιοί άνθρωποι να παρατηρούν τον ουρανό, τη γη, τα νερά, τα ζώα και τα φυτά και να προσπαθούν να μαντέψουν τη μοίρα, που τους επιφυλάσσει ο Θεός, στο διάβα του ετήσιου κύκλου».

3) «Οι άνθρωποί μας» του Δημήτρη Σαχτούρη όπου σχολιάζονται παλιές φωτογραφίες Αγριτών όπως του τελευταίου βρακά Χαράλαμπου Πάντσου το 1956, των αδελφών Γιώργου και Αντώνη Λοχαγού το 1916 στη Σμύρνη, του δελτίου ταυτότητας του γιαπιτζή στη Σμύρνη Χαράλαμπου Γιαζιτζή ο οποίος πιάστηκε αιχμάλωτος το 1917 στην Μικρά Ασία και επανήλθε στην Άγρα με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923 και του τσαγκάρη Θεοχάρη Τριανταφύλλου.

4) «Ο Μιχάλης Ασμάνης» του Αγρίτη γιατρού Θεόδωρου Ουζουνέλλη (1918-2007), αναδημοσίευση από το περιοδικό «Αιολικά Χρονικά» του 2008.

5) Το δελτίο τύπου του Αθλητικού Εκπολιτιστικού Συλλόγου «Μακαρέας» της Άγρας για τη διετή συμμετοχή του Χορευτικού Τμήματός του στο καλοκαιρινό φεστιβάλ Μολύβου που διοργανώνει εδώ και 18 χρόνια ο Πολιτιστικός Σύλλογος Παραδοσιακών Χορών «Ο Μόλυβος».

6) Την ανακοίνωση του ΑΕΣ Μακαρέα για τη δημιουργία ποδοσφαιρικής Ακαδημίας σε συνεργασία με τον Αθλητικό Όμιλο Μεσοτόπου, όπου συμμετέχουν 30 περίπου παιδιά από 6 έως 14 ετών, που αθλούνται στο γήπεδο Μεσοτόπου. Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση η συνεργασία αυτή «έχει ήδη κάνει καλό στα παιδιά μας που έχουν την ευκαιρία δύο φορές την εβδομάδα να προπονούνται σε ένα καλό γήπεδο, να μαθαίνουν σωστά ποδόσφαιρο, να κάνουν φίλους, να αποκτούν εμπειρίες, και αυτό μας αρκεί!»

7) Τη συνέχεια της εργασίας «Τουρκικές λέξεις που λέμε στην Άγρα», του Γιάννη Κακαρώνη, με την τουρκική γραφή, την ακουστική απόδοση και την μετάφραση στα ελληνικά.

8) Το κείμενο της Παναγιώτας Τρυγώνη για τη θεατρική παράσταση του έργου του Μολιέρου «Ο κατά Φαντασίαν ασθενής» της Ερασιτεχνικής Θεατρικής Ομάδας της Άγρας από όπου αντιγράφω: «Η θεατρική παράσταση δόθηκε για τρία βράδια μέσα στο καλοκαίρι, στην αίθουσα του Πολιτιστικού Κέντρου του χωριού μας, όπου η απήχηση του κόσμου ήταν ευχάριστα μεγάλη. Το γέλιο του κοινού και το δυνατό χειροκρότημα ήταν η καλύτερη επικρότηση για αυτή μας την προσπάθεια! Μάλιστα ανανεώσαμε το ραντεβού μας, καθώς μετά από πρόσκληση του Πολιτιστικού Συλλόγου Μεσοτόπου, θα δοθεί ακόμη μία παράσταση το βράδυ του Σαββάτου 3 Νοεμβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Μεσοτόπου, ενώ φέτος θα λάβουμε συμμετοχή και στην Παγκόσμια ημέρα Θεάτρου που διοργανώνεται κάθε χρόνο από την Ένωση Θεατρικών Πολιτιστικών Σωματείων Λέσβου «ΘΕΣΙΣ» στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης».

Γνωρίζοντας τις ολοένα και περισσότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα τελευταία χρόνια οι Σύλλογοι της Λέσβου στην έκδοση των περιοδικών τους, συγχαίρω τον πρόεδρο του Συλλόγου Αγριτών Λέσβου Ευστράτιο Βούζνα καθώς και τη συντακτική επιτροπή του περιοδικού, που αποτελείται από την Βαρβάρα Καρτέρη και το Διοικητικό Συμβούλιο, για την τακτική έκδοση του περιοδικού της Άγρας.

Αξίζουν συγχαρητήρια στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου και ιδιαίτερα στον άξιο διευθυντή του, καθηγητή Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Νίκο Ζούρο για τα απολιθωμένα ευρήματα του προδεινοθηρίου του Γαβαθά της βορειοδυτικής Λέσβου και της σχετικής εντυπωσιακής έκθεσης που εγκαινιάστηκε στις 20/11/18 στον εκθεσιακό χώρο του Εμπορικού Επιμελητηρίου Λέσβου, στη Μυτιλήνη, με το θαυμαστό έκθεμα του προπλάσματος του «Δεινοθηρίου της Λέσβου», συγγενικής μορφής ελέφαντα, που προέκυψε από την αποκάλυψη των μοναδικής αξίας απολιθωμάτων της κάτω γνάθου με πέντε δόντια σε κάθε ημιγνάθο και των οστών που τη συνέδεαν με το κρανίο του ζώου το οποίο έζησε πριν από 18,4-19 εκατομμύρια χρόνια στην περιοχή του Γαβαθά, δυτικά της αρχαίας Άντισσας.

Τα παραπάνω απολιθώματα βρέθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1999 στον Γαβαθά στα πλαίσια των ερευνητικών εργασιών του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Σιγρίου και ύστερα από επιστημονική επεξεργασία τους στο Σίγρι από τον Νίκο Ζούρο και στη συνέχεια στο Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης από τον καθηγητή Παλαιοντολογίας Γεώργιο Κουφό, προσδιορίστηκε ότι το είδος του ζώου ανήκει στην οικογένεια των δεινοθηρίων και συγκεκριμένα σε προδεινοθήριο του είδους Prodeinotherium bavaricum, το οποίο συγκρινόμενο με προδεινοθήρια από άλλες χώρες της Ευρώπης βρέθηκε ότι είναι πιο πρωτόγονο από αυτά.

Όπως ανέφερε ο Νίκος Ζούρος, στον δημοσιογράφο του Αθηναϊκού Πρακτορείου Στρατή Μπαλάσκα «Από τη μελέτη των απολιθωμάτων, αποκαλύφθηκε ότι το ζώο ζούσε κοντά σε λίμνη της περιοχής και τρέφονταν με φυτά γύρω από τη λίμνη και με φύλλα των δέντρων του δάσους. Όταν πέθανε, το σώμα του σκεπάστηκε από ιζήματα στο βυθό της λίμνης. Ακολούθησαν ηφαιστειακές εκρήξεις και η περιοχή καλύφθηκε από τα ηφαιστειακά υλικά που σκέπασαν και τα δέντρα του δάσους. Στη συνέχεια, υγρά διαλύματα πλούσια σε πυρίτιο προκάλεσαν την απολίθωση των κορμών των δέντρων, αλλά και των υπολειμμάτων του ζώου. Το ζώο αυτό, λοιπόν, ήταν κάτοικος του υποτροπικού δάσους που κάλυπτε τη Λέσβο πριν από την ηφαιστειακή δραστηριότητα που το απολίθωσε».

Οι έρευνες του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας συνεχίστηκαν και την άνοιξη του 2007, κοντά στα Λάψαρνα, δυτικότερα από τον Γαβαθά, όπου αποκαλύφθηκε ένα στρώμα ιζημάτων που περιείχε απολιθώματα από διάφορα ζώα. Τα πετρώματα από λεπτόκοκκο αποδεικνύουν την ύπαρξη στην περιοχή μιας πανάρχαιας λίμνης. Η λάσπη που συγκεντρώνονταν στον πυθμένα της λίμνης, μαζί με τα υπολείμματα ζώων σταδιακά με το πέρασμα χιλιάδων ετών, δημιούργησε διάφορα στρώματα λιμναίων ιζηματογενών πετρωμάτων.

Τα λιμναία αυτά πετρώματα σήμερα βρίσκονται κάτω από στρώματα ηφαιστειακής στάχτης που δημιουργήθηκαν περίπου πριν από 18 εκατομμύρια έτη, όταν ισχυρές εκρήξεις του ηφαιστείου του σημερινού πανέμορφου χωριού της Βατούσας στη δυτική Λέσβο είχαν ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση μεγάλης ποσότητας ηφαιστειακού υλικού που σκέπασε το υποτροπικό δάσος αλλά και τη λίμνη της περιοχής.

Στα ήσυχα νερά της λίμνης κολυμπούσαν ψάρια, υδρόβιες σαλαμάνδρες, αλλά και τρομακτικοί αλιγάτορες έτοιμοι να κατασπαράξουν τόσο τα ζώα της όσο και μικρόσωμα ζώα που έφταναν εκεί για να πίνουν νερό.

Γύρω από τη λίμνη υπήρχε ένα πολύ πλούσιο δάσος με πανύψηλες σεκόγιες και πεύκα στα μεγάλα υψόμετρα, λεύκες, βελανιδιές, φοίνικες και κυπαρίσσια στα μικρότερα υψόμετρα. Ανάμεσα στα πυκνά δέντρα ζούσαν τα μεγαλόσωμα προδεινοθήρια που με τις προβοσκίδες τους έκοβαν και έτρωγαν τρυφερά φύλλα από τα δέντρα.

Η έκθεση στη Μυτιλήνη θα διαρκέσει μέχρι τις 6 Δεκεμβρίου και στη συνέχεια θα ταξιδέψει στην άλλη άκρη του νησιού στο δυτικό γραφικό Σίγρι, με στόχο τη γνωριμία των επισκεπτών του και ιδιαίτερα των μαθητών που εντυπωσιάζονται από τη δυνατότητα κίνησης του κεφαλιού, της προβοσκίδας, της ουράς και τμημάτων του σώματός του εικονιζόμενου δεινοθηρίου, καθώς και από τα συνοδευτικά ηχητικά εφέ.

Σελίδα 1 από 4
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top