FOLLOW US

Μετασχηματισμός

Τρεις κύριοι μηχανισμοί άμυνας απέναντι στη μάθηση

Οι μηχανισμοί άμυνας στη μάθηση κυρίως εκδηλώνονται με τρεις κύριους τύπους άγχους και πίεσης. Σχετικά με την άμυνα ενάντια στον τεράστιο αριθμό επιρροών και επιθυμιών στις οποίες είμαστε διαρκώς εκτεθειμένοι αναπτύσσουμε ένα ιδιαίτερο τύπο διανοητικής άμυνας. Η καθημερινή ζωή -δηλαδή τα πάντα που βρίσκονται έξω από την επαγγελματική ζωή-έχει γίνει αποσπασματική και φτωχοποιημένη, επειδή κυριαρχεί η παραγωγική σφαίρα, και όλες οι άλλες πλευρές της ζωής έχουν στο τέλος μπει σε συμφωνία με την οικονομική της εκλογίκευση.

Η καθημερινή ζωή, σήμερα χαρακτηρίζεται ως αποτελούμενη από μια μακριά διαδοχή ξεχωριστών καταστάσεων, που προφανώς όλες έχουν τη δική τους σημασία αλλά θεωρούνται ασύνδετες επειδή ο κοινός παρανομαστής που υποβόσκει, δηλαδή ότι τα πάντα θα υποβληθούν σε καπιταλιστική οικονομική εκλογίκευση, δεν είναι άμεσα προφανής. Για κάθε διαφορετικό τύπο καταστάσεων πρέπει να υιοθετήσουμε διάφορους ρόλους, ως μισθωτός, γονέας, καταναλωτής, κάτοικος, τηλεθεατής, ψηφοφόρος κλπ. Και καθώς οι καταστάσεις είναι ασύνδετες, επίσης δεν χρειάζεται να υπάρχει οποιαδήποτε αμοιβαία σύνδεση ανάμεσα στους διάφορους ρόλους.

Το κοινό χαρακτηριστικό σε όλα αυτά τα διάφορα κομμάτια είναι η δομή του χρόνου. Οι ζωές μας κυβερνώνται όλο και περισσότερο από το ρολόι. Το σημαντικό εδώ είναι, η διάκριση ανάμεσα στο χρόνο εργασίας και στον «ελεύθερο χρόνο». Μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα ο χρόνος καθορίζεται από το ωριαίο πρόγραμμα. Αυτό συνηθίζει τα παιδιά στο να δέχονται ένα χρονοδιάγραμμα που επιβάλλεται εξωτερικά χωρίς καμία σύνδεση με το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που μπαίνουν σε αυτό το χρονοδιάγραμμα. Ο ελεύθερος χρόνος μας αντίστοιχα υπόκειται ολοένα και περισσότερο σε χρονοδιαγράμματα. Απλώς σκεφθείτε ποια σημασία έχουν τώρα τα τηλεοπτικά προγράμματα στην εσωτερική δομή της ζωής μας στο σπίτι.

Για να αντιμετωπίσει αυτή την ασύνδετη πολυμορφία ο σύγχρονος άνθρωπος χρησιμοποιεί κάποιες ρουτίνες που σημαίνουν ότι η ανάγκη καταπιέζεται, αναβάλλεται και υποχρεώνεται να συμμορφωθεί στα χρονοδιαγράμματα. Η καταπίεση και η αναβολή της ανάγκης φυσικά συμβαίνουν σε κάθε κοινωνία, αυτή είναι και η βασική προϋπόθεση για το σχηματισμό μιας κοινωνίας. Αλλά με τα παντοδύναμα χρονοδιαγράμματα που έχουν αναπτυχθεί στη σύγχρονη κοινωνία, αυτή η κατάσταση έχει φτάσει σε σημείο όπου απαιτείται πολύ αναπτυγμένος εσωτερικός περιορισμός από κάθε μέλος της κοινωνίας έτσι ώστε αυτή να μπορεί να λειτουργήσει.

Οι ρουτίνες μας απελευθερώνουν επίσης από την ανάγκη να μένουμε ανοιχτοί και διαφανείς σε καθεμιά από τις αναρίθμητες καταστάσεις που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή. Αυτό θα ήταν μάλλον απλώς πρακτικά και ψυχολογικά αξεπέραστο-και μπορούμε να απομακρυνόμαστε από όλες τις βαρβαρότητες που εμφανίζονται κάθε μέρα στις τηλεοπτικές μας οθόνες ή τις δελεαστικές προσφορές των σουπερμάρκετ που στόχο έχουν τα περιορισμένα κονδύλιά μας.

Από την άλλη πλευρά, η σύγχρονη μαζική επικοινωνία παρέχει ένα χείμαρρο από πιθανές ερμηνείες και σημασίες, οι οποίες είναι το ίδιο ασύνδετες όπως η χρήση του χρόνου, αλλά μπορούν να σχηματίσουν ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς ανάμεσα σε μπερδεμένα καθημερινά γεγονότα και τα καταπιεσμένα όνειρα και τις ιδέες και όλη την αγωνία και ανοργανωσιά που είναι συνέπεια της καταπίεσης.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε ένα τύπο «φιλτραρίσματος» τον οποίο εφαρμόζουμε με ημι-αυτόματο τρόπο δηλαδή ασυνείδητα από τις νέες πληροφορίες που είναι μια άμυνα θετική που αν δεν την είχαμε σύντομα θα καταλήγαμε σε φρενοκομείο. Παράλληλα όμως με αυτό τον τρόπο εμποδίζεται η μάθηση. Η αρνητική πλευρά αφορά το γεγονός ότι ένα μέρος ικανοποίησης στη ζωή μας περιορίζεται σε ρουτίνες, φτωχοποίηση ιδεών, λάθος και προκατάληψη. Αμυνόμαστε και χρησιμοποιούμε διαστρεβλώσεις όταν ο κόσμος που μας περιβάλλει γίνεται πολύ δύσκολος για εμάς. Θα πρέπει να κινητοποιήσουμε ένα συγκεκριμένο απόθεμα ενέργειας να μετατρέψουμε την άμυνα σε επίθεση και να κάνουμε κάτι για τους εαυτούς μας εσωτερικά ή εξωτερικά μέσα από ατομικές ή συλλογικές δράσεις.

 

Knud Illeris 2015. Ο τρόπος που μαθαίνουμε. Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

Η Ευγενία Κουτσίδου είναι περιβαλλοντολόγος, PhD - Εκπαίδευση Ενηλίκων MSc.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΆΡΘΡΑ
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top