FOLLOW US

Παιδείας ο λόγος

O ρόλος των «ειδικών» στην πολιτική

Πολλές φορές ακούμε τους διάφορους Υπουργούς να λένε πως έχουν αναθέσει σε «ομάδα ειδικών επιστημόνων» να εξετάσουν κάποιο πρόβλημα που τους απασχολεί, κάποια μεταρρύθμιση που σκοπεύουν να πραγματοποιήσουν σε κάποιο τομέα. Έτσι, για παράδειγμα, ακούσαμε τον Υπουργό Παιδείας να λέει πως έχει αναθέσει σε επιτροπή «ειδικών» -αλήθεια χρειαζόταν;- να μελετήσει το θέμα της έναρξης της λειτουργίας του σχολείου, αν δηλαδή είναι καλό τα σχολεία να αρχίζουν στις 9 π.μ. και όχι στις 8:30 π.μ., όπως γίνεται σήμερα.

Το θέμα της «γνώμης των πολλών» και των «λίγων και ειδικών» είχε απασχολήσει την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ειδικότερα τον Σωκράτη. Στον πλατωνικό διάλογο Κρίτων, ο Σωκράτης τονίζει στον φίλο και μαθητή του Κρίτωνα που επικαλείται τη «γνώμη των πολλών», για να τον πείσει να αποδράσει από τη φυλακή, πως δεν πρέπει να δίνουμε σημασία στη «γνώμη των πολλών», αλλά να υπολογίζουμε τη «γνώμη των λίγων και των ειδικών». Φέρνει μάλιστα ως παράδειγμα έναν αθλητή που εξορισμού επιδιώκει να γίνει ωραίος και δυνατός ως προς το σώμα του, να ισχυροποιήσει την υγεία του και τις επιδόσεις του. Ρωτά τον φίλο του αν αυτός ο αθλητής πρέπει να συμβουλεύεται και να ακούει τον καθένα ή να δίνει σημασία μόνο στη «γνώμη των λίγων και των ειδικών» σχετικά με το θέμα. Λέει μάλιστα πως στην περίπτωση του αθλητή, «ειδικοί» είναι ο παιδοτρίβης, δηλαδή ο γυμναστής που καθορίζει την άσκηση και ο γιατρός που καθορίζει τη δίαιτα. Ο Κρίτων, βέβαια, παραδέχεται πως ο αθλητής πρέπει να ακολουθεί τη «γνώμη των ειδικών» και αυτό πρέπει να κάνει κάθε συνετός και νουνεχής άνθρωπος.

Βέβαια, μερικοί μικρόψυχοι και ανιστόρητοι βρήκαν την ευκαιρία να κατηγορήσουν τον Σωκράτη ως εχθρό της δημοκρατίας, ως ένα άτομο που καταπολεμά την αρχή της πλειοψηφίας στην οποία στηρίζεται κάθε γνήσιο δημοκρατικό πολίτευμα. Ανεξάρτητα από την αντίληψη που θεωρεί τη «γνώμη» δέκα «ηλίθιων», ας πούμε, ανώτερη, καλύτερη και σωστότερη από τη «γνώμη ενός και συνετού», η συλλογιστική του Σωκράτη δεν μπορεί εύκολα να απορριφτεί. Αυτός λέει α) πως άλλες γνώμες πρέπει να παραδεχόμαστε και άλλες όχι, β) πως άλλων ανθρώπων τις γνώμες πρέπει να παραδεχόμαστε και άλλων όχι, γ) πως πρέπει να παραδεχόμαστε τις σωστές γνώμες και να απορρίπτουμε τις εσφαλμένες, δ) πως σωστές γνώμες είναι οι γνώμες των συνετών ανθρώπων και εσφαλμένες των αφρόνων και των ανόητων. Έτσι αβίαστα καταλήγει στο συμπέρασμα πως πρέπει να παραδεχόμαστε τις γνώμες των συνετών ανθρώπων και των «ειδικών», γιατί αυτές είναι σωστές.

Κάτι ανάλογο υποστηρίζει και ο σοφιστής Πρωταγόρας πιεζόμενος από τον έλεγχο που του ασκεί ο Σωκράτης. Ο Πρωταγόρας λέει χαρακτηριστικά: «Έτσι, λοιπόν, και γι’ αυτό τον λόγο και οι άλλοι και οι Αθηναίοι, όταν γίνεται συζήτηση για την αρετή που σχετίζεται με την αρχιτεκτονική τέχνη ή κάποια άλλη πρακτική τέχνη νομίζουν πως λίγοι έχουν την δυνατότητα να δώσουν κάποια συμβουλή, και αν κάποιος άσχετος επιχειρεί να συμβουλέψει, δεν του το επιτρέπουν…» (Πλατ. Πρωταγ. 322 D-323A).

Με αυτά τα δεδομένα είναι σωστό, θεμιτό και επιβεβλημένο οι Υπουργοί να ζητούν «τη γνώμη των ειδικών», των «επαϊόντων», αφού δεν είναι δυνατό οι ίδιοι να είναι «παντογνώστες», αν και οι περισσότεροι πολιτικοί μας εμφανίζονται ως τέτοιοι στα τηλεοπτικά παράθυρα και λύνουν εύκολα προβλήματα οικονομικά, εκπαιδευτικά, υγείας, εκκλησιαστικά κ.λπ. Η πρακτική αυτή των Υπουργών είναι σωστή και επαινετή αρκεί να μην καταστρατηγείται και να μην αποτελεί ένα απλό πρόσχημα και «προπέτασμα καπνού», για να περάσουν τις ιδεοληψίες τους ανώδυνα. Ο Σαρτρ έλεγε πως, όταν πας σε κάποιον να ζητήσεις τη συμβουλή του, ξέρεις εκ των προτέρων ποια θα είναι αυτή. Αν, λέει, για παράδειγμα, πας σε ένα ιερέα, αυτός θα σου προτείνει νηστεία, προσευχή κ.λπ. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τις επιτροπές στις οποίες απευθύνονται οι διάφοροι Υπουργοί. Αυτοί συγκροτούν αυτές τις επιτροπές από άτομα που γνωρίζουν τις απόψεις τους και έτσι είναι βέβαιοι πως οι προτάσεις τους θα υποβοηθήσουν τη προώθηση των μεταρρυθμίσεων και αλλαγών που επιδιώκουν. Αν, για παράδειγμα, απευθυνθεί κανείς σε κάποιον που μισεί τα αρχαία ελληνικά, θα προτείνει στον Υπουργό να εξοβελίσει τα αρχαία ελληνικά από τα Αναλυτικά Προγράμματα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις μάλιστα που συγκροτούνται «δήθεν» επιτροπές «ειδικών», αφού οι Υπουργοί έχουν ήδη λάβει την απόφασή τους! Και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις έντιμων «ειδικών» που αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν από υψηλές θέσεις και επιτροπές, γιατί δε δέχτηκαν να υπηρετήσουν τα σχέδια των κυβερνώντων. Υπάρχουν πάλι περιπτώσεις που οι «ειδικοί» στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου «ειδικοί» σχετικά με το θέμα που καλούνται να μελετήσουν! Με λίγα λόγια, και εδώ υπάρχει μεγάλη υποκρισία…!

ΣΧΕΤΙΚΑ ΆΡΘΡΑ
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top