FOLLOW US

Παιδείας ο λόγος

Είναι οι Λέσβιοι ρατσιστές; (Β΄ Μέρος)

Στο προηγούμενο σημείωμα έδωσα τον ορισμό του «ρατσισμού» και του «ρατσιστή», σύμφωνα με έγκυρα λεξικά. Με βάση αυτόν τον ορισμό οι Λέσβιοι είναι ρατσιστές; Η απάντηση είναι πως οι Λέσβιοι είναι τόσο ρατσιστές, όσο και οι άλλοι Έλληνες και οι Έλληνες είναι τόσο ρατσιστές όσο και οι άλλοι λαοί όχι για τίποτε άλλο, αλλά γιατί δεν θα μπορούσε να συμβαίνει αλλιώς.

Στην αρχαία Ελλάδα, ιδιαίτερα στην Αθήνα που υπογράμμισε τις υψηλές και ακατάλυτες ηθικές αξίες της ζωής και έδωσε στον κόσμο τα ανθρωπιστικά ιδανικά, υπήρχαν φιλόσοφοι που υποστήριξαν την ισότητα δικαιωμάτων μεταξύ όλων των ανθρώπων. Έτσι οι Πυθαγόρειοι ζητούσαν και εφάρμοζαν στην καθημερινή τους ζωή «ανθρώπινη» συμπεριφορά έναντι των δούλων. Ο Αθηναίος σοφιστής Αντιφώντας σ’ ένα από τα αποσπάσματα του έργου του που σώζεται (Diels-Kranz, Αποσπ. προσ. ΙΙ 87 Β 44 b 2) δεν κάνει καμιά διάκριση μεταξύ των ανθρώπων και υποστηρίζει πως η φύση δεν διέκρινε τους ανθρώπους σε ελεύθερους και δούλους. Και ο Ελεάτης σοφιστής Αλκιδάμας έγραψε πως «ο θεός τους άφησε όλους ελεύθερους* η φύση δεν έκανε κανένα δούλο» (Αριστ. Ρητ., 1373 b 18). Αυτά τα μηνύματα απηχεί και ο λόγος του Αποστόλου Παύλου που σε μια επιστολή του λέει «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ούκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρρεν ουδέ θήλυ, πάντες γαρ υμείς εστέ εν εν Χριστώ Ιησού (Προς Γαλ. 3, 28), καταργώντας έτσι κάθε διαφορά εθνικότητας, τάξεως και φύλου ανάμεσα στους ανθρώπους.

Παράλληλα όμως, με αυτές τις διακηρύξεις ο Αριστοτέλης, είχε μιλήσει για ανθρώπους που είναι από τη φύση τους δούλοι, που έχουν τόσο μόνο λογικό, όσο είναι απαραίτητο, για να εξυπηρετούν τις αισθήσεις τους, για ανθρώπους «κτήματα» και «όργανα έμψυχα» (Ηθικ. Νικομ. 1161 b 4). Ο ίδιος φιλόσοφος συμβούλευε το μαθητή του Αλέξανδρο να φέρεται στους Έλληνες σαν ηγεμόνας και να τους φροντίζει σαν φίλους, στους βαρβάρους όμως να φέρεται σαν δεσπότης και να τους θεωρεί φυτά ή ζώα ( Πλούτ., Ηθικά- Περί της Αλεξάνδρου τύχης ή αρετής, Λόγος Α΄6, 39, 9 b ). Και ο Ευριπίδης βάζει έναν ήρωά του να διακηρύττει πως οι Έλληνες πρέπει να εξουσιάζουν τους βαρβάρους, γιατί αυτοί είναι δούλοι (Ιφιγ. η εν Αυλ., στ. 1400). Πέρα από αυτό οι αρχαίοι Έλληνες διανοούμενοι, όπως ο Αριστοτέλης και ο Πλάτων, εκτιμούσαν μόνο τον θεωρητικό βίο και περιφρονούσαν τις πρακτικές ασχολίες* αποκαλούσαν περιφρονητικά «βαναύσους» τους χειρώνακτες και «βαρβάρους» του μη ελληνικούς λαούς, με κάποια διάθεση μειωτική και απαξιωτική.

Όπως συνέβαινε παλιά, έτσι και στη σημερινή Ελλάδα υπάρχουν άνθρωποι ρατσιστές και άνθρωποι αντι-ρατσιστές. Γιατί ο ρατσισμός είναι στάση ζωής, που οδηγεί σε συγκεκριμένες συμπεριφορές, και η στάση αυτή διαμορφώνεται από τις γνώσεις και τις εμπειρίες του καθενός. Και δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες εμπειρίες. Είναι υποκριτές αυτοί που «ελαφρά τη καρδία» οριοθετούν «κατά το δοκούν» τον εθνισμό και τον εθνικισμό, τον πατριωτισμό και τον ρατσισμό, προκαλώντας σύγχυση και ταραχή.

Κάποτε ένας άνθρωπος ρώτησε κάποιον άλλον που παρίστανε τον αντι-ρατσιστή και τον δημοκράτη αν θα πάντρευε την κόρη του με ένα μαύρο. Αυτός απάντησε χωρίς δισταγμό «Ναι». Κι όταν τον ρώτησε αν έχει κόρη, αυτός απάντησε «Όχι». Βλέπετε πολλοί είναι οι άνθρωποι που παρουσιάζονται αντι- ρατσιστές με το αζημίωτο. Είναι εκείνο που λέει ο λαός «έξω από τον χορό πολλά τραγούδια». Οι αντι-ρατσιστές δεν τολμούν να δεχτούν πως ο ρατσισμός υπάρχει «εν δυνάμει» σε όλους τους ανθρώπους και εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους, όταν διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες.

Ο M. Duverger στο έργο του Εισαγωγή στην πολιτική γράφει επιγραμματικά: «Πάρα πολύ λίγοι άνθρωποι τολμούν να ομολογήσουν ανοιχτά ότι είναι ρατσιστές εκτός από μερικούς φασίστες και τους λευκούς κατοίκους χωρών με αποικιακή διάρθρωση. Κι όμως πολλοί είναι ρατσιστές κατά βάθος, συχνά ασυνείδητα». Ο Κρέων στην Αντιγόνη του Σοφοκλή εμφανίστηκε στις θεωρητικές προγραμματικές του δηλώσεις ως ο ιδανικός και ο τέλειος άρχοντας, ο άρχοντας πρότυπο. Όταν όμως προκλήθηκε, όταν θίχτηκε η τιμή και η αξιοπρέπειά του, τότε εκδήλωσε με τον πιο σκληρό τρόπο τα τυραννικά του αισθήματα. Μήπως όλοι μας κρύβουμε μέσα μας ένα μικρό Κρέοντα και δεν το ξέρουμε;

ΣΧΕΤΙΚΑ ΆΡΘΡΑ
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top