FOLLOW US

Χρονογράφημα

  • Νήσος Αιολίς Λέσβος, η δε χώρα Λεσβία
Αρχαίος πολιτισμός οίνου στην Καλλονή

Ερατώ μου, στη σημερινή ιστορική περιήγησή μας θα ακολουθήσουμε το δρόμο Καλλονής - Παρακοίλων και όταν στα τρία χιλιόμετρα συναντήσουμε το γεφύρι του Αχερώνα ποταμού, «Εννιά Καμάρες», θα συνεχίσουμε άλλο ένα χιλιόμετρο νοτιοδυτικά, για να φθάσουμε στο εξωκκλήσι των Αγίων Αποστόλων, που αναφέρει ο σπουδαίος Γερμανός αρχαιολόγος Robert Koldewey, όταν επισκέφθηκε το 1890 την περιοχή Τριάντα της Καλλονής και ο οποίος στην προτελευταία παράγραφο, του μεταφρασμένου από εσένα κειμένου του, υποστηρίζει ότι τα πέντε λίθινα βαρίδια σύνθλιψης σταφυλιών με το αυλάκι υποδοχής ξύλου για ανάρτησή τους από σκαλωσιά στα πατητήρια, που βρήκε στην ευρύτερη περιοχή της Καλλονής, είναι αντιπροσωπευτικά δείγματα του «αρχαίου πολιτισμού του οίνου, ο οποίος ακόμα και σήμερα ακμάζει σ’ αυτή την περιοχή».

Το σχετικό κείμενο του Koldewey που δημοσίευσε στο βιβλίο του το 1890 έχει ως εξής:

«Πηγαίνοντας κανείς από την "Acheróna (Κalloni)" (Αχερώνη Καλλονής) στο Ξηρόκαστρο, συναντά μια περαιτέρω σημαντική κώμη σε μια τοποθεσία που την ονομάζουν Τριάντα, όπου δίπλα στο δρόμο, στον Κάμπο αριστερά, βρίσκονται δύο ερειπωμένες εκκλησίες από τις οποίες η μία, η καλύτερα διατηρημένη, καθαγιάζεται του αγίου Ιωάννη. Εκεί υπάρχουν και μερικά μοντέρνα αγροτόσπιτα. Τα αρχαία ερείπια του χωριού εκτείνονται από εκεί πέρα μακριά στον Κάμπο μέχρι το πηγάδι, που εικονίζεται δίπλα, με την μόλις αναγνώσιμη υστεροχριστιανική επιγραφή. Η περιοχή αυτή ονομάζεται "Sáïja" (Σάγια) (σ.σ. μισό χιλιόμετρο βορειοδυτικά από το εξωκκλήσι του αγίου Γεωργίου του Παρασιγίου).

Κοντά σ’ αυτό το πηγάδι συναντήσαμε για πρώτη φορά εκείνον τον λίθο, ο οποίος θα μας απασχολήσει όλο και πιο συχνά. Πρόκειται για ένα μεγάλο κομμάτι, όπως δείχνει η διπλανή εικόνα, του οποίου οι πέντε από τις έξι πλευρές είναι επιπόλαια επεξεργασμένες ενώ η κάτω είναι ομαλή. Στην επάνω πλευρά του έχει πελεκηθεί ένα αυλάκι, ενώ στις δύο πλευρές που είναι σε συνάφεια με αυτό το αυλάκι υπάρχουν δύο κοιλότητες τύπου χελιδονοουράς. Οι κοιλότητες είναι φανερά υπολογισμένες για να περνά από μέσα τους ένα ξύλινο κομμάτι το οποίο μπορεί να χρησιμεύσει ώστε ο λίθος, εντός μιας σκαλωσιάς, να σηκώνεται ή να βυθίζεται κατά προτίμηση, όπως αυτό ήταν αναγκαίο στα πατητήρια σταφυλιών.

Γι’ αυτόν τον λίθινο τύπο δεν βρήκα άλλη εξήγηση. Θα έπρεπε να τον χρησιμοποιούσαν ως βαρίδι, αποφεύγοντας με επιμέλεια τα σιδερένια κομμάτια ως ανυψωτικούς μηχανισμούς. Στα πιεστήρια της ελιάς ήταν αναγκαία ακόμη μεγαλύτερη πίεση από ότι αυτή μπορούσε να παραχθεί μέσω αυτού του απλού καλά στηριγμένου μοναδικού βαριδιού. Γι’ αυτό πιστεύω ότι αυτόν τον λίθο, όπου αυτός υπάρχει, επιτρέπεται να τον θεωρήσει κανείς ως αντιπροσωπευτικό δείγμα του αρχαίου πολιτισμού του οίνου, ο οποίος ακόμα και σήμερα ακμάζει σ’ αυτή την περιοχή.

Η κατανόηση της μορφής του λίθου είναι τελείως ξένη στους σημερινούς κατοίκους, όπως στα Σουμούρια, όπου έφτιαξαν σκάφη νερού από αυτόν και σε άλλον στα Παράκοιλα ωφελήθηκε η Εκκλησία με ένα σταυρό που σμίλεψαν πάνω του, ενώ ένας τρίτος παρόμοιος κείται στα Τριάντα και ένας τέταρτος πάλι στα Σουμούρια». (Die antiken baureste der insel Lesbos. Berlin 1890, σ. 35).

Τα εικονιζόμενα σχέδια από το λίθινο βαρίδι και το πηγάδι είναι του Koldewey, ο οποίος επιπλέον προσπάθησε να αποτυπώσει το 1890 τη δυσανάγνωστη επιγραφή του πηγαδιού. Προσθέτω ότι το 1900 ο Σταύρος Καρυδώνης καταγράφει το παραπάνω πηγάδι ανάμεσα στα κοινωφελή έργα που έκανε η Μονή Λειμώνος στην περιοχή της Καλλονής, σημειώνοντας ότι τεκμήριο της δωρεάς αυτής βρίσκεται εις την «επιγραφήν επί των χειλέων του φρέατος των αγίων Αποστόλων, λίαν ως εκ της προηγουμένης μεγάλης φθοράς δυσανάγνωστον». (Τα εν Καλλονή της Λέσβου Μοναστήρια του Αγίου Ιγνατίου, Κωνσταντινούπολις 1900, σ. 145).

ΣΧΕΤΙΚΑ ΆΡΘΡΑ
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Από αλλού φερμένοι Τα σχόλια »
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top