FOLLOW US

Μετασχηματισμός

Άμυνα απέναντι στη μάθηση

Πάρα πολλές φορές υπάρχει πνευματική άμυνα απέναντι στη νέα γνώση. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν η μάθηση εμποδίζεται η διαστρεβλώνεται από ασυνείδητους νοητικούς μηχανισμούς που εξυπηρετούν στο να προστατεύσουν το άτομο ενάντια στη μάθηση η οποία για τον ένα ή άλλο λόγο μπορεί να είναι απειλητική, περιοριστική ή με έναν άλλο τρόπο να πιέζει για τη διατήρηση της πνευματικής ισορροπίας. Κάποιοι ψυχολόγοι αναφέρουν την άμυνα αυτή ως «πανοπλία του χαρακτήρα». Αναγνωρίστηκαν τύποι μηχανισμών άμυνας όπως για παράδειγμα τη μείωση («Φυσικά και το ξέρω αυτό» σε κάτι νέο και πραγματικά άγνωστο), τη μετουσίωση («Δεν είναι ο τομέας μου»), την ισοπέδωση («Αυτό πραγματικά δεν είναι πρόβλημα». Σε όρους μάθησης οι μηχανισμοί άμυνας μπορούν πρώτα και κύρια να συνεπάγονται μια απόρριψη, δηλαδή κάποιος απλώς δεν θα επιτρέψει αυτές τις επιθυμίες να συνειδητοποιηθούν για τον ένα ή άλλο λόγο, δεν θα τις δεχθεί ούτε θα ασχοληθεί μαζί τους, και τις αγνοεί σαν να μην υπάρχουν οπότε φυσικά δεν συμβαίνει μάθηση. Και εκεί όπου η απόρριψη είναι υποκειμενικά σημαντική κι ίσως πρέπει να επαναληφθεί αρκετές φορές μπορεί να πάρει τη φύση ενός μπλοκαρίσματος, δηλαδή εμφανίζεται αυτόματα και έντονα, κι ίσως παίρνει νευρωτικά χαρακτηριστικά όπως μια φοβία, που συχνά περιλαμβάνει δυνατές αντιδράσεις άγχους.

Συνήθως συμβαίνει στρεβλή αφομοίωση αυτό που συνήθως αποκαλούμε προκατάληψη. Η προκατάληψη συνεπάγεται μια λαθεμένη κατανόηση που έχει χτιστεί σχετικά με ένα συγκεκριμένο θέμα, η οποία θα κόστιζε πολύ στο άτομο αν την εγκαταλείπει. Άρα το άτομο συστηματικά διαστρεβλώνει όποιες επιθυμίες έρχονται σε αντίφαση με αυτή. Ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η ξενοφοβία, ο αντισημιτισμός είναι προκαταλήψεις. Οι προκαταλήψεις ως κοινωνικές στάσεις έχουν γνωστική, συναισθηματική και πιθανώς, επίσης, μια συμπεριφοριστική διάσταση. Είναι δυνατό να γίνονται αντικείμενο μάθησης, αλλά και να τροποποιούνται, αν και αυτό σε βαθιά ριζωμένες στάσεις συχνά είναι μια δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία. Αυτό συμβαίνει γιατί η συμπεριφορά αυτή είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ευταξίας και της ταυτότητας του ατόμου. Στη σύγχρονη κοινωνία μάλιστα έχουν δημιουργηθεί πιο γενικοί αμυντικοί μηχανισμοί που όλοι αναπτύσσουμε για να διατηρήσουμε την πνευματική μας ισορροπία σε ένα κόσμο που κατακλύζει πνευματικά το άτομο με πολλούς τρόπους.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο σήμερα γιατί πρώτον λόγω της παγκοσμιοποίησης και της ανάπτυξης της τεχνολογίας υπάρχει μεγάλος όγκος νέων επιρροών και εντυπώσεων στις οποίες είμαστε όλοι εκτεθειμένοι. Δεύτερον στη σύγχρονη κοινωνία υπάρχει σταθερή ροή αλλαγών σε όλα τα επίπεδα. Στην επαγγελματική μας ζωή, στην ιδιωτική μας ζωή και μέσα στους τομείς ενδιαφέροντος μας, σήμερα είμαστε διαρκώς εκτεθειμένοι σε αλλαγές εξαιρετικής σημασίας για τον τρόπο που ζούμε τη ζωή μας, τις δυνατότητες μας και το πώς κατανοούμε τα πράγματα, επειδή οι κοινωνικές δομές αλλάζουν διαρκώς για να συμβαδίσουν με την «ανάπτυξη» που αποτελείται ακριβώς από όλες αυτές τις αλλαγές. Όσο ο κόσμος που μας περιβάλει γίνεται πιο δύσκολος για εμάς τόσο χρησιμοποιούμε διαστρεβλώσεις. Αυτό οδηγεί ότι μέρος της ικανοποίησης της ζωής μας περιορίζεται σε ρουτίνες, φτωχοποίηση ιδεών, λάθη και προκαταλήψεις και ενισχύει την άμυνα ταυτότητας.

Η «έννοια της ανάπτυξης» που ακούγεται συνέχεια ότι είναι το ζητούμενο στη σημερινή Ελλάδα των μνημονίων είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την έννοια της «αλλαγής».

 

Knud Illeris 2015. Ο τρόπος που μαθαίνουμε. Εκδόσεις Μεταίχμιο

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΆΡΘΡΑ
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top