FOLLOW US

Ιστορία των ανθρώπων

Λέγαμε, λοιπόν, δηλαδή γράφαμε στο προ δεκαπέντε ημερών σημείωμά μας στο «Εμπρός», για την ιστορία και τα πάθη ενός πύργου, του πύργου «Μαγνήσαλη» στη Θερμή, και με αυτό το θέμα θα συνεχίσουμε και σήμερα αλλά και στα επόμενα σημειώματά μας και ο συστηματικός αναγνώστης μας, πιστεύω ότι θα καταλάβει το μέγεθος του προβλήματος.

Λέγαμε, λοιπόν, δηλαδή γράφαμε στο προ δεκαπέντε ημερών σημείωμά μας στο «Εμπρός», για την ιστορία και τα πάθη ενός πύργου, του πύργου «Μαγνήσαλη» στη Θερμή, και με αυτό το θέμα θα συνεχίσουμε και σήμερα αλλά και στα επόμενα σημειώματά μας και ο συστηματικός αναγνώστης μας, πιστεύω ότι θα καταλάβει το μέγεθος του προβλήματος.

Είχαμε αναφερθεί στην περίοδο κυριαρχίας των Γατελούζων (1355-1462) στο νησί μας και στα κατάλοιπα που αυτή έχει αφήσει και κυρίως στα ορατά κατάλοιπα (κάστρα Μυτιλήνης, Μολύβου, πύργος Βρίσας, ορυχεία στύψης κτλ.). Ανάμεσα σε αυτά, λοιπόν, τα κατάλοιπα της περιόδου των Γατελούζων, είναι και ο πύργος «Μαγνήσαλη» στη Θερμή: το όνομα έλαβε από την οικογένεια στης οποίας την κτήση πέρασε και στην οποία ακόμα ανήκει.

Όμως ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, με μια σειρά δηλαδή, για να μη χαθούμε στις αναδρομές και τις επαναλήψεις και έτσι χάσουμε και την ουσία του θέματος.

Είπαμε, λοιπόν ότι ο πύργος της φωτογραφίας ανήκει στην περίοδο των Γατελούζων. Πώς το ξέρουμε αυτό, δεδομένου ότι καμιά γραπτή μαρτυρία, κανένα έγγραφο αλλά και καμιά επιγραφή πάνω στον πύργο, δεν μας δείχνει πώς, πότε και από ποιον κατασκευάστηκε το μνημείο αυτό; Θα ήταν ευτύχημα αν διαθέταμε έστω και μια από τις παραπάνω μαρτυρίες για να στηρίξουμε την υπόθεσή μας, αλλά δεν έχουμε.

Ωστόσο, η επιστήμη και η έρευνα έχουν και άλλους τρόπους για να χρονολογούν με μεγάλη βεβαιότητα και με ακρίβεια, καμιά φορά, τα μνημεία και αυτή δεν είναι άλλη, από την αισθητική μελέτη, τη συγκριτική μελέτη, δηλαδή την αντιστοίχιση και σύγκριση ενός μνημείου προς άλλα μνημεία με σίγουρα στοιχεία, και την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Και αυτό το τελευταίο για τον πύργο του Μαγνήσαλη, το έχουμε στη διάθεσή μας από καιρό.

Πρόκειται για τη μελέτη, το άρθρο, που δημοσίευσε η Ευδοκία Πατσουράκου με τον τίτλο: «Τρεις πύργοι των Γατελούζων» (Μεσαιωνικά Τετράδια 1 = Πρακτικά Συνεδρίου: Οι Γατελούζοι της Λέσβου, Μυτιλήνη, 9-11 Σεπτ. 1994, Αθήνα 1996: ο τόμος εκδόθηκε με τη φροντίδα και επιμέλεια του Ανδρέα Μαζαράκη).

Στη μελέτη αυτή λοιπόν, η Ευδοκία Πατσουράκου αναφέρεται σε τρία γατελούζικα μνημεία, δύο από τα οποία βρίσκονται στο νησί μας, δηλαδή στον πύργο της Βρίσας και στον πύργο του Μαγνήσαλη της Θερμής (το τρίτο είναι ο λεγόμενος «πύργος του Φονιά», που βρίσκεται στο νησί της Σαμοθράκης, που και αυτό, όπως είχαμε γράψει, ανήκε στη μικρή ηγεμονία των Γατελούζων του βορειοανατολικού Αιγαίου).

Στη μελέτη αυτή, η Ευδοκία Πατσουράκου καταλήγει με πειστικά επιχειρήματα, συγκρίνοντας διάφορα αρχιτεκτονικά στοιχεία από τον πύργο του Μαγνήσαλη -στη μελέτη δημοσιεύονται και οι σχετικές φωτογραφίες- με παρόμοια άλλα από διάφορα κτίσματα της Ελλάδας και της Ευρώπης, ότι ασφαλώς και πρόκειται για μνημείο της περιόδου των Γατελούζων, καταλήγοντας: «Ο πύργος του Μαγνήσαλη χρησιμοποιείτο από τους Γατελούζους για βίγλα-κατοικία λόγω των μικρών του διαστάσεων, της έλλειψης από πολεμίστρες στους ορόφους, καθώς και της έλλειψης δεξαμενής νερού που εκμηδενίζει την αμυντική του ικανότητα», συμπληρώνοντας ότι ο πύργος αυτός ταιριάζει στην περιγραφή ενός άλλου πύργου, μέσα στον οποίο σε ένα κυνήγι του, ο Φραγκίσκος Β΄ Γατελούζος δαγκώθηκε από έναν σκορπιό και από τις φωνές του, έτρεξε όλη ακολουθία του με αποτέλεσμα να πέσει ένα μέρος του πύργου και να πλακώσει πολλούς, αλλά ο ηγεμόνας σώθηκε.

Να λοιπόν, με βάση το άρθρο της Ευδ. Πατσουράκου, που μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μνημείο της περιόδου των Γατελούζων, δηλαδή περιόδου που ανάγεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, στους χρόνους προς της αλώσεως της Κωνσταντινούπολης (1453), επειδή είναι εξαιρετικά απίθανο το μνημείο να χτίστηκε στο διάστημα 1453-1462, δηλαδή στα τελευταία εννέα χρόνια των Γατελούζων στο νησί μας, όταν όλα έδειχναν ότι οι Οθωμανοί ήταν προ των πυλών και οι άνθρωποι πλέον δεν διέθεταν ούτε τα μέσα, ούτε τη διάθεση να χτίζουν πύργους, που δεν είχαν και ιδιαίτερη αμυντική ικανότητα.

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top