FOLLOW US

Παιδείας ο λόγος

Δεν είναι ανάγκη να τονίσει κανείς την αξία του λόγου ως χαρακτηριστικού που διαφοροποιεί τον άνθρωπο από τα ζώα.Ο μεγάλος Αθηναίος πολιτικός Περικλής παρατηρεί στον Επιτάφιό του πως οι Αθηναίοι «δε θεωρούν τα λόγια ζημιά για τα έργα, αλλά θεωρούν ζημιά πιο πολύ το να μη διαφωτιστούν με τα λόγια σχετικά με αυτό που πρόκειται να πραγματοποιήσουν» (Θουκ. ΙΙ 40).

«Ες κοινόν δους άμεινον αν μάθοις»
Ευριπίδης

Δεν είναι ανάγκη να τονίσει κανείς την αξία του λόγου ως χαρακτηριστικού που διαφοροποιεί τον άνθρωπο από τα ζώα.

Ο μεγάλος Αθηναίος πολιτικός Περικλής παρατηρεί στον Επιτάφιό του πως οι Αθηναίοι «δε θεωρούν τα λόγια ζημιά για τα έργα, αλλά θεωρούν ζημιά πιο πολύ το να μη διαφωτιστούν με τα λόγια σχετικά με αυτό που πρόκειται να πραγματοποιήσουν» (Θουκ. ΙΙ 40).

Μια παρόμοια άποψη που καταξιώνει τον λόγο διατυπώνει και ο Διόδοτος στην ομιλία του, απευθυνόμενος στο δημαγωγό Κλέωνα στην υπόθεση της Μυτιλήνης, όπως αυτή περιγράφεται από τον Θουκυδίδη.

Ο Διόδοτος, προσπαθώντας να πείσει τους Αθηναίους να επανεξετάσουν τη σκληρή απόφαση που πήραν να τιμωρήσουν τους Μυτιληναίους για την αποστασία τους, λέει χαρακτηριστικά πως «όποιος διατείνεται πως τα λόγια δε διαφωτίζουν τα έργα ή είναι ανόητος ή έχει κάποιο συμφέρον» (Θουκ. ΙΙ 42).

Όμως ο λόγος καταξιώνεται κυρίως μέσω του διαλόγου, μιας από τις πιο σημαντικές αξίες που καλλιεργήθηκε στην αρχαία Αθήνα και κληροδοτήθηκε από αυτή στον άνθρωπο και τη δημοκρατία. Ο διάλογος σαν λόγος και αντίλογος, σαν αντιπαράθεση και ανταλλαγή απόψεων και ιδεών με τον εριστικό του χαρακτήρα και την αγωνιστική διάθεση συντηρεί τη γνώση και βελτιώνει τη ζωή. Ο διάλογος καθιερώθηκε σαν βάση της πολιτικής ελευθερίας και σαν μέσο της αξιοποίησης της σκέψης και της δράσης και ως γνώρισμα της δημοκρατίας από την κλασική εποχή. Αυτός δίνει τη δυνατότητα της διαμόρφωσης ενός «συλλογικού εγκεφάλου» που μπορεί να δώσει την καλύτερη λύση στα διάφορα προβλήματα μέσα από την ανταλλαγή απόψεων. Είχε δίκιο, λοιπόν, ο Ευριπίδης, όταν έλεγε: «Ες κοινόν δους άμεινον αν μάθοις», δηλ. αν κοινοποιήσεις το πρόβλημά σου, μπορείς να το μελετήσεις και να το κατανοήσεις καλύτερα.

Ο Υπουργός Παιδείας κ. Φίλης, ακολουθώντας την «πεπατημένη», έχει διακηρύξει πως αρχίζει «Εθνικός διάλογος για την παιδεία» με σκοπό τη μεταρρύθμισή της! Αλήθεια, προσδοκά κάτι ο Υπουργός από αυτό τον διάλογο;

Το μοτίβο που έχει επικρατήσει στην εκπαίδευση και χαρακτηρίζει γενικότερα την πολιτική ζωή του τόπου μας είναι το εξής: ο κάθε Υπουργός, σύμφωνα και με την εντολή που έχει πάρει από τον λαό (;), αποφασίζει να επιφέρει κάποιες αλλαγές στον τομέα του.

Καλεί τους αρμόδιους φορείς για διάλογο. Όσοι δεν κλήθηκαν και νόμιζαν πως έπρεπε να κληθούν διαμαρτύρονται για τον αποκλεισμό και την περιφρόνησή τους, αλλά και αυτοί που κλήθηκαν αλλά δεν κατόρθωσαν να επιβάλουν τις απόψεις τους αποχωρούν από τον διάλογο και αρχίζουν να κατηγορούν τον/την Υπουργό για αυταρχισμό, για αδιαφάνεια και απουσία διαλόγου. Έτσι, ο/η Υπουργός υποστηρίζει πως έγινε διάλογος, πως οι αρμόδιοι φορείς διατύπωσαν τις απόψεις τους, ενώ οι αντιπολιτευόμενοι υποστηρίζουν το αντίθετο. Έτσι, «θολώνουν τα νερά» και κανείς δεν μπορεί να βρει άκρη.

Αν κάποιος ανατρέξει στις μεταρρυθμίσεις που επιχειρήθηκαν από το 1974 και μετά θα διαπιστώσει πως δεν υπάρχει καμιά περίπτωση που να απέδωσε ο διάλογος. Δεν υπάρχει περίπτωση που να μην αντέδρασαν οι ενδιαφερόμενοι, αν οι μεταρρυθμίσεις αυτές έθιγαν έστω και στο ελάχιστο τα «κεκτημένα» τους ή έστω ακόμη και αν υπήρχε υποψία πως ήταν δυνατό μακροπρόθεσμα να θιγούν.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο πρέπει να εξετάσει κανείς αυτά που συμβαίνουν σήμερα, αλλά και διαχρονικά στη χώρα μας όσον αφορά τη μεταρρύθμιση στην Εκπαίδευση. Ο Αντ. Τρίτσης, για παράδειγμα, το 1987 είχε επιχειρήσει έναν τέτοιο διάλογο που ονομάστηκε μάλιστα «εθνικός».

Ζήτησε από τους Συλλόγους των διδασκόντων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να συζητήσουν τα θέματα που περιέχονταν σε σχετικό έγγραφο που είχε στείλει. Η συζήτηση δεν απέφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Ο Υπουργός αναφερόμενος σ’ αυτά διαπίστωσε πως ορισμένοι Σύλλογοι συμπεριφέρθηκαν ως συνδικαλιστικά και παραταξιακά όργανα και παρεξήγησαν τον ρόλο που ανέθεσε σ’ αυτούς η Πολιτεία (εφημ. Η ΠΡΩΤΗ, 21-5-1987).

Μερικοί μίλησαν για «νεοελληνική, σύγχρονη επίδοση φθοράς των εννοιών και των θεσμών, γελοιοποίηση των ιδεών και των προσπαθειών, με τη μέθοδο της μεγαλοστομίας και της προώθησης άσχετων ανθρώπων σε ειδικά ζητήματα» και για υποβάθμιση του όρου «διάλογος» και άγνοια των όρων της διαλεκτικής. Διέκριναν σ’ αυτόν τον διάλογο πρόθεση του Υπουργείου για υπεκφυγή, αποπροσανατολισμό της Κοινής γνώμης, διάθεση παραπλάνησης ή διαβουκόλησης των ενδιαφερομένων και τον θεώρησαν «άλλοθι» του ΥΠΕΠΘ με σκοπό να περάσει κάποιες ιδέες του χωρίς να του καταλογιστεί αυθαιρεσία και αυταρχικότητα.

Η προϊστορία των μεταρρυθμίσεων και των «Εθνικών διαλόγων» βεβαιώνουν δυο πράγματα: πρώτον ότι ο όρος «μεταρρύθμιση» για τον καθένα σημαίνει ό, τι εξυπηρετεί τα προσωπικά του συμφέροντα και τις ιδεολογικές, κομματικές ή συντεχνιακές αντιλήψεις και επιδιώξεις.

Δεύτερον, ότι είναι πολύ εύκολο να βρει κανείς «παιδαγωγικά» ή άλλα επιχειρήματα να δείξει πως ό, τι δεν τον «βολεύει» είναι αντιπαιδαγωγικό (!) και να φρενάρει όποια αλλαγή ή καινοτομία επιχειρείται. Με αυτή τη λογική καμιά αλλαγή δεν μπορεί να προχωρήσει και η παιδεία μας παραμένει ανίκανη να ανταποκριθεί ακόμη και στις πιο στοιχειώδεις απαιτήσεις των καιρών και της κοινωνίας μας.

Ο κ. Γ. Γραμματικάκης, μέλος της επιτροπής «των σοφών» που συστάθηκε με πρωτοβουλία του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας το 2006, για να εξετάσει τα προβλήματα της Ανώτατης Εκπαίδευσης και να προτείνει λύσεις, τόνιζε σε άρθρο του πως στη «σύγχρονη Ελλάδα το αίτημα του “διαλόγου” εμφανίζεται περίπου ως πανάκεια», αλλά «μήτε εκείνοι που ζητούν διάλογο από τους πάντες και για τα πάντα φαίνεται να επιθυμούν αλλαγές» (Καθημερινή, 16- 7-2006).

Ο Άγγελος Τερζάκης, πάλι, στο έργο του Κρίση και έλεγχος της εποχής μας αναρωτιέται «πως διάβολο γίνεται σε μια εποχή τόσο παθιασμένη για διάλογο να συνεννοούνται τόσο λίγο οι άνθρωποι» και μιλά για ανθρώπινη διπροσωπία και λέει πως όποιος διατυμπανίζει την επιθυμία του για διάλογο δε σημαίνει πως τον επιθυμεί κιόλας.

Τονίζει ακόμη πως καμιά άλλη εποχή δεν είχε οργανώσει τόσους διαλόγους όσους η δική μας και θεωρεί αυτό έμμεση ομολογία της αδυναμίας της κοινωνίας για συνεννόηση και ενδεικτικό στοιχείο της κρίσης που περνά.

Αλλά, «προς το τελευταίον εκβάν έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται», όπως έλεγε ο Δημοσθένης. Οψόμεθα…

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: Το συμφέρον των κρατών γράφει την ιστορία »
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top