FOLLOW US

Ιστορία των ανθρώπων

Νομίζω ότι έφθασε πλέον η στιγμή να ολοκληρώσουμε τη σειρά των σημειωμάτων με τον παραπάνω χαρακτηριστικό τίτλο. Ασφαλώς και ο συστηματικός, ακόμα και ο ευκαιριακός αναγνώστης, θα κατάλαβε ότι τα βιβλία σε παλαιότερες εποχές, και πάντως κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και έως το 19ο αιώνα, είχαν έναν διπλό ρόλο.

Νομίζω ότι έφθασε πλέον η στιγμή να ολοκληρώσουμε τη σειρά των σημειωμάτων με τον παραπάνω χαρακτηριστικό τίτλο. Ασφαλώς και ο συστηματικός, ακόμα και ο ευκαιριακός αναγνώστης, θα κατάλαβε ότι τα βιβλία σε παλαιότερες εποχές, και πάντως κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και έως το 19ο αιώνα, είχαν έναν διπλό ρόλο.

Από τη μια, καθόριζαν την τάση των ανθρώπων για πνευματική εξέλιξη, για μόρφωση και πνευματικότητα ή ακόμη ικανοποιούσαν και άλλες ανάγκες της καθημερινότητας όπως λ.χ. τα εκκλησιαστικά βιβλία.

Από την άλλη, ενίοτε, οι άνθρωποι τα χρησιμοποιούσαν ως πρόχειρα ή και επίσημα υλικά γραφής, αφού στα λευκά φύλλα της αρχής και του τέλους, στα λεγόμενα παράφυλλα, ή και σε άλλα κενά σημεία του βιβλίου έγραφαν και έτσι απομνημόνευαν διάφορα στοιχεία της ζωής τους.

Από τα διάφορα παραδείγματα που ανασύραμε από τα βιβλία της Μονής Λειμώνος είδαμε ότι οι ενθυμήσεις αυτές, όπως τις ονομάζουμε στη βιβλιογραφική ορολογία, αναφέρονται σε καθημερινά γεγονότα, όπως οι σημειώσεις για δανεισμό χρημάτων, είτε σε αξιοσημείωτα γεγονότα, όπως σε μια ανομβρία, στην παρέμβαση των αγίων, σε δωρεές βιβλίων και σε άλλα παρόμοια.

Σήμερα, κλείνοντας αυτόν τον κύκλο, θα σταθούμε σε μερικές ενθυμήσεις που υπερβαίνουν την καθημερινότητα και πλαισιώνουν ιστορικά γεγονότα. Τα τελευταία μπορεί να μας είναι γνωστά και από άλλες πηγές, αλλά η διασταύρωσή τους με τη μαρτυρία των ενθυμήσεων πλουτίζει και αναδεικνύει καλύτερα το γεγονός στην ευρύτερη διάστασή του.

Να λοιπόν μια παρόμοια ενθύμηση και πάλι από βιβλίο του Λειμώνος, αφού αυτήν τη συλλογή χρησιμοποιήσαμε για να προσεγγίσουμε το θέμα μας: «υπάρχει καμού του αναγνώστη Παναγιώτη καλητλαυρείλου Μυτιληναίου 1824 Ιουλίου», «Μετά τον αιχμαλωτισμό της νήσου Ψαρά επήρα το παρόν εκ των αγαρηνών της χώρας γρ. 4 εν Περγάμω».

Ας δούμε την αξία της ενθύμησης αυτής. Το πρώτος σκέλος της φέρει ένα δυσανάγνωστο όνομα, το οποίο μάλλον έχει μεταγραφεί λάθος, επειδή το «καλητλαυρείλος» δεν αντιστοιχεί σε κάποιο γνωστό επώνυμο και πάντως δε μπορεί να ταυτισθεί με κάποιο επώνυμο Λεσβίου ή Μικρασιάτη.

Ίσως το γεγονός αυτό να μην έχει και μεγάλη σημασία όσο τα άλλα στοιχεία που ακολουθούν.
Ο κάτοχος του δυσνόητου επωνύμου μάς καταγράφει όμως την προέλευση του βιβλίου, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο αυτό έφθασε στα χέρια του, που είναι όντως εντυπωσιακός. Μας αναφέρει δηλαδή ότι πρόκειται για βιβλίο που βρέθηκε στα χέρια Αγαρηνών στη χώρα. Εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα, ποια χώρα υπονοεί ο καταγραφέας-κτήτορας του βιβλίου.

Νομίζω ότι υπονοεί την πόλη της Μυτιλήνης, αλλά δεν είναι απολύτως βέβαιο, επειδή ακολουθεί αναγραφή της Περγάμου.

Όπως και να έχει όμως το πράγμα, είτε στη Μυτιλήνη είτε στην Πέργαμο, το βιβλίο αποτελεί μέρος από τη λεία, δηλαδή από τα πράγματα που άρπαξαν οι Αγαρηνοί όταν κατέστρεψαν το νησί των Ψαρών.

Η ιστορία της καταστροφής του νησιού είναι γνωστή. Συγκεκριμένα, τον Ιούνιο του 1824 αποβιβάστηκαν Τουρκο-αιγύπτιοι στα ηρωικά Ψαρά και, παρά τη σθεναρή αντίσταση των κατοίκων, κατέκαυσαν το νησί, αρπάζοντας τα υπάρχοντα των κατοίκων του, σκοτώνοντας πολλούς και αιχμαλωτίζοντας άλλους.

Γνωρίζουμε εξάλλου ότι σε τέτοιες και παρόμοιες περιπτώσεις η αμοιβή των στρατιωτών που λάμβαναν μέρος στις επιχειρήσεις ήταν τα προϊόντα αρπαγής, δηλαδή οι λείες, τα υπάρχοντα και στο τέλος και οι ίδιοι οι άνθρωποι που αποτελούσαν προϊόν συναλλαγής, καθώς οι συγγενείς τους αγωνίζονταν να τους εξαγοράσουν και, αν δε συνέβαινε αυτό, κατέληγαν δούλοι, δηλαδή και πάλι από αυτούς κάποιοι κέρδιζαν χρήματα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Εδώ δεν πρόκειται για αγοραπωλησία ανθρώπου. Ένα ταπεινό βιβλίο, μέρος της βιβλιοθήκης ενός Ψαριανού ή μιας εκκλησίας του νησιού, αρπάχτηκε από κάποιον Τούρκο και έφθασε στο παζάρι της Μυτιλήνης ή της Περγάμου. Εκεί το βρήκε ο φιλέρευνος αγοραστής και το αγόρασε για τέσσερα γρόσια.

Η περιγραφή του εντύπου ταιριάζει με εκκλησιαστικό βιβλίο, αφού τυπώθηκε στη Βενετία το 1802. Άρα μάλλον προέρχεται από κάποιο ναό των Ψαρών και πάντως είναι έντονα φθαρμένο: ίσως φέρει τα σημάδια της ολοκληρωτικής καταστροφής που αφάνισε όλο το νησί.

Αυτά όλα και φυσικά και άλλα στοιχεία μάς δίνει μια ενθύμηση δυο-τριών αράδων πάνω σε ένα βιβλίο.

Πράγματι εντυπωσιακό και βέβαια ανεκτίμητο, στην ιστορική του διάσταση, γεγονός.

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top