FOLLOW US

Ιστορία των ανθρώπων

Γράφαμε πριν από 15 περίπου μέρες, στο πρώτο σημείωμά μας για την προικοδοσία στη Λέσβο, ότι όλες οι μαρτυρίες συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι είχε επικρατήσει η συνήθεια να παίρνει ως προίκα το σύνολο της πατρομητρικής περιουσίας η πρώτη θυγατέρα.

Γράφαμε πριν από 15 περίπου μέρες, στο πρώτο σημείωμά μας για την προικοδοσία στη Λέσβο, ότι όλες οι μαρτυρίες συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι είχε επικρατήσει η συνήθεια να παίρνει ως προίκα το σύνολο της πατρομητρικής περιουσίας η πρώτη θυγατέρα. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα οι ακολουθούσες θυγατέρες να μη διαθέτουν προίκα και κατά συνέπεια να μην μπορούν να βρουν άντρα, με αποτέλεσμα είτε να καταφεύγουν σε μοναστήρια -παρά τη θέλησή τους-, είτε να γίνονται παρακόρες -πολλές φορές στο σπιτικό της πρώτης θυγατέρας-, είτε να εκπορνεύονται.

Πώς τα ξέρουμε αυτά; Οι μαρτυρίες μας είναι έμμεσες: δηλαδή τα μαθαίνουμε κυρίως από τις γραπτές αποφάσεις - εκκλησιαστικών και δημογεροντικών αρχών - με τις οποίες έγινε προσπάθεια να αλλάξουν τα πράγματα, δηλαδή να εκλογικευτεί η διαδικασία της προικοδοσίας ώστε και οι δευτερότοκες, τριτότοκες κ.τ.λ. θυγατέρες να παντρεύονται, αλλά και οι γονείς να μην περιπίπτουν σε καθεστώς ανέχειας και μάλιστα στα γεράματά τους.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται μόνο στο δικό μας νησί; Όχι βέβαια. Γνωρίζουμε, πάλι με τον ίδιο τρόπο - αποφάσεις, περιηγητές - ότι και σε άλλα νησιά, κυρίως των Κυκλάδων, αλλά και σε διάφορες πόλεις του ηπειρωτικού ελλαδικού χώρου, κάτι ανάλογο συνέβαινε. Μάλιστα οι σημαντικότερες πληροφορίες για ανάλογα φαινόμενα προέρχονται από την Ήπειρο και συγκεκριμένα από το χώρο ευθύνης της Μητροπόλεως Ιωαννίνων, απ’ όπου έχουμε τη βέβαιη πληροφορία ότι το 1776 οι εκκλησιαστικές και δημογεροντικές αρχές πήραν μέτρα για να περιορίσουν τις αλόγιστες προικοδοσίες. Στην απόφαση του 1776, όμως, γίνεται αναφορά και σε παλαιότερες αποφάσεις που είχαν ληφθεί, που κατεβαίνουν χρονικά στις αρχές του 18ου αιώνα, ίσως και στις τελευταίες δεκαετίες του 17ου αι..

Τώρα, θα μου πείτε, γιατί άφησα τη Λέσβο, το νησί μας, για την ιστορία του οποίου γράφονται αυτές οι γραμμές, και πήγα στα Γιάννενα και μάλιστα αναφέρομαι σε περιόδους που οι επικοινωνίες και οι επαφές δεν ήταν και το πιο εύκολο πράγμα, παρά το γεγονός ότι η θάλασσα, το Αιγαίο, δεν είναι θάλασσα που χωρίζει, αλλά αντίθετα θάλασσα που ενώνει τους ανθρώπους κοντινών και μακρινών τόπων. Όπως θα δούμε, ωστόσο, στη συνέχεια το πράγμα έχει την εξήγησή του και αυτήν ακριβώς θα σας εκθέσω.

Γνωρίζαμε, λοιπόν, από έγγραφα του 1776, ότι κάτι έγινε για την προικοδοσία στα Γιάννενα και μάλιστα η απόφαση αυτή μάς έστελνε και στις αρχές του 18ου αιώνα, επειδή αναπαρήγαγε παλαιότερες διατάξεις για το θέμα αυτό. Τώρα, ένας πολύ γνωστός λόγιος και δεινός μελετητής των εκκλησιαστικών και πλείστων άλλων (κοινωνικών, εκπαιδευτικών, οικονομικών, νοοτροπικών κ.τ.λ. θεμάτων), ο χαλκέντερος Μανουήλ Γεδεών, που έχει σχέση με το νησί μας και για άλλους λόγους, στους οποίους, αν είμαστε καλά, θα αναφερθούμε κάποια στιγμή, πέρασε ένα μεγάλο μέρος στην Κωνσταντινούπολη και στα αρχεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, του οποίου υπήρξε και μέγας χαρτοφύλακας (δηλαδή γραμματικός, αλλά με όρους βυζαντινής μεγαλοπρέπειας μέγας χαρτοφύλακας).

Αυτός, λοιπόν, ο σπουδαίος λόγιος έγινε η αιτία, άθελά του βέβαια, ένα γεγονός που αφορούσε το νησί της Λέσβου, δηλαδή η παράλογη απόδοση όλης της πατρομητρικής περιουσίας ως προίκα στην πρώτη θυγατέρα, να συνδεθεί με τα Γιάννενα και όχι με τη Λέσβο, και αυτό να αναπαράγεται συνεχώς από τους μελετητές του φαινομένου, μέχρι που τα τελευταία χρόνια είχαμε τη δυνατότητα να αποκαταστήσουμε τα πράγματα.

Για όλα αυτά, όμως, θα συνεχίσουμε και στο επόμενο σημείωμά μας, αφού το θέμα έχει πλοκή και δράση αστυνομικής υπόθεσης και προσφέρεται για αγωνία εν όψει της λύσης και ανακούφισης του αίσιου τέλους...

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top