FOLLOW US

Παντός καιρού

Διαβάζοντας Λουντέμη με ξένισε μια φράση του, «αν είσαι καλός άνθρωπος, πού είναι οι οχτροί σου». Ο καλός άνθρωπος δεν έχει εχθρούς, είπα· στη συνέχεια όμως προβληματίστηκα. Ποιος είναι ο καλός άνθρωπος;

«Να κοιτάς κατάματα τον αντικρινό σου και να του λες αυτά που θέλεις και όχι μόνο αυτά “που πρέπει”, είναι κιόλας μια νίκη...»
(Μενέλαος Λουντέμης, «Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα»)

Διαβάζοντας Λουντέμη με ξένισε μια φράση του, «αν είσαι καλός άνθρωπος, πού είναι οι οχτροί σου». Ο καλός άνθρωπος δεν έχει εχθρούς, είπα· στη συνέχεια όμως προβληματίστηκα. Ποιος είναι ο καλός άνθρωπος; Αυτός που είναι ευγενικός και καταδεκτικός, που κάνει ελεημοσύνες και εξυπηρετεί με καλή διάθεση όλον τον κόσμο; Ασφαλώς ναι· μήπως όμως ακόμα καλύτερος άνθρωπος είναι αυτός που δεν αρκείται να προσφέρει ένα «ψάρι» ως ελεημοσύνη στον πεινασμένο, αλλά που του μαθαίνει να ψαρεύει, για να τρώει κάθε μέρα, όπως λένε οι Κινέζοι;

Μήπως ακόμα καλύτερος άνθρωπος είναι αυτός που δεν αρκείται στην εξατομικευμένη βοήθεια προς το συνάνθρωπό του, αλλά επεκτείνει τη δράση του και την προσφορά του σε ολόκληρη την κοινωνία και αφιερώνει τις δυνάμεις του για τη βελτίωση γενικότερα της κοινωνικής ζωής, την αντιμετώπιση των προβλημάτων και την εξάλειψη των κακώς κειμένων της κοινωνίας; Κι αυτός που αγωνίζεται να φωτίσει πνευματικά τους ανθρώπους, που προσπαθεί να τους ελευθερώσει από τα δεσμά της άγνοιας, να ξεριζώσει από τη σκέψη τους την πρόληψη και την προκατάληψη, να καταπολεμήσει το ψέμα και την αδικία, για να κατισχύσει στην ανθρώπινη ζωή η δύναμη που έχει το δίκιο αντί για τη δύναμη που έχει το χρήμα, να κυριαρχήσει η ελευθερία και η δημοκρατία και να επικρατήσει η ανθρωπιά και η ειρήνη;

Κι αυτός, ο οποίος, αντί να... «κοιτάζει τη δουλειά του» και το πώς θα αυγατίσει τα υπάρχοντά του, πώς θα εξασφαλίσει τη «βολή» του και θα εξυπηρετήσει τα ατομικά του συμφέροντα, «λαλεί την αλήθειαν» και γίνεται κακός με αυτούς που βολεύτηκαν μέσα στο ψέμα ή οικοδόμησαν πάνω στο άδικο, είναι καλός ή κακός άνθρωπος; Αυτός είναι μάλλον ο καλός άνθρωπος, όπως τον εννοεί ο Λουντέμης και όπως πρέπει να τον εννοεί και κάθε άνθρωπος που αντιλαμβάνεται ότι η ζωή και η ευτυχία του είναι στενά συνδεδεμένες με τη ζωή και την ευτυχία των άλλων μελών της κοινωνίας και έχει τη συνείδηση της κοινωνικής ευθύνης, που του αναλογεί, για την πορεία της κοινωνίας και του κόσμου γενικότερα.

Αυτός, λοιπόν, που με το λόγο του ή με το έργο και την πράξη του υπηρετεί τις αξίες που κάνουν ανθρωπινότερη τη ζωή μας, που δίνει τη δική του μάχη για περισσότερη αλήθεια, δικαιοσύνη και σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή, αυτός δεν μπορεί παρά να εισπράττει την έχθρα από όλους εκείνους που παραπληροφορούν και «ψαρεύουν» στα θολά νερά της άγνοιας των συνανθρώπων τους, που τρέφονται από το ψέμα και το άδικο.

Η αλήθεια είναι «μαλλώτριγια», λέει μια λεσβιακή παροιμιακή φράση.

Υπάρχει όμως και η περίπτωση να δημιουργείται η έχθρα ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν ανήκουν στην κατηγορία «καλός - κακός», αλλά γίνονται εχθροί λόγω ιδεολογικής αντίθεσης· συμβαίνει, δηλαδή, να αναπτύσσεται το μίσος, πολλές φορές αβυσσαλέο, ανάμεσα στα πρόσωπα ή τις παρατάξεις που πιστεύουν ότι αυτοί, και μόνον αυτοί, υπηρετούν την αλήθεια και το δίκιο, ενώ οι άλλοι ή έχουν εντελώς λανθασμένη άποψη περί του δικαίου και της αλήθειας ή υποκριτικά εμφανίζονται ως υποστηρικτές τους, ενώ στην πραγματικότητα δουλεύουν για την κατίσχυση των αντιθέτων τους. Σ’ αυτή την περίπτωση η έχθρα είναι προϊόν τής «δογματικής πίστης» και του «βλακώδους φανατισμού».

Και ο μόνος τρόπος για να εκλείψει αυτού του είδους η έχθρα, είναι η παιδεία και ειδικότερα η δημοκρατική παιδεία, που έχει ως βασικό της στόχο την καλλιέργεια του διαλόγου και τη συλλογική αναζήτηση της αλήθειας. Ο πολίτης της δημοκρατικής πολιτείας πρέπει να κατανοήσει ότι δεν υπάρχουν απόλυτες αλήθειες, ούτε αυθεντικοί κάτοχοι και ερμηνευτές της, ότι ο κάθε άνθρωπος μπορεί να συλλάβει το δικό του «κόκκο» αλήθειας και δικαιούται να τον καταθέσει ενώπιον της κοινωνίας.

Και η τελική αλήθεια, που θα υιοθετήσει η κοινωνία και θα χρησιμοποιήσει ως βάση για την πολιτική της οργάνωση και τη λειτουργία της, πρέπει να προκύπτει μέσα από το δημοκρατικό διάλογο, τη συνεισφορά όλων των μετεχόντων και τη σύνθεση των εκατέρωθεν απόψεων. Η αντίθετη άποψη και η διαφωνία πολλές φορές είναι πολυτιμότερη από τη συμφωνία, για όποιον βέβαια προσέρχεται στο διάλογο για να αναζητήσει την επωφελέστερη για το σύνολο αλήθεια και όχι για να επιβάλει τη δικιά του αλήθεια.

Και στην περίπτωση που οι διαφωνίες είναι αγεφύρωτες και διαπιστώνεται απόλυτη αδυναμία σύνθεσης των διιστάμενων απόψεων, είναι παράλογο και αντιδημοκρατικό η ιδεολογική αντίθεση να καταλήγει σε έχθρα και, πολύ περισσότερο, στη διά της βίας επιβολή της άποψης που απορρίφθηκε από τη δημοκρατική πλειοψηφία. Σύμφωνα με τις αρχές της δημοκρατίας, η μειοψηφική άποψη δικαιούται να συνεχίσει να εμμένει στη δική της «αλήθεια» και να επιδιώκει την κατάκτηση της πλειοψηφίας, χωρίς όμως να παραβιάζει τις αρχές που θέτει το Σύνταγμα και εξειδικεύουν οι νόμοι της δημοκρατικής πολιτείας, οι οποίοι με την εφαρμογή στην πράξη των αποφάσεων της εκάστοτε πλειοψηφίας και τη συμμόρφωση όλων των πολιτών προς στις αποφάσεις της αποσκοπούν στην εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της πολιτείας.

Αποτελεί, λοιπόν, όχι μόνον δικαίωμα, αλλά και καθήκον για κάθε πολίτη να προβάλλει ευθαρσώς την άποψή του, διότι έτσι - ακόμα και προκαλώντας την αντίθεση άλλων που διαφωνούν με τη δική του άποψη - συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας πληρέστερης και περισσότερο αντιπροσωπευτικής, τελικής άποψης, που μπορεί να αποδειχθεί στην πράξη η πλέον συμφέρουσα στο κοινωνικό σύνολο και ασφαλέστερη για την αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων. Οι «εχθροί», τελικά, είναι... χρήσιμοι, όσο και οι φίλοι!

Γι’ αυτό δεν πρέπει ο συνειδητός και υπεύθυνος πολίτης να αποφεύγει να θίξει «τα κακώς κείμενα» ή να αντιπαραθέσει τις ιδέες και τις απόψεις του από φόβο μήπως δημιουργήσει «εχθρούς»· αντίθετα, πρέπει να αυτοελέγχεται, όταν δεν έχει τέτοιους εχθρούς!

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top