Λέσβος και πρόσφυγες (β)

10/05/2022 - 11:30

Θα συνεχίσουμε σήμερα με την παράθεση ορισμένων σκέψεων για το προσφυγικό ζήτημα, όπως αυτό εμφανίζεται στην Ελλάδα και ειδικότερα στο νησί μας, τη Λέσβο,το 1914 και κυρίως το 1922 με τη μικρασιατική καταστροφή και αργότερα (1923) με τη συνθήκη της Λωζάνης και την ανταλλαγή των πληθυσμών. 

Όπως έγραφα και πριν από ένα μήνα στο πρώτο σημείωμα για το προσφυγικό, δεν είμαι ειδικός για το θέμα, αλλά ως ιστορικός και Μανταμαδιώτης έκρινα σκόπιμο να καταθέσω ορισμένες σκέψεις, που ενδεχομένως έχουν ήδη αναφερθεί από τους ειδικούς, αλλά δεν πειράζει να επαναληφθούν, δεδομένου ότι βρισκόμαστε σε έτος μνήμης (100 χρόνια από την καταστροφή της Μ. Ασίας και το προσφυγικό). 

Σε παλαιότερα δημοσιεύματα είχα διαβάσει για την εγκατάσταση τριακοσίων χιλιάδων προσφύγων στο νησί μας, πράγμα βέβαια που δεν αντέχει σε καμιά κριτική. Ίσως ήθελαν να πουν ότι πέρασαν από το νησί τριακόσιες χιλιάδες κατά την πορεία τους προς τις νέες πατρίδες τους στο ελληνικό κράτος. Και τούτο αυταπόδεικτο επειδή η Λέσβος, που τότε είχε πληθυσμό μεγάλο δεν ήταν δυνατόν να συντηρήσει τόσο μεγάλο αριθμό προσφύγων. Άλλωστε, η πολιτική του ελληνικού κράτους ήταν να εγκατασταθούν οι πρόσφυγες στις λεγόμενες νέες χώρες (Μακεδονία, Θράκη κτλ.), όπου υπήρχαν και διαθέσιμες εκτάσεις και οι ελληνικοί πληθυσμοί είταν αραιοί. 

Ωστόσο και στο νησί μας θα εγκατασταθούν αρκετοί πρόσφυγες. Νομίζω μάλιστα ότι δεν υπήρξε ούτε ένα χωριό που να μη δεχτεί προσφυγικούς πληθυσμούς. Όμως υπάρχουν και λεσβιακοί οικισμοί, οι οποίοι δεν δέχτηκαν απλώς πρόσφυγες αλλά στην κυριολεξία δημιουργήθηκαν από πρόσφυγες. Σκέπτομαι λ.χ. την Σκάλα Καλλονής, χωριό το οποίο ακριβώς ίδρυσαν πρόσφυγες από τη Μ. Ασία και σιγά σιγά εξελίχτηκε σε ένα από τους πιο εύρωστους οικισμούς. Άλλωστε, έχω την εντύπωση ή μάλλον τη βεβαιότητα ότι όλοι οι λεσβιακοί οικισμοί που έχουν το πρόθεμα «Σκάλα» (Σκάλα Πολιχνίτου, Σκάλα Σκαμιάς, Σκάλα Λουτρών) είναι δημιουργήματα προσφυγικών εγκαταστάσεων και μάλιστα έχουν εξελιχθεί σε οικισμούς με προσφορά από κάθε άποψη (κοινωνική, οικονομική) στη λεσβιακή πραγματικότητα. 

Να λοιπόν ένα θέμα προς μελέτη: η δημιουργία των νέων χωριών στο νησί μας λόγω των προσφυγικών εγκαταστάσεων. Πέρα όμως από αυτούς τους παραλιακούς οικισμούς, που ο θαλάσσιος προσανατολισμός τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την εξέλιξή τους, υπάρχουν και οικισμοί της ενδοχώρας (Πηγή, Κώμη), -αν δεν κάνω σοβαρό λάθος- που η ύπαρξή τους χρωστά πολλά στους πρόσφυγες. 

Όπως είπαμε, όμως, πρόσφυγες θα εγκατασταθούν σε όλα σχεδόν τα λεσβιακά χωριά και βέβαια και στην πόλη της Μυτιλήνης. Όλοι αυτοί προφανώς καταγράφτηκαν στα βιβλία των δήμων και των κοινοτήτων μας και έτσι μια ωραία και συστηματική έρευνα στα δημοτικά και κοινοτικά αρχεία θα μας δώσει τη γενική εικόνα των εγκαταστάσεων αλλά και την ειδική, δηλαδή και τα ατομικά στοιχεία των προσφύγων και τους συνολικούς αριθμούς των νέων κατοίκων. Πολύ πιθανόν τα στοιχεία αυτά να περιλαμβάνουν και τα επαγγέλματα των προσφύγων, οπότε θα είναι πολύ ενδιαφέρον να γνωρίζουμε τι είδους επαγγελματίες ήλθαν να προστεθούν στους γηγενείς πληθυσμούς, τι γράμματα γνώριζαν, με ποιο τρόπο και σε ποιο βαθμό μπόρεσαν να επηρεάσουν τους παλιούς γηγενείς πληθυσμούς. 

Εξάλλου, σε αρκετά χωριά κατασκευάστηκαν νέες κατοικίες (συνοικισμοί) για να στεγάσουν τους πρόσφυγες. Στον Μανταμάδο λ.χ. τα σπιτάκια που βρίσκονται αριστερά στον δρόμο που οδηγεί στον Ταξιάρχη, αποτελούν τον συνοικισμό που ιδρύθηκε εκτός του κυρίως οικιστικού ιστού του χωριού για να στεγάσει ορισμένους πρόσφυγες του χωριού. Και φυσικά τα παραδείγματα είναι εύκολο να πολλαπλασιασθούν. 

Όμως θα συνεχίσουμε με το ίδιο θέμα και στην επόμενη επιφυλλίδα, μετά από δεκαπέντε ημέρες. 

Γενική Ροή Ειδήσεων

PROUDLY POWERED BY CJ web | Copyright © 2017 {emprosnet.gr}
Made with love and a lot of coffee by CJ web, Creative web Journey