Λέσβος και επανάσταση του 1821

02/11/2020 - 11:28

Είναι γεγονός ότι πολλοί ελληνικοί τόποι παρέμειναν έξω από τα άμεσα γεγονότα που σηματοδοτούν την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης, που αρχικά ξεκίνησε στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και λίγο αργότερα στην κυρίως Ελλάδα, με επίκεντρο τον Μοριά. Ανάμεσα στους τόπους αυτούς και η Λέσβος, η οποία θα ενσωματωθεί στον εθνικό κορμό περίπου ένα αιώνα αργότερα (1912). Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει πιθανόν την εντύπωση, ότι εν αντιθέσει προς τα άλλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (Χίος, Σάμος) η Λέσβος δεν σκίρτησε στο εθνικό κάλεσμα και δεν συνέβη τίποτε που να σχετίζεται με τα επαναστατικά δρώμενα, που έλαβαν χώρα στους άλλους ελληνικούς τόπους. Έτσι ακόμα και στους καλύτερα πληροφορημένους η Λέσβος συνδέεται με την Επανάσταση λόγω της πυρπόλησης του τουρκικού δικρότου από το πυρπολικό του ψαριανού μπουρλοτιέρη Παπανικολή στα νερά της Ερεσού στις 27 Μαΐου 1821.

Όμως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Έχει και η Λέσβος να επιδείξει τη δική της συμμετοχή στην Επανάσταση του 1821 που συνδέεται κυρίως, όπως είναι φυσικό, με τη δράση προσώπων που προερχόμενα από τη Λέσβο έδρασαν έξω από αυτήν, καθώς σοβαρή εσωτερική πολεμική δράση δεν έλαβε χώρα στο νησί.

Οι επισημάνσεις αυτές θα μας απασχολήσουν εφεξής στις επιφυλλίδες που θα ακολουθήσουν, οι οποίες έχουν ως αφορμή και αιτία βέβαια την επέτειο των διακοσίων χρόνων της Επανάστασής μας που θα γιορτάσουμε σε λίγους μήνες, αλλά και σε ένα προσωπικό συμβάν που είναι μια κουβέντα των τελευταίων ημερών, τηλεφωνική εννοείται, με τον αγαπητό φίλο, ιστορικό Στρατή Αναγνώστου, για την Επανάσταση και το νησί μας. Μπορούμε μάλιστα εκ των προτέρων να επισημάνουμε ότι η συνάφεια της Λέσβου με το μεγαλύτερο γεγονός της νεότερης ιστορίας μας, την Επανάσταση του 1821, δεν είναι καθόλου αμελητέα. Το αντίθετο μάλιστα. Φυσικά το είδος των επιφυλλίδων μιας εφημερίδας δεν το κατάλληλο στοιχείο για να επεκταθεί κανείς στην παράθεση λεπτομερών στοιχείων και υποσημειώσεων για πρόσωπα και πράγματα. Γι´ αυτό και οι αναφορές μας θα είναι επιγραμματικές, ενώ ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης, που θα επιζητήσει τα επιπλέον στοιχεία μπορεί να ανατρέξει στην ειδική και γενική βιβλιογραφία γύρω από τα επαναστατικά δρώμενα.

Αν ανατρέξουμε -αρχίζοντας- στην προετοιμασία του Αγώνα και στην ιδεολογική προετοιμασία του, η Λέσβος κατέχει σημαντική θέση ως μια ισχυρή εστία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, με έντονη τη λειτουργία σχολείων και φωτισμένων δασκάλων στα τέλη του 18ου αιώνα και τις αρχές του 19ου, ανάμεσα στους οποίους η δράση και το έργο του Βενιαμίν Λεσβίου κατέχει την πρώτη θέση. Μάλιστα στο σημείο αυτό πρέπει κανείς να συνυπολογίσει τη στενή συνάφεια Μυτιλήνης και Κυδωνιών (Αϊβαλί), ενός άλλου σπουδαίου κέντρου του νεοελληνικού διαφωτισμού αλλά και της επαναστατικής δράσης, όπως θα έχουμε την ευκαιρία να αναφέρουμε στη συνέχεια.

Παράλληλα και σχεδόν ισότιμα στέκεται η σπουδαία φυσιογνωμία του τέκνου της Μυτιλήνης Ιγνατίου Ουγγροβλαχίας. Γνωρίζουμε πολύ καλά τη δράση του ιερωμένου και πολιτικού άνδρα, ο οποίος από τη μητρόπολη Ναυπάκτου και Άρτης και την υπηρεσία στην αυλή του Αλή Πασά Ιωαννίνων, πέρασε στα υπό ρωσική κατοχή Επτάνησα και στην υπηρεσία των Ρώσων, εξαιτίας της οποίας έλαβε και τη μητρόπολη Ουγγροβλαχίας. Η σημαντικότερη όμως υπηρεσία του στον Αγώνα είναι η παραμονή του στην ιταλική πόλη της Πίζας και η δράση του στα πρώτα χρόνια του Αγώνα, όταν μέσα σε ένα κύκλο Ελλήνων (ο κύκλος της Πίζας), συντηρούσαν ένα σοβαρό διπλωματικό υπέρ της Επανάστασης βραχίονα, που βρισκόταν πολύ κοντά στα κρίσιμα πολιτικά συμβάντα που λάμβαναν χώρα στην Ευρώπη.

Κλείνοντας αυτήν την πρώτη επιφυλλίδα δεν πρέπει να αφήσουμε έξω από τη θεώρησή μας τη δράση του Λέσβιου εμπόρου, εγκατεστημένου στην Κωνσταντινούπολη, και σημαίνοντος φιλικού Παλαιολόγου Λεμονή, που έφερε τη Λέσβο κοντά στην προετοιμασία του Αγώνα. Ίσως μάλιστα εξαιτίας της δράσης του Παλαιολόγου Λεμονή η Μυτιλήνη είχε λάβει στην κρυπτογραφική αλληλογραφία μεταξύ των μελών της Φιλικής Εταιρείας τον αριθμό 66. Δηλαδή αντί να αναφέρουν στα γράμματά τους τη λέξη Μυτιλήνη έγραφαν τον αριθμό 66, δεδομένου μάλιστα ότι η Λέσβος συνδέθηκε με την αρχή της Επανάστασης, όταν πέρασε από το νησί ο Παπαφλέσσας κατευθυνόμενος προς το Αϊβαλί και εν συνεχεία προς τον Μοριά.

Θα συνεχίσουμε όμως σε 15 ημέρες.

Γενική Ροή Ειδήσεων

PROUDLY POWERED BY CJ web | Copyright © 2017 {emprosnet.gr}
Made with love and a lot of coffee by CJ web, Creative web Journey