Ήρωες και χαρισματικοί ηγέτες

10/11/2021 - 12:16

«Αλίμονο στις χώρες που έχουν ανάγκη από ήρωες» (Μπρεχτ). 

Συνήθως, αποκαλούμε « ήρωες» άτομα που  διακρίθηκαν για την ηθική δύναμή τους, η οποία υπερέβητο μέτρο των κοινών ανθρώπων. Η εμφάνιση των ηρώων δεν είναι σύνηθες φαινόμενο, υπό ομαλές και κανονικές συνθήκες της κοινωνικής ζωής∙ οι ήρωες, συνήθως, αναδεικνύονται σε κρίσιμες και επικίνδυνες καταστάσεις, όπως είναι οι πολεμικές συγκρούσεις και οι απελευθερωτικοί αγώνες. 

Και, βεβαίως, υπάρχουν και οι «ήρωες» στον πόλεμο της καθημερινότητας, στον αγώνα για την επιβίωση σε αντίξοες καταστάσεις, καθώς και οι ήρωες των ειρηνικών επαναστάσεων, οι οποίοι αφιερώνουν την ζωή τους στην επιστημονική έρευνα, για να βρουν λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος, προκειμένου να τον απαλλάξουν από « δουλείες», να τον απελευθερώσουν από τα δεσμά της άγνοιας, των προλήψεων και του φόβου. 

Υπάρχουν και οι ήρωες της πολιτικής, οι οποίοι δεν συμβιβάζονται με τις δυνάμεις της αντίδρασης και  της αδράνειας, δεν υποχωρούν μπροστάστις δυνάμεις που αντιδρούν σε κάθε προσπάθεια για την πρόοδο και την ποιοτική βελτίωση της ζωής των πολιτών, δεν φοβούνται τις απειλές των υπέρμαχων της διαιώνισης των «κακώς κειμένων» και των προνομίων. Είναι οι ήρωες που μάχονται τον λαϊκισμό και δεν υπολογίζουν το κόστος  της δυσάρεστης αλλά χρήσιμης αλήθειας, απέναντι στο ευχάριστο ψέμα και την παραπλάνηση του λαού. 

Εάν, όμως, είναι αυτός ο ρόλος των ηρώων και τέτοια η προσφορά τους στην κοινωνία των ανθρώπων, πώς δικαιολογείται η φράση που αποδίδεται στον θεατρικό συγγραφέα Μπέρτολτ Μπρεχτ « αλίμονο στην χώρα που  έχει ανάγκη από ήρωες»; 

Η ανάγκη της ύπαρξης των ηρώων, δηλώνει την αδυναμία της ανθρώπινης κοινωνίας να εξασφαλίσει την κανονικότητα στην ζωή της, να δράσει οργανωμένα και συλλογικά, με την συστράτευση όλου του ανθρώπινου δυναμικού που διαθέτει για τηναντιμετώπιση των κινδύνων και  για την ποιοτική βελτίωση της κοινωνικής ζωής. Σε μια χώρα, όπου λειτουργούν οι δημοκρατικοί θεσμοί, εκεί όπου οι κρατικές δομές ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας, δεν χρειάζεται να προσωποποιείται ο ηρωισμός∙ η λύση των προβλημάτων και η αντιμετώπιση των κινδύνων ανατίθεται  σε συλλογικά όργανα,σε ομάδες ειδικών, οι οποίοι, χωρίς ηρωικές θυσίες της προσωπικής τους ζωής,  επιτυγχάνουν, με την συλλογική λειτουργία τους, τον επιδιωκόμενο στόχο και την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Και όσον αφορά στα προβλήματα που έχουν σχέση- ειδικότερα- με την πολιτική διακυβέρνηση, αναζητούνται  αξιόπιστες πολιτικές προτάσεις και ικανές πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες θα αναλάβουν να τις πραγματώσουν, προκειμένου να δοθούν οι βέλτιστες λύσεις στα προβλήματα. 

Αυτήν την «κανονικότητα», στην κοινωνική και πολιτική ζωή προκρίνει και προτείνει ο Μπρεχτ έναντι της αναζήτησης του ήρωα… Ηρακλή που θα αναλάβει να πραγματοποιήσει, προς χάριν της κοινωνίας των πολιτών, τους «Δέκα Άθλους»! 

Οι «χαρισματικοί» ηγέτες 

Στην πολιτική ζωή συμβαίνει, συχνά, αντί της πολιτικής πρότασης και της αξιόπιστης πολιτικής δύναμης, που χρειάζεται να επιλεγεί για την αντιμετώπιση των κινδύνων και την επίλυση κρίσιμων προβλημάτων, ο λαός να αναζητά και  να εκλέγει τον «ήρωα της πολιτικής», τον «χαρισματικό ηγέτη», ο οποίος έχει πείσει ένα σημαντικό τμήμα των πολιτών ότι διαθέτει εκείνα τα εξαιρετικά προσόντα, ώστε να αναδειχθεί ο «σωτήρας του λαού» επιτυγχάνοντας, με την προσωπική του δράση και χάρις στα προσωπικά του χαρίσματα, όσα ονειρεύεται και προσδοκά ο λαός! 

Και, συνήθως, συμβαίνει να αναγνωρίσει τον «χαρισματικό ηγέτη» στο πρόσωπο ενός πολιτικού με ρητορική δεινότητα και συμπαθητική εξωτερική εμφάνιση, και προ πάντων, με  λόγο ευχάριστο, ο οποίοςεκφράζει και ανταποκρίνεται στις επιθυμίες των λαϊκών στρωμάτων και ενθουσιάζει τα πλήθη. Η γοητεία που ασκεί ο λόγος και η συνθηματολογία του χαρισματικού ρήτορα αδρανοποιεί την λογική και μειώνει την δυνατότητα για την κριτική επεξεργασία της πολιτικής που προτείνει, των υποσχέσεων που δίνει και των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει, με συνέπεια, πολλές φορές, ο λαός  να  παρέχει- τυφλά- την εμπιστοσύνη του στον θεωρούμενο ως «χαρισματικό ηγέτη» και να τον εξουσιοδοτεί- εν λευκώ-προκειμένου να κυβερνήσει την χώρα, ακόμα και στην περίπτωση που οι πολιτικές προτάσεις και οι υποσχέσεις του, καταφανώς, δεν έχουν σχέση με την υπαρκτή πραγματικότητα και  βρίσκονται στους αντίποδες της ρεαλιστικής θεώρησης των πραγμάτων. 

Η Ιστορία έχει καταγράψει πολλές περιπτώσεις «χαρισματικών ηγετών» που οδήγησαν τον λαό, όπως ο αρχαίος Αλκιβιάδης, στην « Σικελική Καταστροφή», στρατηγικές  ιδιοφυίες, όπως ο Ναπολέων που οδήγησαν την χώρα τους στο Βατερλώ και στην παλινόρθωση των Λουδοβίκων, χαρισματικούς επαναστάτες, όπως ο Λένιν που… κατάφερε, μετά από 72 χρόνια, ο ρωσικός λαός να ξαναγυρίσει στην «τσαρική» διακυβέρνηση- αυτή την φορά- με τον… Πούτιν! 

Και είναι, ακόμα, νωπή  η οδυνηρή εμπειρία που βίωσε ο ελληνικός λαός, το 2015-19, από τους «χαρισματικούς παραμυθάδες» που θα μας…έσωζαν από την «αποικιακή εξάρτηση των Μνημονίων»! 

Με όσα αναφέραμε παραπάνω για τον αρνητικό ρόλο κάποιων « χαρισματικών» ηγετών δεν σημαίνει ότι μηδενίζουμε τον ιστορικό ρόλο και την θετική- υπό ορισμένες προϋποθέσεις- επενέργειά τους στο πολιτικό και ιστορικό γίγνεσθαι. 

Ασφαλώς, ένας χαρισματικός ηγέτης, με ανεπτυγμένη την συνείδηση ευθύνης απέναντι στον λαό και την πατρίδα του, μπορεί να εμπνεύσει στον λαό την πίστη σε μια ιδέα και σε ένα όραμα. Μπορεί να τον αφυπνίσει και να απελευθερώσει τις δημιουργικές δυνάμεις που βρίσκονται μέσα του. Μπορεί να συγκεντρώσει γύρω του μια ομάδα από σημαντικές προσωπικότητες και να επιτύχει,  με την συλλογική προσπάθεια, τον εκσυγχρονισμό του κράτους, την ανάπτυξη και την αναγέννηση της χώρας του. 

Πόσο συχνά, όμως, εμφανίζεται σε μια χώρα ένας χαρισματικός ηγέτης με  τα παραπάνω θετικά χαρακτηριστικά; Πόσους  τέτοιους χαρισματικούς ηγέτες ευτύχησε να  έχει η Ελλάδα στα 200 χρόνια από την επανάσταση του 1821; 

Καποδίστριας, Τρικούπης, Βενιζέλος, Καραμανλής, Παπανδρέου, οι χαρισματικοί ηγέτες, που κυβέρνησαν το νεοελληνικό κράτος, από την ίδρυσή του, ως τις μέρες μας! 

Επειδή, όμως, οι «Μεσσίες» μπορεί να… «χάσουν τον δρόμο»  και να μην φτάσουν ποτέ, εκεί που τους περιμένει η χώρα και ο λαός, επιβάλλεται η θωράκιση της  χώρας με σύγχρονους δημοκρατικούς θεσμούς, με  οργανωμένο, ισχυρό και αποτελεσματικό κράτος και ομαλή κοινοβουλευτική λειτουργία, ώστε να εξασφαλίζεται, κανονικά, η διακυβέρνηση της χώρας, να επιλύονται τα ανακύπτοντα προβλήματα και να αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι, σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες της Δημοκρατίας, από υπεύθυνους ηγέτες και πολιτικές δυνάμεις, που έχουν συναίσθηση της μεγάλης ευθύνης που αναλαμβάνουν να εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας και να προάγουν τα εθνικά συμφέροντα. 

Στα σύγχρονα, προηγμένα δημοκρατικά κράτη, στην θέση των «ηρώων» και των « χαρισματικών» ηγετών, των παλαιότερων εποχών, έχουν αναδειχθεί  ισχυροί δημοκρατικοί θεσμοί και έχει ενισχυθεί η παιδεία του λαού, με αποτέλεσμα να  εξασφαλίζεται η αξιοκρατία και η δικαιοσύνη και να σφυρηλατείται η εθνική ενότητα. 

Ας ακολουθήσουμε το παράδειγμά τους. 

Γενική Ροή Ειδήσεων

PROUDLY POWERED BY CJ web | Copyright © 2017 {emprosnet.gr}
Made with love and a lot of coffee by CJ web, Creative web Journey