Στη Χώρα των δεκάδων χιλιάδων Προέδρων, από τη Δημοκρατία έως τη διαχείριση της πολυκατοικίας και του κομματοκρατούμενου κρατισμού, το ερώτημα του τίτλου είναι ίσως μια από τις πλέον συχνές αντιδράσεις στον κοινό μας βίο. Ίσως είναι και αυτή η οποία συνήθως μένει αναπάντητη, καθώς αποφεύγουμε να αναστοχαστούμε το περιεχόμενό της, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Καθώς δε ελλείπουν δραματικά οι δεξαμενές σκέψης, τα λεγόμενα think tanks διεθνώς, με τον όποιο πολιτικό ή μεθοδολογικό προσανατολισμό τους, δεν έχουμε συγκροτήσει και τα εργαλεία και τους χώρους σκέψης ώστε να απαντάμε σ’ αυτής της μορφής τα ερωτήματα.

Τα τελευταία χρόνια, μια τέτοια δεξαμενή σκέψης, με ιδιαίτερα σοβαρό αν και εν πολλοίς άγνωστο έργο, έχει αναδειχθεί: πρόκειται για τη «ΔιαΝΕΟσις», που έχει δημοσιεύσει σημαντικές έρευνες όπως για τις δημογραφικές τάσεις της χώρας ή το τι πιστεύουν οι Έλληνες για σωρεία θεμάτων. Η απλή ανάγνωση αρκεί να γεννήσει αμφιβολίες ή και τρόμο ακόμα για το μέλλον ή να σκεφθεί το γιατί δεν μπορούμε να ξεκολλήσουμε από το τέλμα. Για παράδειγμα, η προβολή σειράς σεναρίων για τη δημογραφική εξέλιξη της Ελλάδας στο 2030-50 επιβεβαιώνει επί τα χείρω τις προβλέψεις του ΟΗΕ: το 2050, η Ελλάδα θα έχει συρρικνωθεί στα 7,5 εκατομμύρια κατοίκους, μια από τις μεγαλύτερες μειώσεις στον κόσμο. Το γεγονός δεν είναι ουδέτερο: επηρεάζει κεντρικά ζητήματα κυριαρχίας, ασφάλειας, κοινωνικής ασφάλισης, παραγωγής, κ.ο.κ.

Αν συνδυασθούν τα ευρήματα των κοινωνικών ερευνών με τα δεδομένα διεθνών οργανισμών, το ερώτημα «ποιοι είμαστε;» παίρνει περίεργους δρόμους. Για παράδειγμα, στην κατάταξη της Διαφθοράς, η Ελλάς ευρίσκεται στην 58η θέση επί 176 Κρατών· στην Ανταγωνιστικότητα, στην 86η θέση επί 138 (μια θέση κάτω από τη Ναμίμπια)· στην Εκπαίδευση, ανάμεσα στις τελευταίες πέντε θέσεις του ΟΟΣΑ, με το 20% των μαθητών να μην υπερβαίνουν το επίπεδο του εγγραμματισμού, δηλαδή την απλή κατανόηση ενός γραπτού κειμένου. Όσον αφορά δε στην «ευκολία του επιχειρείν», την αναγκαία προϋπόθεση ώστε να εξέλθουμε από την τραγωδία των τελευταίων οκτώ ετών, η διολίσθηση προς τα κάτω είναι τραγική: π.χ. στην εφαρμογή των Συμβάσεων στην 133η θέση, στην ηλεκτροδότηση εγκαταστάσεων στην 52η θέση, στην καταχώρηση ακίνητης περιουσίας στην 141η θέση… και ο κατάλογος είναι μακρύς και απογοητευτικός. Έχουμε βέβαια και πρωτιές: στα αυτοκινητιστικά δυστυχήματα και στους καπνιστές, ιδιαίτερα στις γυναίκες!

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της «ΔιαΝΕΟσις», το 80,5% των συμπολιτών μας είναι πεπεισμένο ότι υπάρχουν μυστικά κέντρα, εντός και εκτός Ελλάδας, που απεργάζονται καταστροφές για τη χώρα· ενώ, το 26,5% είναι πεπεισμένο ότι μας ψεκάζουν· και το 47,2% πιστεύει ότι η ελληνική ταυτότητα είναι θέμα γονιδίων και όχι επιλογής ή πολιτισμού. Και η ελληναράδικη κοπτορραπτική πάει τόσο μακριά, ώστε να ταλαιπωρείται ο κοινός νους για τη σημασία τού να «καλείται» κάποιος Έλληνας με κριτήριο την παιδεία του σε σύγκριση με το να «είναι» Έλληνας. Ο Giannis είναι Έλληνας, ο αδελφός του δεν είναι! Ο Ζέκα είναι, ο Σάντος δεν είναι… για να μη θυμίσω την dream team της Άρσης Βαρών, την προηγούμενη δεκαετία! Και ούτω καθεξής… «Έλληνας» είναι (;) ή «καλείται» (;) αυτός που είναι είδηση και δη χαροποιός για το πόπολο… ούτε γονίδια, ούτε γλώσσα, ούτε πολιτισμός, θετική απάντηση στο «ξέρεις ποιος είμαι εγώ, ρε…» μόνον!

Η παραπάνω «εικόνα» αξίζει να μελετηθεί για το μέλλον, αλλά και για το παρελθόν. Ίσως βοηθά στο να καταλάβουμε γιατί ο λαϊκισμός ανθεί δίπλα στις πορτοκαλιές στον κήπο της φαιδρότητας· γιατί διεκδικούμε με πείσμα την αδυναμία εξόδου από την Κρίση, προς την όποια κατεύθυνση· γιατί τα διακυβεύματα παραμένουν τα ίδια από την εποχή των Πελοποννησίων κοτζαμπάσηδων -και πρωτύτερα ακόμα…

Η όποια Αντιπολίτευση οφείλει να μιλήσει θετικά γι’ αυτά! Άλλως, διεκδικεί απλώς να επικρατήσει κυβερνητικά με ορίζοντα δύο ετών. Όσο, ακριβώς, διαρκεί η ζωή μιας Κυβέρνησης την εποχή της κρίσης, δηλαδή μιας κατάστασης που πεισματικά θέτει ένα και μόνον ερώτημα: «Ξέρεις ποιος είμαι εγώ, ρε…;».