Σε τι χρησιμεύει η Αλήθεια; Το ερώτημα αυτό, που ανέκαθεν καταπονεί το φιλοσοφικό νου μαζί με τη Γνώση και την Πρόοδο, αναδύεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια· όχι μόνον ως θεμελιώδες ζήτημα της αναλυτικής φιλοσοφίας ως κορυφαίας των Επιστημών, αλλά ως ζητούμενο της καθημερινής πορείας μας. Η πρόσληψη του Κόσμου και οι αναπαραστάσεις της ζωής, των ρόλων και των σχέσεών μας ουσιαστικά εδράζονται στις απαντήσεις που προσφέρονται και που υιοθετούμε και για τη φυσική πραγματικότητα γύρω μας και για τις άυλες διαστάσεις της ύπαρξης.

Ο Ορθός Λόγος επλήγη άγρια από ένα σύμπτωμα της μετα-νεωτερικότητας που όλοι γνωρίζουμε: συχνά, ακούμε την έκφραση η αλήθεια «Μου», δηλαδή αυτό που «Εγώ» κατανοώ και αποδέχομαι ως «αλήθεια», μια εκδοχή της πραγματικότητας που κατασκευάζω και υιοθετώ. Η αλήθεια, επομένως, ως κατασκευή δεν είναι αντικειμενική. Καλπάζει ο σκεπτικισμός, ο δογματισμός, ο σχετικισμός, φυγόκεντρες δυνάμεις έναντι του στοιχειώδους προαπαιτούμενου συνύπαρξης και ορθοτομίας έναντι της τραγωδίας των Κοινών.

Αυτό που υποτίθεται ότι γεννήθηκε ως απόπειρα απελευθέρωσης από την καταπίεση ενός κυρίαρχου θετικού λόγου κατέληξε σήμερα ως επικίνδυνη επικράτηση των ανοήτων ψευδολόγων και των νοσηρών λαϊκιστών, που θεωρούν ότι ούτε καν τα γεγονότα δεν υπάρχουν καθαυτά. Ο νέος εκπρόσωπος του Τραμπ μιλά για «εναλλακτικά γεγονότα» και οι ειδικοί της πολιτικής επιστήμης για τη Μετα-αλήθεια στην πολιτική. Η θεωρία του μεγίστου ψεύδους προσαρτά όλο και περισσότερους οπαδούς, ως οδός διαφυγής από τις αναπόφευκτες οδύνες της μετάβασης στη μεταβιομηχανική κοινωνία και τις δομές της. Ας μην τρέφουμε αυταπάτες: είναι θέμα τοπικών συνθηκών και συγκυριών το εάν θα χαρακτηρισθεί δεξιός ή αριστερός -ίσως με τον προσδιορισμό «άκρο» μπροστά- ο επικρατών πολιτικός χρήστης της «εναλλακτικής αλήθειας». Χαρακτηρίζεται ως «δεξιός» ο κωμικός Γκρίλλο στην Ιταλία· βάστα μην κάνει κόμμα ο ομοταγής του Λαζόπουλος, τι θα είναι τότε;

Το ερώτημα είναι πια μέρος της καθημερινότητάς μας στην Ελλάδα. Δεν είναι μόνον ότι οκτώ χρόνια κατάρρευσης δεν αρκούν ώστε να συγκροτήσουμε την Αλήθεια για το πώς φτάσαμε εδώ. Είναι ότι η επίκληση της Αλήθειας αποτελεί το κύριο στρατήγημα της Αντιπολίτευσης για το πώς θα ανακάμψουμε. Είναι απολύτως σημαντικό· αλλά για να εμπεδωθεί χρειάζεται κάτι περισσότερο από τη σύγκριση του «καλού» με το «κακό», που καταλήγει στις αποτρόπαιες κυνομαχίες στη λάσπη αυτού που ονομάζεται -κατ’ επίφαση πλέον- Κοινοβούλιο.

Η Αντιπολίτευση οφείλει να προωθήσει το αίτημα της Αλήθειας. Με ποια ερωτήματα όμως; Με το αν ταξιδεύει ο Τσίπρας με το κυβερνητικό αεροσκάφος; Με το ποιος έκοψε τις «συνταξούλες» περισσότερο; Με σχολιασμό του κ. Υφυπουργού, που διατείνεται ότι ο κόσμος τού λέει να αυξήσει τις εισφορές; Αστεία πράγματα!

Εάν θέλουμε την επιστροφή της Αλήθειας, άλλα είναι τα ερωτήματα που καίνε. Και η διεθνής εμπειρία ίσως είναι χρήσιμη. Οι Γάλλοι, για παράδειγμα, δεν σκανδαλίζονται με τα ερωτικά παραστρατήματα των Ηγετών τους· τους απορρίπτουν όμως εάν εμπλακούν σε δολία χρήση κρατικών κονδυλίων: ο βέβαιος επόμενος Πρόεδρος Φ. Φιγιόν κατεστράφη εν ριπή οφθαλμού με τη νόμιμη αργομισθία της συζύγου του. Οι Άγγλοι αποδέχονται, ως κοινωνία, τη διακριτή οικονομική ευμάρεια, υπό την προϋπόθεση όμως ότι έχει προσκτηθεί με δίκαιο τρόπο.

Στη χώρα μας, απάντηση στη διαφορά μεταξύ νόμιμου και ηθικού δεν υπάρχει. Όταν κυριαρχεί ο φθόνος για την «κατσίκα του γείτονα», αναρωτιέμαι πόσος χώρος για την Αλήθεια υπάρχει. Η «επανάσταση» της Αλήθειας είναι αναγκαία· όπως προχωρούμε όμως, αργεί! Κι αυτή είναι η ευθύνη της Αντιπολίτευσης.