Στο φύλλο του «ΕΜΠΡΟΣ» της 22ης Μαρτίου, ο συντάκτης του κυρίου θέματος, αναφερόμενος στη Συμφωνία της Συνόδου Κορυφής για το προσφυγικό, γράφει «…Το μήνυμα που στέλνεται προς τους εθελοντές αλληλέγγυους και τις ΜΚΟ είναι σιγά-σιγά να παίρνουν τα …μπογαλάκια τους και να αδειάζουν κι αυτοί το νησί προς γενική σύγχυση και αναστάτωση όλων αυτών των ανθρώπων που πολλά επένδυσαν στη διαχείριση του προσφυγικού στη Λέσβο». Στο ίδιο φύλλο, σε άλλη στήλη, εκφράζεται κατάπληξη και έμμεση αποδοκιμασία για τη δήλωση του Δημάρχου Λέσβου ότι με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να φιλοξενηθούν, αν χρειαστεί, μέχρι και 20.000 πρόσφυγες στο νησί.

Επιτρέψτε μου τα σχόλια. Δεν είναι πρώτη φορά που βλέπουν τη δημοσιότητα απαξιωτικές εκφράσεις για εθελοντές και ΜΚΟ του τύπου «μπογαλάκια», «να αδειάζουν το νησί», «επένδυσαν πολλά στο προσφυγικό» κ.λπ.. Το συνηθίζουν συντηρητικοί πολιτικοί που αναφέρονται σ’ αυτές περίπου ως δημόσιο κίνδυνο, κοινωνικούς εχθρούς και απόδειξη ότι δεν υπάρχει κράτος.

Μιλώντας για τις ΜΚΟ που «αλωνίζουν», επιδιώκουν ν’ αποκρύψουν τις ευθύνες τους για τη συρρίκνωση των κρατικών δομών, την πτώχευση, την ανεπάρκεια της Πολιτείας ν’ αντιμετωπίσει όχι μόνο το προσφυγικό, αλλά αυτά καθαυτά τα προβλήματα των Ελλήνων πολιτών, την ανεργία, τη φτώχεια, την υποβάθμιση της δημόσιας υγείας, την οικονομική καθίζηση. Το συνηθίζει γι’ άλλους λόγους και το ΚΚΕ -θυμάμαι στέλεχός του, που ζητούσε «να ξεκουμπιστούν οι ΜΚΟ από τη Λέσβο» στην κορύφωση της κρίσης. Όλοι χτυπούν το γάιδαρο, χτυπούν και το σαμάρι.

Αναρωτιέμαι αν χωρίς τις ΜΚΟ στη Λέσβο, σήμερα θα υπήρχαμε ως συντεταγμένη κοινωνία, ειρηνική, ευαίσθητη στον πόνο, παράδειγμα αλληλεγγύης και ανθρωπισμού. Αναρωτιέμαι αν οι Λέσβιοι μόνοι μας θ’ αντέχαμε τόσους μήνες να εκδηλώνουμε την συμπαράσταση ή την ανοχή μας προς τους πρόσφυγες. Να σώζουμε ζωές μέσα στη θάλασσα. Να ντύνουμε, να διατρέφουμε, να μεταφέρουμε, να περιθάλπουμε μισό εκατομμύριο ανθρώπους, χωρίς την Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες, χωρίς τον Ερυθρό Σταυρό, χωρίς Γιατρούς, χωρίς τον Άλλο Άνθρωπο.

Χωρίς δεκάδες οργανώσεις και εθελοντές στις παραλίες, τους δρόμους, τους καταυλισμούς και τα λιμάνια. Χωρίς αυτόν το διεθνή συναγερμό που ανέδειξε τη Λέσβο σε παράδειγμα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης, θα είχαμε βουλιάξει. Θα στρώνονταν το έδαφος στο φασισμό, που ξεφυτρώνει και ευδοκιμεί στα ερείπια των κοινωνιών που καταρρέουν.

Σε περιόδους κρίσεων, σε ώρες φυσικών και ανθρωπιστικών καταστροφών, ακόμα και τα πιο ανεπτυγμένα κράτη έχουν ανάγκη των εθελοντών κι αυτών των οργανώσεων. Και περισσότερο μια πτωχευμένη και διαλυμένη χώρα που προσπαθεί να κάνει βήματα ανασυγκρότησης και εξόδου από μια πολύχρονη γενικευμένη κρίση. Πολλοί καλόπιστα και περισσότεροι εντελώς κακοπροαίρετα, θέτουν κατά καιρούς ερωτηματικά του τύπου: Ποιοί χρηματοδοτούν τις ΜΚΟ, ποιοί τις διαχειρίζονται και πώς -αυτά που ο συντάκτης του «ΕΜΠΡΟΣ» χαρακτηρίζει «επενδύσεις», υπονοώντας ότι αποφέρουν κέρδη. Οι αγαθής προθέσεως ας μπουν στον κόπο να διαβάσουν τις δημόσιες αναρτήσεις, απολογισμούς κτλ., όπου μπορούν να μάθουν για τους πόρους τους.

Όσοι από εμάς μετέχουμε με τις μικρές δυνάμεις μας στη συμπαράσταση στους πρόσφυγες, γνωρίζουμε καλά το έργο και την προσφορά τους. Μια προσφορά που δεν μειώνεται από μεμονωμένες «ανορθόδοξες» ενέργειες, κρούσματα προσφυγοπατερισμού, δυσάρεστες εικόνες στα Τσαμάκια, υπεραριστερές φωνές για κράτη χωρίς σύνορα και για απεριόριστη εισαγωγή προσφύγων και μεταναστών στη χώρα. Εξάλλου ο κίνδυνος διαφθοράς καραδοκεί παντού, όχι αποκλειστικά στις ΜΚΟ, και ο δημόσιος έλεγχος επιβάλλεται για όλους.

Εκτίμηση και ευγνωμοσύνη είναι οι λέξεις που ταιριάζουν για τις ΜΚΟ στη Λέσβο. Και όχι μόνο για τις φημισμένες, ξένες και ελληνικές, αλλά και για τις πιο μικρές και όλους τους εθελοντές, που έσπευσαν να συμπαρασταθούν στους πρόσφυγες αλλά και έσωσαν από την κατάρρευση, την τοπική μας κοινωνία. Όλους αυτούς που αναπλήρωσαν το πτωχευμένο κράτος με ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές, τροφή και ρουχισμό, περίθαλψη κι αγάπη. Αυτούς που περιόρισαν τις επιπτώσεις του προσφυγικού στην τοπική οικονομία μας, έστω και αν αυτό δεν ήταν πρόθεση τους.

Ας μην ξεχνάμε τα «παράπλευρα οφέλη» από την παρουσία τους (πολλές χιλιάδες μεροκάματα σε ντόπιους, προμήθειες από την αγορά, χρήση ξενοδοχείων και ενοικιαζόμενων δωματίων, μίσθωση οχημάτων και λεωφορείων κλπ.). Κι ας εκτιμήσουμε τη συμβολή τους στην απόκρουση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, στην απομόνωση των επιδέξιων καλλιεργητών του φόβου, της ανησυχίας και του μίσους. Ας μη βιαζόμαστε λοιπόν να «φύγουμε» τις ΜΚΟ.

Όχι κυρίως για την περισυλλογή από τη θάλασσα, τη στέγαση, διατροφή, περίθαλψη κτλ., πράγματα που αναλαμβάνονται από το κράτος βήμα-βήμα. Αλλά γιατί δεν ξέρουμε αν οι «ροές» θα σταματήσουν ή θα περιοριστούν. Δεν ξέρουμε πόσο διάστημα θα χρειαστεί να περιμένουν για να πάρουν άσυλο όσοι το ζητήσουν.

Όπως δεν ξέραμε τι θα συνέβαινε στον τόπο μας όταν η Γερμανίδα καγκελάριος διαμήνυσε ότι η Γερμανία θα δεχόταν ένα-δύο εκατομμύρια πρόσφυγες, όχι απευθείας από την Τουρκία δυστυχώς, αλλά με τις «υπηρεσίες» των διακινητών προς τα νησιά μας. Ούτε υπάρχει «προσφυγόμετρο» που να προσδιορίζει ακριβώς πόσοι ξεριζωμένοι είναι εφικτό να φιλοξενηθούν στη Λέσβο. Σωστές διευκρινήσεις έδωσε ο Δήμαρχος. Αν οι αφίξεις λιγοστέψουν ή διακοπούν, αν η κατάσταση σταθεροποιηθεί προς το καλύτερο, είναι απολύτως λογικό να περιοριστεί η δραστηριότητα των ΜΚΟ, ακόμα και να αποχωρήσουν. Τώρα στη φάση εφαρμογής μιας Συμφωνίας κατώτερης από τις προσδοκίες μας, όλοι καλούμαστε να προσαρμόσουμε τις δράσεις μας, για να συνεχιστεί η συμπαράσταση στους πρόσφυγες, να τηρηθούν οι διεθνείς συμβάσεις, η παροχή ασύλου σε όσους έχουν το δικαίωμα και η αξιοπρεπής αντιμετώπιση όσων δεν το έχουν. Να υπάρξει μέριμνα για τα ασυνόδευτα ανήλικα, για όλα τα παιδιά, τις χωρισμένες οικογένειες, τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Ν’ αποφευχθεί η μετατροπή της Μόριας, από χώρο υποδοχής, σε φυλακή. Να διαφυλαχτεί το όνομα της Λέσβου ως τόπου ανθρωπιάς και αλληλεγγύης.

Η συμμαχία της κοινωνίας με τις ΜΚΟ είναι και τώρα απαραίτητη. Μακάρι σύντομα να πάψει να είναι αναγκαία.

Στρατής Πάλλης

(σ.σ.) Η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας είναι γεγονός ότι άλλαξε τα δεδομένα που μέχρι πρόσφατα ίσχυαν και στη Λέσβο, με πιο χαρακτηριστική αλλαγή αυτή του κέντρου της Μόριας, που από κέντρο καταγραφής έγινε και κράτησης, διαφοροποιώντας και τη στάση οργανώσεων και εθελοντών, που είχαν πρόσβαση και παρείχαν υπηρεσίες στο κέντρο. Εκ των πραγμάτων λοιπόν, το μήνυμα που στάλθηκε προς ΜΚΟ και εθελοντές, που δεν μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στη Μόρια, καλώς ή κακώς, ήταν ότι «δεν σας χρειαζόμαστε» και όπως είχε λεχθεί και από επίσημα κυβερνητικά χείλη, όσες από τις ΜΚΟ και τους εθελοντές δεν προσαρμοστούν και δεν καταγραφούν, «θα πάρουν τα μπογαλάκια τους».

Προφανώς δεν χωρεί καμιά αμφιβολία ότι η συμβολή των ΜΚΟ και των εθελοντών στη διαχείριση του προσφυγικού, ειδικά την περίοδο που το κράτος ...ήταν αλλού, ήταν και αξιέπαινη και καθοριστική. Ωστόσο δεν σημαίνει ότι όλα έγιναν καλώς από τις οργανώσεις και τους εθελοντές. Υπήρξαν ...θέματα και τουλάχιστον σε ό,τι μάς αφορά, φροντίσαμε να τα σχολιάσουμε για να μη συνεχιστούν. Όπως και παρουσιάσαμε τις πιο σημαντικές από τις οργανώσεις που έπαιξαν και παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην όλη υπόθεση.

Ασφαλώς και ο καθένας έχει τη δική του οπτική να βλέπει τα πράγματα και να κάνει τις παρατηρήσεις του, όπως και ο επιστολογράφος μας, οι οποίες είναι ευπρόσδεκτες και θεμιτές για ένα τόσο μείζον και σύνθετο θέμα όπως το προσφυγικό - μεταναστευτικό. Πάντως άποψη μας είναι ότι η Λέσβος δεν μπορεί να ...φιλοδοξεί στο όνομα του όποιου «ανθρωπισμού», να γίνει προσφυγικός προορισμός και μέρος φιλοξενίας μερικών δεκάδων χιλιάδων προσφύγων, όπως από λάθος στη ...μετάφραση επιχειρήθηκε να σταλεί ως μήνυμα. Ίσως κάποιοι και στο νησί μας να θέλουν μια τέτοια προοπτική, έχοντας «επενδύσει» σ’ ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Αλλά θέλουμε να πιστεύουμε ότι αυτό μόνο ως αστείο μπορεί να ληφθεί.