FOLLOW US
Αριστείδης Κυριαζής

Αριστείδης Κυριαζής

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις

 Ο Ιωάννης-Ανδρέας Βλάχος έγραψε το 2005 και 2016 δύο θαυμάσια βιβλία: «Όμηρος και Λέσβος. Μέρος Α΄: Καλυψώ» και «Όμηρος και Λέσβος. Μέρος Β΄: Βρισηίδα και Χρυσηίδα. Αναζητώντας στην Λέσβο την ομηρική Χρύση», επίσης δημοσίευσε το 2016 και 2017 δύο εμβριθείς έρευνες στο «Λεσβιακό Ημερολόγιο»: «Σίγριον, ένα αφιερωμένο στην θεά Άρτεμη αρχαίο λιμάνι της Λέσβου» και «Γνώριζε ο Όμηρος την Ίσσα και την Άντισσα;»

Ο Όμηρος καταγράφει δύο ήρωες του Τρωικού πολέμου με τα ονόματα Ίσος και Άντιφος, οι οποίοι αποδίδονται αντίστοιχα ως επώνυμοι ήρωες της Ίσσας και της Άντισσας.

Οι σχετικοί στίχοι της Ιλιάδας (Λ 101-110) αναφέρουν σε μετάφραση: «Ο Αγαμέμνονας τράβηξε να σκοτώση τον Ίσο και τον Άντιφο, που ήταν κι οι δυο γιοι του Πριάμου, ο ένας νόθος και ο άλλος γνήσιος. Ήταν κι οι δυο τους στον ίδιο δίφρο επάνω, ο νόθος κρατούσε τα ηνία και δίπλα του ο ξακουστός Άντιφος πολεμούσε. Αυτούς τους είχε πιάσει κάποτε ο Αχιλλέας επάνω στις κοιλάδες της Ίδης ενώ βόσκαγαν τα πρόβατά τους και τους είχε δέσει με λυγαριάς κλωνάρια, και για να τους λύση πήρε λύτρα. Τώρα ο Αγαμέμνονας χτυπάει τον ένα με το δόρυ του κατάστηθα, πάνω από τον μαστό και τον άλλον, τον Άντιφο, τον κυνηγάει με το ξίφος, τον χτυπάει στ' αυτί και τον ρίχνει από το άρμα». (Γιάννης Οικονομίδης. «Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσεια». Εκδόσεις «Χρήσιμα Βιβλία», Αθήνα 1960, σ.223).

Το 1889, ο διακεκριμένος Γερμανός φιλόλογος Ernst Maass έγραψε: «Δεδομένου ότι ο Λεύκος (Δ 491) ο σύντροφος του Οδυσσέα έχει διαπιστωθεί ότι είναι από την Λευκάδα, και ο Πύρρος ο γιος του Αχιλλέα μπορεί να θεωρηθεί ως επώνυμος ήρωας μίας εκ των πόλεων με το όνομα Πύρρα, καθώς και ο Λάμπος (Ο 526) ο γιος του Πριάμου κατά τον Απολλόδωρο (ΙΙΙ 12,4) είναι επώνυμος της Λαμπώνειας της Άσσου, όπως είναι παραδεκτό και για άλλα προφανή τοπωνύμια μπορεί να θεωρηθεί ότι ο Ίσος είναι ένας επώνυμος ήρωας της Ίσσας». Επίσης, υποστηρίζοντας ότι: «ο Ίσος στο στίχο Λ 101 “αυτάρ ο βη ρ' Ίσόν τε και Άντιφον εξεναρίξων” δεν μπορεί να είναι μία μορφή του συνηρημένου επιθέτου ίσος (σ.σ. έισος)», οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι: «Η ορθή γραφή του ονόματος δεν πρέπει να ήταν Ίσος, αλλά Ίσσος». [«ΘΟΩΣΑ (α 69) ΙΣΟΣ (Λ 101)». Περιοδικό «Hermes», Βερολίνο, σ.645-646].

Το 2017, ο Βλάχος σημείωσε στο «Λεσβιακό Ημερολόγιο» (σ. 219): «Ο Άντιφος σχετίζεται και αυτός με κάποια πόλη της Λέσβου, και συγκεκριμένα με την Άντισσα» και ότι: «Είναι αξιοπρόσεκτο, πράγματι, ότι όχι μόνο τα ονόματα των δύο άτυχων Τρώων αδελφών θυμίζουν έντονα τα τοπωνύμια Ίσσα και Άντισσα, αλλά και η συγκεκριμένη θέση την οποία καταλαμβάνει ο καθένας στο άρμα στο οποίο έχουν επιβιβασθεί, και το οποίο μπορεί να αναγνωσθεί ως ποιητικό ισοδύναμο ενός ad hoc χάρτη της Λέσβου, αντιστοιχούν πιστά στην γεωγραφική θέση της Ίσσας και της Άντισσας σε σχέση με το σύνολο της μεγαλονήσου: επιβιβασμένος στο κέντρο του άρματος, ο Ίσος “κρατά τα χαλινάρια”, ενώ ο Άντιφος στέκεται δίπλα του. Επίσης όμως, ενώ τον Ίσο ο Αγαμέμνονας “τον χτυπά με το δόρυ του κατάστηθα επάνω από τον μαστό”, στο κέντρο δηλαδή του κορμιού του, τον Άντιφο θα τον τρυπήσει “με το ξίφος του κοντά στο αυτί”, στη άνω άκρη δηλαδή του κορμιού του. Προσθέτει μάλιστα ο Όμηρος, ώστε να μην υπάρξει καμία αμφιβολία σχετικά με αυτό που υπονοεί, ότι τον Άντιφο, ο Αγαμέμνονας θα τον “πετάξει έξω από το άρμα”, στην άκρα περιφέρεια δηλαδή του νησιού -ακριβώς όπως είναι και η θέση της Άντισσας σε σχέση με το κέντρο του, την Ίσσα».

Προσθέτω ότι εκτός από τον Ίσο της Ίσσας και τον Άντιφο της Άντισσας, καταλυτικά έδρασε στον Τρωικό πόλεμο ο γιος της Ίσσας, ο μάντις Πρύλις, ο οποίος ενώ ήταν εξ αίματος συγγενής του Πριάμου και οι Λέσβιοι πολεμούσαν εναντίον των Αχαιών, εκείνος δωροδοκούμενος προφήτευσε - πρότεινε στον Αγαμέμνονα ότι η Τροία θα πέσει εφόσον οι Αχαιοί κατασκευάσουν τον Δούρειο Ίππο.

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις

 

Στις 28-5-2017, στο ορεινό και γραφικό χωριό Σκινιάς, που είναι χτισμένο στο ανατολικό πρανές ενός λόφου της επαρχίας Μονοφατσίου, στο νότιο τμήμα του νομού Ηρακλείου Κρήτης, τελέσθηκαν τα αποκαλυπτήρια της εικονιζόμενης προτομής του Ευγένιου Πανακάκη, που πολέμησε ηρωικά το 1912 στη Λέσβο και στη Μακεδονία το 1913. Από την ομιλία μου στην παραπάνω λαμπρή και συγκινητική τελετή παραθέτω τον πρόλογο και τον επίλογο:

«Eυχαριστώ τον Δήμο Μίνωα Πεδιάδας Ηρακλείου Κρήτης, το τοπικό συμβούλιο της Κοινότητας Σκινιά και την Επιτροπή Ανέγερσης της αποκαλυφθείσης προτομής του ήρωα Κρητικού Μακεδονομάχου και Λεσβομάχου οπλαρχηγού εθνομάρτυρα ιερομόναχου Ευγένιου Πανακάκη, για την τιμητική πρόσκληση να μιλήσω για τη ζωή και τη δράση του τιμώμενου συμπατριώτη σας.

Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον πρόεδρο της Επιτροπής Κωνσταντίνο Καρτσάκη, ο οποίος μετά σχετικό δημοσίευμά μου στην εφημερίδα της Λέσβου “Εμπρός” το 2012, για τα εκατό χρόνια από τη δράση του Ευγένιου στη Λέσβο, μου τηλεφώνησε για να ανταλλάξουμε δημοσιεύματα, πληροφορίες και έγγραφα, που σήμερα παρουσιάζω. Επίσης ιδιαίτερα ευχαριστώ τον ερευνητή αντισυνταγματάρχη χωροφυλακής εν αποστρατεία Γεώργιο Μιζεράκη για τις πολύτιμες πληροφορίες που μου κοινοποίησε με τη βιογραφία και τη δράση του πατέρα Ευγένιου.

Στην εισήγησή μου στο Συνέδριο Ιστορίας, που πραγματοποιήθηκε στη Μυτιλήνη, την πρωτεύουσα της Λέσβου, το 2012, με τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την απελευθέρωση του νησιού από τον τουρκικό ζυγό των 450 χρόνων, αναφέρθηκα στη ηρωική δράση του Ευγένιου, που διακρίθηκε ανάμεσα στους ένδεκα γνωστότερους οπλαρχηγούς της Λέσβου, οι οποίοι μαζί με τους αντάρτες τους πολέμησαν εθελοντικά στην πρώτη γραμμή. {...}

Δυστυχώς ο Ευγένιος στάθηκε προφητικός όταν έγραφε σε επιστολή του προς τον αρχηγό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Λέσβο ταγματάρχη Αλέξανδρο Μανουσάκη: “Εξ υμών Κύριε Ταγματάρχα εξαρτάται το μέλλον της ζωής μου. Εδαφιαίως σας παρακαλώ, σπεύσατε να με παραλάβετε μαζύ σας εις Χίον και θα θεωρήσω ότι ευρίσκομαι εν τη μεγαλυτέρα δόξα”.

Το αίτημα του οπλαρχηγού δεν κατέστη δυνατό να γίνει δεκτό, παρά τη θέληση του ταγματάρχη Μανουσάκη. Την επιπλέον δόξα ο ήρωας δεν τη βρήκε εν ζωή στην απελευθέρωση και της βόρειας Χίου, αλλά με τον πρόωρο θάνατό του, στην υπεράσπιση της ελληνικότητας της Μακεδονίας, στην άνιση μάχη με τους Βούλγαρους κομιτατζήδες, στο εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου του χωριού Καλοπότι Δράμας, σημερινό Πανόραμα.

Η Λέσβος ευγνωμονούσα τον Ευγένιο Πανακάκη και τους Κρητικούς αντάρτες, που πολέμησαν για την απελευθέρωσή της, ετοιμάζεται να στήσει στη Μυτιλήνη ένα αντίγραφο της προτομής του, που ευγενικά προσέφερε η Επιτροπή Ανέγερσης στο Σύλλογο Κρητών Λέσβου.

Αξιότιμα μέλη της Επιτροπής Ανέγερσης της προτομής και φίλοι Κώστα Καρτσάκη και Γεώργιε Μιζεράκη, συγχαίροντάς σας για τη θαυμάσια προτομή του άξιου τέκνου του Σκινιά, τον οποίο τιμάτε και για τον οποίο δικαίως αισθάνεστε υπερήφανοι, ερχόμενος ως προσκυνητής της λεβεντογέννας Κρήτης, τιμώντας την ανεκτίμητη προσφορά της στον απελευθερωτικό αγώνα κάθε γωνιάς της Ελλάδας, συγκινημένος για τη συμβολική συνάντηση των σημερινών κατοίκων της Λέσβου με τον πριν από 105 χρόνια απελευθερωτή τους, Κρητικό από τον Σκινιά, ήρωα Μακεδονομάχο και Λεσβομάχο οπλαρχηγό εθνομάρτυρα ιερομόναχο Ευγένιο Πανακάκη, κλείνοντας την ομιλία μου, θα δανεισθώ τέσσερα ρήματα που χρησιμοποίησε εκείνος, το 1912.

Όπως σας είχα αναφέρει: “Θα καυχώμαι, θα σκιρτώ και θα αγάλλομαι εάν παραπλεύρως σας ευρεθώ” ενώπιον της προτομής του οπλαρχηγού, επαναλαμβάνοντας τη γενναία, αλτρουιστική, πατριωτική και συγκινητική φράση, που έγραψε στην επιστολή του στον αρχηγό των στρατιωτικών επιχειρήσεων για την απελευθέρωση της Λέσβου, ο ένδοξος τιμώμενος ήρωας, ως εξής:

“Θα καυχώμαι θα σκιρτώ και θα αγάλλομαι εάν παραπλεύρως σας ευρεθώ και ρίψω δύο σφαίρας κατά τού εχθρού. Την μεγαλυτέραν χαράν θα αισθανθώ όταν ακούσω εξ υμών να διατάσσωμαι να πολεμήσω τον εχθρόν”».

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις

 Στις 15-11-1880 συνέβη ένα επεισόδιο μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών ψαράδων στον Κόλπο της Καλλονής με το οποίο κινδύνεψαν να διακοπούν οι διπλωματικές σχέσεις Ιταλίας-Τουρκίας και παρ’ ολίγον να πραγματοποιηθεί ναυτική επέμβαση της Ιταλίας στην τουρκοκρατούμενη Λέσβο. Το επεισόδιο συνέβη όταν δύο ιταλικά αλιευτικά με 20 ψαράδες από τη Νάπολη που ψάρευαν παράνομα με τράτες στη περιοχή Πολιχνίτου και σάρωναν ολέθρια το βυθό του Κόλπου, καταστρέφοντας ως και τον γόνο των ψαριών, προκάλεσαν την αντίδραση Ελλήνων.

Ο υποπρόξενος της Ιταλίας στη Μυτιλήνη Φιδέλης κατήγγειλε στον Τούρκο διοικητή της Λέσβου Κεμάλ Μπέη ότι κάποιος Δημήτριος Λαμπρίδης επικεφαλής 30-40 Ελλήνων ψαράδων επιτέθηκε στους Ιταλούς που αλίευαν προσπαθώντας να τους διώξει από τον Κόλπο και ότι οι Πολιχνιάτες προκάλεσαν καταστροφές στα δύο ιταλικά αλιευτικά, έδειραν τους Ιταλούς, τραυματίζοντας ελαφρά πολλούς και μερικούς σοβαρά σκίζοντας την ιταλική σημαία του αλιευτικού «Terribile», στο οποίο ανέβηκε ο Λαμπρίδης έχοντας ένα πολύκροτο όπλο.

Ο Πολιχνιάτης Δημήτριος Καλλιάς, που έφερε και το ονοματεπώνυμο Δημήτριος Λαμπρίδης αλλά και τον τίτλο «Λαμπρή Πασσάς» από το όνομα του πατέρα του, που λεγόταν Λάμπρος, καθώς και «Καλλιά-Μπέης» ή «Καλλιάμπεης» από το επώνυμο του πατέρα του, είπε στον Κεμάλ Μπέη, που ήταν φίλος του, ότι την ημέρα του επεισοδίου επιβιβάστηκε από την Ελπίδα Πολιχνίτου με τον αδελφό του Γεώργιο σε επιβατικό πλοιάριο για να μεταβεί μέσω Αχερώνης Καλλονής στη Μυτιλήνη προκειμένου να ανακοινώσει στον ίδιο ότι συνέστησε ατμοπλοϊκή εταιρεία σύνδεσης της Λέσβου με γειτονικά νησιά και ότι στο ταξίδι οι συντοπίτες του ψαράδες, που επέβαιναν στο ίδιο πλοιάριο για να επιδώσουν στις τουρκικές αρχές Καλλονής διαμαρτυρία για την καταστροφή του Κόλπου, συνάντησαν τους Ιταλούς που ψάρευαν παράνομα με τράτες και βλέποντας τον βόρβορο της θάλασσας που ανέσυρε το «Terribile» αγανάκτησαν και συνεπλάκησαν με τους Ιταλούς. Τόνισε ότι δεν σκίστηκε καμιά ιταλική σημαία, κανείς από τους Έλληνες ψαράδες, που ήταν Οθωμανοί υπήκοοι, δεν είχε όπλα και ότι θα ήταν ανόητος εάν έφερε όπλο, όταν ύστερα από άδεια του Ιταλού πλοιάρχου Nikola Ventura ανέβηκε μόνος του στο αλιευτικό για συνεννοήσεις ενώ είχε δει ότι όλοι οι Ιταλοί ήταν οπλισμένοι.

Μετά από ανακρίσεις ο Κεμάλ Μπέης αρνήθηκε να ικανοποιήσει τα ιταλικά αιτήματα οπότε ο Ιταλός πρόξενος της Σμύρνης Γκουβερνάτης, που συμμετείχε σε αυτές, ενημέρωσε τον Ιταλό πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη Κόμη Κόρτη, που ειδοποίησε την ιταλική κυβέρνηση, η οποία διέταξε να μεταβεί στη Σύρο το πολεμικό πλοίο «Ρώμη» και εάν δεν εξομαλυνθεί η κατάσταση το πλοίο να μεταβεί αμέσως στη Λέσβο. Ο Κόμης Κόρτης επέδωσε τις ακόλουθες απαιτήσεις: «1) Οι ένοχοι δέον να τιμωρηθώσι κατά τας διατάξεις του Ποινικού νόμου, 2) οι Ιταλοί αλιείς θέλουσιν αποζημιωθή δι’ όσας υπέστησαν ζημίας, 3) της ιταλικής σημαίας περιυβρισθείσης διά της παραβιάσεως του ιταλικού πλοίου δέον να δοθή η προσήκουσα ικανοποίησις εις το ιταλικν προξενείον και 4) να παυθή της θέσεως αυτού ο της νήσου διοικητής». (Εφημερίδα Κωνσταντινούπολης «Βυζαντίς», 3-12-1880).

Αρχές Ιανουαρίου 1881 ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ επικυρώνει απόφαση του υπουργικού συμβουλίου που ικανοποιεί την Ιταλία, παύοντας τον Κεμάλ Μπέη, φυλακίζοντας και παραπέμποντας στο κακουργοδικείο Χίου 15 Έλληνες ψαράδες και τους δύο αδελφούς Καλλιά. Στις 17-3-1881, ο πρόεδρος του δικαστηρίου Γασπάρ Εφέντης ανακοίνωσε την απόφαση που επέβαλε στους 17 κατηγορουμένους ποινή φυλάκισης τρεισήμισι μηνών, που αφέθηκαν ελεύθεροι επειδή είχαν κρατηθεί για ισόχρονο διάστημα. Στις 22-5-1881, με απόφαση του Σουλτάνου επανήλθε στη θέση του ο Κεμάλ Μπέης.

Ευχαριστώ τον αγαπητό πρώην Γραμματέα του Δήμου Πολιχνίτου Στρατή Πάντα για τις χρήσιμες σχετικές πληροφορίες και έγγραφα που μου έστειλε. Στη φωτογραφία εικονίζεται το αρχοντικό του Δημήτρη Καλλιά με το σωρό λευκολίθου στην Ελπίδα (Σκάλα) Πολιχνίτου, από το Λεύκωμα των Κυριάκου Κουκούλα-Τάσου Μακρή, του 2010: «Ο Πολιχνίτος του 20ού αιώνα». Περισσότερα δημοσιεύθηκαν στα «Λεσβιακά» του 1996, στο εξαιρετικό κείμενο του Αριστείδη Στεργέλλη: «Η Λέσβος των ετών 1880-1885 στην εφημερίδα “Νεολόγος”» και σε κείμενό μου στα «Καλλονιάτικα», τεύχος 167/2016.

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017 11:05

Η μαγεία του Κόλπου της Καλλονής

Νήσος Αιολίς Λέσβος, η δε χώρα Λεσβία

 

Στο τεύχος 167 του περιοδικού «Καλλονιάτικα» Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2016 του Συλλόγου Καλλονιατών Λέσβου, το ωραιότερο και αρτιότερο της επιτυχημένης τετραετούς προεδρίας του Σταύρου Βαλτά, δημοσιεύθηκε ως εξώφυλλο η εικονιζόμενη θαυμάσια φωτογραφία του Μανώλη Μπίνου, όπου παράλληλα με τον αμαξιτό δρόμο Καλλονής-Μυτιλήνης στην περιοχή του Ιερού των Μέσσων, στη στενή λωρίδα της αλμυρής λιμνοθάλασσας που περιορίζεται από τα λεπτά, σκληρά, κυλινδρικά, επιμήκη και στην άκρη αγκαθωτά βούρλα (Juncus acutus) της παραλίας με τα οποία έπλεκαν οι Καλλονιάτες τα «φρουκάλια», τις φιλότεχνες σκούπες για να καλλωπίζουν τις αυλές, διακρίνεται να λιάζεται και να αναπαύεται ύστερα από επιτόπιο ψάρεμα οστράκων πριν από την ώρα του χειμερινού δειλινού ένα κοπάδι πανέμορφων ροζ μονογαμικών και γαλακτοτραφών φλαμίνγκο.

Αριστερά στη φωτογραφία διακρίνεται η παραλία Λισβορίου, όπου το 2000 στα Ροδαφνίδια ο Μάκης Αξιώτης, πρώτος από όλους τους ερευνητές, ανακάλυψε λίθινους ισοσκελείς τριγωνικούς χειροπελέκεις, ξέστρα, λάμες, μαχαίρια, πειστήρια παρουσίας ανθρωπιδών που μετανάστευσαν πριν από 500.000 χρόνια από την Ασία στη Λέσβο περπατώντας στην ξηρά της Αιγηίδας για να βρουν τροφή και ασφάλεια στην τότε λίμνη της Καλλονής.

Στο βάθος της φωτογραφίας, φαίνεται η ποθητή στα ψάρια είσοδος του Κόλπου, ιδανικού στην αναπαραγωγή και ανάπτυξή τους, παράδεισου για υδρόβια, ενδημικά ή αποδημητικά πτηνά και ζώα.

Ο μαγευτικός, αβαθής, ασφαλής, φιλόξενος, σχεδόν κλειστός, πλούσιος σε τροφή Κόλπος της Καλλονής, μοναδικός υγροβιότοπος με ηφαιστειακά ιζήματα στο βυθό, με τις θερμές ιαματικές πηγές Πολιχνίτου και Λισβορίου, με τις αλυκές Καλλονής και Πολιχνίτου, με τους δώδεκα ποταμούς από τα τρία μεγαλύτερα βουνά του νησιού, Λεπέτυμνο, Όλυμπο και Όρδυμνο, έχει όλες τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθούν σε αφθονία οι κοχύλες, οι πορφύρες που μελέτησε ο Σταγειρίτης Αριστοτέλης όταν επισκέφθηκε με τον Ερέσιο Θεόφραστο την Πύρρα τη διετία 345-343 π.Χ. Οι πορφύρες που έδωσαν τη διάσημη και πολύτιμη πορφυροβαφή της Λέσβου, με αποτέλεσμα το 1.300 π. Χ. να σταλούν από τον Αυτοκράτορα των Χετταίων τεχνίτες πορφυροβαφείς, μεταμφιεσμένοι σε ιερείς, στο ναό της αρχέγονης Αφροδίτης που δεν μπορεί παρά να σχετίζεται με το ναό της Χρυσής Αφροδίτης-Καλλονής στην Πύρρα.

Δεξιά της εισόδου του Κόλπου διακρίνονται τα Μάκαρα όπου έζησε ο Μάκαρ, ο πρώτος βασιλιάς της Λέσβου, δεξιότερα διακρίνεται το βουνό της Ίσσας, της πρώτης κόρης του Μάκαρα, όπου υπάρχουν ερείπια της αρχαίας πόλης Ίσσας, για την οποία στις δύο προηγούμενες επισημάνσεις δημοσίευσα μαζί με τη σύζυγό μου Κωνσταντίνα Βάκκα την Αττική επιγραφή IG I3 18, του 450 π.Χ. που αναφέρει την αποστολή στρατιωτών από την πόλη Ίσσα της Λέσβου στον Ελλήσποντο με τρία πλοία της Ίσσας, για να ενισχυθεί η Αθηναϊκή Συμμαχία, η οποία επιχειρούσε να καταστείλει την εξέγερση που είχε εκδηλωθεί από τη δυσβάστακτη φορολόγηση που επέβαλαν εκεί οι Αθηναίοι.

Την πρώτη κόρη του Μάκαρα, Ίσσα, ερωτεύθηκαν δύο θεοί, ο Ερμής και ο Απόλλων, τον 1ο π. Χ. αιώνα ο Λατίνος ποιητής Οβίδιος περιέγραψε στις «Μεταμορφώσεις» την εξής εικόνα: «Εκεί είναι και ο Φοίβος Απόλλων έχοντας πάρει μορφή αγρότη, και τώρα με γερακίσια φτερά, κι έπειτα έχοντας πάνω του ράχη λιονταριού, και ως ποιμένας την Μακαρηΐδα κόρη Ίσσα ξεπλανεύει».

Τον 4ο π.Χ. αιώνα ο Χαλκιδεύς ποιητής Λυκόφρων στο έργο του «Αλεξάνδρα» αναφέρει ότι ο μάντης Πρύλις, γιος της Ίσσας και του Ερμή, προφήτευσε στον Αγαμέμνονα, που επισκέφθηκε τον Πρύλι στην πόλη Ίσσα, ότι η Τροία θα πέσει εφόσον οι Αχαιοί κατασκευάσουν τον Δούρειο Ίππο. Κατά τους στίχους 219-223 του Λυκόφρονα, που ακολουθούν σε μετάφρασή μου, η Κασσάνδρα, η κόρη του βασιλιά της Τροίας Πριάμου, θεωρεί υπεύθυνο της άλωσης της Τροίας τον συγγενή της Πρύλι, που πρόδωσε στους κοινούς εχθρούς, τους Αχαιούς, τι έπρεπε να κάνουν: «Αχ, μακάρι να μην αξιωνόταν ο Ερμής να γεννήσει // στην περικυκλωμένη από ύδατα Ίσσα, τον οδηγό των Αχαιών, // τον τέταρτο απόγονο του δυστυχισμένου Άτλαντα, // εσένα Πρύλι, τον συγκαταστροφέα των ομαίμων συγγενών, // τον αλάνθαστο μάντι, τον προφήτη των συμφερόντων των εχθρών».

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις

 

Στις προηγούμενες επισημάνσεις δημοσίευσα μαζί με τη σύζυγό μου, Κωνσταντίνα Βάκκα, την επιγραφή της Αττικής του 450 π.Χ., «IG I2 30+23, SEG 10.20», η οποία με τη συνένωση των δύο θραυσμάτων της, μετονομάστηκε σε «IG I3 18». Η επιγραφή αναφέρει την αποστολή στρατιωτών με τρία πλοία της πόλης Ίσσας της Λέσβου στον Ελλήσποντο για να ενισχυθεί η Αθηναϊκή Συμμαχία.

Η Ίσσα ήταν η πρώτη κόρη του πρώτου βασιλιά της Λέσβου Μάκαρα και από αυτή ονομάστηκαν α) η νήσος Ίσσα, που ήταν το πρώτο όνομα της Λέσβου, β) η πόλη Ίσσα, πρώτη πρωτεύουσα του νησιού μεταξύ Καλλονής και Παρακοίλων και γ) η πόλη Άντισσα, επειδή αρχικά ήταν κτισμένη στο μικρό νησί «Άντισσα» κοντά και απέναντι από το μεγάλο νησί «Ίσσα». Για τη σπουδαιότητα της πόλης Ίσσας παραθέτω τρία κείμενα:

α) Του αρχαιολόγου Ιωάννη Κοντή: «Αφού νικήθηκαν οι Πέρσες τελικά, το 479 π.Χ., οι Λέσβιοι, μαζί με τους άλλους νησιώτες στην αρχή κι αργότερα και με τους άλλους Έλληνες της Ανατολής, πήραν μέρος στον συνασπισμό, που έγινε για να στεριώση την ελληνική νίκη. Πρώτα με την ηγεσία των Λακεδαιμονίων και μετά των Αθηναίων. Στον συνασπισμό αυτόν, που κατέληξε στην Αθηναϊκή συμμαχία, πραγματική ηγεμονία των Αθηνών, οι λεσβιακές πόλεις, όλες μαζί (το κοινό των Λεσβίων φαίνεται ότι δεν είχε παύσει να υπάρχη) διατήρησαν θέση πλεονεκτική. Έμειναν αυτόνομες, δεν πλήρωναν φόρο, όπως οι περισσότεροι από τους άλλους συμμάχους, αλλά δίνανε πλοία, και χωρίς άλλο είχαν και την ιδιαίτερη ευθύνη για την ασφάλεια του βορειοανατολικού Αιγαίου». («Λεσβιακό Πολύπτυχο», Αθήνα 1973, σ. 63-64).

β) Του Γερμανού αρχαιολόγου Robert Koldewey: «Ανεβαίνοντας κανείς τη βόρεια πλαγιά, φθάνει αντίπερα της ράχης του λόφου γνωστού ως “Τα Ίσσα”, σε ένα στάβλο με ένα πηγάδι (πηγή). Η τοποθεσία ονομάζεται “Πήγαδος”. Η πλαγιά είναι και πάλι καλυμμένη από αρχαίους αμπελώνες και στον Πήγαδο κείτεται ένας από τους αρχαίους λίθους πιεστηρίων. Συνεχίζοντας από εδώ προς τα κάτω εμφανίζεται το “Παλαιόκαστρο”. Υπάρχουν εκεί τα ερείπια ενός οικοδομήματος με πολλά μικρά δωμάτια. Εκεί δεν είναι ορατοί πλίνθοι, έτσι δεν μπορεί κανείς να προσδιορίσει το χρόνο κατασκευής. Αλλά υπάρχουν τα τείχη από πολυγωνικά στρώματα ογκόλιθων μεσαίου μεγέθους που δεν δημιουργούν την εντύπωση ενός νεότερου κτίσματος». («Die antiken Baureste der Ιnsel Lesbos», Berlin 1890, σ. 39). Στη στήλη εικονίζονται μαζί δύο σχέδια i) του Koldewey με την κάτοψη «οικοδομήματος» εννέα δωματίων στο Παλιόκαστρο Ίσσας και ii) του Μάκη Αξιώτη για το Παλιόκαστρο. («Περπατώντας τη Λέσβο», Μυτιλήνη 1992, πίνακας 63).

γ) Επίσης του Κοντή, που παραθέτοντας το παραπάνω σχέδιο του Koldewey γράφει: «Για τα αρχαία σπίτια της Λέσβου, μια και δεν έχουν γίνει ανασκαφές, ξέρομε μόνο ό,τι βγαίνει από τα επιφανειακά λείψανα, που διατηρήθηκαν εδώ κι εκεί. Ενδιαφέρει σχετικά ότι στην Αρίσβα, όπου έχουμε τα κυριώτερα δείγματα, που φαίνεται ότι έμειναν από την πρώιμη οπωσδήποτε καταστροφή, (σ.σ. 8ος-7ος π.Χ. αιών) παρουσιάζεται ο τύπος του “μεγάρου”, με κλειστό πρόδομο, αυτός δηλαδή που έδωσε τον ειδικό χαρακτήρα στα σπίτια του προϊστορικού συνοικισμού της Θερμής. Παρόμοια σπίτια σημειώθηκαν, παλιότερα, στη θέση Πήγαδος (σ.σ. Παλιόκαστρο) της Ίσσας, βόρεια από τον κόλπο της Καλλονής και πρόσφατα στην Τσιχλιώντα της Ερέσου (σ.σ. στον Λεσβά). Η παρουσία τόσων δειγμάτων του σπάνιου αυτού τύπου μέσα στον περιορισμένο αριθμό των αρχαίων σπιτιών που έχουν σωθή επιφανειακά τους λείψανα, οφείλεται πιθανώτατα στη διατήρηση επιχώριων στοιχείων ουσιαστικών στην οικοδομία του νησιού που διαμορφώθηκε μετά από την άφιξη των Αιολέων (σ.σ. 1054 π. Χ.)». (σ. 61-62).

Η επιγραφή «IG I3 18» επιβάλλει τις πρώτες ανασκαφές στην πόλη Ίσσα, στην πρώτη πρωτεύουσα του νησιού, η οποία έδωσε το πρώτο όνομα «Ίσσα» στο νησί που σήμερα ονομάζεται Λέσβος.

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

 

 

 

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top