FOLLOW US
Παναγιώτης Σκορδάς

Παναγιώτης Σκορδάς

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017 18:33

Τα βιβλία παίζει

Ελένη Πριόβολου

Ο δρόμος του μπλε φεγγαριού

(Εικονογράφηση:Ρωμύλος Φρονιμίδης)

Εκδόσεις Καστανιώτη

Αθήνα, σελ. 175

 

Η Μυρρίνη, ο παππούς Σαμουήλης, η γιαγιά Καλομοίρα, ο Κωνσταντίνος, το Βασίλειο του Θεριού, το Οροπέδιο του Μπλε Φεγγαριού: ένας κόσμος παράξενος, όπου η μικρή Μυρρίνη ανακαλύπτει ένα σωρό πράγματα για τη ζωή, τη φύση, τους ανθρώπους, την αγάπη... Μέσα στις σελίδες του βιβλίου ζωντανεύουν οι περιπέτειες της μικρής Μυρρίνης: η ανακάλυψη του Οροπέδιου του Μπλε Φεγγαριού, οι ζήλιες των συμμαθητριών της, τα παιχνίδια της, η αγάπη της για τον Κωνσταντίνο. Κι είναι αυτή η αγάπη που τη γιατρεύει για το ότι δεν γνώρισε ποτέ τη μητέρα της...

Αυτή είναι η υπόθεση του βιβλίου της Ελένης Πριοβόλου, που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1991 στη σειρά της «Νεανικής Βιβλιοθήκης» των εκδόσεων «Καστανιώτη» και από τότε γνώρισε μεγάλη απήχηση και τέσσερις επανεκδόσεις.

 

 

Cilles Chouinard

Ο Τυραννοχαζούλης. Μια προϊστορική ιστορία εκφοβισμού

(Εικονογράφηση: Roge, Μετάφραση: Νατάσα Παπαδοπούλου)

Εκδόσεις Gema

Αθήνα 2017, σελ. 36

(για παιδιά από 5 ετών)

 

Σε κάθε αυλή σχολείου, στον κόσμο ολόκληρο, υπάρχει κάποιος μαθητής που όλοι οι άλλοι του κάνουν τη ζωή δύσκολη... πολύ δύσκολη.
Ο Ροζέ και ο Ζιλ Σουινάρ, δυο πολύ καλοί φίλοι, βρίσκουν πως αυτό είναι καιρός να σταματήσει.
Σκέφτηκαν μαζί μια προϊστορική ιστορία εκφοβισμού, όπου ο μικρός Τυραννούλης, που τον κακομεταχειρίζεται ο μεγάλος Τυράνναρος, αποδεικνύει πως του αξίζει να του φέρονται καλά...

 

 

Jessica Joelle Alexander-Iben Dissing Sandahl

Γιατί οι Δανοί μεγαλώνουν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά στον κόσμο

(Μετάφραση: Σοφία Ανδρεοπούλου)

Εκδόσεις Διόπτρα

Αθήνα 2017, σελ. 196

 

Σύμφωνα με τις δύο συγγραφείς στη Δανία oι γονείς και οι εκπαιδευτικοί εστιάζουν σε πράγματα όπως η κοινωνικοποίηση, η αυτονομία, η συντροφικότητα, η δημοκρατική στάση και η αυτοεκτίμηση. Θέλουν τα παιδιά τους να αποκτήσουν ψυχική ανθεκτικότητα και να αναπτύξουν μια ισχυρή εσωτερική πυξίδα που θα τα καθοδηγεί στη ζωή τους.
Στο παρόν βιβλίο παρουσιάζονται οι έξι θεμελιώδεις αρχές που συνδέονται με τον δανέζικο τρόπο ανατροφής των παιδιών.
Το παιχνίδι είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη και την ευτυχία, Η αυθεντικότητα ενισχύει την εμπιστοσύνη, την αυτοπεποίθηση και την εσωτερική ισορροπία, Η αναπλαισίωση βοηθάει τα παιδιά να αντιμετωπίζουν τις άσχημες στιγμές και να βλέπουν την καλή πλευρά της ζωής, Η ενσυναίσθηση επιτρέπει να φέρονται στους άλλους με καλοσύνη. Όχι τελεσίγραφα σημαίνει όχι καβγάδες για την επικράτηση, όχι κόκκινες γραμμές, όχι θυμός, Η συντροφικότητα είναι ένας τρόπος να απολαμβάνει η οικογένεια τον ελεύθερο χρόνο της. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι μαθαίνοντας πώς να δημιουργούμε μια ζεστή, χαλαρωτική ατμόσφαιρα, μπορούμε να βελτιώσουμε τις οικογενειακές σχέσεις. Αν αφήσουμε το "εγώ" στην άκρη και εστιάσουμε στο "εμείς", θα αποφύγουμε πολλά περιττά "δράματα" και τον αρνητισμό που συχνά εμφανίζεται στο σπίτι. Με πρακτικές συμβουλές και παραδείγματα που εμπνέουν, το βιβλίο φιλοδοξεί να βοηθήσει όλους τους γονείς να αναθρέψουν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά στον κόσμο.

 

 

«Σ’ τον “Αβέρωφ”»

 

1

Περήφανος μας ήρθες

 

Τα γαλανά μας τα νερά ς’ το γοργοπέρασμά σου

και τα γλυκακρογιάλια μας τραγούδια σού τονίζουν

μύριες ελπίδες φτερουγούν αητέ ολόγυρά σου

απ’ άκρη σ’ άκρ’ οι Έλληνες γλυκά σε χαιρετίζουν

 

2

Η Γαλανή σημαία μας ‘ψηλά εις τη κορφή σου

σου πλάθει χίλια όνειρα, νίκες σου ψιθυρίζει.

η γαλανή μητέρα μας ‘ψηλά απ’ τη κορφή σου

εις τα παιδιά της άγια συγκίνησι σκορπίζει.

 

3

Περήφανος μας ήρθες

Καλώς μας ήρθες

 

Κάθε καρδιά Ελληνική σκιρτάει ς’ τη θωριά σου

μ’ ευχές χρυσές οι Έλληνες τρέχουν να σε στολίσουν.

Ποιος ξέρει αν οι κεραυνοί πώχεις ς’τα σωθικά σου

και το Μαρμαρωμένο μας μια μέρα δεν ξυπνίσουν.

 

Π.Ψ - ας

 

Ετοιμάζοντας την έκθεση με εφημερίδες και περιοδικά του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού, που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και καθώς ξανατακτοποιούσα ένα συνεχώς ατακτοποίητο αρχείο, έπεσα πάνω σε μια εφημερίδα, αγορασμένη πριν χρόνια από παλαιοπωλείο με τον τίτλο «Σαρδέλα». Την πήρα προσεκτικά στα χέρια μου, την ξεδίπλωσα και τότε μού αποκαλύφθηκε το παραπάνω, πολύ ενδιαφέρον, προφητικό ποίημα, το οποίο και αντέγραψα επακριβώς.

Η εφημερίδα είναι σατιρική («Σαρδέλα τη λένε/ κι απ’ τα γέλοια… κλαίνε») και είχε έδρα την Καλαμάτα. Το συγκεκριμένο φύλλο είναι το τρίτο και εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 1911. (Διαστάσεις 35Χ25 εκ., σελίδες 4).

Περισσότερα στοιχεία για τη «Σαρδέλα» δεν βρήκα, αφού στο τετράτομο έργο «Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Τύπου 1784-1974» (επιμέλεια: Λουκία Δρούλια - Γιούλα Κουτσοπανάγου), δεν είναι καταλογραφημένη.

Ξαναδιάβασα όμως μερικά στοιχεία για το θρυλικό «Αβέρωφ» που τόσο στενά συνδέεται με την απελευθέρωση του νησιού μας, δικαιώνοντας και τις ελπίδες του ποιήματος, και μου λύθηκαν πολλές απορίες για τη συγκεκριμένο δημοσίευμα.

Παραθέτω τις πληροφορίες όπως έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα «Πλωτό Ναυτικό Μουσείο Θωρηκτό Γεώργιος Αβέρωφ»: «Δέκα χρόνια μετά τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897, το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό διέθετε μια ελάχιστη δύναμη απαρχαιωμένων τορπιλοβόλων και τριών γαλλικών θωρηκτών που είχαν κατασκευασθεί το 1889. Η επιτακτική ανάγκη για τη δημιουργία αξιόμαχου στόλου είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυση του στόλου -στα τέλη του 1908- με τέσσερα καινούρια αγγλικά και τέσσερα γερμανικά αντιτορπιλικά. Σε αυτά επρόκειτο να προστεθεί το Θωρακισμένο-Καταδρομικό “Γ. Αβέρωφ”, η Δόξα του Πολεμικού Ναυτικού.

Για την ανανέωση του Στόλου η τότε κυβέρνηση Μαυρομιχάλη είχε απευθυνθεί στα Ναυπηγεία Ορλάντο στο Λιβόρνο της Ιταλίας, όπου εκείνη ακριβώς την εποχή κατασκευαζόταν ένα θωρακισμένο-καταδρομικό το οποίο είχε παραγγελθεί και επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί από το Ιταλικό Ναυτικό. Όμως, η ακύρωση της παραγγελίας από τη μεριά των Ιταλών και η άμεση προκαταβολή του 1/3 της συνολικής αξίας του πλοίου, επέτρεψαν την απόκτηση του θωρηκτού από την Ελλάδα. Το ποσόν της προκαταβολής προήλθε από τη διαθήκη του Γεωργίου Αβέρωφ και ανήρχετο σε 8.000.000 εκατομμύρια χρυσές δραχμές, ενώ το υπόλοιπο ποσό των 15.650.000 χρυσών δραχμών καλύφθηκε από το Ταμείο Εθνικού Στόλου (Τ.Ε.Σ.). Η κυβέρνηση δαπάνησε 23.650.000 δρχ. για την απόκτηση του. Τα 8.000.000 δρχ. προέρχονταν από το 20% της συνολικής κληρονομιάς του Γεωργίου Αβέρωφ, που παραχώρησε με τη διαθήκη του στο Ταμείο Εθνικού Στόλου το 1899 (χρονολογία δημοσίευσης της διαθήκης).


Από την καθέλκυση του «Αβέρωφ» τον Μάρτιο του 2011 (από το αρχείο του averof.mil.gr)

 

Η διαθήκη όριζε ότι το 1/5 της περιουσίας του (20 μερίδια) παραχωρείται για τη ναυπήγηση ισχυρού καταδρομικού πλοίου που θα φέρει το όνομα του και διασκευασμένο κατά τέτοιον τρόπο ώστε να χρησιμεύει ως εκπαιδευτικό πλοίο Σχολής Ναυτικών Δοκίμων προς την πρακτική και θεωρητική τελειοποίηση αυτών. Το υπόλοιπο ποσό 14.300.000 καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από το Ταμείο Εθνικού Στόλου (Τ.Ε.Σ.). Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι Τούρκοι είχαν ενδιαφερθεί για την αγορά του πλοίου.

Το 10.200 τόνων θωρακισμένο εύδρομο (όπως ακριβέστερα περιγράφεται) είχε ιταλικές μηχανές 19.000 ίππων, 22 γαλλικούς λέβητες, γερμανικές γεννήτριες και αγγλικά πυροβόλα 190 και 234 χιλιοστών τύπου Armstrong. Η μέγιστη ταχύτητα που ανέπτυσσε το Θωρηκτό ήταν 23 κόμβοι. Το “Γ. Αβέρωφ” καθελκύστηκε στις 12 Μαρτίου (27 Φεβρουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο) 1910 και την 1η Σεπτεμβρίου 1911 κατέπλευσε στο Φάληρο, όπου έγινε δεκτό από τους Έλληνες με ενθουσιασμό.

Το Θωρηκτό δεν άργησε να γνωρίσει το βάπτισμα του πυρός. Τον Οκτώβριο του 1912, με την έναρξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, το “Γ. Αβέρωφ”, επικεφαλής του Στόλου του Αιγαίου υπό τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, απέπλευσε προς τα Δαρδανέλια. Κατέλαβε τη Λήμνο και στον όρμο του Μούδρου εγκαταστάθηκε το προχωρημένο αγκυροβόλιο του Στόλου. Ακολούθησε η κατάληψη του Αγίου Όρους, των νησιών του βορείου και ανατολικού Αιγαίου (Θάσος, Σαμοθράκη, Ίμβρος, Τένεδος, Αγ. Ευστράτιος, Μυτιλήνη, Χίος). Η σύγκρουση με τον τουρκικό στόλο ήταν πλέον αναπόφευκτη. Ο ναύαρχος Κουντουριώτης έδωσε επιθετικό χαρακτήρα στον ελληνικό σχεδιασμό. Διέταξε το στόλο του να αρχίσει να πλέει από βορρά προς νότο, οπότε ο οθωμανικός στόλος εμφανίσθηκε στην έξοδο των Στενών. Τότε, ο Κουντουριώτης απηύθυνε το περίφημο σήμα του στα ελληνικά πλοία που συνέπλεαν με το “Γ. Αβέρωφ”: “Με την δύναμιν του Θεού και τας ευχάς του Βασιλέως μας και εν ονόματι του Δικαίου πλέω μεθ’ ορμής ακαθέκτου και με πεποίθησιν προς την νίκην εναντίον του εχθρού του Γένους”. Η έκβαση των Ναυμαχιών της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912) και της Λήμνου (5 Ιανουαρίου 1913) που ακολούθησαν, διέλυσε τις προσδοκίες του σουλτάνου και της Υψηλής Πύλης για τον έλεγχο του Αιγαίου. Ο οθωμανικός στόλος δεν θα επιχειρούσε πια νέα έξοδο στο Αιγαίο.

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-13 αποτελούν αναντίρρητα την πλέον ένδοξη πολεμική περίοδο του θωρηκτού “Γ. Αβέρωφ”. Με την έναρξη των εχθροπραξιών, τον Οκτώβριο του 1912, ο ελληνικός στόλος κλήθηκε να πετύχει έναν ιδιαίτερα δύσκολο συνδυασμό πολλαπλών στόχων: να εμποδίσει την έξοδο του οθωμανικού στόλου στο Αιγαίο, να αποκτήσει την κυριότητα των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου, να εμποδίσει τη μεταφορά οθωμανικών στρατευμάτων και εφοδίων προς τα ηπειρωτικά μέτωπα των Βαλκανίων, καθώς και να προστατεύσει τις αντιστοιχείς θαλάσσιες μεταφορές της Ελλάδας και των συμμάχων της. Η επιτυχής έκβαση των ελληνικών επιτελικών σχεδιασμών ήταν αποτέλεσμα τριών κυρίως παραγόντων: των αυξημένων επιχειρησιακών δυνατοτήτων που διέθετε το νεότευκτο θωρηκτό, της αναμφισβήτητης ηγετικής ικανότητας και τόλμης του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, όπως και του υψηλότατου ηθικού των ελληνικών πληρωμάτων όλου ανεξαιρέτως του ελληνικού στόλου. Η επιτυχής κατάληψη των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου και η κατίσχυση των ελληνικών όπλων στις Ναυμαχίες της Έλλης και την Λήμνου, είχαν ως αποτέλεσμα ο “Γ. Αβέρωφ” να αποκτήσει διαστάσεις συμβόλου στη λαϊκή μνήμη: ένας μύθος είχε πια γεννηθεί».

Τρίτη, 07 Νοεμβρίου 2017 20:06

Λεσβιακό Βιβλίο

Αλέξανδρος Τσαγκαρέλλης

«Μια παλιά ιστορία (Δοσμένη με απίστευτη ελευθεριότητα)»

Εκδόσεις Γαβριηλίδης

Αθήνα 2017, σελ. 216

 

Ο Αλέξανδρος Γ. Τσαγκαρέλλης γεννήθηκε στη Μυτιλήνη από γονείς Μικρασιάτες, πρόσφυγες απ’ τ’ Αϊβαλί. Μεγάλωσε εκεί και στη συνέχεια ήρθε στην Αθήνα για σπουδές στην Φιλοσοφική Σχολή, στο Πανεπιστήμιο. Εργάστηκε στην ιδιωτική εκπαίδευση (φροντιστήρια) για περίπου είκοσι χρόνια, αλλά παράλληλα, έκανε σημαντική καριέρα στην Ολυμπιακή Αεροπορία και ταξίδεψε σ' όλο τον κόσμο σαν εκπρόσωπος της σε σχετικά διεθνή συνέδρια. Στην λογοτεχνία έκανε μια πρώτη εμφάνιση ενώ ακόμα ήταν φοιτητής, με δημοσιεύσεις διηγημάτων στον τοπικό τύπο της Μυτιλήνης, αλλά ουσιαστικά παρουσιάστηκε σε πανελλήνια κλίμακα με το πρώτο του μυθιστόρημα "Σταγόνες στην Πέτρα" που κυκλοφόρησε πολύ αργότερα, το 2001, όταν συνταξιοδοτήθηκε. Διηγήματά του, όπως και ποιήματα, έχουν δημοσιευτεί κατά καιρούς σε διάφορα περιοδικά. Ακόμα, έχει τιμηθεί με τον Α! Έπαινο σε Πανελλήνιο Διαγωνισμό Ποίησης. Έχει εκδώσει 8 βιβλία: Σταγόνες στην πέτρα(2001), Αλκαίος ο Λέσβιος(2005 και 2015), Η λίμνη της φωτιάς(2010), Τ’ ανεμογκάστρι(2011), Εύρηκα!(2012), Η τελευταία θυσία (2014), Ο χαμός του Γιώργη (2017). Για το τελευταίο του βιβλίο «Μια παλιά ιστορία» διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο: «Μια Παλιά Ιστορία», ή αλλιώς μια ιστορία γνωστή με τον τρόπο που γράφτηκε κάποτε, αυτόν που εξυπηρετούσε έναν συγκεκριμένο σκοπό. Αυτή η “παλιά ιστορία” παρουσιάζεται εδώ με τον πραγματισμό, τον ρεαλισμό που αρμόζει στην εποχή μας. Κι όχι μόνο! Παρουσιάζεται με την οπτική που ξεκινά απ’ τη γνώση πως ο κόσμος κυβερνιέται από άτομα και ομάδες με φιλοδοξίες, πάθη κι ελαττώματα π’ εμπλουτίζονται προοδευτικά καθώς η άσκηση της εξουσίας επηρεάζει τον χαρακτήρα τους. Οι παρασκηνιακές ενέργειες κι επιδράσεις, οι λανθασμένοι σχεδιασμοί, που δεν μπορούν να λείπουν, είναι -θα μπορούσε να πει κανείς- συγγραφικά ευρήματα και τεχνάσματα που συνάδουν με την μυθιστοριογραφία κι επινοούνται, αλλά πάλι είναι δύσκολο να τ’ αρνηθεί κανείς και να τα θεωρήσει σαν ολωσδιόλου ανύπαρκτα. Και η «Παλιά Ιστορία» τούτη, δοσμένη με μυθιστορηματική, ανήκουστη ελευθεριότητα, αλλά και με έμμεσες αναφορές σ’ ένα ιστορικό γεγονός το οποίο έγινε η αφετηρία για κοσμογονικές αλλαγές, πάει βαθύτερα απ’ ένα απλό μυθιστόρημα».

Μικρό δείγμα γραφής: «Η απόφαση του Φιλόλαου έπεσε σαν κεραυνός πάνω τους». Μήπως θα ήταν φρονιμότερο να μείνουμε στα λημέρια μας;» ρώτησε κάποια στιγμή ο Κράτιστος, σπάζοντας επιτέλους την αμήχανη σιωπή που είχε ακολουθήσει την ανακοίνωσή της. «Το να πάμε εκεί, τώρα μάλιστα που αρχίζει το Πανηγύρι, μοιάζει σαν να βάζουμε το κεφάλι μας στο στόμα του λύκου!» συνέχισε, κάνοντας κάτι που δεν είχε διανοηθεί να κάνει κανείς ως τότε, να φέρει δηλαδή αντίρρηση, να διαφωνήσει-έστω και έμμεσα- με κάποια επιλογή του Φιλόλαου, κι αμέσως είδε την αστραπή ανακούφισης που διαπέρασε το βλέμμα των άλλων στο άκουσμα της πτώτης αυτής αντίδρασης στην αναπάντεχη απόφασή τους να πάνε στην Πρωτεύουσα. Τόσα χρόνια, πότε στα βουνά, πότε στους κάμπους, η δράση τους-πετυχημένη οπωσδήποτε, αφού είχε δώσει φτερά στη φήμη του κινήματός τους -έκανε τ’ όνομα του Φιλόλαου πασίγνωστο κι είχε τραβήξει πολύ κόσμο με το μέρος τους…».

Παρασκευή, 03 Νοεμβρίου 2017 18:12

Τα βιβλία παίζει

Βασίλης Κρεμμυδάς

«Ήταν μια φορά ένας Δάσκαλος. Ένα παραμύθι για το δάσκαλο»

Εκδόσεις «Τυπωθήτω»

Αθήνα 2017, σελ. 109

 

«Τον φωνάζουν “δάσκαλο” πολλοί και του λένε και “ευχαριστώ” κάποιοι.
Το “ευχαριστώ” δεν τον πολυενδιαφέρει τον Αχιλλέα Βασιλείου· το “δάσκαλε” όμως τον στέλνει στα ουράνια· είναι γι’ αυτόν η πιο όμορφη προσφώνηση, που όταν την ακούει αισθάνεται αγαλλίαση και περηφάνια για τον εαυτό του.
Πριν από δυο τρία χρόνια μια παλιά φοιτήτριά του, κάπου στα πενήντα της τώρα, μπορεί και λίγο παραπάνω, του είπε πολλά “ευχαριστώ”.
Μα γιατί τόσο πολύ, τόσο πολλά “ευχαριστώ”; τη ρώτησε.
Γιατί την πρώτη φορά που έδωσα εξετάσεις στο μάθημά σας, με κόψατε και αυτό με ανάγκασε να μάθω Ιστορία· να διαβάσω πολύ, να αγαπήσω την Ιστορία.
- Αν αγαπήσατε (ο Αχιλλέας Βασιλείου μιλούσε στους φοιτητές του στον πληθυντικό, πάντοτε) την Ιστορία, είναι σπουδαίο· και αν έχω κάποια “ευθύνη” γι’ αυτό, τότε πρέπει να νιώθω περήφανος!
Έτσι συμπεριφερόταν πάντοτε ο Αχιλλέας Βασιλείου· με ευγένεια, με τρυφερότητα. Ήταν ένας Δάσκαλος· έτσι, με κεφαλαίο Δ. Είχε πολλές περιπτώσεις που μαθητές και φοιτητές του τού εξέφραζαν την ευγνωμοσύνη τους για όσα τους έμαθε· πολλά χρόνια μετά. Αυτό είχε μεγαλύτερη αξία. Δεχόταν πάντοτε τους επαίνους με ταπεινότητα και ταπεινοφροσύνη, λέγοντας και ο ίδιος “ευχαριστώ” για τα όμορφα λόγια των μαθητών του· γέρνοντας το κεφάλι του μπροστά σαν υπόκλιση».

Το παραπάνω απόσπασμα είναι από το βιβλίο του pανεπιστημιακού-ιστορικού Βασίλη Κρεμμυδά, το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά της εφηβικής λογοτεχνίας των εκδόσεων «Τυπωθήτω».

Τετάρτη, 01 Νοεμβρίου 2017 18:46

Λεσβιακό Βιβλίο

Γιάννης Τσίκνας

Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και Κατοχή στο Σίγρι

2017, σελ. 95

 

«Στο παρόν βιβλίο ο Γιάννης Τσίκνας καταγράφει γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο χωριό μας με πρωταγωνιστές τους γονείς μας, τους παππούδες μας και τις γιαγιάδες μας. Όλοι αυτοί οι απλοί άνθρωποι δεν καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό βέβαια την εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων, ούτε υπήρξαν οι επώνυμοι ήρωες της πατρίδας μας, αλλά η ανιδιοτελής προσφορά τους στον αγώνα για καθετί σωστό και δίκαιο, άφησε ανεξίτηλες τις πατημασιές τους στο χώρο και τον χρόνο. Αυτές τις πατημασιές έρχεται να μας θυμίσει ο συγγραφέας, για να πορευτούμε κι εμείς ανάλογα. Η συγκέντρωση εγγράφων από το γραφείο της κοινότητας Σιγρίου και άλλων γραπτών τεκμηρίων δίνουν μια ιδιαίτερη βαρύτητα και αξιοπιστία στα γραφόμενα.

Ο συγγραφέας ασχολείται χρόνια τώρα συστηματικά με την ιστορία του χωριού μας. Έχει αναλώσει τη ζωή του με τη συγκέντρωση και τη καταγραφή ανθρώπων και γεγονότων, που αφορούν το Σίγρι και τις ρίζες μας. Με αφορμή το παρόν βιβλίο, υπενθυμίζουμε επίσης το αξιόλογο βιβλίο του «Σίγρι , το σίγουρο λιμάνι», που γράφει για τους πρόσφυγες του Σιγρίου, από ξεκίνησαν, το πώς έφτασαν στο χωριό μας, με τι μέσον ήρθαν κλπ. Το προσωπικό του γραφείο μπορεί να θεωρηθεί το ιστορικό αρχείο Σιγρίου».
Τα παραπάνω ανήκουν στη Βασιλική Κανάκη, εκπαιδευτικό, και είναι από τον πρόλογο του νέου βιβλίου του Γιάννη Τσίκνα, που έχει τίτλο « Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και Κατοχή στο Σίγρι».

Το βιβλίο χωρίζεται στα παρακάτω κεφάλαια: Προοίμιο, Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και κατοχή στο Σίγρι, 1941.Η πείνα, Αντίσταση 1943-1944, Προσφορά στον αγώνα, Απελευθέρωση 1944, Εμφύλιος 1946-1949, Μικρές ιστορίες της Κατοχής, Τρεις μικροί ήρωες της Κατοχής, Αφιέρωμα σε δυο πρόσωπα που ξεχώρισαν στο κατεχόμενο Σίγρι, Επίμετρα της Κατοχής, Φωτογραφίες και έγγραφα.

Ο Γιάννης Τσίκνας γεννήθηκε στο Σίγρι το 1938. Αποφοίτησε από το Α’ Γυμνάσιο Αρρένων Μυτιλήνης το 1958.Υπηρέτησε για 35 χρόνια ως Κοινοτικός Γραμματέας Σιγρίου και για 40 χρόνια ληξίαρχος και ανταποκριτής ΟΓΑ. Από το 1964 μέχρι σήμερα υπηρετεί τον ενοριακό ναό της Αγίας Τριάδας Σιγρίου ως ιεροψάλτης. Ασχολείται με την ποίηση, τη ν ιστορία και τη Λαογραφία .Έχει γράψει εφτά βιβλία και έχει έτοιμα άλλα πέντε.

 

 

Παρασκευή, 27 Οκτωβρίου 2017 17:54

Τα βιβλία παίζει

Neel Mukherjee

Η ζωή των άλλων (μυθιστόρημα)

Μετάφραση: Μιχάλης Λαλιώτης

Εκδόσεις Gema

Αθήνα 2017, σελ. 620

 

Καλκούτα 1967. Χωρίς να το έχει προσέξει η οικογένειά του, ο Σουπράτικ έχει εμπλακεί επικίνδυνα στον εξτρεμιστικό πολιτικό ακτιβισμό. Ωθούμενος από την ιδεαλιστική επιθυμία να αλλάξει τη ζωή του και τον κόσμο γύρω του, το μόνο που αφήνει πίσω του προτού εξαφανιστεί είναι ένα σημείωμα.
Το γερασμένο ζευγάρι των προπατόρων της οικογένειάς του, των Γκος, διαφεντεύει το μεγάλο σπιτικό, αγνοώντας ότι κάτω από τη σχεδόν αρυτίδωτη επιφάνεια της ζωής τους, το έδαφος χάνεται. Εκτός από τις φαρμακερές έχθρες μεταξύ συννυφάδων, τα ολέθρια μυστικά και τις δυσκολίες της οικογενειακής επιχείρησης, η οικογένεια διαλύεται ακολουθώντας τους κραδασμούς της κοινωνίας γύρω της. Γιατί είναι εποχή αναταραχής, αναπόφευκτων και ασταμάτητων αλλαγών: το χάσμα ανάμεσα στις γενιές, αλλά και ανάμεσα στους έχοντες και τους μη έχοντες είναι μεγαλύτερο από ποτέ.

Φιλόδοξη, πλούσια και ανθρώπινη, «Η ζωή των άλλων» ανατέμνει την ψυχή ενός έθνους ξεδιπλώνοντας την ιστορία μιας οικογένειας. Μυθιστόρημα που καταπιάνεται με πολλά πράγματα, όπως τα όρια της ενσυναίσθησης και η φύση της πολιτικής δράσης, θέτει το ερώτημα: πώς φανταζόμαστε τη θέση μας ανάμεσα στους άλλους στον κόσμο; Μπορούμε να τη φανταστούμε εκ νέου; Και ποιο είναι το τίμημα;

Ο συγγραφέας γεννήθηκε στην Καλκούτα το 1970. Το βραβευμένο πρώτο του μυθιστόρημα «A Life Apart» εκδόθηκε το 2010. Ζει στο Λονδίνο.

 

 

Harry Karlinsky

Ο τρελοφάκελος (μυθιστόρημα)

Μετάφραση: Άννυ Σπυράκου

Εκδόσεις Αλεξάνδρεια

Αθήνα 2017, σελ. 264

 

Ένας ψυχίατρος που ερευνά τα Αρχεία Νόμπελ στη Στοκχόλμη, γυρεύοντας τους λόγους για τους οποίους ο Φρόυντ δεν τιμήθηκε ποτέ με το περίφημο Βραβείο, κάνει μια απρόσμενη ανακάλυψη. Ανάμεσα στις στοίβες των απορριφθέντων εγγράφων που ξεχειλίζουν τον «Τρελοφάκελο», όπως ανέκαθεν τον αποκαλούν στο Ίδρυμα, εντοπίζει μια σειρά επιστολών προς τον εκτελεστή της διαθήκης του Άλφρεντ Νόμπελ, που υπογράφονται από διάσημους κατόχους του Βραβείου -ανάμεσά τους ο Κίπλινγκ, η Μαρί Κιουρί, ο Αϊνστάιν, ο Παβλόφ. Όλες καταγίνονται με το πότε και πώς κατασκευάστηκε το μεγαλιθικό σύνολο του Στόουνχεντζ, αποκαλύπτοντας ότι ο Άλφρεντ Νόμπελ είχε προσθέσει ένα μυστικό κωδίκελλο στη διαθήκη του, με τον οποίο θέσπιζε ένα βραβείο για τον νομπελίστα που θα έλυνε το μυστήριο του Στόουνχεντζ.

Η εποποιία των επιστημονικών ανακαλύψεων του 20ού αιώνα εμπνέει στον Χάρυ Καρλίνσκυ ένα μυθιστόρημα όπου τα αληθινά γεγονότα και ένα πλήθος ανέκδοτα της ιστορίας της επιστήμης πλέκονται με χιούμορ και φαντασία για να ξετυλίξουν, κάτω από το πατρικό βλέμμα του Φρόυντ, μια συναρπαστική ιστορία μυστηρίου.

Ο συγγραφέας είναι απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Μανιτόμπα. Ειδικεύτηκε στην Ψυχιατρική στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και πήρε το μεταπτυχιακό του δίπλωμα στις νευροεπιστήμες του Πανεπιστημίου του Λονδίνου.

 

 

Στο βιογραφικό της Ελένης Πριοβόλου διαβάζουμε: γεννήθηκε στο Αγγελόκαστρο Αιτωλίας και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες. Γράφει αναζητώντας την ευρυθμία και την καθαρότητα του λόγου. Η τάση να αναπαριστά με σύμβολα τον κόσμο τη στράτευσε στο παραμύθι, το οποίο υπηρετεί μέχρι σήμερα. Έχει καταθέσει είκοσι βιβλία για παιδιά και εφήβους, έξι μυθιστορήματα για μεγάλους, μία νουβέλα και ένα βιβλίο με ιστορίες. Το 2010 τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ για το μυθιστόρημά της «Όπως ήθελα να ζήσω». Επίσης, έχει αποσπάσει το Βραβείο Λογοτεχνικού Βιβλίου για Μεγάλα Παιδιά του περιοδικού «Διαβάζω» για το βιβλίο της «Το σύνθημα» (2009).

Η εξαιρετική αυτή πεζογράφος έρχεται στη Μυτιλήνη, προσκεκλημένη του βιβλιοπωλείου «Βοοκ & Art» για δύο πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις: την Πέμπτη 2 Νοεμβρίου, στις 8 μ.μ., θα παρουσιάσει το ιστορικό της μυθιστόρημα «Μετά φόβου» (εκδόσεις «Καστανιώτη»), που κυκλοφόρησε πέρσι και δέχτηκε θετικότατες κριτικές, και την Παρασκευή 3 Νοεμβρίου, στις 7 μ.μ., θα παρουσιάσει το εφηβικό μυθιστόρημα «Οι φύλακες των αστεριών» (εκδόσεις «Καστανιώτη») και θα συνομιλήσει με εκπαιδευτικούς, μαθητές και γονείς για την αγάπη, την κατανόηση, την αλληλεγγύη, την άρση των προκαταλήψεων.

 

Μέσα σε 30 χρόνια συγγραφικής διαδρομής έχετε καταθέσει 27 βιβλία. Πώς τα καταφέρνετε και σχεδόν κάθε χρόνο γράφετε ένα βιβλίο; Πώς κρατάτε την έμπνευσή σας άγρυπνη, τη φαντασία σας σε εγρήγορση, τις λέξεις σε άμεση διαθεσιμότητα;

«Η γραφή είναι για μένα καθημερινή κοπιώδης εργασία αλλά και άσκηση ψυχής. Η σύλληψη του θέματος κρατάει όσο μια στιγμή και ύστερα ακολουθεί η αγωνιώδης προσπάθεια να γίνει η στιγμή έργο. Και είναι τόσα πολλά αυτά που μου κεντρίζουν το ενδιαφέρον κάθε φορά. Τόσα συμβαίνουν γύρω μας, στο παρόν το παρελθόν και το μέλλον, που μπορούν να γίνουν λογοτεχνία! Ο δημιουργός οφείλει να αφουγκράζεται το ρυθμό του κόσμου. Να είναι σε εγρήγορση. Αυτό νιώθω σαν οργανικό στοιχείο της ύπαρξής μου. Δεν χρονομετρώ ούτε μπαίνω στη λογική της απόστασης μεταξύ δυο βιβλίων.. Εξάλλου όλα τα βιβλία δεν έχουν τις ίδιες συγγραφικές απαιτήσεις. Τα περισσότερα από αυτά που έχω γράψει είναι ολιγοσέλιδα παραμύθια για μικρούς αναγνώστες που ο χρόνος συγγραφής τους είναι μικρός. Μην ξεχνάτε πως ο Λόπε ντε Βέγα έγραψε στη διάρκεια του βίου του 3.000 σονέτα, 3 μυθιστορήματα, 4 νουβέλες και 1.800 θεατρικά από τα οποία σώζονται 480».

 

Τι αποφεύγετε όταν γράφετε ένα βιβλίο για εφήβους και τι όταν γράφετε για ενήλικες;

«Θαρρώ πως το ερώτημα που τίθεται είναι αν έχω τη δυνατότητα της μεταμόρφωσης κάθε φορά. Να μπαίνω στη θέση του μικρού αναγνώστη, του εφήβου, του ενήλικα και να καταφέρω να γράψω ένα παραμύθι που να είναι έργο τέχνης -και όχι συμβουλευτικός κώδικας παιδαγωγικής- και να διαβάζεται το ίδιο ευχάριστα από μικρούς και μεγάλους. Είναι μια δύσκολη υπόθεση. Για τούτο με δυσκολεύουν περισσότερο τα παραμύθια. Προσπαθώ ως τόσο και στις δυο περιπτώσεις να αποφεύγω τον διδακτισμό και την υποκειμενική κρίση».

 

Για το ιστορικό μυθιστόρημα…

Το ιστορικό μυθιστόρημα απαιτεί πιστή και ακριβή μεταφορά των ιστορικών γεγονότων της περιόδου που καλύπτει ή μήπως η μυθοπλασία έχει το πάνω χέρι; Να το ρωτήσω κι αλλιώς: μπορεί το ιστορικό μυθιστόρημα να αποτελέσει μια έγκυρη ιστορική πηγή;

«Στην εποχή μας υπάρχει απόλυτη σύγχυση για το τι προωθείται ως ιστορικό μυθιστόρημα. Τα περισσότερα αναγνώσματα μαζικής υποκουλτούρας δεν θεωρούνται επ’ ουδενί φερέγγυα ως προς την ερευνητική διαδικασία διότι είναι ανύπαρκτη.

Το ιστορικό μυθιστόρημα οφείλει να εμβαθύνει, να “χειρουργεί” το παρελθόν ανιχνεύοντας δομές αλλά και συνέπειες των γεγονότων στις ζωές των ανθρώπων. Φυσικά αφού πρόκειται για μυθιστόρημα η μυθοπλασία παίζει πάντα τον κυρίαρχο ρόλο. Όμως οι ήρωες έζησαν σε συγκεκριμένες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες και αυτές είναι που πρέπει να ερευνηθούν σε βάθος από τον δημιουργό, και φυσικά από διαφορετικές πηγές. Ο συγγραφέας πρέπει να φτάσει σε σημείο να τη ζήσει την εποχή νοητικά και γνωσιολογικά για να την μεταφέρει. Φυσικά διαβάζοντας τη “Ζωή εν τάφω” του Στρατή Μυριβήλη, θεώρησα ότι τούτο το πόνημα μπορεί να αποτελέσει σοβαρή πηγή για το βιβλίο μου “Μετά Φόβου”, διότι περιγράφει πιστά μέσα από την αυτοβιογραφία τη ζωή στα χαρακώματα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Μάλιστα σε μυθιστορήματα που έχουν βάθος στην έρευνα μπορεί ο αναγνώστης να πληροφορηθεί την αλήθεια που δεν θα τη μάθει ποτέ στο σχολείο».

 

Δεν παράγουμε πολίτες, δημιουργούμε «πελάτες»…

Η ιστορική έρευνα που έχετε κάνει για τη συγγραφή των βιβλίων σας σε τι συμπεράσματα σάς έχει οδηγήσει για τις μεγάλες περιπέτειες της χώρας μας; Μήπως επαναλαμβάνουμε συνεχώς τα ίδια λάθη, μήπως είμαστε ένας λαός που τρέφεται με τη δημαγωγία και το ρουσφέτι, μήπως η παιδεία μας είναι ρηχή;

«Θαρρώ πως το εκπαιδευτικό σύστημα είναι ό,τι λέει ο όρος. Σύστημα. Έχει απόλυτη σχέση με την υφή, τον τρόπο λειτουργίας του εκάστοτε καθεστώτος. Σε δημοκρατίες σαν τις δικές μας, αντιπροσωπευτικού παλαιοκομματισμού, η έννοια της παραγωγής πολιτών λείπει σε μεγάλο βαθμό, και διαιωνίζεται η δημιουργία “πελατών” κατά έναν τρόπο. Η παιδεία δεν εμβαθύνει, αλλά μένει στην επιδερμίδα των πραγμάτων μέσα από την παροχή πολλών πληροφοριών, της αποστήθισης κυρίως και όχι το καταστάλαγμα γνώσης. Έτσι λοιπόν το θέμα της παιδείας και του πολιτικού συστήματος αλληλοκαλύπτονται. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο. Φυσικά ο φωτισμένος δάσκαλος μπορεί να κάνει τη διαφορά, αλλά σε αυτή την περίπτωση μιλούμε για μειοψηφίες».

 

Το παρελθόν μπολιάζει το παρόν…

Διάβασα σε μία συνέντευξή σας ότι σας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η πολιτική ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Η σημερινή κρίση είναι μόνο οικονομική ή έχει να κάνει με την παιδεία και τον πολιτισμό μας, την ευρύτερη μόρφωση και καλλιέργειά μας;

«Η ερώτηση αυτή τίθεται σε συνάρτηση με την προηγούμενη. Προσωπικά θεωρώ πως κάθε μας πράξη είναι πολιτική. Ο τρόπος που σκεφτόμαστε και δρούμε απεικονίζει και πόσο καλοί πολίτες είμαστε. Όμως το να μάθει το άτομο να προκρίνει το συλλογικό συμφέρον από το ατομικό, απαιτεί βαθιά καλλιέργεια και ένα παιδαγωγικό σύστημα που να έχει ανάλογους στόχους.

Με ενδιαφέρει πολύ η πολιτική που ασκήθηκε στο νεότερο ελληνικό κράτος για να ερμηνεύσω τα συμβαίνοντα στις μέρες μας. Το παρελθόν δεν είναι ξεκομμένο από το παρόν και το μέλλον. Η υφή της σημερινής δημοκρατίας και της λειτουργίας της, ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων, η αναξιοκρατία και ευνοιοκρατία, οι ομάδες άσκησης πίεσης που δημιουργούν κράτος ημετέρων καταργώντας την πραγματική δημοκρατία στην πράξη, όλα τούτα δεν είναι φαινόμενα τελευταία, αλλά μπολιάστηκαν επί χρόνια στην πολιτική συνείδηση του Έλληνα πολίτη».

 

Τι συμβουλεύετε τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς στα δεκάδες σχολεία που επισκέπτεστε και συζητάτε μαζί τους;

«Τα παιδιά δεν θέλουν συμβουλές. Παραδείγματα χρειάζονται. Και τα παραδείγματα που τους προσφέρονται είναι ψεύτικα και αντιφατικά. Μια απόσταση μεταξύ λόγου και πράξης. Και εδώ υπάρχει μια ακόμα έλλειψη στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσα από το οποίο βγήκαν και οι γονείς που διαμορφώνουν το οικογενειακό περιβάλλον. Προτιμώ να μιλώ στα παιδιά με ιστορίες και σύμβολα. Έχει μεγάλη σημασία για τη φαντασία τους το σύμβολο που καλούνται να αποκωδικοποιήσουν θέτοντας σε ενέργεια έναν ολόκληρο μηχανισμό σκέψης, συναισθήματος και φαντασίας».

 

Ο φόβος να οδηγεί σε άλμα…

Ο φόβος απέναντι σε ποικίλες δυνάμεις και εξουσίες είναι το θέμα του τελευταίου σας βιβλίου αλλά και άλλων παλαιοτέρων, όπως το βραβευμένο «Σύνθημα» για παράδειγμα. Δεν πρέπει να φοβόμαστε, κυρία Πριοβόλου; Ο φόβος ταυτίζεται με την υποταγή και οδηγεί στην ανελευθερία;

«Ένα από τα μότο που στηρίζεται το τελευταίο μου βιβλίο με τίτλο “Μετά φόβου”, είναι: “Μην τους φοβάσαι. Στο φόβο σου ποντάρουν”. Αλλά και σε όλα μου τα βιβλία ο φόβος αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο. Τόσο ο φόβος των αοράτων που σχετίζεται με την αρχέγονη αναζήτηση και τα ερωτήματα της ύπαρξης, όσο και ο φόβος που διοχετεύει η κυρίαρχη ιδεολογία και η εξουσία μέσα από τα μέσα προπαγάνδας για να χειραγωγεί τα πλήθη. Είναι ένα αναπόφευκτο συναίσθημα ο φόβος. Εκείνο που προτείνω στον εαυτό μου τουλάχιστον και μέσα από το έργο μου, είναι να μην καθηλώνει ο φόβος τον άνθρωπο αλλά να τον ενεργοποιεί, να τον συνειδητοποιεί, να οδηγεί σε άλματα ατομικά και κατά συνέπεια συλλογικά μέσα από την αφύπνιση και δράση».

 

Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017 18:26

Τα βιβλία παίζει

Βασίλης Κρεμμυδάς

«Η Ελληνική Επανάσταση του 1821. Τεκμήρια, αναψηλαφήσεις, ερμηνείες»

Εκδόσεις «Gutenderg»

Αθήνα 2016, σελ. 225

 Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Επιτροπής Τέχνης και Πολιτισμού της Βουλής και διευθυντής της αυτοτελούς δημόσιας υπηρεσίας «Αρχεία Πρωθυπουργού, Υπουργών, Υφυπουργών και της Γενικής Γραμματείας της Κυβέρνησης». Τα ιδιαίτερα επιστημονικά ενδιαφέροντά του είναι προσανατολισμένα στις οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες του τέλους της Τουρκοκρατίας και του ελληνικού 19ου αιώνα και σε ζητήματα της Επανάστασης του 1821 και των πρώτων δεκαετιών του βίου του ελληνικού κράτους.

Στον πρόλογο του παρόντος βιβλίου του, που έχει ανατυπωθεί πέντε φορές, διαβάζουμε: Με επίμονη και μακροχρόνια έρευνα, με συνολική και μικροσκοπική παρατήρηση, μπορεί κανείς να διακρίνει, όχι άνετα πάντως, ένα γενικό χαρακτηριστικό της Ελληνικής Επανάστασης του 1821: να διακρίνει, αλλιώτικα, το στοίχημα ενός ολόκληρου έθνους -απ’ αυτό και ο πρωτοποριακός ρόλος του εγχειρήματος.
Από την αρχή, την έναρξη της δηλαδή στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, μέχρι το τέλος της, που ως προς την πλήρη ικανοποίηση του αρχικού αιτήματος θα μπορούσε να το τοποθετήσει κανείς στο 1843, καθώς και στη διάρκεια της προετοιμασίας της, την Ελληνική Επανάσταση του 1821 διακρίνει μια διαρκής πάλη του νεωτερικού με το παραδοσιακό, του νέου εκείνη τη στιγμή με το παλαιό εκείνη τη στιγμή· σε όλες τις διαστάσεις, σε όλα τα μεγέθη και σε όλες τις εκφράσεις, η νεωτερικότητα πάλεψε, ακόμη και πολέμησε, την παράδοση και νίκησε.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δέκα κεφάλαια με τους παρακάτω τίτλους: Στον δρόμο για το 1821. Οι δυσκολίες και οι επιταχύνσεις, Στην έναρξη του αγώνα, Τα οικονομικά του αγώνα. Το ζήτημα των λαφύρων, Η ώρα των πολιτικών, Η επανάσταση και οι κοινωνικές διαφοροποιήσεις, Τα χρόνια των θριάμβων, Δυσκολίες, διχογνωμίες και η επέμβαση του Αιγυπτιακού στρατού, 1827:έτος ορόσημο. Νέα δεδομένα, νέος συσχετισμός δυνάμεων, Στον μακρύ τον δρόμο της ανεξαρτησίας, Διακυβέρνηση Καποδίστρια: η απόλυτη σύγκρουση του παλαιού με το νέο.

«Ο Βασίλης Κρεμμυδάς ασχολείται ειδικότερα με το πώς διαμορφώθηκαν οι σχέσεις των Ελλήνων με τον εξωτερικό παράγοντα, πώς η Γαλλία και Ρωσία βρέθηκαν πιο κοντά στρατιωτικά στη νέα χώρα ενώ η Αγγλία αξιοποίησε το διπλωματικό της παιχνίδια από το οποίο κερδισμένο βγήκε τελικά το νέο έθνος. Όσο για τον εμφύλιο που ακολούθησε, το θεωρεί αναπόφευκτο ως ανακατανομή της εξουσίας μεταξύ των δυνάμεων της νεωτερικότητας και του παλιού κατεστημένου. Εκείνο που σημειώνει και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι η Ελλάδα καταφέρει να ξεφύγει από τα βαλκανικά χαρακτηριστικά και να ενταχθεί στο νεωτερικό κόσμο της Ευρώπης, αφομοιώνοντας τα μηνύματα του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, προκαλώντας την έναρξη του διαμελισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ένα ταμπού, μέχρι τότε, για τις ανταγωνιστικές δυνάμεις της Ευρώπης», έγραψε μεταξύ άλλων ο Γιάννης Μπασκόζος παρουσιάζοντας στον «Αναγνώστη» το βιβλίο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο Δημήτρης Γιατρέλλης γεννήθηκε το 1959 στον Πολιχνίτο Λέσβου. Μεγάλωσε και σπούδασε στην Αθήνα. Από το 1989 ζει με την οικογένειά του στη Μυτιλήνη. Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα αποσπώντας θετικότατες κριτικές: «Το τραγούδι του κούκου» («Γαβριηλίδης», 2011), «Είμαστε ακόμα εδώ» («Ωκεανίδα», 2014). Διηγήματά του δημοσιεύονται σε διάφορα ηλεκτρονικά περιοδικά. Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε το νέο του βιβλίο με τον τίτλο «Η άρνηση της άρνησης» («Κέδρος»), ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που επιφυλάσσει στον αναγνώστη πολλές εκπλήξεις.

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΚΟΡΔΑ

 

Τρία μυθιστορήματα που έγιναν βιβλία και αρκετά διηγήματα που δημοσιεύτηκαν σε ηλεκτρονικά περιοδικά σε διάστημα λίγων χρόνων και σε σχετικά ώριμη ηλικία. Ήταν κρυμμένα στο συρτάρι ή η ανάγκη της έκφρασης μέσω της γραφής σάς χτύπησε πρόσφατα την πόρτα;

«Η ανάγκη έκφρασης μέσω της γραφής είναι ικανή, αλλά όχι αναγκαία συνθήκη για την παραγωγή λογοτεχνικού έργου. Πρέπει να έχεις πράγματα να πεις είτε είναι κρυμμένα στο συρτάρι είτε είναι πάνω στο γραφείο. Από την άλλη, μόλις επιχειρήσεις τα πρώτα δειλά βήματα της γραφής, ανακαλύπτεις πως, παρά τις δυσκολίες, είναι μια διαδικασία εξαγνιστική. Γρήγορα διαπιστώνεις πως είναι δρόμος χωρίς επιστροφή. Μια μέρα χωρίς να γράψεις έστω και μια πρόταση είναι μια χαμένη μέρα».

 

Δώστε μας τους βασικούς ήρωες και λίγα λόγια για την υπόθεση του βιβλίου.

«Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ Δάκης Κομνηνός και ο υπαστυνόμος Γιώργος Ορφανός, παλιοί γνωστοί και άσπονδοι φίλοι, χωρίς να το επιδιώξουν και από διαφορετικές αφετηρίες ορμώμενοι, βρίσκονται μπλεγμένοι στην ίδια υπόθεση που έχει να κάνει με φόνους και εκβιασμούς. Αναγκάζονται να συνεργαστούν, αν και η βαθύτερη επιδίωξη του καθένα είναι να λύσει πρώτος την υπόθεση και να αποδείξει στον εαυτό του πως είναι ο καλύτερος. Είναι δυο εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες με αντίθετες πολιτικές και φιλοσοφικές προσεγγίσεις. Διαφορετική είναι και η μέθοδος που επιλέγουν για την επίλυση της υπόθεσης».

 

Έχει γραφεί για την «Άρνηση της άρνησης» ότι πρόκειται για ένα μυθιστόρημα με αστυνομική πλοκή, φιλοσοφικές διαστάσεις και πολιτικό σχολιασμό. Όλα αυτά ήταν στην αρχική σας στόχευση ή προέκυψαν κατά τη διάρκεια της συγγραφής;

«Η αρχική μου στόχευση ήταν να γράψω ένα αστυνομικό μυθιστόρημα όπου θα έβαζα σε δοκιμασία τη βασική μέθοδο επίλυσης ενός αστυνομικού προβλήματος. Τα αριστουργήματα της αστυνομικής λογοτεχνίας με τον Έντγκαρ Άλαν Πόε, τον Άρθουρ Κόναν Ντόιλ και την Άγκαθα Κρίστι έχουν να επιλύσουν ένα φόνο που γίνεται σε ένα σπίτι, κατά προτίμηση απομακρυσμένο, όπου ένας ικανότατος ντετέκτιβ εξετάζει με την αλάνθαστη μέθοδο της αναλυτικής λογικής όλα τα στοιχεία και τους υπόπτους και τελικά βρίσκει τον ένοχο.

Στη σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης και του Μεγάλου Αδερφού, όπου οι πάντες και τα πάντα ελέγχονται από μεγάλα οικονομικά και πολιτικά κέντρα και όπου συνομωσίες εξυφαίνονται με σκοπό ακριβώς την διαφύλαξη αυτών των οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων, αρκεί η αναλυτική λογική για να ξεδιαλύνει μια τέτοια συνομωσία; Απ’ αυτό το αρχικό ερώτημα προέκυψε η πλοκή του μυθιστορήματος και οι όποιες πολιτικές και φιλοσοφικές του διαστάσεις».

 

Η πολύπλευρη κρίση που μας ταλανίζει ως χώρα αποτελεί ένα από τα θέματα του μυθιστορήματος. Πόσο εύκολο σας ήταν να καταπιαστείτε μ’ ένα θέμα, που ακόμα είναι σε εξέλιξη;

«Για να είμαι ειλικρινής δεν ήταν καθόλου εύκολο. Είναι άλλο πράγμα να γράφεις για μια στατική υπόθεση και εντελώς διαφορετικό οι πολιτικές εξελίξεις, που τρέχουν και μάλιστα σε περιόδους κρίσης αλλάζουν ακόμα και με άλματα, να έχουν λόγο στην πλοκή. Μπορεί να βασιστείς σε ένα στοιχείο και η πραγματικότητα να το ξεπεράσει οπότε είσαι υποχρεωμένος να ξαναγυρίσεις πίσω, να διαγράψεις και να ξαναγράψεις από την αρχή. Όμως ταυτόχρονα μαζί τη δυσκολία συνυπάρχει και η χάρη να γράφεις για πράγματα που απασχολούν όχι μόνο εσένα, αλλά τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών».

 

Προτιμάτε να γράφετε ή να διαβάζετε λογοτεχνία; Μπορεί ένας συγγραφέας να μην διαβάζει ελληνική και ξένη λογοτεχνία, να μην παρακολουθεί τη θεματολογία της εποχής του, τις αφηγηματικές τεχνικές, κ.ά.;

«Ο Στίβεν Κινγκ είπε πως “αν δεν έχεις χρόνο για διάβασμα, τότε δεν έχεις και τα απαραίτητα εργαλεία για γράψιμο”. Οπότε δεν μπαίνει θέμα προτίμησης, το ένα προϋποθέτει το άλλο. Διαβάζω από μικρό παιδί ιστορίες για να κατανοήσω τον κόσμο. Τώρα, “σε σχετικά ώριμη ηλικία”, επινοώ ιστορίες για τον ίδιο ακριβώς λόγο και τις μοιράζομαι για να πω στους φίλους μου και σε όποιον ενδιαφέρεται αυτό που μέχρι τώρα κατάλαβα».

 

Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017 17:01

Τα βιβλία παίζει

Διονύσης Χαριτόπουλος

«Σχέσεις»

Εκδόσεις «Τόπος»

Αθήνα 2017, σελ. 104

 

«Σχέσεις - πόθου, πάθους, πόνου» είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του Διονύση Χαριτόπουλου. Πρόκειται για μια διαβολική ματιά στα ερωτικά μας. Ένα απροσδόκητο εγκόλπιο των ερωτικών σχέσεων βγαλμένο όχι από θεωρίες, αλλά την ανθρώπινη παρατήρηση. Περιγράφει και φωτίζει ωμά και απροκάλυπτα όσα μας βασανίζουν ή μας κάνουν να ονειρευόμαστε. Από την επιλογή συντρόφου ως τον ερωτικό παράδεισο και τον χωρισμό. Τις διαφορετικές απαιτήσεις κάθε φύλου. Τη συμβίωση, τη ζήλια, την απιστία, την υποκρισία των φύλων, τους συμβιβασμούς. Τίποτα δεν μένει κρυφό από την οξεία ματιά του συγγραφέα. Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε: «Αρσενικό-Θηλυκό. Οι δύο μεγάλες κατασκευές της Φύσης. Το σταθερό δίπολο δημιουργίας. Δύο πλάσματα προορισμένα το ένα για το άλλο που είναι σε συνεχή διαμάχη μεταξύ τους. Ιδίως αν ζευγαρώσουν».

 

 

Βασιλική Κνήτου

«Η πρόβα» (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις «Κέδρος»

Αθήνα 2017, σελ. 227

 

Τρίτο μυθιστόρημα για τη φιλόλογο, ψυχολόγο και μεταφράστρια Βασιλική Κνήτου. Δυο λόγια για την υπόθεση: Η Ανδρομάχη ζει στα Χανιά. Χαρακτήρας μάλλον δύσκολος, χωρίς πολλούς φίλους, συμμετέχει ως τραγουδίστρια σε ένα ερασιτεχνικό συγκρότημα. Πρόβα στην πρόβα, διαμορφώνεται και η σχέση της με τα υπόλοιπα μέλη του γκρουπ. Άνθρωποι σε διαφορετικές φάσεις ζωής, ασύμβατοι μεταξύ τους, που όμως υποχρεώνονται να συνυπάρξουν.

Η Ανδρομάχη συνδέεται ερωτικά με ένα από τα μέλη του συγκροτήματος, τον Αντώνη. Η σχέση τους ξεκινάει ως ένα καθαρά σεξουαλικό παιχνίδι, στην πορεία όμως οδηγεί την ηρωίδα να αναθεωρήσει διάφορες στερεοτυπικές αντιλήψεις, από αυτές που οι περισσότερες γυναίκες «εκπαιδεύονται» να υιοθετούν κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Αντιλήψεις που σχετίζονται με την ηλικία, την ομορφιά, τη σεξουαλικότητα και την έκφραση του πόθου.

Ένα μυθιστόρημα για τη φιλία και τον έρωτα, όπου αναδεικνύονται οι αντιφάσεις μιας κοινωνίας που δεν έχει ακόμα απαλλαχθεί από τα ταμπού.

 

 

Γιώτα Γουβέλη

«Ματωμένα εντελβάις» (μυθιστόρημα)

Εκδόσεις «Διόπτρα»

Αθήνα 2017, σελ. 487

 

Η Μαργκό, μια Ελληνίδα αντικέρ στη μεταπολεμική Γενεύη, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μυστηριώδη υπόθεση φόνων, με θύματα τους μνηστήρες της καλύτερής της φίλης.
Στην προσπάθειά της να τη βοηθήσει, η Μαργκό ξεκινάει μια επικίνδυνη περιπλάνηση στα βαθιά αλπικά δάση, έχοντας στο πλευρό της τον γοητευτικό πάστορα Σερζ.
Ψάχνοντας την αλήθεια πίσω από μια σκοτεινή ερωτική ιστορία, θα οδηγηθεί στο σαλέ ενός παρανοϊκού ωρολογοποιού και της αινιγματικής μητέρας του, θα εγκλωβιστεί στο ερειπωμένο κάστρο που κρύβει έναν φυγόδικο Ναζί και, αναπόφευκτα, θα αναγκαστεί να ακολουθήσει τα βήματά τους στα σκοτεινά μονοπάτια του μυαλού και της ψυχής.

Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα για τη σκοτεινή ιστορία μιας νέας γυναίκας που η μοίρα της την μπλέκει σε έναν αγώνα επιβίωσης, διεκδίκησης, μίσους και αγάπης από τη μαθηματικό Γιώτα Γουβέλη, που έχει στο ενεργητικό της έξι βιβλία.

 

 

 

«Το Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης είναι πάνω απ' όλα, είναι μια ελεγεία για τα λαϊκά παραμύθια, αυτές τις φαινομενικά ανώδυνες ιστορίες που μπορούν να μας σώσουν από ανίατη οδύνη, ανίατη κενότητα, ανίατη δειλία, ανίατη μιζέρια, ανίατη ανία - όλα τα κακά που οδηγούν σε άσκοπο παραγέμισμα ελεύθερου χρόνου κι ελεύθερου πόνου. Σύντροφοι πιστοί, αυτά τα παμπάλαια αφηγήματα μας συντροφεύουν στον νόστο για τη δικιά μας Ιθάκη χωρίς να γίνονται γουρούνια στην ποδιά της Κίρκης, χωρίς να τρώνε τα βόδια του Ήλιου. Μας διδάσκουν εμπιστοσύνη στη ζωή, μας προσφέρουν δύναμη και ομορφιά κι αντέχουν να μας ομορφαίνουν το ταξίδι ως το τέλος».

Τα παραπάνω είναι από το οπισθόφυλλο του νέου βιβλίου της Λιλής Λαμπρέλλη που έχει τίτλο «Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης. Εγχειρίδιο αυθαίρετου στοχασμού πάνω στα παραμύθια και στην αφήγησή τους» (Εκδόσεις Πατάκη).

Με δεκαεπτά βιβλία στο ενεργητικό της και βαθιά γνώση των λαϊκών παραμυθιών η Λιλή Λαμπρέλλη είναι μια περιζήτητη και γοητευτικότατη αφηγήτρια που καθηλώνει το κοινό, παιδιά αλλά και ενήλικες. Την Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου θα βρεθεί στη Μυτιλήνη, που έχει παλιούς και στενούς δεσμούς, καλεσμένη του βιβλιοπωλείου «Book & Art». Το πρωί θα επισκεφτεί σχολεία της Μυτιλήνης και το απόγευμα στον χώρο του βιβλιοπωλείου θα μιλήσει για λαϊκά παραμύθια και θα αφηγηθεί κάποια με τον τρόπο που μόνο αυτή ξέρει.

 

Ποιο γεγονός ήταν η αιτία της ενασχόλησης σας με τα λαϊκά παραμύθια;

«Η πρώτη μου επαφή με τα λαϊκά παραμύθια έγινε από καθαρή συγκυρία. Πήγα σε ένα σεμινάριο του Γάλλου συγγραφέα και αφηγητή Ανρί Γκουγκό, νομίζοντας ότι αφορούσε το λογοτεχνικό παραμύθι ενώ αφορούσε το λαϊκό. Αυτό το “λάθος”, λόγω του αμφίσημου τίτλου του σεμιναρίου, έγινε πριν από είκοσι σχεδόν χρόνια κι, όπως πως λέω συχνά, από τότε βούτηξα στα βαθιά των παραμυθιών και δεν αναδύθηκα ποτέ».

 

Ποια είναι βασική διαφορά των λαϊκών παραμυθιών με τα υπόλοιπα;

«Η βασική τους διαφορά είναι ότι το λογοτεχνικό παραμύθι είναι “ενός ανθρώπου”, ενώ το λαϊκό είναι ένα διαχρονικό και πολυπολιτισμικό αφήγημα “όλων των ανθρώπων”. Για παράδειγμα, “Το κοριτσάκι με τα σπίρτα” είναι του Άντερσεν ενώ “Η Σταχτοπούτα” είναι ένα παραμύθι που βρίσκουμε στα περισσότερα μέρη του κόσμου, και με πάμπολλες καταγραφές στην Ελλάδα, σε μεγάλο βάθος χρόνου και σε χιλιάδες παραλλαγές».

 

Δημιουργούνται στις μέρες μας λαϊκά παραμύθια;

«Ίσως δημιουργούνται, αλλά όχι για τη δική μας γενιά. Αν καταφέρει ένα παραμύθι “ενός ανθρώπου” να γίνει ανώνυμο και να περάσει μέσα από την προφορική παράδοση στις επόμενες γενιές, τότε ίσως θεωρηθεί από τους παραμυθολόγους του μέλλοντος “λαϊκό”».

 

Τι είναι αυτό που σας γοητεύει σ’ αυτά τα παραμύθια;

«Όπως λέει ο μεγάλος ανθρωπολόγος Κλοντ Λεβί Στρως, τα παραμύθια είναι “πολύ πολύ ωραία αντικείμενα” και όλα έχουν κάτι πολύ σημαντικό να μας πουν για τον εαυτό μας και για τη ζωή την ίδια. Μοιάζουν ανώδυνα και αφελή, αλλά στην ουσία είναι παραβολές που μας ωθούν στην ενηλικίωση και, για όσους έχουν ψυχική ανοιχτωσιά, σε μεγάλωμα ψυχής. Τι πιο γοητευτικό απ’ αυτό;»

 

Παμπάλαια και προφορικά…

 

Γιατί τα χαρακτηρίζετε ως «Λόγο εύθραυστο και αθάνατο»;

«Ο λόγος των παραμυθιών είναι εύθραυστος γιατί είναι λόγος παμπάλαιος και προφορικός. Ο καθημερινός προφορικός λόγος είναι από τη φύση του θνησιγενής -μπορεί να ξεχαστεί ή να αλλοιωθεί σε βαθμό που το νόημά του να χαθεί. Όμως τα παραμύθια που κατάφεραν να επιβιώσουν εδώ και χιλιάδες χρόνια και να φτάσουν ως εμάς μέσα από την ευάλωτη και συγχρόνως απίστευτα ανθεκτική για ό,τι έχει λόγο ύπαρξης, προφορικότητα, έχουν κατακτήσει ένα είδος “αθανασίας”».

 

Πώς εξηγείτε τα στοιχεία του τρόμου και της σκληρότητας που συναντάμε σε πολλά λαϊκά παραμύθια καθώς και τους πολλούς συμβολισμούς που δεν είναι και τόσο εύκολο να εξηγηθούν;

«Τη μυθική αγριότητα συνήθως τη βρίσκουμε στα “μαγικά” παραμύθια που είναι η μόνη μορφή του αρχέγονου “μύθου” που κατάφερε να παραμείνει ζωντανή. Ο λόγος του μύθου, και των μαγικών παραμυθιών, είναι πάντα συμβολικός. Όταν υπάρχει κανιβαλισμός, και συχνά ενδοοικογενειακός κανιβαλισμός, δεν πρέπει ποτέ να μένουμε στο πρώτο επίπεδο. Ο δράκος που απειλεί να σπαράξει τον ήρωα ίσως είναι ένας φόβος που απειλεί να τον (μας) σπαράξει. Υπάρχουν δράκοι, παράδειγμα, στον “Δακρυγιάννη”, που έχουν φτιάξει σπαθί στα μέτρα του ήρωα, που όμως προορίζεται για το δικό τους χαμό. Δηλαδή, οι δράκοι προσφέρουν στον ήρωα το σπαθί που θα τους σφάξει. Το ίδιο δεν ισχύει με τον κάθε φόβο, την κάθε απειλή;

Στην ενδοοικογενειακή σύγκρουση, ας το θυμόμαστε, νικητής είναι πάντα ο νεότερος. Ο πιο γνωστός κανίβαλος που έτρωγε τα παιδιά του είναι ο Κρόνος της ελληνικής μυθολογίας. Όμως ο Δίας τα κατάφερε μια χαρά. Τελικά, ποιον μπορεί να τρομοκρατήσει αυτού του είδους η μυθική αγριότητα;»

 

Για ποιους λόγους είναι ωφέλιμα στα παιδιά τα παραμύθια και γιατί αξίζει να «παραμυθιαζόμαστε» και οι ενήλικες;

«Τα λαϊκά παραμύθια, και κατά κύριο λόγο τα “κυρίως” παραμύθια που είναι τα “μαγικά”, προετοιμάζουν μικρούς και μεγάλους για μια επόμενη φάση της ζωής τους. Τα παιδιά έχουν μπροστά τους τη μετάβαση στην ενηλικίωση που δεν είναι ποτέ κάτι ανώδυνο, αλλά και πολλοί ενήλικες έχουμε πράγματα μέσα μας που δεν πρόλαβαν να ωριμάσουν, να “μεγαλώσουν” και μας δημιουργούν ανασφάλειες λογιών-λογιών.

Τα παραμύθια, με το συμβολικό τους λόγο, μας λένε πως για κάθε μετάβαση σε ένα ανώτερο επίπεδο επίγνωσης θα χάσουμε πράγματα και θα πρέπει να κάνουμε πένθος γι’ αυτές τις απώλειες, που για μια μετάβαση ενός παιδιού στην ενηλικίωση μπορεί να είναι τα προνόμια του παιδιού. Δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα. Θα προχωράμε στη ζωή χάνοντας πράγματα και κερδίζοντας πράγματα, όπως τα μικρά παιδιά χάνουν τα πρώτα τους δόντια. Κάποιες φορές στην ενήλικη ζωή μας ένας θάνατος αγαπημένου ή ένας επώδυνος χωρισμός μπορούν να μας σπρώξουν με τη βία σε μια αληθινή αυτονομία και σε βήματα για τη γνώση του εαυτού ή μπορούν να μας εγκλωβίσουν στην οδύνη. Όμως η ευθύνη είναι δική μας. Έχουμε εμπιστοσύνη στη ζωή; Έχουμε αντοχή; Αν ναι, θα τα καταφέρουμε. Γι’ αυτά τα πράγματα μιλάνε τα παραμύθια».

 

Ασχολείστε ιδιαίτερα με την αφήγηση των λαϊκών παραμυθιών, η οποία είναι μια ολόκληρη τέχνη. Πέστε μας δυο λόγια.

«Η τέχνη της αφήγησης είναι περισσότερο σχέση και λιγότερο τέχνη. Σχέση ανάμεσα σε τρεις: αυτόν που λέει το παραμύθι, αυτόν που ακούει το παραμύθι και το ίδιο το παραμύθι. Αν αυτή η σχέση δεν είναι αληθινή, η αφήγηση έχει αποτύχει. Η προετοιμασία της αφήγησης ενός παραμυθιού χρειάζεται χρόνο κι αγάπη -σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τεχνάσματα: ταχυδακτυλουργίες, πυροτεχνήματα…

Η μόνη τεχνική του παραμυθά είναι να αφηγείται με την ψυχή του».

 

Ευλογημένο μέρος η Λέσβος…

 

Ποια σχέση κρατάτε με τη Λέσβο; Τα λαϊκά παραμύθια στο νησί μας έχουν ακροατήριο;

«Όλη μου η οικογενειακή ιστορία βρίσκεται στη Λέσβο (εκτός από ένα κομμάτι της που έμεινε στο Αϊβαλί να το σκεπάζει η λήθη). Οι γονείς μου γεννήθηκαν στη Μυτιλήνη (ο πατέρας μου στην Επάνω Σκάλα και η μητέρα μου στο Κιόσκι) και έχουν ταφεί στο νησί. Έχω ακόμα λίγους αλλά πολύ αγαπημένους συγγενείς εδώ και πολλούς φίλους. Η Λέσβος, παρά την οδύνη που ζει, είναι ένα ευλογημένο μέρος.

Όσο για τα λαϊκά παραμύθια, έχουν εξαιρετικό ακροατήριο στο νησί. Το διαπίστωσα πριν από λίγα χρόνια στο φεστιβάλ παραμυθιών της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και κάθε φορά που έρχομαι στη Λέσβο το διαπιστώνω. Το σημαντικό είναι ότι υπάρχουν σε διάφορα μέρη του νησιού φυτώρια παραμυθάδων, εκπαιδευτικών -και όχι μόνο. Για να μην μπω σε μακροσκελή κατάλογο, εξάλλου δεν τους γνωρίζω όλους, δίνω ένα όνομα: την παιδίατρο Μαρία Παναγιώτου. Καλή αντάμωση να έχουμε».

 

Παρασκευή, 06 Οκτωβρίου 2017 18:38

Τα βιβλία παίζει

 Αφροδίτη Αθανασοπούλου

«Ιστορία και λογοτεχνία σε διάλογο ή περί μυθικής και ιστορικής μεθόδου. Μια ανίχνευση στη Νεοελληνική ποίηση του 19ου και του 20ού αιώνα»

Εκδόσεις «Επίκεντρο»

Θεσσαλονίκη 2016, σελ. 288

 

Στον τόμο η συγγραφέας, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου, διερευνά τον διάλογο ιστορίας-λογοτεχνίας στην καθ' ημάς λογοτεχνία, και πιο ειδικά στην ποίηση. Η μελέτη οργανώνεται σε δύο άξονες: ο πρώτος, θεωρητικός άξονας αφορά τον καθορισμό των σχέσεων (ανταγωνισμού; διασταύρωσης; όσμωσης;) λογοτεχνίας και ιστορίας, ως οπτικών και λόγων/αφηγήσεων που διαμεσολαβούν τη γνώση μας για τον κόσμο. Ο δεύτερος, παραδειγματικός άξονας αφορά τον διάλογο που συνάπτουν με την ιστορία στα έργα τους Νεοέλληνες ποιητές του 19ου και του 20ού αιώνα.

Ειδικότερα εξετάζονται: ο εθνορομαντικός ιστορισμός, με έμφαση στο Κρητικό και το Κυπριακό ζήτημα, ο ιστορικός Καβάφης, ο «μυθιστορικός» Σεφέρης, η αντι-ιστορία του Μόντη. Από την εξέταση προκύπτει ότι η μυθική μέθοδος ενοποιεί παρελθόν - παρόν - μέλλον σε ένα καθολικευτικό σχήμα που εκφράζει το ιστορικό «πεπρωμένο» ενός λαού. Η ιστορική μέθοδος, από την άλλη, αναγνωρίζει τη δυναμική ενότητα του ιστορικού χρόνου, όπου η σχέση διαχρονίας - συγχρονίας νοείται ως συνάρτηση, όχι εξίσωση (κάτι «παγιωμένο»). Η εφαρμογή του γενικού αυτού σχήματος στα κείμενα αποκαλύπτει διάφορες όψεις των σχέσεων ιστορίας - λογοτεχνίας διηθημένες από την ποιητική ιδιοσυγκρασία του κάθε δημιουργού, σε συνάρτηση με το πολιτισμικό παράδειγμα κάθε εποχής.

 

 

Ανδρέας Κατσούρης

«Η αρχαία ελληνική ιατρική. Θεωρία και πρακτική μέσα από τις πηγές»

Εκδόσεις University Studio Press

Θεσσαλονίκη 2017, σελ. 366

 

Ο Ανδρέας Κατσούρης, Ομότιμος Καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, κυκλοφόρησε πρόσφατα ένα πολύ πρωτότυπο βιβλίο. Μελετώντας το έργο αυτό ο αναγνώστης θα αποκτήσει μία σφαιρική και εγκυκλοπαιδική γνώση για την ιατρική, όπως ασκήθηκε και όπως εξελίχθηκε πρακτικά από τους αρχαίους Έλληνες, η επίδραση των οποίων τόσο στην Ανατολή μέσω των Αράβων όσο και στην Ευρώπη ήταν τεράστια. Ξεκινώντας ο συγγραφέας από τον Τίμαιο του Πλάτωνα με τα όσα αναφέρει για την ιατρική, τις ψυχοσωματικές νόσους και τις θεραπευτικές μεθόδους, συνεχίζοντας με τον Όμηρο και τα κείμενα των γιατρών των προσωκρατικών φιλοσόφων, των μεγάλων ιατρικών σχολών του Κρότωνα και του Ακράγαντα, μελετώντας τον Ιπποκράτη και τα περισσότερα έργα των άλλων μεγάλων γιατρών μέχρι την Αλεξανδρινή και Βυζαντινή περίοδο, μας παρουσιάζει την ιστορία της αρχαίας ιατρικής εμπλουτισμένη και με αποσπάσματα πρωτότυπων κειμένων με τη μετάφρασή τους. Επισημαίνεται επίσης η καταλυτική επίδραση των προσωκρατικών φιλοσόφων στη θεμελίωση και εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης.

 

 

 

Σελίδα 1 από 5
FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top