«Νυν δε Αλεξάνδρεια, συνεχής εστί τω Αχαιίωι, τα δε πολίσματα εκείνα συνωικισμένα τυγχάνει, καθάπερ και άλλα πλείω των φρουρίων, εις την Αλεξάνδρειαν, ων και Κεβρήνη και Νεάνδρια εστί και την χώραν έχουσιν εκείνοι ο δε τόπος εν ώι νυν κείται η Αλεξάνδρεια Σιγία εκαλείτο» (1.47) και πιο πάνω «έχθραν δ’ αεί και πόλεμον είναι τοις τε Καβρηνοίς και τοις Σκηψίοις, έως Αντίγονος αυτούς συνωίκισεν εις την τότε μεν Αντιγόνειαν, νυν δε Αλεξάνδρειαν» (1.33).

Ο Στράβωνας γνωρίζει τη ρωμαϊκή αποικία, την Colonia Alexandria Augusta Troas, την ελλόγιμη πόλη! Ο στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος, κύριος της περιοχής το 311 π.Χ., αναγκάζει τους κατοίκους πέντε γειτονικών ελληνικών πόλεων να «μεταναστεύσουν» και να «συνοικίσουν» τη νέα πόλη, την Αντιγόνεια! Οι κάτοικοι της Νεάνδρειας, της Σκήψεως, της Κεβρήνος, των Κολωνών και της Λάρισσας μεταφέρονται εκεί. Συνασπίσθηκαν όμως οι άλλοι διάδοχοι και τον νικούν στην Ιψό, το 301 π.Χ. Σκοτώνεται και ο βασιλιάς της Θράκης Λυσίμαχος, καταλαμβάνει την περιοχή και μετονομάζει την πόλη σε Αλεξάνδρεια-Τρωάδα.

Αυτή καταλαμβάνει μια έκταση 4.500 εκταρίων,* από το λιμάνι (τώρα ελώδης λιμνοθάλασσα) έως τα Λουτρά του Ηρώδη του Αττικού, μέσα σε τείχος οκτώ περίπου χιλιομέτρων με 44 ελληνιστικούς πύργους. Είχε τέσσερις πύλες, μία ανατολική (η κύρια), μία βόρεια και δύο νότιες. Τα κτήρια που έχουν ανασκαφεί στην αγορά (είσοδος χώρου) είναι ο ναός του Αυγούστου (23,65Χ16,60 μ.), με ωραίο ιωνικό διάκοσμο, η Κρήνη της Αγοράς, το Ωδείον, πρώην βουλευτήριο, το Podium hall, το πολυγωνικό κτήριο, το Νυμφαίο, το Γυμνάσιο από Κογχυολίτη λίθο. Το Θέατρο δεν έχει ανασκαφεί (νότια της αγοράς, στο υψηλότερο σημείο) και δίπλα του υπήρχε δωρικός ναός. Το στάδιο ανασκάπτεται από τη γερμανική Αρχαιολογική Ομάδα και βρίσκεται δυτικά, προς το λιμάνι, με μήκος 225 μ. του 100 π.Χ. Επίσης, υπάρχει και το θεωρούμενο ως Καπιτώλιο.

Τον 9 μ.Χ. αιώνα εγκαταλείφθηκε η πόλη και το οικοδομικό υλικό έχτισε τα κτήρια της Κωνσταντινούπολης του 17ου και 18ου αι. Το περίφημο λιμάνι της είχε το εσωτερικό τμήμα και το εξωτερικό που επικοινωνούσαν με δίαυλο πλάτους 36 μ. Ήταν το κύριο λιμάνι της ΒΔ Μικράς Ασίας. Στο μέσον της αγοράς υπάρχει ο Decumanus, o πλακόστρωτος δρόμος της εποχής του Αυγούστου. Οι νεκροπόλεις βρισκόταν έξω από τα τείχη στα βόρεια και τα νότια. Παντού βρίσκονται μαρμάρινα βάθρα, με ελληνικές και λατινικές επιγραφές, υπέροχα κτήρια με λαξευμένη πέτρα, τόξα, αψίδες και το ρωμαϊκό ψαροκόκαλο (με τις ψημένες πλίνθους -οπτά τούβλα- lateres), σπαράγματα που δείχνουν το μεγαλείο μιας πόλης, που -όπως η Πέργαμος- εμφανίστηκε στην περιοχή την ελληνιστική εποχή και παρουσίασε την ακμή της στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

* ένα εκτάριο είναι ίσο με 10.000 τετρ. μέτρα.

 


Η πόλη των 4.500 εκταρίων...

 

 


...2,8 χιλ από το λιμάνι στην ανατολική πύλη...

 


...με το ιερό του Αυγούστου δίπλα στο σημερινό δρόμο...

 

 


...στο ρωμαϊκό δρόμο...

 

 


...με τους υπέροχους θριγκούς...

 

 


...των κτηρίων από μάρμαρο...

 

 


...τοίχοι, πόρτες, παράθυρα...

 

 


...το ρωμαϊκό «ψαροκόκαλο» παντού...

 

 


...ογκώδη υπέρθυρα στην Αλεξάνδρεια...

 

 


...και ο θριγκός του δωρικού ιερού.