FOLLOW US

Μετασχηματισμός

Η υποκίνηση στη μάθηση

Σε μια κουβέντα που είχα πριν λίγο καιρό με την κόρη μου, αβίαστα μού ανέφερε ότι δεν έχει κανένα λόγο να διαβάζει για το σχολείο γιατί είτε το κάνει, είτε όχι, η συμπεριφορά που λαμβάνει είναι ακριβώς η ίδια. Το γεγονός αυτό δεν της συνέβαινε με το φροντιστήριο Αγγλικών για παράδειγμα.

Με αφορμή τα παραπάνω, άρχισα να ψάχνω ποια είναι άραγε η διάσταση της υποκίνησης στη μάθηση. Η υποκίνηση αφορά ζητήματα για τα οποία κάνουμε λόγο σε όρους συναισθημάτων, κινήτρου και βούλησης. Στη βάση αυτών κινητοποιούμε την ενέργεια που είναι η αναγκαία υποκινητική δύναμη της μάθησης. Τα θέματα της υποκίνησης έχουν αντιμετωπιστεί συνήθως στην Ψυχολογία της προσωπικότητας, στην Αναπτυξιακή ψυχολογία, στην Ψυχολογία κινήτρου και στην Κλινική ψυχολογία. Η πιο διαδεδομένη και δημοφιλής θεωρία κινήτρου είναι αυτή του Maslow. Στη δική του ιεραρχία, το κίνητρο της αυτοπραγμάτωσης βρίσκεται στην κορυφή. Σύμφωνα με τη θεωρία του, οι βασικές ανάγκες ή κίνητρα πρέπει να καλυφθούν σε λογικό βαθμό προκειμένου να βρεθεί στο προσκήνιο η επόμενη ομάδα κινήτρων. Έτσι ιεραρχικά πρώτα βρίσκονται οι σωματικές ανάγκες (πείνα, δίψα, σεξ κλπ.), μετά έρχονται οι ανάγκες προστασίας (σταθερότητα, ασφάλεια, προστασία κλπ.) και ακολουθούν οι κοινωνικές ανάγκες (το αίσθημα να ανήκουμε κάπου, αγάπη κλπ.). Στο τέλος βρίσκονται οι ανάγκες εκτίμησης (αυτοεκτίμηση, επίτευγμα, υπόληψη κλπ.). Η θεωρία του Maslow βέβαια δεν μπορεί να εξηγήσει τη συμπεριφορά των βομβιστών αυτοκτονίας. Αν λοιπόν το κίνητρο είναι απολύτως εξατομικευμένο και υπάρχουν διάφορες κατηγορίες κινήτρου, αυτό δεν συμβάλλει πάρα πολύ στην κατανόηση και οργάνωση της μάθησης στην πράξη.

Η περιέργεια μπορεί σε κάθε περίπτωση να οδηγήσει σε εξερευνητική συμπεριφορά. Το περιεχόμενο της μάθησης είναι επίσης πολύ σημαντικό και πρέπει να «αφορά» τον εκπαιδευόμενο. Σήμερα η πίεση για περισσότερη μαθησιακή και προσωπική ανάπτυξη, για να ανταποκριθεί κανείς στον σφοδρό διεθνή ανταγωνισμό, είναι αδιαμφισβήτητη. Σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, το κίνητρο των συμμετεχόντων βρίσκεται υπό πίεση. Η πίεση συνήθως είναι διπλή: προέρχεται εν μέρει από το άτομο με τη μορφή αβεβαιότητας σχετικά με το τι και πώς θα πρέπει κάποιος κατά προτίμηση να μάθει και αν είναι αρκετά καλός σε αυτό. Ταυτόχρονα προέρχεται από τον έξω κόσμο με τη μορφή απαιτήσεων, προσδοκιών, αυστηρότερων κανόνων και περισσότερου ελέγχου. Σε κάποιους αυτή η πίεση λειτουργεί θετικά, δουλεύουν σκληρά και υπάρχει θετική ενίσχυση όταν νοιώθουν ότι είναι ικανοί να διαχειριστούν την πίεση και να βελτιωθούν. Οι πιο αδύναμοι όμως έχουν δυσκολία να τη χειριστούν. Γίνονται πιο ανασφαλείς και το κίνητρό τους γίνεται πολύ αντιφατικό. Την ίδια στιγμή που θα ήθελαν να αποκτήσουν προσόντα επειδή αυτό είναι αναγκαίο, επίσης εύχονται να μπορούσαν να το αποφύγουν, επειδή τους προκαλεί πίεση και φοβούνται να προσθέσουν ακόμα περισσότερες αποτυχίες σε όσες έχουν ήδη βιώσει.

Το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να αναζητά να χτίσει πάνω στο θετικό τους στοιχείο, να διευκολύνει τους συμμετέχοντες, να προσαρμόζει τις δραστηριότητες στην κατάσταση και στα ενδιαφέροντά τους, να ακούει τις ανησυχίες τους, να τους δίνει τον υψηλότερο δυνατό βαθμό αυτοκαθορισμού και να προσαρμόζει τις προκλήσεις έτσι ώστε να είναι όσο το δυνατόν συναφείς με τα ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων. Να αποφεύγεται η αρνητική πλευρά που έγκειται στο να ενεργεί το εκπαιδευτικό σύστημα ερήμην των συμμετεχόντων, να τους συμπεριφέρεται απρόσωπα ή υποτιμητικά.

 

Klud Illeris 2015. «Ο τρόπος που μαθαίνουμε», Εκδόσεις «Μεταίχμιο».

 

 

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top