FOLLOW US

Παιδείας ο λόγος

Η αναβάθμιση της εκπαίδευσης (Μέρος Α΄)

Η εκπαίδευση βρίσκεται πάλι στο επίκεντρο των συζητήσεων εξαιτίας της νέας μεταρρύθμισης που μελετά το Υπουργείο Παιδείας για την αναβάθμιση της. Πολλοί, ειδικοί και μη, γράφουν άρθρα, εκφράζουν τις απόψεις τους και κάνουν προτάσεις γι’ αυτή την επιχειρούμενη «σωτήρια» μεταρρύθμιση. Έτσι, ένας πρώην πρόεδρος του Εκπαιδευτικού Ινστιτούτου και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, αφού σε ένα άρθρο του («Ελεύθερος Τύπος», 3-9-2017) μιλά για ένα «ποιοτικότερο σχολείο και ένα Λύκειο υψηλής αποδοτικότητας» , για ένα «άλλο» Λύκειο, επιλέγει τονίζοντας πως «μόνο ενισχύοντας τον ρόλο του Λυκείου μπορεί να αναβαθμιστεί πραγματικά η δευτεροβάθμια εκπαίδευση και να περιοριστεί σταδιακά η παραπαιδεία». Σκέφτηκα πολύ, αλλά δεν μπόρεσα να καταλάβω πώς, βελτιώνοντας και αναβαθμίζοντας το Λύκειο, θα ωφεληθεί το Γυμνάσιο που αποτελεί την πρώτη βαθμίδα της Β/θμιας εκπαίδευσης. Θαρρώ πως η παραπάνω προσέγγιση είναι πολύ επιπόλαια και αντιπαιδαγωγική.

Για να υπάρξει αναβάθμιση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και της εκπαίδευσης γενικότερα, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να επιλεγούν οι κατάλληλοι δάσκαλοι και καθηγητές. Χωρίς αυτό όλα τα άλλα είναι χάσιμο χρόνου, κόπου και χρήματος. Ο Κάρλ Γιουγκ έλεγε: «Σίγουρα θυμάται κανείς με εκτίμηση τους λαμπρούς δασκάλους, αλλά νιώθει ευγνωμοσύνη για κείνους που άγγιξαν την ψυχή του. Το πρόγραμμα μαθημάτων είναι η απαραίτητη ύλη, αλλά η ανθρώπινη ζεστασιά είναι το ζωτικό στοιχείο για το αναπτυσσόμενο δέντρο της παιδικής ψυχής», ενώ ο Σίντνευ Χουκ τόνιζε: «Όταν αναπολούμε τα σχολικά χρόνια, όλοι θυμόμαστε δασκάλους, όχι μεθόδους και τεχνικές. Ο δάσκαλος είναι το κλειδί της εκπαιδευτικής συνθήκης. Αυτός φτιάχνει και χαλάει τα προγράμματα».

Σήμερα αναγνωρίζεται διεθνώς πως το «κλειδί» για κάθε επιτυχημένη και αποτελεσματική αλλαγή και καινοτομία που εισάγεται στην εκπαίδευση, η «ψυχή του σχολείου», είναι ο «σωστός» εκπαιδευτικός. Αυτός «το κινεί κι αυτός του δίνει πνοή. Αυτός κατά κύριο λόγο παιδαγωγεί , μορφώνει». Χωρίς αυτόν δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί η αναβάθμιση της παρεχόμενης στους μαθητές, παιδείας και αγωγής. Το διδακτήριο, τα βιβλία και το περιεχόμενό τους, ολόκληρη η υλικοτεχνική υποδομή, είναι απλά μέσα που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη ορισμένων προκαθορισμένων σκοπών, αλλά η αποτελεσματικότητα των μέσων αυτών εξαρτάται τόσο από την ικανότητα όσο και από την προθυμία και τη διάθεση των εκπαιδευτικών να τα αξιοποιήσουν. Η κοινή εμπειρία δείχνει πως ένα καλό μάθημα μπορεί να γίνει και σε μια ακατάλληλη αίθουσα κι, αν θέλετε, τα πιο καλά μαθήματα γίνονται έξω και μακριά από την τάξη.

Όλοι οι αρμόδιοι, πολιτικοί και μη, αναγνώρισαν κατά καιρούς την προσφορά των εκπαιδευτικών στο έθνος και μίλησαν για την υψηλή τους αποστολή και την προσπάθεια που καταβάλλουν να διαμορφώσουν την ψυχή των νέων που αποτελούν το μέλλον του τόπου. Τους χαρακτήρισαν «ήρωες», που κάνουν το καθήκον τους στο ακέραιο πολλές φορές με θυσίες και είπαν και άλλα εύηχα και πομπώδη. Και σήμερα οι υπεύθυνοι μιλούν με την ίδια θέρμη, αλλά παράλληλα με μεγάλη υποκρισία για τη σπουδαιότητα της παιδείας και τον σημαντικό ρόλο του εκπαιδευτικού, αλλά στην πράξη αδιαφορούν τελείως γι’ αυτόν. Την υποκρισία αυτή διακρίνει ένας πρώην σχολικός σύμβουλος που τονίζει τη σημασία που έχει η αξιοπρέπεια και το κύρος του εκπαιδευτικού στην αναβάθμιση της εκπαίδευσης και τονίζει με βάση την εμπειρία του: «Έχεις Εκπαιδευτικούς ικανούς και ευαίσθητους, έχεις παιδεία. Ούτε τα ντουβάρια, ούτε τα θρανία, ούτε τα όργανα από μόνα τους μπορούν να κάνουν το παραμικρό.

Η διεθνής έρευνα σχετικά με την αναβάθμιση και τη βελτίωση της εκπαίδευσης έχει δείξει τον ζωτικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ο παράγοντας «εκπαιδευτικός» στην επιτυχία κάθε εισαγόμενης αλλαγής στα πλαίσια της σχολικής μονάδας. Έχει δείξει πως η επαγγελματική βελτίωση του εκπαιδευτικού είναι αδιάσπαστα δεμένη με την πρόοδο του σχολείου και αποτελεί ουσιαστικό τμήμα της αναβάθμισής του. Η αναβάθμιση του σχολείου περνά μέσα από την τάξη. Η αποτελεσματική διδακτική και μαθησιακή διαδικασία που συντελείται μέσα στην τάξη, μπορεί να αναβαθμίσει και να βελτιώσει τη λειτουργία του σχολείου και την παιδεία που αυτό παρέχει στους μαθητές του. Όμως αυτή εξαρτάται από την ικανότητα, το κύρος και τη διάθεση του εκπαιδευτικού. Αυτός καλείται να μετατρέψει την αίθουσα της διδασκαλίας σε θερμοκήπιο αγνού παιδαγωγικού έρωτα και εργαστήρι της γνώσης και της αρετής.

Αλήθεια, όσοι υπηρετούν σήμερα στην εκπαίδευση έχουν επιστημονική και παιδαγωγική επάρκεια; Ποιος τους αξιολόγησε και πότε; Αλλά εγώ δέχομαι πως όλοι αυτοί είναι ικανοί και κατάλληλοι ως εκπαιδευτικοί. Όμως σήμερα γνωρίζουμε πως η εκπαίδευση στηρίζεται κυρίως σε αναπληρωτές καθηγητές που δεν έχουν αξιολογηθεί ποτέ, αφού η διαδικασία της αξιολόγησης έχει καταργηθεί στην πράξη από το 1983! Εγώ όμως δέχομαι πως όλοι αυτοί είναι ικανοί. Είναι γνωστό από σχετικές έρευνες πως κάθε αλλαγή, ακόμη και η πιο μικρή, αρχίζει να αποδίδει μετά από δυο τουλάχιστον χρόνια. Οι αναπληρωτές όμως αυτοί μπορεί να είναι οι ίδιοι κάθε χρόνο, αλλά κάθε χρόνο αυτοί τοποθετούνται σε διαφορετικές περιοχές. Έτσι, αυτοί αλλάζουν θέση, όταν αρχίζουν να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια αποτελεσματική διδασκαλία. Γιατί πρέπει να έχουμε υπόψη πως κάθε εκπαιδευτικός τα δυο πρώτα χρόνια της υπηρεσίας του αγωνίζεται να ενταχθεί ομαλά στο περιβάλλον του σχολείου, να γνωριστεί με τους μαθητές, να αναπτύξει με αυτούς την απαραίτητη «φιλότητα», να «επικοινωνήσει» με τους γονείς τους αλλά και τους συναδέλφους του και να μπορέσει να «επιβιώσει». Δίνοντας σε αυτούς τους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να σιτίζονται «φτηνά» σε διάφορες λέσχες ή δίνοντάς τους εκπτωτικά εισιτήρια, για να πάνε στις θέσεις τους, δεν αναβαθμίζεις το κύρος τους. Και, όπως είχε πει κάποτε ο Γ. Μπαμπινιώτης, «τον δάσκαλο δεν τον μειώνουμε, δεν τον απαξιώνουμε, δεν τον ενοχοποιούμε. Τον τιμούμε, τον σεβόμαστε, του λέμε αλήθειες -έστω και πικρές. Ζητούμε την κατανόηση και τη βοήθειά του, δίνοντας πραγματικά ό,τι καλύτερο μπορεί να εξασφαλιστεί οικονομικά, ώστε να δείξουμε έμπρακτα την αναγνώριση της Πολιτείας στο πρόσωπο και στο έργο του δασκάλου, στον άνθρωπο στον οποίο έχουμε εμπιστευτεί τα παιδιά μας» (εφημ. «Το Βήμα», 5-11-2006).

 

*Ο κ. Αθανάσιος Φραγκούλης είναι δρ. Κλασικής Φιλολογίας και επιτ. σχολικός σύμβουλος.

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top