FOLLOW US

Χρονογράφημα

  • Νήσος Αιολίς Λέσβος, η δε χώρα Λεσβία
Γέρην-Γέρηνα-Γέρνα

«Ο Γέρην, ο γιος του Ποσειδώνα, έδωσε το όνομά του στην πόλη της Λέσβου Γέρην», όπως έγραψε ο Αίλιος Ηρωδιανός τον 2ο μ.Χ. αιώνα.

Δεκαπενθήμερες επισημάνσεις

Τον περασμένο αιώνα, ο Γερμανός ιστορικός Karl Tumpel, η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Emily Shields, o καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Απόστολος Αρβανιτόπουλος, ο πρόεδρος του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου Γεράσιμος Καψάλης και ο δάσκαλος και συγγραφέας Κώστας Μάκιστος, υποστήριξαν ότι η πόλη Γέρην ήταν νότια της Αρίσβης στην περιοχή του σημερινού τοπωνύμιου το "Γεράνι", η οποία βρίσκεται μεταξύ του Τσικνιά ποταμού και της Αλυκής, ενάμισι χιλιόμετρο από τον Κόλπο της Καλλονής.

Η λατρεία του Ποσειδώνα στον Κόλπο της Καλλονής αναφέρεται από τον Πλούταρχο με το μύθο του Έναλου κατά τον οποίο οι οκτώ Αιολείς βασιλείς με αρχηγό τον Γρα, τον τρισέγγονο του Αγαμέμνονα, που έφθασαν το 1054 π.Χ. στο "Μεσόγειον έρμα" δηλαδή στον Κόλπο της Καλλονής για να εποικήσουν τη Λέσβο, θυσίασαν έναν ταύρο για να ευχαριστήσουν τον Ποσειδώνα για το ταξίδι και έριξαν στα νερά την καλλονή κόρη του βασιλιά Σμινθέα για να εξευμενίσουν τη σύζυγο του Ποσειδώνα, την Αμφιτρίτη, που δεν ανεχόταν να υπάρχει άλλη ωραιότερή της.

Γερήνιος αποκαλείται στην Ιλιάδα ο Νέστωρ, ο γέροντας βασιλιάς της Πύλου. Ο Στράβων καταγράφει στην Ηλεία «τον Γερήνιον τόπον και Γέροντα ποταμόν και άλλον Γεράνιον» και στη Μεσσηνία «Τα "Γέρηνα ή την Γερηνίαν", όπου και τα δύο ονόματα ισχύουν», προσθέτοντας ότι «τα "Γέρηνα" είναι πολύ περισσότερο γνωστά και ότι κάποτε ήταν πυκνοκατοικημένα».

Η Emily Shields καταγράφει ότι: «Συνέχεια της πόλης Γέρην φαίνεται να ήταν το νεότερο Γεράνι κοντά στην Αρίσβη», προσθέτοντας ότι: «το όνομα Γέρην έχει ανιχνευθεί στη Βοιωτία, όπου έχουμε το όνομα Γερήνιχος και επιπλέον ο Γέρης από τη Βοιωτία λέγεται ότι έχει δώσει το όνομά του στο λιμάνι Γερραιΐδαι στην πόλη Τέω της Ιωνίας της Μικράς Ασίας».

Ο Σταύρος Καρυδώνης, καταγράφει τη «Γέρνα που υπήρχε μέχρι το 1591» και την περιλαμβάνει ως χωριό μαζί με τη μεσαιωνική πόλη της Καλλονής και τα είκοσι τότε χωριά της «τα οποία κατεστράφησαν αλληλοδιαδόχως και ηρημώθησαν κατά τον ΙΕ΄ καί ΙΣΤ΄ αιώνα», λόγω της επίθεσης του Οθωμανού ναυάρχου Σουλεϊμάν Μπαλτάογλου το 1450. Ο Καρυδώνης προσθέτει το 1900 ότι «το χωρίον Γέρνα είναι τώρα θέση δίπλα από την κωμόπολη της Αγίας Παρασκευής».

Ο Δημήτρης Μαντζουράνης, καταγράφει τη "Γιρνή" της Ερεσού και τα "Γκερήνια" του Αϊβαλί, ενώ στη Λέσβο εκτός από το "Γεράνι" και τη "Γέρνα" υπάρχει ο οικισμός τα "Γεράνια" στην κοινότητα Μυχού του πρώην δήμου Ευεργέτουλα.

Ο Χρίστος Παρασκευαΐδης γράφει ότι τη Γέρην πρέπει να την αναζητήσουμε στη Γέρνα «της οποίας το όνομα κανονικώτατα κατά τους νόμους της νεοελληνικής προήλθεν από την Γέρηνα».

Η άποψη των ερευνητών, που παρέθεσα στην αρχή του κειμένου, ότι η Γέρην ήταν στο Γεράνι και η σειρά "Γέρην, Γέρηνα, Γέρνα" με οδηγούν να υποστηρίξω ότι και η Γέρνα ήταν στο Γεράνι.

Τη Γέρνα που πρέπει να βρισκόταν στην περιοχή Γεράνι, και η αγροτική της περιφέρεια κατά τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σίλβεστρο το 1575 εκτεινόταν παραλιακά από το εξωκκλήσι του Ταξιάρχη ανατολικά των Παπιανών μέχρι και το μεσαιωνικό χωριό Θολώνεια δυτικά του Μυλοπόταμου, στο εξής θα την ονομάζω Νότια Γέρνα και ως Βόρεια Γέρνα θα ονομάζω την ερειπωμένη σήμερα Γέρνα, που βρίσκεται βόρεια της Αλυκής, δύο χιλιόμετρα νότια από την κωμόπολη της Αγίας Παρασκευής και τέσσερα χιλιόμετρα βόρεια από τον Κόλπο της Καλλονής.

Από τη Νότια Γέρνα μετοίκησαν οι κάτοικοι σταδιακά από το 1450 μέχρι το 1591 για να κτίσουν την ασφαλέστερη Βόρεια Γέρνα, λόγω της επίθεσης το 1450 από τον Μπαλτάογλου αλλά και εξαιτίας των τεσσάρων Ενετο-τουρκικών πολέμων των ετών 1463-1571 καθώς και των πειρατικών επιδρομών.

Από τη Βόρεια Γέρνα οι κάτοικοι μετοίκησαν, επίσης σταδιακά από το 1650 μέχρι το 1750, στην μεγαλύτερή της Αγία Παρασκευή.

Η από το 1989 εικονιζόμενη φωτογραφία των ερειπωμένων σπιτιών της Βόρειας Γέρνας είναι του φίλου Μάκη Αξιώτη.

 

Αριστείδης Κυριαζής

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

FOLLOW US
Copyright © 2017 EmprosNet.gr
Εμπρος Ημερήσια Εφημερίδα Νομού Λέσβου - Καρά Τεπέ - Mυτιλήνη - 81100
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο.
Top